4. දුතියඅග්ගිසුත්තං
47. තෙන ඛො පන සමයෙන උග්ගතසරීරස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස මහායඤ්ඤො උපක්ඛටො හොති. පඤ්ච උසභසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය, පඤ්ච වච්ඡතරසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය, පඤ්ච වච්ඡතරිසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය, පඤ්ච අජසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය, පඤ්ච උරබ්භසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය. අථ ඛො උග්ගතසරීරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උග්ගතසරීරො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –
‘‘සුතං මෙතං, භො ගොතම, අග්ගිස්ස ආදානං [ආධානං (සී. ස්‍යා.)] යූපස්ස උස්සාපනං මහප්ඵලං හොති මහානිසංස’’න්ති. ‘‘මයාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, සුතං අග්ගිස්ස ආදානං යූපස්ස උස්සාපනං මහප්ඵලං හොති මහානිසංස’’න්ති. දුතියම්පි ඛො උග්ගතසරීරො බ්‍රාහ්මණො…පෙ… තතියම්පි ඛො උග්ගතසරීරො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භො ගොතම, අග්ගිස්ස ආදානං යූපස්ස උස්සාපනං මහප්ඵලං හොති මහානිසංස’’න්ති. ‘‘මයාපි ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, සුතං අග්ගිස්ස ආදානං යූපස්ස උස්සාපනං මහප්ඵලං හොති මහානිසංස’’න්ති. ‘‘තයිදං, භො ගොතම, සමෙති භොතො චෙව ගොතමස්ස අම්හාකඤ්ච, යදිදං සබ්බෙන සබ්බං’’.
එවං වුත්තෙ ආයස්මා ආනන්දො උග්ගතසරීරං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘න ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතා එවං පුච්ඡිතබ්බා – ‘සුතං මෙතං, භො ගොතම, අග්ගිස්ස ආදානං යූපස්ස උස්සාපනං මහප්ඵලං හොති මහානිසංස’න්ති. එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතා පුච්ඡිතබ්බා – ‘අහඤ්හි, භන්තෙ, අග්ගිං [අග්ගිස්ස (ක.)] ආදාතුකාමො, [ආධාතුකාමො (සී. ස්‍යා.)] යූපං උස්සාපෙතුකාමො. ඔවදතු මං, භන්තෙ, භගවා. අනුසාසතු මං, භන්තෙ, භගවා යං මම අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’’ති.
අථ ඛො උග්ගතසරීරො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, අග්ගිං ආදාතුකාමො යූපං උස්සාපෙතුකාමො. ඔවදතු මං භවං ගොතමො. අනුසාසතු මං භවං ගොතමො යං මම අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.
‘‘අග්ගිං, බ්‍රාහ්මණ, ආදෙන්තො [ආධෙන්තො (සී. ස්‍යා.)] යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා තීණි සත්ථානි උස්සාපෙති අකුසලානි දුක්ඛුද්‍රයානි [දුක්ඛුද්දයානි (සී.)] දුක්ඛවිපාකානි. කතමානි තීණි? කායසත්ථං, වචීසත්ථං, මනොසත්ථං. අග්ගිං, බ්‍රාහ්මණ, ආදෙන්තො යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා එවං චිත්තං උප්පාදෙසි – ‘එත්තකා උසභා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරියො හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අජා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා උරබ්භා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථායා’ති. සො ‘පුඤ්ඤං කරොමී’ති අපුඤ්ඤං කරොති, ‘කුසලං කරොමී’ති අකුසලං කරොති, ‘සුගතියා මග්ගං පරියෙසාමී’ති දුග්ගතියා මග්ගං පරියෙසති. අග්ගිං, බ්‍රාහ්මණ, ආදෙන්තො යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා ඉදං පඨමං මනොසත්ථං උස්සාපෙති අකුසලං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාකං.
‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, අග්ගිං ආදෙන්තො යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා එවං වාචං භාසති – ‘එත්තකා උසභා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා වච්ඡතරියො හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා අජා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථාය, එත්තකා උරබ්භා හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථායා’ති. සො ‘පුඤ්ඤං කරොමී’ති අපුඤ්ඤං කරොති, ‘කුසලං කරොමී’ති අකුසලං කරොති, ‘සුගතියා මග්ගං පරියෙසාමී’ති දුග්ගතියා මග්ගං පරියෙසති. අග්ගිං, බ්‍රාහ්මණ, ආදෙන්තො යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා ඉදං දුතියං වචීසත්ථං උස්සාපෙති අකුසලං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාකං.
‘‘පුන චපරං, බ්‍රාහ්මණ, අග්ගිං ආදෙන්තො යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා සයං පඨමං සමාරම්භති [සමාරබ්භති (සී. ක.), සමාරභති (ස්‍යා.)] උසභා හන්තුං [හඤ්ඤන්තු (සී. ස්‍යා.)] යඤ්ඤත්ථාය, සයං පඨමං සමාරම්භති වච්ඡතරා හන්තුං යඤ්ඤත්ථාය, සයං පඨමං සමාරම්භති වච්ඡතරියො හන්තුං යඤ්ඤත්ථාය, සයං පඨමං සමාරම්භති අජා හන්තුං යඤ්ඤත්ථාය, සයං පඨමං සමාරම්භති උරබ්භා හන්තුං යඤ්ඤත්ථාය [හඤ්ඤන්තු යඤ්ඤත්ථායාති (සී. ස්‍යා.)]. සො ‘පුඤ්ඤං කරොමී’ති අපුඤ්ඤං කරොති, ‘කුසලං කරොමී’ති අකුසලං කරොති, ‘සුගතියා මග්ගං පරියෙසාමී’ති දුග්ගතියා මග්ගං පරියෙසති. අග්ගිං, බ්‍රාහ්මණ, ආදෙන්තො යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා ඉදං තතියං කායසත්ථං උස්සාපෙති අකුසලං දුක්ඛුද්‍රයං දුක්ඛවිපාකං. අග්ගිං, බ්‍රාහ්මණ, ආදෙන්තො යූපං උස්සාපෙන්තො පුබ්බෙව යඤ්ඤා ඉමානි තීණි සත්ථානි උස්සාපෙති අකුසලානි දුක්ඛුද්‍රයානි දුක්ඛවිපාකානි.
‘‘තයොමෙ, බ්‍රාහ්මණ, අග්ගී පහාතබ්බා පරිවජ්ජෙතබ්බා, න සෙවිතබ්බා. කතමෙ තයො? රාගග්ගි, දොසග්ගි, මොහග්ගි.
‘‘කස්මා චායං, බ්‍රාහ්මණ, රාගග්ගි පහාතබ්බො පරිවජ්ජෙතබ්බො, න සෙවිතබ්බො? රත්තො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, රාගෙන අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා, වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා, මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. තස්මායං රාගග්ගි පහාතබ්බො පරිවජ්ජෙතබ්බො, න සෙවිතබ්බො.
‘‘කස්මා චායං, බ්‍රාහ්මණ, දොසග්ගි පහාතබ්බො පරිවජ්ජෙතබ්බො, න සෙවිතබ්බො? දුට්ඨො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, දොසෙන අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා, වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා, මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. තස්මායං දොසග්ගි පහාතබ්බො පරිවජ්ජෙතබ්බො, න සෙවිතබ්බො.
‘‘කස්මා චායං, බ්‍රාහ්මණ, මොහග්ගි පහාතබ්බො පරිවජ්ජෙතබ්බො, න සෙවිතබ්බො? මූළ්හො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, මොහෙන අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා, වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා, මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. තස්මායං මොහග්ගි පහාතබ්බො පරිවජ්ජෙතබ්බො, න සෙවිතබ්බො. ඉමෙ ඛො තයො, බ්‍රාහ්මණ, අග්ගී පහාතබ්බා පරිවජ්ජෙතබ්බා, න සෙවිතබ්බා.
‘‘තයො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අග්ගී සක්කත්වා ගරුං කත්වා මානෙත්වා පූජෙත්වා සම්මා සුඛං පරිහාතබ්බා. කතමෙ තයො? ආහුනෙය්‍යග්ගි, ගහපතග්ගි, දක්ඛිණෙය්‍යග්ගි.
‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, ආහුනෙය්‍යග්ගි? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, යස්ස තෙ හොන්ති මාතාති වා පිතාති වා, අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, ආහුනෙය්‍යග්ගි. තං කිස්ස හෙතු? අතොහයං [ඉතොපායං (ක.)], බ්‍රාහ්මණ, ආහුතො සම්භූතො, තස්මායං ආහුනෙය්‍යග්ගි සක්කත්වා ගරුං කත්වා මානෙත්වා පූජෙත්වා සම්මා සුඛං පරිහාතබ්බො.
‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, ගහපතග්ගි? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, යස්ස තෙ හොන්ති පුත්තාති වා දාරාති වා දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා, අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, ගහපතග්ගි. තස්මායං ගහපතග්ගි සක්කත්වා ගරුං කත්වා මානෙත්වා පූජෙත්වා සම්මා සුඛං පරිහාතබ්බො.
‘‘කතමො ච, බ්‍රාහ්මණ, දක්ඛිණෙය්‍යග්ගි? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පරප්පවාදා පටිවිරතා ඛන්තිසොරච්චෙ නිවිට්ඨා එකමත්තානං දමෙන්ති, එකමත්තානං සමෙන්ති, එකමත්තානං පරිනිබ්බාපෙන්ති, අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, දක්ඛිණෙය්‍යග්ගි. තස්මායං දක්ඛිණෙය්‍යග්ගි සක්කත්වා ගරුං කත්වා මානෙත්වා පූජෙත්වා සම්මා සුඛං පරිහාතබ්බො. ඉමෙ ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තයො අග්ගී සක්කත්වා ගරුං කත්වා මානෙත්වා පූජෙත්වා සම්මා සුඛං පරිහාතබ්බා.
‘‘අයං ඛො පන, බ්‍රාහ්මණ, කට්ඨග්ගි කාලෙන කාලං උජ්ජලෙතබ්බො, කාලෙන කාලං අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බො, කාලෙන කාලං නිබ්බාපෙතබ්බො, කාලෙන කාලං නික්ඛිපිතබ්බො’’ති.
එවං වුත්තෙ උග්ගතසරීරො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම; අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගතන්ති. එසාහං, භො ගොතම, පඤ්ච උසභසතානි මුඤ්චාමි ජීවිතං දෙමි, පඤ්ච වච්ඡතරසතානි මුඤ්චාමි ජීවිතං දෙමි, පඤ්ච වච්ඡතරිසතානි මුඤ්චාමි ජීවිතං දෙමි, පඤ්ච අජසතානි මුඤ්චාමි ජීවිතං දෙමි, පඤ්ච උරබ්භසතානි මුඤ්චාමි ජීවිතං දෙමි. හරිතානි චෙව තිණානි ඛාදන්තු, සීතානි ච පානීයානි පිවන්තු, සීතො ච නෙසං වාතො උපවායත’’න්ති [උපවායතූති (ක.)]. චතුත්ථං.