බ්‍රාහ්මණසංයුත්ත
ධනඤ්ජානීසුත්ත
පුච්ඡා – බ්‍රාහ්මණසංයුත්තෙ ආවුසො පඨමං සංගීතං ධනඤ්ජානීසුත්තං භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කථඤ්ච භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ භාරද්වාජගොත්තං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. භාරද්වාජගොත්තො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා ගාථාය අජ්ඣභාසි.
‘‘කිං සු ඡෙත්වා සුඛං සෙති,
කිං සු ඡෙත්වා න සොචති;
කිස්සස්සු එකධම්මස්ස,
වධං රොචෙසි ගොතමා’’ති–
තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං–
‘‘කොධං ඡෙත්වා සුඛං සෙති;
කොධං ඡෙත්වා න සොචති;
කොධස්ස විසමූලස්ස,
මධුරග්ගස්ස බ්‍රාහ්මණ;
වධං අරියා පසංසන්ති,
තඤ්හි ඡෙත්වා න සොචතී’’ති;
එවං ඛො භන්තෙ භගවතා භාසිතං.
කිං සු ඡෙත්වා සුඛංසෙති, කිං සු ඡෙත්වා න සොචති;
කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, වධං රොචෙසි ගොතම–
පුච්ඡා – ඉමඤ්ච පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි, කීවත්තකඤ්ච අත්ථං සම්පාදෙසි.
විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතම, සෙය්‍යථාපි භො ගොතම නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි. ඉමඤ්ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං උපසම්පදං යාචිත්වා අචිරූපසම්පන්නො යාව අරහත්තං සම්පාදෙසි.
අක්කොසසුත්ත
පුච්ඡා – අක්කොසකභාරද්වාජසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කථඤ්ච භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ අක්කොසකභාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. අක්කොසකභාරද්වාජො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි භගවන්තං අක්කොසති පරිභාසති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි බ්‍රාහ්මණ, අපි නුඛො තෙ ආගච්ඡන්ති මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා අතිතියො’’ති එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා භාසිතං.
අක්කොධස්ස කුතො කොධො,
දන්තස්ස සමජීවිනො;
සම්මදඤ්ඤා විමුත්තස්ස,
උපසන්තස්ස තාදිනො.
තස්සෙව තෙන පාපියො,
යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති;
කුද්ධං අප්පටිකුජ්ඣන්තො,
සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.
උභින්නමත්ථං චරති,
අත්තනො ච පරස්ස ච;
පරං සඞ්කුපිතං ඤත්වා,
යො සතො උපසම්මති.
උභින්නං තිකිච්ඡන්තානං,
අත්තනො ච පරස්ස ච;
ජනා මඤ්ඤන්ති බාලොති,
යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා.
පුච්ඡා – ඉමඤ්ච පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා අක්කොසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි. කීවත්තකඤ්ච අත්ථං සම්පාදෙසි.
විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා අක්කොසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතමා’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි. යාව අරහත්තා ච පන මහන්තං අත්ථං සම්පාදෙසි.
බහුධීතරසුත්ත
පුච්ඡා – තෙනාවුසො භගවතා ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන බ්‍රාහ්මණසංයුත්තෙ බහුධීතරසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කථඤ්ච භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – කොසලෙසු භන්තෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ අඤ්ඤතරං භාරද්වාජගොත්තං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. අඤ්ඤතරො භන්තෙ භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො ගොණෙ නට්ඨෙ පරියෙසන්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි.
‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, බලීබද්දා චතුද්දස;
අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්ති, තෙනායං සමණො සුඛී;
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, තිලාඛෙත්තස්මි පාපකා;
එකපණ්ණා දුපණ්ණා ච, තෙනායං සමණො සුඛී.
(පෙය්‍යාල)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, පච්චූසම්හි ඉණායිකා;
දෙථ දෙථාති චොදෙන්ති, තෙනායං සමණො සුඛී’’ති.
තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං–
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, බලීබද්දා චතුද්දස;
අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී;
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, තිලාඛෙත්තස්මි පාපකා;
එකපණ්ණා දුපණ්ණා ච, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
(පෙය්‍යාල)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, පච්චූසම්හි ඉණායිකා;
දෙථ දෙථාති චොදෙන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛීති.
එවං ඛො භන්තෙ භගවතා භාසිතං.
(1)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, බලීබද්දා චතුද්දස;
අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්ති, තෙනාහං සමණො සුඛී.
(2)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, තිලාඛෙත්තස්මි පාපකා;
එකපණ්ණා දුපණ්ණා ච, තෙනායං සමණො සුඛී.
(3)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, තුච්ඡකොට්ඨස්මි මූසිකා;
උස්සොළ්හිකාය නච්චන්ති, තෙනායං සමණො සුඛී.
(4)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, සන්ථාරො සත්තමාසිකො;
උප්පාටකෙහි සඤ්ඡන්නො, තෙනායං සමණො සුඛී.
(5)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, විධවා සත්ත ධීතරො;
එකපුත්තා දුපුත්තා ච, තෙනායං සමණො සුඛී.
(6)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, පිඞ්ගලා තිලකාහතා;
සොත්තං පාදෙන බොධෙති, තෙනායං සමණො සුඛී.
(7)
න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, පච්චූසමි ඉණායිකා;
දෙථ දෙථාති චොදෙන්ති, තෙනායං සමණො සුඛී.
(1)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, බලීබද්දා චතුද්දස;
අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
(2)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, තිලාඛෙත්තස්මි පාපකා;
එකපණ්ණා දුපණ්ණා ච, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
(3)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, තුච්ඡකොට්ඨස්මි මූසිකා;
උස්සොළ්හීකාය නච්චන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
(4)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, සන්ථාරො සත්තමාසිකො;
උප්පාටකෙහි සඤ්ඡන්නො, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
(5)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, විධවා සත්ත ධීතරො;
එකපුත්තා දුපුත්තා ච, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
(6)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, පිඞ්ගලා තිලකාහතා;
සොත්තං පාදෙන බොධෙති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
(7)
න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, පච්චූසම්හි ඉණායිකා;
දෙථ දෙථාති චොදෙන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.
පුච්ඡා – ඉමඤ්ච පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා සො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි. කීව මහන්තඤ්ච ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අත්ථං සම්පාදෙසි.
විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා සො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම අභික්කන්තං භො ගොතම, සෙය්‍යථාපි භොගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, චක්ඛුමන්තො රූපානි දුක්ඛන්තී’’ති එවමාදිනා ඉමස්මි ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි. භගවතො ච සන්තිකෙ ‘‘ලභෙය්‍යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති එවමාදිනා පබ්බජ්ජං උපසම්පදං යාචිත්වා අචිරූපසම්පන්නො යාව අරහත්තා මහන්තං විසෙසං සම්පාදෙසි.
කසිභාරද්වාජසුත්ත
පුච්ඡා – තත්ථාවුසො එකාදසමං මහාකස්සපාදීහි පොරාණධම්මසංගාහකථෙරෙහි සංගීතං කසිභාරද්වාජසුත්තං භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කථඤ්ච භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – මගධෙසු භන්තෙ දක්ඛිණාගිරිස්මිං එකනාළායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ කසිභාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. කසිභාරද්වාජො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි.
‘‘කස්සකො පටිජානාසි, න ච පස්සාමි තෙ කසිං. කස්සකො පුච්ඡිතො බ්‍රූහි, කථං ජානෙමු තං කසි’’න්ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං–
‘‘සද්ධා බීජං තපො වුට්ඨි, පඤ්ඤා මෙ යුගනඞ්ගලං;
හිරී ඊසා මනො යොත්තං, සති මෙ ඵාලපාචනං.
කායගුත්තො වචීගුත්තො, ආහාරෙ උදරෙ යතො;
සච්චං කරොමි නිද්දානං, සොරච්චං මෙ පමොචනං.
වීරියං මෙ ධුරධොරය්හං, යොගක්ඛෙමාධිවාහනං;
ගච්ඡති අනිවත්තන්තං, යත්ථ ගන්ත්වා න සොචති.
එවමෙසා කසී කට්ඨා, සා හොති අමතප්ඵලා;
එතං කසිං කසිත්වාන, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.
එවං ඛො භන්තෙ භගවතා භාසිතං.
කස්සකො පටිජානාසි, න ච පස්සාමි තෙ කසිං;
කස්සකො පුච්ඡිතො බ්‍රූහි, කථං ජානෙමු තං කසිං.
සද්ධා බීජං තපො වුට්ඨි, පඤ්ඤා මෙ යුගනඞ්ගලං;
හිරී ඊසා මනො යොත්තං, සති මෙ ඵාලපාචනං.
පුච්ඡා – ඉමඤ්ච පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා සො කසිභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි.
විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා කසිභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං භො ගොතමා’’තිඑවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි.
සෙය්‍යථාපි භො ගොතම උක්කුජ්ජිතං වා නික්කුජ්ජෙය්‍ය.
උදයසුත්ත
පුච්ඡා – උදයසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කථඤ්ච භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ උදයං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. උදයො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච ‘‘පකට්ඨකොයං සමණො ගොතමො පුනප්පුනං ආගච්ඡතී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං–
පුනප්පුනඤ්චෙව වපන්ති බීජං, පුනප්පුනං වස්සති දෙවරාජා;
පුනප්පුනං ඛෙත්තං කසන්ති කස්සකා, පුනප්පුනං ධඤ්ඤමුපෙති රට්ඨං.
එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා භාසිතං.
පුනප්පුනං චෙව වපන්ති බීජං, පුනප්පුනං වස්සති දෙව රාජා;
පුනප්පුනං ඛෙත්තං කසන්ති කස්සකා, පුනප්පුනං ධඤ්ඤමුපෙති රට්ඨං.
පුනප්පුනං යාචකා යාචයන්ති, පුනප්පුනං දානපතී දදන්ති;
පුනප්පුනං දානපතී දදිත්වා, පුනප්පුනං සග්ගමුපෙති ඨානං.
පුනප්පුනං ඛීරනිකා දුහන්ති, පුනප්පුනං වච්ඡො උපෙති මාතරං;
පුනප්පුනං කිලමති ඵන්දති ච, පුනප්පුනං ගබ්භමුපෙති මන්දො.
පුනප්පුනං ජායති මීයති ච, පුනප්පුනං සිවථිකං හරන්ති;
මග්ගඤ්ච ලද්ධා අපුනබ්භවාය, න පුනප්පුනං ජායති භූරිපඤ්ඤො-හු–
මාතුපොසකසුත්ත
පුච්ඡා – මාතුපොසකසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කථඤ්ච භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ මාතුපොසකං බ්‍රාහ්මණං ආරබ්භ භාසිතං. මාතුපොසකො භන්තෙ බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච ‘‘අහඤ්හි භො ගොතම ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසාමි, ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසිත්වා මාතාපිතරො පොසෙමි, කච්චාහං භො ගොතම එවංකාරී කිච්චකාරී හොමී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං ‘‘තග්ඝ ත්වං බ්‍රාහ්මණ එවංකාරී කිච්චකාරී හොසි, යො ඛො බ්‍රාහ්මණ ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසති, ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසිත්වා මාතාපිතරො පොසෙති, බහුං සො පුඤ්ඤං පසවතී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ භගවතා භාසිතා.
යො මාතරං වා පිතරං වා, මච්චො ධම්මෙන පොසති;
තාය නං පාරිචරියාය, මාතාපිතූසු පණ්ඩිතා;
ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදති–
ඛොමදුස්සසුත්ත
පුච්ඡා – තෙනාවුසො භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන බ්‍රාහ්මණසංයුත්තෙ ඛොමදුස්සසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කථඤ්ච භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ ඛොමදුස්සෙ නාම සක්‍යානං නිගමෙ ඛොමදුස්සකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ ආරබ්භ භාසිත, ඛොමදුස්සකා භන්තෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං එතදවොචුං ‘‘කෙ ච මුණ්ඩකා සමණකා, කෙ ච සභාධම්මං ජානිස්සන්තී’’ති.
තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං–
‘‘නෙසා සභා යත්ථ න සන්ති සන්තො,
සන්තො න තෙ යෙ න වදන්ති ධම්මං;