14. ක්‍රියත්ථා බහුලං –ති

ච සබ්බත්ථ වත්තතෙ. ක්‍රියා අත්ථො එතස්සාති ක්‍රියත්ථො ධාතු, සො ච දුවිධො සකම්මකා+කම්මකවසෙන. තත්ථ යස්මිං ක්‍රියත්ථෙ කත්තුවාචිම්හා කම්මං ගවෙසීයතෙ, සො සකම්මකො. ඉතරො අකම්මකො.

තත්‍ර සකම්මකා කම්මාපෙක්ඛං ක්‍රියං වදන්ති, යථා කටං කරොති, ගාමං ගච්ඡති, ඔදනං පචති. අකම්මකා කම්මනිරපෙක්ඛං ක්‍රියං වදන්ති, යථා අච්ඡති සෙති තිට්ඨති. ක්‍රියාති ච ගමනපචනාදිකො අසත්තසම්මතො කත්තරි කම්මෙ වා පතිට්ඨිතො කාරකසමූහසාධියො පදත්ථො වුච්චති. අපි ච –

කරණං භවනං චාපි, කර+භූහි කථීයතෙ;

තතො ක්‍රියාදිවාචත්තං, පාකාදීනං කථං භවෙ.

කර+භූධාතූහි කරණඤ්ච භවනඤ්ච වුච්චති, පාක+ගමනාදීහි තෙසං ක්‍රියාභවනානං වාච්චත්තං කථං භවතීති වුත්තං හොති. පුනපි –

පාකාදීනඤ්හි වාච්චත්තං, කරභූසු න යුජ්ජති;

තං බහුතරවාච්චත්තං, පාකාදීසු න යුජ්ජති.

තං නාම –

කාරියරූපා හි ධාත්වත්ථා, සත්තායුත්තා ච තෙ+ඛිලා;

තතො ක්‍රියා ච භාවො ච, සාමඤ්ඤං තෙසු ගම්‍යතෙ.