හත්ථවනගල්ලවිහාර |ඔ0.0001| වංසො

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

1. ස්නෙහුත්තරාය හදයා මලමල්ලිකාය,

පජ්ජාලිතො මතිදසාය ජිනප්පදීපො;

මොහණ්ධකාරමඛිලං මම නීහරන්තො,

නිච්චං විභාවයතු චාරු පදත්ථරාසිං.

2. ලඞ්කාභිසිත්තවසුධාධිපතීසු රාජා,

යො බොධිසත්තගුණවා සිරිසඞ්ඝබොධි;

තස්සාතිචාරු චරියා රචනාමුඛෙන,

වක්කාමි හත්ථවනගල්ලවිහාර වංසං.

3. බ්‍රහ්මන්වයෙනනුගතත්ථමනොමදස්සී,

ඛ්‍යාතෙන සබ්බයතිරාජධුරන්ධරෙන;

ව්‍යාපාරිතොහමිතිභානුගතං කථඤ්ච,

නිස්සාය පුබ්බලිඛිතංවිධ වායමාමි.

4. අර්ණ්ථ සුගතාගමසුධාපගානිද්ධොතකුදිට්ඨිවිසකලඞ්කාය ලංකාය භගවතො අඞ්ගීරසස්සමහානාගවනුය්‍යානෙ සමිතිසමාගතයක්ඛ රක්ඛසලොකවිජයාපදානස්ස සිද්ධක්ඛෙන්තභූතො සීහළමහීමණ්ඩලමණ්ඩනාය මානො විවිධරතනාකරොපලක්ඛමානමහග්ඝමණි භෙදො මණි භෙදො නාම ජනපදො.

5. ලද්ධාන සත්ථු වරණඞ්කමනඤ්ඤලබ්භ,

මානණ්දිනා සුමනකූටසිලුච්චයෙන;

උස්සාපිතා විජයකෙතුමතල්ලිකෙව,

සුද්ධොරුවාලුකනදී යමලඞ්කරොති.

6. ලඞ්කාය යක්ඛගණනීහරණෙ ජිනස්ස,

චම්මාසනුග්ගනහුනාසනඵස්සදාහා;

සංසාරරක්ඛසවපුබ්භවබුබ්බුලංච,

යස්මිං විහාති මහියඞ්ගණ ථූපරාජා.

7. |ඔ0.0002|

සදාමහොඝාය මහාපගාය,

පානීයපානාය සමොසටානං;

සමුච්චයො සාරදවාරිදානං,

නූනං ගතො ථාවරථූපරූපං.

8. තස්සාපගාය විමලම්බුනි දිස්සමාන,

මාලොලවිචිතරලං පටිබිම්බරූපං;

භොගෙහි වෙඨිය නිජං භවනං ඵණීහි,

පූජත්ථිකෙහි විය රාජති නීයමානං.

9. තස්ස මහියඞ්ගණ මහා විහාරස්ස පරියන්තගාමකෙ සෙලාභයො නාම ඛත්තියො පටිවසන්තො පුත්තං පටිලභිත්වා අඞ්ගලක්ඛණපාඨකානං දස්සෙසි තෙ තස්ස කුමාරස්ස අඞ්ගලක්ඛණානි ඔලොකෙත්වා ‘‘අයං කුමාරො ඛමකසත්තො නහොති. ධඤ්ඤපුඤ්ඤලක්ඛණසම්පන්නො, සකලම්පි සීහළදීපං එකච්ඡත්තං කරිත්වා මහන්තමහන්තානි අච්ඡරියබ්භුතානි මහාවීරචරිතානි දස්සෙස්සතී’’ති ව්‍යාකරිංසු.

10. තතො සෙලාභය ඛත්තියො පුත්තස්ස අභිසෙකාදිසම්පත්තිං සුත්වා කොටිප්පත්තපමොදපරවසොපි තස්මිං කාලෙ අනුරාධපුරෙ රජ්ජං කාරයතා ‘‘වොහාරතිස්සමහාරාජතො කදාචි කෙචි උපද්දවො ජායිස්සතීති. ජාතපරිසඞ්කොතං කුමාරමාදාය මහියඞ්ගණමහාවිහාරෙ බොධි අඞ්ගණෙ පරිත්තග්ගෙ සන්නිපතිතස්ස නණ්දමහාථෙරපමුඛස්ස මහාභික්ඛුසඞ්ඝස්ස මජ්ඣෙ නිපජ්ජාපෙත්වා ‘‘එසො මෙ භන්තෙ කුමාරො මහාසඞ්ඝස්ස ච මහා බොධිපාදස්ස ච සරණං ගච්ඡති තං සබ්බෙපි භදන්තා රක්ඛන්තු සඞ්ඝබොධි නාමකො චායං හොතු’’ති මහාසඞ්ඝස්ස ච බොධි දෙවතාය ච නිය්‍යාදෙත්වා පටිජග්ගන්තො කුමාරස්ස සත්තවස්සික කාලෙ කාලමකාසි.

11. අථ මාතුලො නණ්දමහාථෙරො කුමාරකං විහාරමානෙත්වා පටිජග්ගන්තො තෙපිටකං බුද්ධවචනං උග්ගණ්හාපෙත්වා බාහිරසත්ථෙසු ච පරමකොචිදං කාරෙසි. සඞ්ඝබොධිකුමාරොපි කතාධිකාරත්තා තික්ඛපඤ්ඤත්තා ච ඤාණවිඤ්ඤාණසම්පන්නො හුත්වා වයප්පත්තො ලොකස්ස ලොචනෙහිනිපියමානාය රූපසම්පත්තියා සවඤ්ජලිපුටෙහි අස්සාදියමානසදාචාරගුණ සම්පත්තියා ච පත්ථ ට යසොඝොසො අහොසි.

12. කිමිහ බහුනා?- කාදම්බිනී කදම්බතො සිනිද්ධනීලායතගුණංධම්මිල්ලකලාපෙ, පරිපුණ්ණහරිණඞ්කමණ්ඩලතො හිලාදකරපසාදසොම්මගුණං මුඛමණ්ඩලෙ චාමීකරපිංජරකම්බුවරතො මෙදුරොදාරබණ්ධුරභාවං ගීවාවයවෙ, කල්‍යාණසිලුච්චයතො සංහත විලාසං උරත්ථලෙ, සුරසාධිසාඛතො |ඔ0.0003| පීවරායතලලිතරූපං කාමදානපදානද්ව බාහුයුගළෙ, සමදගන්ධසින්ධුරතො ගමනලීළ්හං කරාකාරද්ව හත්ථියුගළෙ, චාරුතරථරුචිරොචමානචාමීකරමුකුරතො තදාකාරං සජාණුමණ්ඩලෙ ජඞ්ඝයුගළෙ, නිච්චා සීනකමලා කමලතො රත්තකොමළදලසිරං චරණයුගළෙ ආදාය යොජයතා පාරමිතාධම්මසිප්පිතා නිම්මිතස්ස පරමදස්සනීයගරූපවිලාසස්ස තස්ස අත්තභාවස්ස සංවණ්ණනාගන්ථගාරවමාවහති.

13. දෙහෙ සුලක්ඛණයුතෙ නවයොබ්බනඩ්ඪෙ,

තස්සුජ්ජලෙ ච පසමාහරණොදයෙන;

කා වණ්ණනා කමලරූපිනි ජාතරූපෙ,

ලොකුත්තරං පරිමලං පරිතො වහන්තෙ.

14. දොසාරයො හදයදුග්ගපුරෙ විජිත්වා,

තත්ථාභිසිච්ච සුහදං විය ධම්මභූපං;

අත්ථානුසාසනිමිමස්ස වදං ගිරාය,

තත්ථප්පවත්තයි සුධී නිජකායකම්මං.

ඉති රාජකුමාරුප්පත්ති පරිච්ඡෙදො පඨමො.

15. අථෙකදා මාතුලමහාථෙරා වයප්පත්තං සිරිසඞ්ඝබොධි කුමාරං ධම්මසවනාවසානෙ ආමන්තෙත්වා එවමාහ, ‘‘කුමාර! මහාභාගධෙය්‍ය! ඉදානි ත්වමසි අධීතසුගතාගමො, විදිතසකල බාහිරසත්ථො. චතුබ්බිධපණ්ඩිච්චකොටිප්පත්තො, තථාපි අභිමානධනෙ ඛත්තියකුලෙ ජාති, සබ්බපත්ථව්‍යාපිතා යොබ්බනවිලාසෙන සමලඞ්කතං සරීරං, අප්පටිමා රූපසිරි, අමානුසං බලඤ්චෙති මහතීය බලවනණ්ථ පරම්පරා’සබ්බාඅවිනයාන මෙකෙකම්පි තෙසමායතනං කිමුත සමවායො?‘‘යෙභුය්‍යෙන සත්ථසලිල වික්ඛාලනාති නිම්මලාපි කාලුසියමුපයානි බුද්ධී, අනුජ්ඣිතධවලතාපි සරාගාඑව භවති නවයොබ්බනගබ්බිතානං දිට්ඨි, අපහරති ච වාතමණ්ඩලි කෙව සුක්ඛපණ්ණං උබභුතරජො භන්ති අතිදූරමත්තනො ඉච්ඡාය යොබ්බනසමයෙ පුරිසං පකති. ඉණ්ද්‍රියභරිණභාරිනී සත්තමතිදුරන්තාය මුපභොගමිගතණහිකා තස්මා අයමෙවානස්සාදිත විසය රසස්ස තෙ කාලො ගුරුපදෙසස්ස. මදනසරප්පභාරජජ්ජරිතෙ හදයෙ ජලමිව ගලති ගුරූනමනුස්සානං අකාරණංඡවති දුප්පකති නො කුලංවා සුතං වා මනයස්ස වණ්දනප්පභවොනදහති කිං දහනො? කිංවාපසමහෙතුනාපි නාතිවණ්ඩතරො භවති වඩබානළො සලිලෙන, තස්මා ගාළ්හතර මනුසාසීතබ්බොසි.

16. අපගතමලෙ හි මනසි එලිකමණිම්හි විය රජනිකරමයුඛාපවිසන්ති, සුඛමුපදෙසගුණා, ගුරුවචනමමලම්පි සලිලමිව මහන්තං ජානිමුපජනයති සවනහතං සූලමිව අභබ්බස්ස, භබ්බස්සතු |ඔ0.0004| කරිනො විය සබ්බාභරණමානනසොභාසමුදයමධිකතර මුපවහති, අනාදිසිද්ධ තණ්හාකසායිතිණ්ද්‍රියානුචරඤ්හි චිත්තං නාවහති කන්නාමානත්ථං, තස්මා රාජ කුමාරානඤ්ච යතීනඤ්ච සතිබලෙන ඉණ්ද්‍රියවිජයො දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකම්බිලං කල්‍යාණජාතමුපජනයති, ඉණ්ද්‍රියවිජයො ච සම්භවති ගුරුවුද්ධොපසෙවාය තබ්බවනමවිරාධෙත්වා පටිපජ්ජතො, තස්මා තයා ආපාණපරියන්තං වත්ථුත්තයසරණපරායණතා න පහාතබ්බා.

න රාගාපස්මාරවිබොධනං විසයදහනසලිල සංසෙවනං කාතබ්බං, පස්සතූ හි කල්‍යාණාභිනිවෙසි චක්ඛූණ්ද්‍රියලාළන පරවසස්ස සලභස්ස සමුජ්ජලිත දීපසිඛාපතනං සොතිණ්ද්‍රිය සුඛානුයුත්තස්ස තරුණ හරීණස්ස උසු පාතසම්මුඛීභවනං ඝාණිණ්ද්‍රිය පරවසස්ස මධුකරස්ස මදවාරණකණ්ණතාලභන්නං රසනිණ්ද්‍රියතප්පණව්‍යසනිනො පුථුලොමස්ස බලිසාඝාසව්‍යසනං ඵස්සීණ්ද්‍රියානුභවනලාලසස්සමතඞ්ගජස්සවාරිණි බණ්ධනාපායං ඉමෙහි ඉණ්ද්‍රියෙහි මිලිතෙහි එකස්ස කාමිනො සදිදෙව පඤ්චන්නං, විසයරසානමුපසෙවාය පත්තබ්බං මහන්තං දුක්ඛජාලං කථමුපවණ්ණයාම? ඉමානි ච සුභාසිතානි පච්චවෙක්ඛතු අනුක්ඛණං විචක්ඛණො.

17. නාගාරිකං සුඛමුදික්ඛති කිඤ්චි ධීරො,

ජානාති දෙහපටිජග්ගනමත්ථතොවෙ;

සංසෙවතොපි යුවතිං රතිමොහිතස්ස,

කණ්ඩුයනෙ විය බනස්ස සුඛාභිමානො.

18. කො සෙවෙය්‍ය පරං පොසො අවමානං සහෙය්‍යවව,

න වෙ කලත්තනිගළං යදි දුක්ඛනිබණ්ධනං.

19. ආකඩ්ඪමානා චිසිඛා ස්මිපං,

පරම්මුඛායෙව සදා පවත්තා;

දූරම්පි ගච්ඡන්ති ගුණං විහාය,

පවත්තනං තාදිසමෙව ථීන.

20. අසන්ථුතං තා පුරිසම්පි අන්තො,

කරොන්ති ආදායකතාව භිත්ති;

නෙත්තිං සවල්ලී විය හණ්ථගාපි,

දසාසු සබ්බාසු ච සඞ්කනීයා.

21. අන්තොරුද්ධා බහිද්ධාපි නිස්සාසා විය නාරියො,

කරොන්ති නාසමෙවස්ස කොධීමාතාසු විස්සසෙ.

22. මානස පාපසංනින්නං අපායා විවටා නනා,

සමන්තා පාපමිත්තාව මොක්ඛො සබ්බභයාකථං.

23. |ඔ0.0005| අපි ච හදයතරුකොටර කුටීරො කොධ කුණ්ඩලීන කදාචි බහි කාතබ්බො. අපි තු’තිතික්ඛාමන්තෙන අචිප්ඵණ්දන්තං උපනෙතබ්බො.

24. සතං තිතික්ඛාකවචෙ විගුණ්ඨිතා,

සියුං දුරාලාපඛගා ඛලානං;

සභාපසංසාකුසුමත්ත මෙතා,

නිබජ්ඣරෙ තා ගුණ මාලිකාය.

25. ලොකාධිපච්චං විපුලෙධනෙ ච,

මනොනුකූලෙ තනයෙ ච දාරෙ;

ලද්ධාපි යායෙති න ජාතු තිතතිං,

බාධෙතු සාතං න පපඤ්ච තණ්හා.

26. වණ්ණප්පසාදා යස්සා සුඛාව,

ධනා ච හායන්තුප ජීවිකාච;

යෙනාභිභූතාරිපුනෙව සත්තා,

දොසග්ගි සො තෙ හදයං ජහාතු.

27. ඛෙදො විපත්තීසු පටිකිරයා න,

තස්මා න දීනප්ප කතිං භජෙය්‍ය;

පඤ්ඤානුයාතං වීරියං වදන්ති,

සබ්බත්ථ සිද්ධිග්ගහණග්ගහණ්ථං.

28. ව්‍යාපාරා සබ්බභූතානං සුඛත්ථාය විධීයරෙ;

සුඛඤ්ච න විනා ධම්මං තස්මා ධම්මපරො භවා’ති.

29. එවමාදිකං සප්පුරිසනීතිපථං ආදිසන්තෙ මහාථෙරෙ තෙන කල්‍යාණධම්මෙන අසොතබ්බතානාදරියරචිතභුකූටික මුඛෙන වා දිසාචික්ඛිත්තචක්ඛුනා ච අහඞ්කාරපරවසෙන ගජනිමිලිතමුබ්භාවයතා වා අත්තනො පඤ්ඤාධික්ඛෙපමිවච අචින්තයතා චුළාවිනිහිතකොමළඤ්ජලිපුටෙන තන්නින්නෙන, තප්පොණෙන සිරසා ච පීති සමුදිත සාධුවාදවිකසිතකපොලෙනමුඛෙන ච. සකලාවයවචිත්ථටරොමඤ්ච කඤ්චුකිතෙන දෙහෙන ච භූමියං නිපජ්ජිත්වා දීඝප්පමාණ පමාණ මාවරත්තාමග්ගඵලලාභතොවිය විසිට්ඨතරං පමුදිතමාවිකතමාසි.

ඉති අනුසාසන පරිච්ඡෙදො දුතියො.

30. තතො පට්ඨාය යථාවුත්තපටිපදං අවිරාධෙත්වා සමාවරණෙන සන්තුට්ඨො තස්ස සඞ්ඝබොධි සමඤ්ඤං ගොපෙතුකාමො මාතුලමහාථෙරො ධම්මිකොති වොහාරං පට්ඨපෙසි.

31. ලක්ඛණපාඨකානං වචනං සද්දහන්තො භාගිනෙය්‍යං පබ්බජිතුකාමම්පි |ඔ0.0006| අපබ්බාජෙත්වා ‘‘ඉධ වාසතො අනුරාධපුරෙ වාසොයෙව කුමාරස්ස යොගක්ඛෙමාවහො, පුඤ්ඤානුරූපෙන ජායමානස්ස විපාකස්ස ච ඨානං හොති, මහාචෙතියස්ස වත්තපටිවත්තසමාචරණෙනච මහන්තො පුඤ්ඤක්ඛණ්ධො සම්පජිස්සති’’ති මඤ්ඤමානො තං කුමාරමාදාය ගච්ඡන්තො අනුරාධපුරං ගන්තුකාමො නික්ඛමි. සඞ්ඝතිස්සොගොඨාභයොති ච ලම්බකණ්ණා රාජ කුමාරා අපරෙපි දුචෙ තස්ස පංසුකීළනතො පට්ඨාය සහායාතෙන කුමාරෙන සද්ධිං නික්ඛමිංසු තෙ තයො කුමාරෙ ආදාය ගච්ඡන්තො මහාථෙරො පුරෙතරමෙව අනුරාධපුරං පාවිසි. මහාථෙරමනුගච්ඡන්තෙසු තෙසු කුමාරෙසු ජෙට්ඨො සඞ්ඝතිස්සො මජ්ඣිමො සඞ්ඝබොධි කනිට්ඨො ගොඨාභයොති තෙ ථෙරං පච්ඡතො අනුගච්ඡන්තා තයොපි පටිපාටි යා තිස්සවාපියා සෙතුමත්ථකෙන ගච්ඡන්ති.

32. තත්ථ සෙතුසාලාය නිසින්නො කොචි අණ්ධොවිචක්ඛණො තෙසං තිණ්ණන්තං කුමාරානං පදවිඤ්ඤාසද්දං සුත්වා ලක්ඛණානුසාරෙන උපපරික්ඛිපිත්වා ‘‘එතෙ තයොපි සීහළදීපෙ පථවිස්සරා භවිස්සන්තී’’ති තත්ථ නිසින්නානං ව්‍යාකාසි. තංවචනං පච්ඡා ගච්ඡන්තො ගොඨාභයො සුත්වා ඉතරෙසං ගච්ඡන්තානං අනිවෙදයිත්වා පච්චාගම්ම ‘‘කතමො චිරං රජ්ජං කාරෙස්සති? චංසට්ඨිතිඤ්ච කරොති’’ති? පුච්ඡිත්වා පච්ඡිමොති වුත්තෙ හට්ඨපහට්ඨො උදග්ගුදග්ගො සීඝතරං ආගම්ම තෙහි සද්ධිං ගච්ඡන්තො තිඛිණ මන්තිතාය ගම්භීරභාවතො ච කඤ්චි අජානාපෙත්වා අන්තොපුරං පාවිසි. තෙ තයොපි පතිරූපෙ නිවාසෙ වාසං ගණ්හිංසු.

33. අථ කනිට්ඨො ‘‘එතෙ ද්වෙපි අප්පායුකත්තා රජ්ජෙ පතිට්ඨිතාපි න චිරං ජීවන්ති කිර අහමෙව තෙසං රජ්ජං දුපෙස්සාමි’’ති තදනුරූපෙන උපායෙනපටිජ්ජන්තො තෙසං රජ්ජලාභාය උපායං දස්සෙන්තො අභිණ්හං මත්තෙති. ජෙට්ඨොපි තස්මිං අතිපියාසමානො තෙනොපදිට්ඨමෙව සමාචරන්තොරාජානං දිස්වා ලද්ධ සම්මානො සබ්බෙසු රාජකිච්චෙසු පුබ්බඞ්ගමො හුත්වා න චිරස්සෙව රාජවල්ලභො අහොසි? තස්මිං කාලෙ රජ්ජං කාරෙන්තො විජය රාජා නාම ඛත්තියො තස්මිං පසන්නො සබ්බෙසු රාජකිච්චෙසු තමමෙව පධානභූතං කත්වා සෙනාපතිං අකාසි.

34. ධම්මිකො පන රජ්ජෙන අනත්ථිකතාය රජ්ජලාභාය චිත්තම්පි අනුප්පාදෙත්වා කෙවලං මහාථෙරස්ස අනුසාසනමත්තෙනෙව රාජුපට්ඨානවෙලායං අනුචරණමත්තමාචරන්තො රාජගෙහං පවිසිත්වා තතො තෙහි සද්ධිං නික්ඛම්ම සායං මහා ථෙරස්ස විහාරෙයෙව වසන්තො අත්තනො ධම්මිකානුට්ඨානං අහාපෙත්වා මහාචෙතියො පට්ඨානගිලානුපට්ඨානාදිකං |ඔ0.0007| අනවජ්ජ ධම්මංචරන්තො කාලං වීතිනාමෙති.

තදා සඞ්ඝතිස්සො සකලරජ්ජඤ්ච පුරඤ්ච අත්තනොහත්ථගතං කත්වා එකස්මිං දිනෙ ලද්ධොකාසො රාජානං අන්තොභවනෙයෙව ගොඨාභයෙන මාරාපෙත්වා සයං රජ්ජෙ පතිට්ඨති.

ඉති අනුරාධපුරප්පවෙසපරිච්ඡෙදො තතියො.

35. අථ ගොඨාභයො ධම්මිකං අනිච්ඡාමානම්පි සෙනාපතිට්ඨානෙ ඨපෙත්වා ආයතිං අපෙක්ඛමානො සයං භණ්ඩාගාරිකො අහොසි. අථ සඞ්ඝතිස්සො රාජා බහුං පුඤ්ඤ්ච අපුඤ්ඤ්ච පසවන්තො ජම්බුඵලපාකකාලෙ සසෙනො සාමච්චො සභොරොධො අභිණ්හං පාචීන දෙසං ගන්ත්වා ජම්බුඵලානි ඛාදති. රඤ්ඤො යෙභුය්‍යෙන ගමනා ගමනෙන උපද්දුතා රට්ඨවාසිනො රාජුපභොගාරහෙසු ජම්බුඵලෙසු විසං යොජෙසුං. අථ සො සඞ්ඝතිස්සො රාජා තෙන විසෙන තත්ථෙව කාලමකාසි.

36. අථ ගොඨාභයො අණ්ධවිචක්ඛණස්ස වචනං අනුස්සරන්තො අනුක්කමෙන රජ්ජං දාපෙත්වා පච්ඡා අහං සුප්පතිට්ඨො භවිස්සාමි’ති මඤ්ඤමානො සාමච්චො සසෙනො සඞ්ඝබොධිකුමාරං රජ්ජෙන නිමන්තෙසි. සො තෙමිය මහාබොධිසත්තෙන දිට්ඨාදීනවත්තා රජ්ජසුඛාපරිච්චාගානුභූතං මහන්තං දුක්ඛජාලං අනුස්සරිත්වා පුනප්පුනං යාචියමානොපි පටික්ඛිපියෙව අභයො ගාමනිගමරාජධානීසු සබ්බෙපි මනුස්සෙ සන්නිපාතෙත්වා තෙහි සද්ධිං නානාප්පකාරං යාචමානොපි සම්පටිච්ඡාපෙතුං නාසක්ඛි. අථ සබ්බෙපි රට්ඨවාසිනො සාමච්චාමහාවිහාරං ගන්ත්වා මහා සඞ්ඝං සන්නිපාතෙත්වා සඞ්ඝ මජ්ඣෙ සඞ්ඝබොධිකුමාරො මහා සඞ්ඝං භූමියං නිපජ්ජ නමස්සිත්වා ලද්ධොකාසො එකමන්තං නිසීදිත්වා එවං වත්තුමාරභී.

37. අයඤ්හි රාජලක්ඛීනාම යථා යථා දිප්පතෙ, තථා තථා කප්පුරදීපසිඛෙව කජ්ජිලංමලිනමෙව කම්මජාතං කෙවලමුබ්බමති. තථාහි අයං සංවධනවාරිධාරා තණ්හාවිසවල්ලීනං, නෙනාද මධුරභීතිකා අයං ඉණ්ද්‍රියමිගානං, පරාමාසධුමලෙඛා සුචරිත චිත්තකම්මස්ස විබ්භමසෙය්‍යා මොහනිද්දානං තිමිරුග්ගති පඤ්ඤාදිට්ඨීනං, පුරස්සරපතාකා අවිනයමහාසෙනාය, උප්පත්තිනින්නනා කොධවෙග කුම්භිලානං, ආපානභූමි මිච්ඡාදිට්ඨිවදනං. සංගීති සාලා ඉස්සරිය විකාරනාටකානං ආවාසදරීදොසාසිවිසානං, උස්සාරණවෙත්තලතා සප්පුරිසවොහාරානං, අකාලජදාගමො සුචරිත හංසානං, පත්ථාවනා කපටනාටකානං, කදලිකා කාමකරිනො වජ්ඣවාලා සාධුභාවස්ස, රාහුමුඛං ධම්මචණ්ද |ඔ0.0008| මණ්ඩලස්ස, නහි තං පස්සාමි යොහි අපරිචිතායාපි එතාය නිබ්භරමුපගුල්හො න විප්පලද්ධො, අපිච, අභිසෙකසමයෙ රාජඤ්ඤානං මඞ්ගලකලසජලෙහි විය වික්ඛාලනමුපයාති දක්ඛිඤ්ඤං අග්ගිහුතතධුමෙනෙව මලිනීභවති හදයං පුරොහිත කුසග්ග සමජ්ජතෙන විය අපනියතෙ තිතික්ඛා, උණ්හීස පට්ට බණ්ධනෙන විය ඡාදීයතී ජරාගමදස්සනං, ආතපත්ත මණ්ඩලෙන විය තිරොකරීයති පරලොකාපෙක්ඛණං, චාමරපවනෙන විය දුරමුද්ධුයතෙ සච්චාදිතා වෙත්තලතාප්පහාරෙන විය දුරමපයන්ති සග්ගුණා එකෙ රජ්ජසිරි මදිරා මදමත්තා සකත්ථනිප්ඵාදනපරෙහි ධනපිසිතාඝාසගිජ්ඣෙහි සහානලීනීබකෙහි දූතං විනොදනන්ති, පරදාරාභිගමනං විද්ධතාති, මීගවන පරිස්සමොති, සුරාපානං විලාසොති, නිච්චප්පමත්තතා, සුරභාවොති සදාරප්පිච්චාගං අව්‍යසනිතානි, ගුරුවචනාවධීරණං අපරප්පනෙයත්තමිති අජිතහච්චතං සුඛොපසෙවත්තමීති, නච්චගීත ගණාකානුසත්ති රසිකතෙහි පරිභවසහත්තං ඛමෙති, සෙරීභාවං පණ්ඩිච්චාමිති වණ්දිජන නවචනං යසෙංඝොසොති තරලතා උස්සාහොති. අවිසෙසඤ්ඤුත්තං අපක්ඛපාතිත්තමිති? එව දොසගණම්පි ගුණපක්ඛෙ අජ්ඣාරොපයන්තෙහි සයම්පි අන්තො හ සන්තෙහි පතාරණකුසලෙහි ධුත්තෙහි අමානුසොචිතාහි ථොමානාහි පතාරියමානා, චිත්තමදමත්ත චිත්තා නිච්චෙත න තාය තථෙති අත්තනි අජ්ඣාරොපයන්තා අලිකාභිමානං මච්චධම්මසමානාපි දිබ්බං සාවතිණ්ණමිව අමානුසමිව අත්තාන මඤ්ඤමානා ආරධදිබ්බොචිතකිරයානු භාවා සබ්බජනො පභසනීය භාවමුපයන්ති. අත්ත මිලම්බනඤ්ච අනු ජීවිජනෙන කරීයමානං අභිනණ්දන්ති.

38. මානසා දෙවතාජ්ඣාරොපණප්පතාරණ සම්භූත සම්භාවනො පහතඤ්ච අන්තො පවිට්ඨ අපරභුජයුගං විය අත්තනො බාහුයුගං සම්භාවයන්ති. තචන්තරිත ලොචනංසකලලාට මාසංකන්ති, අලිකසම්භාවනාභිමානභරිතා න නමස්සන්ති දෙවතායො න පූජයන්ති සමණ බ්‍රාහ්මණෙ න මානයන්තී මානනීයෙ, න උපතිට්ඨන්ති ගුරුදස්සනෙපි අනත්ථකායා සාන්තරීත, විසයො පභොගසුඛාති අපහසන්ති යතිනො? ජරාභි භවපලපිමිති න සුණන්ති වුද්ධජනුපදෙසං, අත්තනො පඤ්ඤා පරිභවොති උසුසන්ති සචිවො පහෙසස්ස,කුඤ්ජන්ති එකන්ත හිතවාදිනං එවමාදිනා කාකණෙන බහුන්නං දොසානං මාකර භූතංරජ්ජීවිභවං අයං න ඉච්ඡාමී’ති අවොච.

39. අථ මහාජනෙන සාදර මජ්ඣෙසිතො මහාසඞ්ඝො කුමාරභිමුඛො හුත්වා ‘‘මහාභාගධෙය්‍ය! ථනචුචුකෙ ලග්ගිතාජලුක තික්ඛඩසනෙනතත්ථ වෙදනුප්පාදයන්ති ලොහිතමෙව ආකඩ්ඪති, දාරකො පන කොමලෙන මුඛපුටෙනමාතු සුඛසඤ්ඤං උප්පාදයන්තො ඛීරමෙව අව්හෙති.

40. |ඔ0.0009| එවමෙව රජ්ජවිභවං පත්තො අධීරො බාලො බහුං අපුඤ්ඤමෙව සඤ්චිණානි, මෙධාවි ධිරපුරිසො පන ආයුසඞ්ඛාරස්ස දුබ්බලත්තඤ්ච ධනසඤ්චයස්ස නිස්සාරත්තඤ්ච පඤ්ඤාය උප පරික්ඛිත්වා දස කුසලකම්මානි පූරෙන්තො තාදිසෙන මහතා භොගක්ඛණ්ධෙන මහන්තං කුසලරාසිං උපචිණාති, ත්වමසිකතාධි කාරො මහාසත්තධුරණ්ධරො, එතාදිසං පුඤ්ඤායතනට්ඨානං ලද්ධා ධම්මෙන සමෙන ලොකං පරිපාලෙන්තො සුගතසාසනං පග්ගණ්හන්තො දානපාරමිකොටිප්පත්තං කත්වා පච්ඡා අභිනික්ඛමණඤ්ච කරොන්තො බොධිපක්ඛියධම්මෙ පරිපාචෙහී’’ති අනුසාසි.

41. අථ සො මහජ්ඣාසයො පුරිසවරො මහාසඞ්ඝස්ස අනුසාසනිං මද්දිතු මසමණ්ථො අධිවාසෙසී. අනන්තරඤ්ච මහාජනකායො සඞ්ඝස්ස අනුඤ්ඤාය සකලං සීලදීපං එකච්ඡත්තං කත්වා අභිසිඤ්චිය ධම්මික සිරිසඞ්ඝබොධිරාජාති වොහාරං පට්ඨපෙසි ගොඨාභයඤ්ච සෙනාපතිට්ඨානෙ ඨපෙසි.

42. දානං අදා ධාරයි නිච්චසීලං,

වහී තිතික්ඛං භජි අප්පමාදං;

පජා හිතජ්ඣාසය සොම්මරූපො,

ධම්මො ච සො විග්ගභවා විරොචී.

43. විඤ්ඤාය ලොකස්ස හි සො සභාවං,

පධානවත්තානු ගතිප්පධානං;

නිධාතුකාමො ජන්තාසු ධම්මං,

සයම්පි ධම්මා වරණම්හි සත්තො.

ඉති රජ්ජාභිසෙක පරිච්ඡෙදො චතුත්ථො.

44. සො රාජා මහා විහාරෙ මහග්ඝ මහාවිසාලං සලාකග්ගං කාරාපෙත්වා අනෙකසහස්සානං භික්ඛූනං නිච්චං සලාක භත්තං පට්ඨපෙසි. මාතුලමහාථෙරස්සංච සකනාම ධෙය්‍යෙන මහන්තං පරිවෙණ විහාරං කාරාපෙත්වා අනෙකෙහි කප්පියභණ්ඩෙහි සද්ධිං සපරිවාර වෙණා කානි ගාමක්ඛෙත්තානි සඞසපරිභොගාරහානි කත්වා දාපෙසි සත්තමෙව නිසීථකාලෙ රහොගතො මහාබොධිසත්තස්ස දුක්කරචරිතානි සල්ලක්ඛෙන්තො තාදිසාපදානං අත්තනි සම්පාදෙතුමාසිංසි. තථා හි

45. දෙහීති වත්ථුමසුකං ගදිතොත්ථිකෙහි,

නාලං කථෙතුම්හ නත්ථි න දෙමිචාති;

චිත්තෙ මහාකරුණාය පහටාවකාසාව,

දුරංජගාම විය තස්ස භවත්ථු තණ්හා.

එවමම්හාකං |ඔ0.0010| බොධිසත්තස්ස විය බාහිර වත්ථුපරිච්චාගමහුස්සවො කදා මෙ භවිස්සතිති ච,

46. ආනීයතෙ නිසිත සත්ථනිපාතනෙන,

නික්කඩ්ඪතෙ ච මුහු දාන්හවායරත්‍යා;

එවං පුනප්පුන ගතාගතවෙගඛින්නං,

දුක්ඛං න තස්ස හදයං වත පීළයිත්ථ.

එවං කිරස්ස මහාසත්තස්ස මංස ලොහිතාදි අජ්ඣත්තිකවත්ථුදානසමයෙ දුක්ඛවෙදනා මනං න සම්බාධෙසි. මමාපි ඊදිසං අජ්ඣත්තික දානමහාමඞ්ගලං කදා භවිස්සතීති ච.

47. සො සංඛපාලභූජගො විසවෙගවාපි,

සීලස්ස භෙදනභයෙන අකුප්පමානො;

ඉච්ඡං සදෙහහරවාභිජනෙ දයාය,

ගන්තුං සයං අපදතාය සුසොචනූනං.

එවං සීල රක්ඛනාපදානසිරිං කදා වින්දාමීති ච,

48. පිවෙය්‍ය ථඤ්ඤං අමතඤ්ච බාලො,

වුද්ධිං ගතො සොව ජිගුච්ඡිතෙ තං;

ස ජාතු එවං අනුභූය රජ්ජං,

ඤාණස්ස පාකෙ සතතං ජහාති.

එවං මයාපි අචිරස්සෙව අවස්සං අභිනික්ඛමනං කාතබ්බන්ති ච,

49. සො සෙනකො ද්විජපසිබ්බකසායිසප්පං,

අඤ්ඤාසි දොසකලුසාය ධියාබ්භුතංතං;

කා වණ්ණනාස්ස ඛලු දොසවිනිග්ගතාය,

සබ්බඤ්ඤුතාය දසපාරමිසාධිතාය.

එවංවිධා කල්‍යානඤාණසම්පත්ති කදා මෙ සමිජ්ඣිස්සතීති ච,

50. වාලෙන සො කිසකලණ්දකජාතියම්පි,

උස්සිඤ්චිතුං සලිලමුස්සහි සාගරස්ස;

තං මුද්ධතාය න භවෙ මතියා මහන්‍යා,

සම්පාදනාය භිමතස්ස සමත්ථතාය.

එවං විධාය වීරියපාරමියා කදා භාජනං භවිස්සාමිති ච

51. කලාබුරාජෙන හි ඛන්තිවාදි,

වධං විධායාපි අතිත්තකෙන;

හතෙ පදෙනොරසි ඛන්තිසොධෙ,

සො කූටසණ්ධිග්ගහණං බුබොධ.

එවං විධාය ඛත්තිපාරමියා අත්තානං කදා අලංකරිස්සාමිති ච

52. |ඔ0.0011|

මිච්ඡාභියොගං න සහිංසු තස්ස,

රාමාභිධානස්සපි පාදුකායො;

සච්චඤ්චයා නාඤ්ඤමභාසිධීරො,