නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

චාණක්‍යනීතිපාළි

1. නානාසත්ථො ද්ධතං වක්ඛෙ,

රාජ නීති සමුච්චයං;

සබ්බ බීජ මිදං සත්ථං,

චාණක්‍යං සාරසඞ්ගහං.

2. මූලසුත්තං පවක්ඛාමි,

චාණක්‍යෙන යථොදිතං;

යස්ස විඤ්ඤාන මත්තෙන,

මූළ්හො භවති පණ්ඩිතො.

3. විදුත්තං නරපච්චඤ්ච,

නෙවතුල්‍යං කුදාචනං;

සදෙසෙ පුජ්ජතෙ රාජා,

විදූ සබ්බත්ථ පුජ්ජතෙ.

4. පණ්ඩිතෙ ච ගුණා සබ්බෙ,

මූළ්හෙ දොසා හි කෙවලං;

තස්මා මූළ්හසහස්සෙසු,

පඤ්ඤො එකො විසිස්‍යතෙ.

5. මාතරිව පරදාරෙසු,

පරදබ්බෙසු ලෙට්ටුව;

අත්තනිව සබ්බභූතෙසු,

යො පස්සති සපණ්ඩිතො.

6. කිංකුලෙන විසාලෙන,

ගුණහීනො තු යොනරො;

අකුලිනොපි සත්ථඤ්ඤො,

දෙවතාහිපි පුජ්ජතෙ.

7. රූපයොබ්බනසම්පන්නා,

විසාලකුලසම්භවා;

විජ්ජාහීනා නසොභන්තෙ,

නිග්ගන්ධා ඉව කිංසුකා.

8. තාරානං භූසණං චන්දො,

නාරීනං භූසණං පති;

පුථබ්‍යා භූසණං රාජා,

විජ්ජා සබ්බස්ස භූසණං.

9. මාතා සත්තු පිතා වෙරී,

යෙන බාලො නපාට්ඨිතො;

න සොභතෙ සභාමජ්ඣෙ,

හංසමජ්ඣෙ බකොයථා.

10. වරමෙකො ගුණී පුත්තො,

න ච මූළ්හසතෙහිපි;

එකො චන්දො තමො හන්ති,

න ච තාරගණෙහිපි.

11. ලාලයෙ පඤ්චවස්සානි,

දසවස්සානි තාලයෙ;

පත්තෙ තු සොළසෙ වස්සෙ,

පුත්තං මිත්තංව ආචරෙ.

12. ලාලනෙ බහවො දොසා,

තාලනෙ බහවො ගුණා;

තස්මා පුත්තඤ්ච සිස්සඤ්ච,

තාලයෙ න තු ලාලයෙ.

13. එකෙනාපි සුවක්ඛෙන,

පුප්ඵිතෙන සුගන්ධිනා;

වාසිතස්ස වනං සබ්බං,

සුපුත්තෙන කුලංයථා.

14. එකස්සාපි කුවක්ඛස්ස,

කොටරට්ඨෙන අග්ගිනා;

දය්හතෙ හි වනං සබ්බං,

කුපුත්තෙන කුලං යථා.

15. දූරතො සොභතෙ මූළ්හො,

ලම්බමාන පටාවුතො;

තාවඤ්ච සොභතෙ මූළ්හො,

යාව කිඤ්චි නභාසතෙ.

16. විසතො අමතං ගාය්හං,

අමෙජ්ඣාඅපි කඤ්චනං;

නීචතො උත්තමා විජ්ජා,

ථීරත්නං දුක්කුලාඅපි.

17. උස්සවෙ බ්‍යසනෙචෙව,

දුබ්භික්ඛෙ සත්තුවිග්ගහෙ;

රාජද්වාරෙ සුසානෙච,

යො තිට්ඨති සබන්ධවො.

18. පරොක්ඛෙ කිච්චහන්තාරං,

පච්චක්ඛෙ පියවාදිනං;

වජ්ජයෙ තාදිසං මිත්තං,

විසකුම්භං පයොමුඛං.

19. සකිං දුට්ඨඤ්ච මිත්තං යො,

පුන සන්ධාතු මිච්ඡති;

සමච්චු මුපගණ්හාති,

ගබ්භ මස්සතරී යථා.

20. න විස්සසෙ අවිස්සත්ථං,

මිත්තඤ්චාපි න විස්සසෙ;

කදාචි කුපිතං මිත්තං,

සබ්බදොසං පකාසයෙ.

21. ජානියා පෙසනෙ භච්චෙ,

බන්ධවෙ බ්‍යසනාගමෙ;

මිත්තඤ්චා පදිකාලෙච,

භරියඤ්ච විභවක්ඛයෙ.

22. උපකාරග්ගහිතෙන,

සත්තුනාසත්තුමුද්ධරෙ;

පාදලග්ගං කරට්ඨෙන,

කණ්ටකෙනෙව කණ්ටකං.

23. න මිත්තං කොචි කස්සචි,

න කොචි රිපු කස්සචි;

කාරණෙන හි ඤායති,

මිත්තානි ච රිපූ තථා.

24. දුජ්ජනො පියවාදී ච,

නෙතං විස්සාසකාරණං;

මධු තිට්ඨති ජිව්හග්ගෙ,

හදයෙ තු හලාහලං.

25. දුජ්ජනො පරිහන්තබ්බො,

විජ්ජායා ලඞ්කතොපි සං;

මණිනා භූසිතො සප්පො,

කිමෙ සො නභයං කරො.

26. සප්පො කූරො ඛලො කූරො,

සප්පා කූරතරො ඛලො;

මන්තො සධිවසො සප්පො,

ඛලො කෙන නිවාය්‍යතෙ.

27. නඛීනඤ්ච නදීනඤ්ච,

සිඞ්ගීනං සත්ථපාණිනං;

විස්සාසො නෙවකාතබ්බො,

ථීසු රාජකුලෙසු ච.

28. හත්ථී හත්ථසහස්සෙන,

සතහත්ථෙන වාජිනො;

සිඞ්ගිනො දසහත්ථෙන,

ඨානචාගෙන දුජ්ජනො.

29. ආපදත්ථං ධනං රක්ඛෙ,

දාරං රක්ඛෙ ධනෙහිපි;

අත්තානං සතතං රක්ඛෙ,

දාරෙහිපි ධනෙහිපි.

30. පරදාරං පරදබ්බං,

පරිවාදං පරස්ස ච;

පරිහාසං ගුරුට්ඨානෙ,

චාපල්‍යඤ්ච විවජ්ජයෙ.

31. චජෙ එකං කුලස්සත්ථෙ,

ගාමස්සත්ථෙ කුලං චජෙ;

ගාම ජනපදස්සත්ථෙ,

අත්තත්ථෙ පථවිං චජෙ.

32. චලත්‍යෙකෙන පාදෙන,

තිට්ඨ ත්‍යෙකෙන බුද්ධිමා;

නාසමික්ඛ්‍ය පරං ඨානං,

පුබ්බමායතනං චජෙ.

33. ලුද්ධ මත්ථෙන ගණ්හෙය්‍ය,

ථද්ධ මඤ්ජලී කම්මුනා;

මූළ්හං ඡන්දො නුවත්තෙන,

තථා තථෙන පණ්ඩිතං.

34. අත්ථනාසං මනොතාපං,

ගෙහෙ දුච්චරිතානි ච;

වඤ්චනඤ්ච පමාණඤ්ච,

මතිමා න පකාසයෙ.

35. ධනධඤ්ඤප්පයොගෙසු,

තථා විජ්ජාගමෙසු ච;

ආහාරෙ බ්‍යවහාරෙ ච,

චත්තලජ්ජො සදා භවෙ.

36. ධනිනො සොත්ථියො රාජා,

නදී වෙජ්ජො තු පඤ්චමො;

පඤ්ච යත්‍ර නවිජ්ජන්තෙ,

තත්‍ර වාසං නකාරයෙ.

37. යස්මිංදෙසෙ න සම්මානං,

න පීති නච බන්ධවා;

න ච විජ්ජාගමො කොචි,

තංදෙසං පරිවජ්ජයෙ.