මජ්ඣිමපණ්ණාසපාළි
කන්දරකසුත්ත
පුච්ඡා – තෙනාවුසො ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන කන්දරකසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – චම්පායං භන්තෙ ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ පෙස්සඤ්ච හත්ථාරොහපුත්තං කන්දරකඤ්ච පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං, කන්දරකො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවතො ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච වණ්ණං අභාසි, පෙස්සො ච භන්තෙ හත්ථාරොහපුත්තො භගවතො ච ධම්මදෙසනාය ච වණ්ණං අභාසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – එවං ඛො ආවුසො කන්දරකෙන පරිබ්බාජකෙන භගවතො ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච අභිප්පසන්නෙන වණ්ණෙ භාසිතෙ කථං භගවා තං සමනුජානිත්වා ධම්මදෙසනාරම්භං ආරභි, කථඤ්ච පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො භගවතො ච ධම්මදෙසනාය ච වණ්ණං අභාසි, කථඤ්ච පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස අජ්ඣාසයානුරූපං ධම්මං දෙසෙසි.
විස්සජ්ජනා – එවං ඛො භන්තෙ කන්දරකෙන පරිබ්බාජකෙන භගවතො ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච අභිප්පසන්නෙන වණ්ණෙ භාසිතෙ ‘‘එවමෙතං කන්දරක එවමෙතං කන්දරක’’ එවමාදිනා භගවා තං සමනුජානිත්වා ‘‘සන්ති හි කන්දරක භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා’’ති එවමාදිනා ධම්මදෙසනං සමාරභි. අථ ඛො භන්තෙ පෙස්සො හත්ථාරොහපුත්තො ‘‘අච්ඡරියං භන්තෙ අබ්භුතං භන්තෙ යාව සුපඤ්ඤත්තා චිමෙ භන්තෙ භගවතා චත්තාරො සතිපට්ඨානා සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති එවමාදිනා භගවතො ච ධම්මදෙසනාය වණ්ණං අභාසි, භගවාපි භන්තෙ ‘‘ගහනඤ්හෙතං පෙස්ස යදිදං මනුස්සා, උත්තානකඤ්හෙතං පෙස්ස යදිදං පසවො’’තිආදිනා පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස අජ්ඣාසයානුරූපං ධම්මකථං දෙසෙසි.
පුච්ඡා – තං පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස කීදිසො ආනිසංසො අධිගතො, කථඤ්ච භගවා තං පුග්ගලචතුක්කදෙසනං සංඛිත්තෙන භාසිතං, භික්ඛූනං විත්ථාරෙන විභජිත්වා දෙසෙසි.
විස්සජ්ජනා – තං ඛො පන භන්තෙ ධම්මං සුත්වා පෙස්සස්ස හත්ථාරොහපුත්තස්ස ද්වෙ ආනිසංසා අධිගතා සඞ්ඝෙ ච පසාදො සතිපට්ඨානපරිග්ගහණූපායො ච අභිනවො. භගවා ච භන්තෙ තං පුග්ගලචතුක්කදෙසනං භික්ඛූහි යාචිතො ‘‘කතමො ච භික්ඛවෙ පුග්ගලො අත්තපරිතාපනානුයොගමනුයුත්තො’’තිආදිනා සංඛිත්තෙන භාසිතං, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තං. විත්ථාරෙන විභජිත්වා දෙසෙසි.
අට්ඨකනාගරසුත්ත
පුච්ඡා – අට්ඨකනාගරසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ වෙළුවගාමකෙ ගහපතිං අට්ඨකනාගරං ආරබ්භ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන භාසිතං. දසමො භන්තෙ ගහපති අට්ඨකනාගරො ආයස්මන්තං ආනන්දං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘අත්ථි නු ඛො භන්තෙ ආනන්ද තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන එකධම්මො අක්ඛාතො, යත්ථ භික්ඛුනො අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිමුත්තඤ්චෙව චිත්තං විමුච්චති, අපරික්ඛිණා ච ආසවා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, අනනුප්පත්තඤ්ච අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං අනුපාපුණාතී’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
සෙඛසුත්ත
පුච්ඡා – සෙඛසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සක්කෙසු භන්තෙ කපිලවත්ථුස්මිං සන්ථාගාරෙ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන කාපිලවත්ථවෙ සක්යෙ ආරබ්භ භාසිතං. භගවා භන්තෙ කාපිලවත්ථවෙ සක්යෙ බහුදෙවරත්තිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි ‘‘පටිභාතු තං ආනන්ද කාපිලවත්ථවානං සක්යානං සෙඛො පාටිපදො, පිට්ඨි මෙ ආගිලායති, තමහං ආයමිස්සාමී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පොතලියසුත්ත
පුච්ඡා – පොතලියසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – අඞ්ගුත්තරාපෙසු භන්තෙ ආපණෙ නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමෙ පොතලියං ගහපතිං පටික්ඛිත්තසබ්බකම්මන්තං ආරබ්භ භාසිතං. පොතලියො භන්තෙ ගහපති පටික්ඛිත්තසබ්බකම්මන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමන්තො භගවතා ගහපතිවාදෙන සමුදාචරියමානො කුපිතො අනත්තමනො භගවන්තං එතදවොච ‘‘තයිදං භො ගොතම නච්ඡන්නං තයිදං නප්පතිරූපං, යං මං ත්වං ගහපතිවාදෙන සමුදාචරසී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො භගවා කාමානං ආදීනවං විත්ථාරෙන පකාසෙත්වා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදං දස්සෙසි.
විස්සජ්ජනා – අථ භන්තෙ භගවා අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදාය අට්ඨ ධම්මෙ විභජිත්වා ‘‘සෙය්යථාපි ගහපති කුක්කුරො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්යපරෙතො ගොඝාතකසූනං පච්චුපට්ඨිතො අස්ස’’ එවමාදිනා කාමෙසු ආදීනවං දස්සෙත්වා පරියොසානෙ තීහි විජ්ජාහි අරියස්ස විනයෙ වොහාරසමුච්ඡෙදං සබ්බෙනසබ්බං සබ්බථාසබ්බං වොහාරසමුච්ඡෙදං විත්ථාරෙන විභජිත්වා දෙසෙසි.
ජීවකසුත්ත
පුච්ඡා – තෙනාවුසො භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන ජීවකසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ජීවකං කොමාරභච්චං ආරබ්භ භාසිතං. ජීවකො භන්තෙ කොමාරභච්චො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘සුතං මෙතං භන්තෙ සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්ස කතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්ච කම්මන්ති. යෙ තෙ භන්තෙ එවමාහංසු ‘සමණං ගොතමං උද්දිස්ස පාණං ආරභන්ති, තං සමණො ගොතමො ජානං උද්දිස්ස කතං මංසං පරිභුඤ්ජති පටිච්ච කම්ම’න්ති, කච්චි තෙ භන්තෙ භගවතො වුත්තවාදිනො න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
උපාලිසුත්ත
පුච්ඡා – උපාලිසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – නාළන්දායං භන්තෙ උපාලිං ගහපතිං ආරබ්භ භාසිතං. උපාලි භන්තෙ ගහපති භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘ආගමා නුඛ්විධ භන්තෙ දීඝතපස්සී නිගණ්ඨො’’ති, එවමාදිනා ච භන්තෙ උපාලි ගහපති භගවතො පටිසන්ධාරං කත්වා අත්තනො ආචරියස්ස නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස වාදං පකාසෙසි, වාදං වණ්ණෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – අථ ඛො ආවුසො භගවා උපාලිං ගහපතිං තස්මිං වාදෙ කථං සමනුයුඤ්ජී සමනුගාහී සමනුභාසී, කථඤ්චස්ස උපායං දස්සෙත්වා යථාභූතං අත්ථං ඤාපෙසි.
විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ භගවා උපාලිං ගහපතිං ‘‘සචෙ ඛො ත්වං ගහපති සච්චෙ පතිට්ඨාය මන්තෙය්යාසි, සියා නො එත්ථ කථාසල්ලාපො’’ති උපාලිං ගහපතිං කථං සමුට්ඨාපෙත්වා ‘‘තං කිංමඤ්ඤසි ගහපති, ඉධස්ස නිගණ්ඨො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාඤ්හගිලානො සීතොදකපරික්ඛිත්තො උණ්හොදකපටිසෙවී, සො සීතොදකං අලභමානො කාලඞ්කරෙය්යා’’ති එවමාදිනා භන්තෙ භගවා චත්තාරො උපායෙ දස්සෙත්වා උපාලිං ගහපතිං යථාභූතමත්ථං ඤාපෙසි.
පුච්ඡා – එවං ඛො ආවුසො උපාලි ගහපති භගවතා සඤ්ඤාපිතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරං අකාසි, කථඤ්ච භගවා තං පුන අනුසාසිත්වා උත්තරි විනෙසි.
විස්සජ්ජනා – ‘‘පුරිමෙනෙවාහං භන්තෙ ඔපම්මෙන භගවතො අත්තමනො අභිරද්ධො, අපිචාහං ඉමානි භගවතො විචිත්රානි පඤ්හපටිභානානි සොතුකාමො, එවාහං භගවන්තං පච්චනීකං කාතබ්බං අමඤ්ඤිස්ස’’න්ති, එවමාදිනා භන්තෙ උපාලි ගහපති භගවතා විඤ්ඤාපිතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරං අකාසි. තත්ථ භගවා ච භන්තෙ ‘‘අනුවිච්චකාරං ඛො ගහපති කරොහි, අනුවිච්චකාරො තුම්හාදිසානං ඤාතමනුස්සානං සාධු හොතී’’ති එවමාදිනා පුන අනුසාසිත්වා උත්තරි යාව ධම්මචක්ඛුපටිලාභා විනෙසි.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං ගන්ත්වා ආවීමංසනා ච උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පච්චුත්තරා කථා ච අහොසි.
විස්සජ්ජනා – ‘‘උම්මත්තොසි ත්වං ගහපති දත්තොසි ත්වං ගහපතී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස උපාලිස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං ගන්ත්වා වීමංසා ච ‘‘භද්දිකා භන්තෙ ආවට්ටනීමායා කල්යාණී භන්තෙ ආවට්ටනීමායාති’’ එවමාදිනා උපාලිස්ස ගහපතිස්ස පච්චුත්තරකථා ච අහොසි.
ධීරස්ස විගතමොහස්ස,
පභින්නඛීලස්ස විජිතවිජයස්ස;
අනීඝස්ස සුසමචිත්තස්ස,
වුද්ධසීලස්ස සාධුපඤ්ඤස්ස;
වෙසමන්තරස්ස විමලස්ස,
භගවතො තස්ස සාවකොහමස්මිං.
අකථං කථිස්ස තුසිතස්ස,
වන්තලොකාමිසස්ස මුදිතස්ස;
කතසමණස්ස මනුජස්ස,
අන්තිමසාරීරස්ස නරස්ස.
අනොපමස්ස විරජස්ස,
භගවතො තස්ස සාවකො හමස්මි –
තණ්හච්ඡිදස්ස බුද්ධස්ස,
වීතධූමස්ස අනුපලිත්තස්ස.
ආහුනෙය්යස්ස යක්ඛස්ස,
උත්තමපුග්ගලස්ස අතුලස්ස;
මහතො යසග්ගපත්තස්ස,
භගවතො තස්ස සාවකො හමස්මි –
කුක්කුරවතිකසුත්ත
පුච්ඡා – කුක්කුරවතිකසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – කොලියෙසු භන්තෙ හලිද්දවසනෙ නාම කොලියානං නිගමෙ පුණ්ණඤ්ච කොලියපුත්තං ගොවතිකං අචෙලඤ්ච සෙනියං කුක්කුරවතිකං ආරබ්භ භාසිතං. පුණ්ණො භන්තෙ කොලිය පුත්තො ගොවතිකො භගවන්තං එතදවොච ‘‘අයං භන්තෙ අචෙලො සෙනියො කුක්කුරවතිකො දුක්කරකාරකො ඡමානික්ඛිත්තං භොජනං භුඤ්ජති, තස්ස තං කුක්කුරවතං දීඝරත්තං සමත්තං සමාදින්නං, තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
අභයරාජකුමාරසුත්ත
පුච්ඡා – තෙනාවුසො ජානතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන අභයරාජකුමාරසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ මෙ භන්තෙ අභයං රාජකුමාරං ආරබ්භ භාසිතං. අභයො භන්තෙ රාජකුමාරො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘භාසෙය්ය නු ඛො භන්තෙ තථාගතො තං වාචං, යා සා වාචා පරෙසං අප්පියා අමනාපා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
බහුවෙදනීයසුත්ත
පුච්ඡා – බහුවෙදනීයසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තඤ්ච උදායිං පඤ්චකඞ්ගඤ්ච ථපතිං ආරබ්භ භාසිතං, පඤ්චකඞ්ගො භන්තෙ ථපති ආයස්මන්තං උදායිං උපසඞ්කමිත්වා වෙදනං පුච්ඡි, ආයස්මා භන්තෙ උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච ‘‘තිස්සො ඛො ථපති වෙදනා වුත්තා භගවතා සුඛා වෙදනා දුක්ඛා වෙදනා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා’’ති. එවං වුත්තෙ භන්තෙ පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං එතදවොච ‘‘න ඛො භන්තෙ උදායි තිස්සො වෙදනා වුත්තා භගවතා, ද්වෙ වෙදනා වුත්තා භගවතා සුඛා වෙදනා දුක්ඛා වෙදනා, යායං භන්තෙ අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා, සන්තස්මිං එසා පණීතෙ සුඛෙ වුත්තා භගවතා’’ති. නෙව අසක්ඛි ඛො භන්තෙ ආයස්මා උදායී පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං සඤ්ඤාපෙතුං, න පන අසක්ඛි පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං උදායිං සඤ්ඤාපෙතුං. අස්සොසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං, අථ ඛො භන්තෙ ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො අහොසි ආයස්මතො උදායිස්ස පඤ්චකඞ්ගෙන ථපතිනා සද්ධිං කථාසල්ලාපො, තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
අපණ්ණකසුත්ත
පුච්ඡා – අපණ්ණකසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – කොසලෙසු භන්තෙ සාලායං නාම කොසලානං බ්රාහ්මණගාමෙ සාලෙය්යකෙ බ්රාහ්මණගහපතිකෙ ආරබ්භ භාසිතං. සම්බහුලා භන්තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා සාලෙය්යකානං බ්රාහ්මණගහපතිකානං අත්තනො අත්තනො මිච්ඡාදිට්ඨියො පටිග්ගණ්හාපෙසුං උග්ගණ්හාපෙසුං. තෙ පන භන්තෙ සාලෙය්යකා බ්රාහ්මණගහපතිකා එකදිට්ඨියම්පි පතිට්ඨාතුං න සක්ඛිංසු. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – තත්ර ආවුසො භගවතා පඨමං මිච්ඡාවාදො ච සම්මාවාදො ච කථං විභජිත්වා පකාසිතො.
විස්සජ්ජනා – තත්ර භන්තෙ භගවතා ‘‘සන්ති ගහපතයො එකෙ සමණබ්රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො නත්ථි දින්නං නත්ථි යිට්ඨං නත්ථි හුතං නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’’ති එවමාදිනා පඨමං මිච්ඡාවාදො ච සම්මාවාදො ච විභජිත්වා පකාසිතො.
පුච්ඡා – තත්ථ ආවුසො භගවතා මිච්ඡාවාදීනඤ්ච දොසො සම්මාවාදීනඤ්ච ගුණො කථං විචාරෙත්වා පකාසිතො.
විස්සජ්ජනා – තත්ථ භන්තෙ භගවතා ‘‘තත්ර ගහපතයො යෙතෙ සමණබ්රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො නත්ථි දින්නං නත්ථි යිට්ඨං නත්ථි හුතං නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො’’ති එවමාදිනා භන්තෙ මිච්ඡාවාදීනඤ්ච දොසො සම්මාවාදීනඤ්ච ගුණො භගවතා විචාරෙත්වා පකාසිතො.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො තත්ථ භගවතා විඤ්ඤුනො පුරිසපුග්ගලස්ස පටිසඤ්චික්ඛණා පකාසිතා.
විස්සජ්ජනා – තත්ර ගහපතයො විඤ්ඤූ පුරිසො ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවතා විඤ්ඤුනො පුරිසපුග්ගලස්ස පටිසඤ්චික්ඛණා පකාසිතා.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො භගවතා අඤ්ඤෙසුපි මිච්ඡාවාදසම්මාවාදෙසු අපණ්ණකපටිපදා විචාරෙත්වා පකාසිතා, තං සඞ්ඛෙපතො කථෙසි.
විස්සජ්ජනා – යථෙව භන්තෙ පඨමෙ වාදෙ, එවමෙව ඛො භන්තෙ අකිරියවාදාදීසු චතූසු ච මිච්ඡාවාදෙසු දොසං කිරියවාදාදීසු ච චතූසු සම්මාවාදෙසු ගුණං, තත්ථ ච විඤ්ඤුනො පුරිසස්ස පටිසඤ්චික්ඛණාකාරං දස්සෙත්වා භගවතා අපණ්ණකපටිපදා පකාසිතා.
අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්ත
පුච්ඡා – අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ආයස්මන්තං රාහුලං ආරබ්භ භාසිතං.
මහාරාහුලොවාදසුත්ත
පුච්ඡා – මහාරාහුලොවාදසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං රාහුලං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ රාහුලො භගවතො චෙව අත්තනො ච අත්තභාවසම්පත්තිං නිස්සාය ගෙහස්සිතං ඡන්දරාගං උප්පාදෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
චූළමාලුක්යසුත්ත
පුච්ඡා – චූළමාලුක්යසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං මාලුක්යපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ මාලුක්යපුත්තො අත්තනො පවිවිත්තස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස චෙතසො පරිවිතක්කං භගවතො ආරොචෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
මහාමාලුක්යසුත්ත
පුච්ඡා – මහාමාලුක්යසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – තස්මිංයෙව භන්තෙ සාවත්ථියං ආයස්මන්තං මහාමාලුක්යපුත්තං ආරබ්භ භාසිතං.
භද්දාලිසුත්ත
පුච්ඡා – තෙනාවුසො භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන භද්දාලිසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ ආයස්මන්තං භද්දාලිං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ භද්දාලි භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
අච්චයො මං භන්තෙ අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවතා සික්ඛාපදෙ පඤ්ඤාපියමානෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ සික්ඛං සමාදියමානෙ අනුස්සාහං පවෙදෙසිං, තස්ස මෙ භන්තෙ භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරාය –
පුච්ඡා – අථ ඛො ආවුසො ආයස්මා භද්දාලි භගවන්තං කීදිසං පඤ්හං පුච්ඡි, කථඤ්චස්ස භගවා තං විභජිත්වා බ්යාකාසි.
විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ ආයස්මා භද්දාලි ‘‘කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො, යෙන මිධෙකච්චං භික්ඛුං පසයු පසයු කාරණං කරොන්තී’’ති එවමාදිනා භගවන්තං පඤ්හං අපුච්ඡි. භගවා ච භන්තෙ ‘‘ඉධ භද්දාලි එකච්චො භික්ඛු අභිණ්හාපත්තිකො හොති, ආපත්තිබහුලො’’ එවමාදිනා ආයස්මතො භද්දාලිස්ස විභජිත්වා බ්යාකාසි.
පුච්ඡා – තදාපි ඛො ආවුසො ආයස්මා භද්දාලි පුනපි භගවන්තං කීදිසං පඤ්හං පුච්ඡි, කථඤ්චස්ස භගවා තම්පි විභජිත්වා බ්යාකාසි.
විස්සජ්ජනා – තදාපි භන්තෙ ආයස්මා භද්දාලි ‘‘කො නු ඛො භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො, යෙන පුබ්බෙ අප්පතරානි චෙව සික්ඛාපදානි අහෙසුං, බහුතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඩහිංසු. කො පන භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො යෙන එතරහි බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඩහන්තී’’ති භගවන්තං පුනපි පඤ්හං අපුච්ඡි. භගවා ච භන්තෙ ‘‘එවමෙතං භද්දාලි හොති, සත්තෙසු හායමානෙසු සද්ධම්මෙ අන්තරධායමානෙ බහුතරානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඩහන්තී’’ති, එවමාදිනා ආයස්මතො භද්දාලිස්ස විභජිත්වා විභජිත්වා බ්යාකතා.
ලටුකිකොපමසුත්ත
පුච්ඡා – ලටුකිකොපමසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – අඞ්ගුත්තරාපෙසු භන්තෙ ආපණෙ නාම අඞ්ගුත්තරාපානං නිගමෙ ආයස්මන්තං උදායිං ආරබ්භ භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ උදායී භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘ඉධ මය්හං භන්තෙ රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි ‘‘බහූනං වත නො භගවා දුක්ඛධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා සුඛධම්මානං උපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා අකුසලානං ධම්මානං අපහත්තා, බහූනං වත නො භගවා කුසලානං ධම්මානං උපහත්තා’ති’’. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – අථ ඛො ආවුසො භගවා කීදිසී උපමායො දස්සෙත්වා භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි.
විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ භගවා ලටුකිකොපමං හත්ථිනාගොපමං දලිද්දපුරිසොපමං ගහපතිකොපමන්ති චතස්සො උපමායො දස්සෙත්වා භික්ඛූනං ඔවාදමදාසි.
පුච්ඡා – එවඤ්චාවුසො භගවා චතූහි උපමාහි භික්ඛූනං ඔවාදං දත්වා කථං උත්තරි ධම්මදෙසනං පවඩ්ඪෙසි.
විස්සජ්ජනා – එවං ඛො භන්තෙ භගවා චතූහි උපමාහි භික්ඛූනං ඔවාදං දත්වා ‘‘චත්තාරො මෙ උදායි පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං’’න්ති එවමාදිනා උත්තරි භික්ඛූනං ධම්මකථං පවඩ්ඪෙසි.
චාතුමසුත්ත
පුච්ඡා – චාතුමසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – චාතුමායං භන්තෙ ආයස්මන්තානං සාරිපුත්තමොග්ගලානත්ථෙරානං සද්ධිවිහාරිකෙ අධුනා පබ්බජිතෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං. සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානප්පමුඛානි භන්තෙ පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි චාතුමං අනුප්පත්තානි හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය, තෙ ච ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා අහෙසුං. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො තත්ථ භගවා භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි.
විස්සජ්ජනා – චත්තාරිමානි භික්ඛවෙ භයානි උදකොරොහන්තෙ පාතිකඞ්ඛිතබ්බානීති එවමාදිනා භන්තෙ භගවා තත්ථ භික්ඛූනං ඔවාදං අදාසි.
නළකපානසුත්ත
පුච්ඡා – නළකපානසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – නළකපානෙ භන්තෙ අනුරුද්ධත්ථෙරප්පමුඛෙ සම්බහුලෙ අභිඤ්ඤාතෙ අභිඤ්ඤාතෙ කුලපුත්තෙ ආරබ්භ භාසිතං.
ගොලියානිසුත්ත
පුච්ඡා – ගොලියානිසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ ආයස්මන්තං ගොලියානිං ආරබ්භ ආයස්මතා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන ධම්මසෙනාපතිනා භාසිතං. ආයස්මා භන්තෙ ගොලියානි ආරඤ්ඤිකො පදසමාචාරො සඞ්ඝමජ්ඣෙ ඔසටො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
කීටාගිරිසුත්ත
පුච්ඡා – තෙනාවුසො භගවතා…පෙ… සම්මාසම්බුද්ධෙන කීටාගිරිසුත්තං කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – කාසීසු භන්තෙ කීටාගිරිස්මිං කාසීනං නිගමෙ අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ භාසිතං. අස්සජිපුනබ්බසුකා භන්තෙ භික්ඛූ භික්ඛූහි සහධම්මිකං වුච්චමානා එවමාහංසු ‘‘මයං ඛො ආවුසො සායඤ්චෙව භුඤ්ජාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ, තෙ මයං සායඤ්චෙව භුඤ්ජමානා පාතො ච දිවා ච විකාලෙ අප්පාබාධතඤ්ච සඤ්ජානාම අප්පාතඞ්කතඤ්ච ලහුට්ඨානඤ්ච බලඤ්ච ඵාසුවිහාරඤ්ච, තෙ මයං කිං සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිස්සාම, සායඤ්චෙව මයං භුඤ්ජිස්සාම පාතො ච දිවා ච විකාලෙ’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්ත
පුච්ඡා – තෙවිජ්ජවච්ඡසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – වෙසාලියං භන්තෙ වච්ඡගොත්තං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. වච්ඡගොත්තො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච ‘‘සුතං මෙ භන්තෙ සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’’න්ති. යෙ තෙ භන්තෙ එවමාහංසු ‘‘සමණො ගොතමො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති, චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’’න්ති. කච්චි තෙ භන්තෙ භගවතො වුත්තවාදිනො, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්යාකරොන්ති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
අග්ගිවච්ඡසුත්ත
පුච්ඡා – අග්ගිවච්ඡසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – සාවත්ථියං භන්තෙ වච්ඡගොත්තං පරිබ්බාජකං භාසිතං. වච්ඡගොත්තො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘කිං නු ඛො භො ගොතම ‘සස්සතො ලොකො ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති එවංදිට්ඨි භවං ගොතමො’’ති එවමාදිකං පඤ්හං අපුච්ඡි. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
මහාවච්ඡසුත්ත
පුච්ඡා – මහාවච්ඡසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ වච්ඡගොත්තංයෙව පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. වච්ඡගොත්තො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘දීඝරත්තාහං භොතා ගොතමෙන සහකථී, සාධු මෙ භවං ගොතමො සංඛිත්තෙන කුසලාකුසලං දෙසෙතූ’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – එවං වුත්තෙ ඛො ආවුසො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො හුත්වා කීදිසං පසන්නාකාරං අකාසි, කථඤ්චස්ස ධම්මාභිසමයො අහොසි.
විස්සජ්ජනා – එවං වුත්තෙ භන්තෙ වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ‘‘සචෙ හි භො ගොතම ඉමං ධම්මං භවංයෙව ගොතමො ආරාධකො අභවිස්ස, නො ච ඛො භික්ඛූ ආරාධකා අභවිස්සංසු, එවමිදං බ්රහ්මචරියං අපරිපූරං අභවිස්ස තෙනඞ්ගෙනා’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි. යාව අරහත්තඤ්චස්ස ධම්මාභිසමයො අහොසි.
දීඝනඛසුත්ත
පුච්ඡා – දීඝනඛසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – රාජගහෙ භන්තෙ දීඝනඛං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. දීඝනඛො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච ‘‘අහඤ්හි භො ගොතම එවංවාදී එවංදිට්ඨි සබ්බං මෙ නක්ඛමතී’’ති. තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – ඉමස්මිං ච පනාවුසො වෙය්යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ කෙසං පුග්ගලානං විසෙසාධිගමො අහොසි.
විස්සජ්ජනා – ඉමස්මිඤ්ච පන භන්තෙ වෙය්යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි, දීඝනඛස්ස පන පරිබ්බාජකස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි යංකිඤ්චි සමුදයධම්මං, සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති.
මාගණ්ඩියසුත්ත
පුච්ඡා – මාගණ්ඩියසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – කුරූසු භන්තෙ කම්මාසධම්මෙ නාම කුරූනං නිගමෙ භාරද්වාජ ගොත්තස්ස බ්රාහ්මණස්ස අග්යාගාරෙ තිණසන්ථාරකෙ මාගණ්ඩියං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ භාසිතං. මාගණ්ඩියො භන්තෙ පරිබ්බාජකො භගවන්තං ‘‘භූනහු සමණො ගොතමො’’ති වදෙසි, තස්මිං භන්තෙ වට්ඨුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො භගවා තත්ථ මාගණ්ඩියස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුයුඤ්ජිත්වා ධම්මං දෙසෙසි.
විස්සජ්ජනා – ‘‘චක්ඛුං ඛො මාගණ්ඩිය රූපාරතං රූපසම්මුදිතං, තං තථාගතස්ස දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං, තස්ස ච සංවරාය ධම්මං දෙසෙතී’’ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ භගවා මාගණ්ඩියස්ස පරිබ්බාජකස්ස සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුයුඤ්ජිත්වා ධම්මං දෙසෙසි.
පුච්ඡා – එවං ඛො ආවුසො මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන ‘‘නකිඤ්චි භො ගොතමා’’ති යථාභූතං පටිස්සුතෙ කථං භගවා අත්තනොපි න කිඤ්චි කෙනචිපි වත්තබ්බතං පකාසෙසි.
විස්සජ්ජනා – එවං ඛො භන්තෙ මාගණ්ඩියෙන පරිබ්බාජකෙන නකිඤ්චි භොගොතමාති යථාභූතං පටිස්සුතෙ ‘‘අහං ඛො පන මාගණ්ඩිය පුබ්බෙ අගාරියභූතො සමානො පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගීභූතො පරිචාරෙසිං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහී’’ති එවමාදිනා භගවා අත්තනොපි න කිඤ්චි කෙනචිපි වත්තබ්බතං පකාසෙසි.
පුච්ඡා – ඉමස්මිං සුත්තෙ පරියොසානපුච්ඡං පුච්ඡිස්සාමි ඉමඤ්ච පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො හුත්වා කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි.
විස්සජ්ජනා – ඉමං ච පන භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා මාගණ්ඩියො පරිබ්බාජකො ‘අභික්කන්තං භො ගොතම අභික්කන්තං භො ගොතමා’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි.
සන්දකසුත්ත
පුච්ඡා – සන්දකසුත්තං පනාවුසො කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං කෙන භාසිතං.
විස්සජ්ජනා – කොසම්බියං භන්තෙ සන්දකං පරිබ්බාජකං ආරබ්භ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන භාසිතං. සන්දකො භන්තෙ පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච ‘‘සාධුවත භවන්තංයෙව ආනන්දං පටිභාතු සකෙ ආචරිය කෙ ධම්මිකථා’’ති, තස්මිං භන්තෙ වත්ථුස්මිං භාසිතං.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො තත්ථ චත්තාරො අබ්රහ්මචරියවාසා ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන විචාරෙත්වා පකාසිතා.
විස්සජ්ජනා – ඉධ සන්දක එකච්චො සත්ථා එවංවාදී හොති එවංදිට්ඨි නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලංවිපාකො, නත්ථි අයංලොකො, නත්ථි පරොලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකාති
එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන චත්තාරො අබ්රහ්මචරියවාසා විචාරෙත්වා පකාසිතා.
පුච්ඡා – කථඤ්චාවුසො තත්ථ චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්රහ්මචරියානි ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන විචාරෙත්වා පකාසිතානි.
විස්සජ්ජනා – ඉධ සන්දක එකච්චො සත්ථා සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති ‘‘චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’’න්ති එවමාදිනා භන්තෙ තත්ථ ආයස්මතා ආනන්දත්ථෙරෙන ධම්මභණ්ඩාගාරිකෙන චත්තාරි අනස්සාසිකානි බ්රහ්මචරියානි විභජිත්වා පකාසිතානි.
පුච්ඡා – අථ
ඛො ආවුසො සන්දකො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දත්ථෙරං කථං පුච්ඡි, තථඤ්චස්සායස්මානන්දත්ථෙරො බ්යාකාසි.
විස්සජ්ජනා – අථ ඛො භන්තෙ සන්දකො පරිබ්බාජකො ‘‘සො පන භො ආනන්ද සත්ථා කිංවාදී කිං අක්ඛායී’’ති එවමාදිනා ආයස්මන්තං ආනන්දත්ථෙරං පුච්ඡි, ආයස්මා ච භන්තෙ ආනන්දත්ථෙරො ‘‘ඉධ සන්දක තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො’’ති එවමාදිනා සන්දකස්ස පරිබ්බාජකස්ස විභජිත්වා විභජිත්වා බ්යාකාසි.
පුච්ඡා – ඉමඤ්ච පනාවුසො ධම්මදෙසනං සුත්වා සන්දකො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො කීදිසං පසන්නාකාරමකාසි.
විස්සජ්ජනා – ඉමඤ්ච භන්තෙ ධම්මදෙසනං සුත්වා සන්දකො පරිබ්බාජකො ‘‘අච්ඡරියං භො ආනන්ද, අබ්භුතං භො ආනන්ද, න ච නාම සධම්මොක්කංසනා භවිස්සති, න පරධම්මවම්භනා, ආයතනෙ ච ධම්මදෙසනා, තාව බහුකා ච නිය්යාතාරො පඤ්ඤායිස්සන්තී’’ති එවමාදිනා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පසන්නො පසන්නාකාරමකාසි.
මහාසකුලුදායීසුත්ත
පුච්ඡා – මහාසකුලුදායිසුත්තං පනාවුසො භගවතා කත්ථ කං ආරබ්භ කිස්මිං වත්ථුස්මිං භාසිතං.