5. පඤ්චමපණ්ණාසකං

(21) 1. කිමිලවග්ගො

1. කිමිලසුත්තං

201. එකං සමයං භගවා කිමිලායං [කිම්බිලායං (සී. පී.) අ. නි. 6.40; 7.59] විහරති වෙළුවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා කිමිලො [කිම්බිලො (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කිමිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, ධම්මෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සික්ඛාය අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, අඤ්ඤමඤ්ඤං අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො න චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති.

‘‘කො පන, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, කිමිල, තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, ධම්මෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සික්ඛාය සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, අඤ්ඤමඤ්ඤං සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා. අයං ඛො, කිමිල, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ සද්ධම්මො චිරට්ඨිතිකො හොතී’’ති. පඨමං.

2. ධම්මස්සවනසුත්තං

202. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා ධම්මස්සවනෙ. කතමෙ පඤ්ච? අස්සුතං සුණාති, සුතං පරියොදාපෙති, කඞ්ඛං විතරති [විහනති (ස්‍යා. කං. පී. ක.)], දිට්ඨිං උජුං කරොති, චිත්තමස්ස පසීදති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා ධම්මස්සවනෙ’’ති. දුතියං.

3. අස්සාජානීයසුත්තං

203. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො [භද්දො (පී.)] අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? අජ්ජවෙන, ජවෙන, මද්දවෙන, ඛන්තියා, සොරච්චෙන – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතො රඤ්ඤො භද්‍රො අස්සාජානීයො රාජාරහො හොති රාජභොග්ගො, රඤ්ඤො අඞ්ගන්ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. ‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? අජ්ජවෙන, ජවෙන, මද්දවෙන, ඛන්තියා, සොරච්චෙන – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. තතියං.

4. බලසුත්තං

204. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, බලානි. කතමානි පඤ්ච? සද්ධාබලං, හිරිබලං, ඔත්තප්පබලං, වීරියබලං, පඤ්ඤාබලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච බලානී’’ති. චතුත්ථං.

5. චෙතොඛිලසුත්තං

205. [අ. නි. 9.71; ම. නි. 1.185; දී. නි. 3.319] ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතොඛිලා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඨමො චෙතොඛිලො.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මෙ කඞ්ඛති…පෙ… සඞ්ඝෙ කඞ්ඛති…පෙ… සික්ඛාය කඞ්ඛති…පෙ… සබ්‍රහ්මචාරීසු කුපිතො හොති අනත්තමනො ආහතචිත්තො ඛිලජාතො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීසු කුපිතො හොති අනත්තමනො ආහතචිත්තො ඛිලජාතො, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඤ්චමො චෙතොඛිලො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච චෙතොඛිලා’’ති. පඤ්චමං.

6. විනිබන්ධසුත්තං

206. [අ. නි. 9.72; දී. නි. 3.320] ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, චෙතසොවිනිබන්ධා [චෙතොවිනිබද්ධා (සාරත්ථදීපනීටීකායං)]. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො [අවිගතරාගො (ක.)] හොති අවිගතච්ඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති අවිගතච්ඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඨමො චෙතසොවිනිබන්ධො.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ අවීතරාගො හොති…පෙ… රූපෙ අවීතරාගො හොති…පෙ… යාවදත්ථං උදරාවදෙහකං භුඤ්ජිත්වා සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරති…පෙ… අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, අයං පඤ්චමො චෙතසොවිනිබන්ධො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා’’ති. ඡට්ඨං.

7. යාගුසුත්තං

207. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා යාගුයා. කතමෙ පඤ්ච? ඛුද්දං [ඛුදං (සී. පී.) ඛුධාති සක්කතානුලොමං. මහාව. 282] පටිහනති, පිපාසං පටිවිනෙති, වාතං අනුලොමෙති, වත්ථිං සොධෙති, ආමාවසෙසං පාචෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා යාගුයා’’ති. සත්තමං.

8. දන්තකට්ඨසුත්තං

208. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දන්තකට්ඨස්ස අඛාදනෙ. කතමෙ පඤ්ච? අචක්ඛුස්සං, මුඛං දුග්ගන්ධං හොති, රසහරණියො න විසුජ්ඣන්ති, පිත්තං සෙම්හං භත්තං පරියොනන්ධති [පරියොනද්ධන්ති (සී. පී.), පරියොනද්ධති (ස්‍යා. කං. ක.) චූළව. 282 පස්සිතබ්බං], භත්තමස්ස නච්ඡාදෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දන්තකට්ඨස්ස අඛාදනෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා දන්තකට්ඨස්ස ඛාදනෙ. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුස්සං, මුඛං න දුග්ගන්ධං හොති, රසහරණියො විසුජ්ඣන්ති, පිත්තං සෙම්හං භත්තං න පරියොනන්ධති, භත්තමස්ස ඡාදෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා දන්තකට්ඨස්ස ඛාදනෙ’’ති. අට්ඨමං.

9. ගීතස්සරසුත්තං

209. [චූළව. 249] ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා ආයතකෙන ගීතස්සරෙන ධම්මං භණන්තස්ස. කතමෙ පඤ්ච? අත්තනාපි තස්මිං සරෙ සාරජ්ජති, පරෙපි තස්මිං සරෙ සාරජ්ජන්ති, ගහපතිකාපි උජ්ඣායන්ති – ‘යථෙව මයං ගායාම, එවමෙවං ඛො සමණා සක්‍යපුත්තියා ගායන්තී’ති, සරකුත්තිම්පි නිකාමයමානස්ස සමාධිස්ස භඞ්ගො හොති, පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා ආයතකෙන ගීතස්සරෙන ධම්මං භණන්තස්සා’’ති. නවමං.

10. මුට්ඨස්සතිසුත්තං

210. [මහාව. 353] ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා මුට්ඨස්සතිස්ස අසම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො. කතමෙ පඤ්ච? දුක්ඛං සුපති, දුක්ඛං පටිබුජ්ඣති, පාපකං සුපිනං පස්සති, දෙවතා න රක්ඛන්ති, අසුචි මුච්චති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මුට්ඨස්සතිස්ස අසම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා උපට්ඨිතස්සතිස්ස සම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො. කතමෙ පඤ්ච? සුඛං සුපති, සුඛං පටිබුජ්ඣති, න පාපකං සුපිනං පස්සති, දෙවතා රක්ඛන්ති, අසුචි න මුච්චති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා උපට්ඨිතස්සතිස්ස සම්පජානස්ස නිද්දං ඔක්කමයතො’’ති. දසමං.

කිමිලවග්ගො පඨමො.

තස්සුද්දානං –

කිමිලො ධම්මස්සවනං, ආජානීයො බලං ඛිලං;

විනිබන්ධං යාගු කට්ඨං, ගීතං මුට්ඨස්සතිනා චාති.

(22) 2. අක්කොසකවග්ගො

1. අක්කොසකසුත්තං

211. ‘‘යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොසකපරිභාසකො අරියූපවාදී සබ්‍රහ්මචාරීනං, තස්ස පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා. කතමෙ පඤ්ච? පාරාජිකො වා හොති ඡින්නපරිපන්ථො [ඡින්නපරිබන්ධො (ක.)], අඤ්ඤතරං වා සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජති, බාළ්හං වා රොගාතඞ්කං ඵුසති, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොසකපරිභාසකො අරියූපවාදී සබ්‍රහ්මචාරීනං, තස්ස ඉමෙ පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා’’ති. පඨමං.

2. භණ්ඩනකාරකසුත්තං

212. ‘‘යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භණ්ඩනකාරකො කලහකාරකො විවාදකාරකො භස්සකාරකො සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකො, තස්ස පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා. කතමෙ පඤ්ච? අනධිගතං නාධිගච්ඡති, අධිගතා [අධිගතං (සබ්බත්ථ)] පරිහායති, පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භණ්ඩනකාරකො කලහකාරකො විවාදකාරකො භස්සකාරකො සඞ්ඝෙ අධිකරණකාරකො, තස්ස ඉමෙ පඤ්ච ආදීනවා පාටිකඞ්ඛා’’ති. දුතියං.

3. සීලසුත්තං

213. [මහාව. 209; දී. නි. 3.316] ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො පමාදාධිකරණං මහතිං භොගජානිං නිගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං, යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං, යදි ගහපතිපරිසං, යදි සමණපරිසං – අවිසාරදො උපසඞ්කමති මඞ්කුභූතො. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො සම්මූළ්හො කාලං කරොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, දුස්සීලො සීලවිපන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සීලවතො සීලසම්පදාය. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො අප්පමාදාධිකරණං මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං, යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං, යදි ගහපතිපරිසං, යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමති අමඞ්කුභූතො. අයං භික්ඛවෙ, තතියො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො අසම්මූළ්හො කාලං කරොති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සීලවා සීලසම්පන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සීලවතො සීලසම්පදායා’’ති. තතියං.

4. බහුභාණිසුත්තං

214. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා බහුභාණිස්මිං පුග්ගලෙ. කතමෙ පඤ්ච? මුසා භණති, පිසුණං භණති, ඵරුසං භණති, සම්ඵප්පලාපං භණති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා බහුභාණිස්මිං පුග්ගලෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා මන්තභාණිස්මිං පුග්ගලෙ. කතමෙ පඤ්ච? න මුසා භණති, න පිසුණං භණති, න ඵරුසං භණති, න සම්ඵප්පලාපං භණති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා මන්තභාණිස්මිං පුග්ගලෙ’’ති. චතුත්ථං.

5. පඨමඅක්ඛන්තිසුත්තං

215. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අක්ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස අප්පියො හොති අමනාපො, වෙරබහුලො ච හොති, වජ්ජබහුලො ච, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අක්ඛන්තියා.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො, න වෙරබහුලො හොති, න වජ්ජබහුලො, අසම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා ඛන්තියා’’ති. පඤ්චමං.

6. දුතියඅක්ඛන්තිසුත්තං

216. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අක්ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස අප්පියො හොති අමනාපො, ලුද්දො ච හොති, විප්පටිසාරී ච, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අක්ඛන්තියා.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා ඛන්තියා. කතමෙ පඤ්ච? බහුනො ජනස්ස පියො හොති මනාපො, අලුද්දො ච හොති, අවිප්පටිසාරී ච, අසම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා ඛන්තියා’’ති. ඡට්ඨං.

7. පඨමඅපාසාදිකසුත්තං

217. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අපාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං උපවදති, අනුවිච්ච විඤ්ඤූ ගරහන්ති, පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අපාසාදිකෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා පාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති, අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති, කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති, අසම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා පාසාදිකෙ’’ති. සත්තමං.

8. දුතියඅපාසාදිකසුත්තං

218. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අපාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අප්පසන්නා නප්පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොති, සත්ථුසාසනං අකතං [න කතං (ස්‍යා. කං. ක.)] හොති, පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති, චිත්තමස්ස නප්පසීදති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අපාසාදිකෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා පාසාදිකෙ. කතමෙ පඤ්ච? අප්පසන්නා පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච භිය්‍යොභාවො හොති, සත්ථුසාසනං කතං හොති, පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජති, චිත්තමස්ස පසීදති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා පාසාදිකෙ’’ති. අට්ඨමං.

9. අග්ගිසුත්තං

219. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අග්ගිස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? අචක්ඛුස්සො, දුබ්බණ්ණකරණො, දුබ්බලකරණො, සඞ්ගණිකාපවඩ්ඪනො [සඞ්ගණිකාපවද්ධනො (සී.), සඞ්ගණිකාරාමබද්ධනො (ක.)], තිරච්ඡානකථාපවත්තනිකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අග්ගිස්මි’’න්ති. නවමං.

10. මධුරාසුත්තං

220. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා මධුරායං. කතමෙ පඤ්ච? විසමා, බහුරජා, චණ්ඩසුනඛා, වාළයක්ඛා, දුල්ලභපිණ්ඩා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මධුරාය’’න්ති. දසමං.

අක්කොසකවග්ගො දුතියො.

තස්සුද්දානං –

අක්කොසභණ්ඩනසීලං, බහුභාණී ද්වෙ අඛන්තියො;

අපාසාදිකා ද්වෙ වුත්තා, අග්ගිස්මිං මධුරෙන චාති.

(23) 3. දීඝචාරිකවග්ගො

1. පඨමදීඝචාරිකසුත්තං

221. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො. කතමෙ පඤ්ච? අස්සුතං න සුණාති, සුතං න පරියොදාපෙති, සුතෙනෙකච්චෙන අවිසාරදො හොති, ගාළ්හං [බාළ්හං (ස්‍යා.)] රොගාතඞ්කං ඵුසති, න ච මිත්තවා හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ. කතමෙ පඤ්ච? අස්සුතං සුණාති, සුතං පරියොදාපෙති, සුතෙනෙකච්චෙන විසාරදො හොති, න ගාළ්හං රොගාතඞ්කං ඵුසති, මිත්තවා ච හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ’’ති. පඨමං.

2. දුතියදීඝචාරිකසුත්තං

222. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො. කතමෙ පඤ්ච? අනධිගතං නාධිගච්ඡති, අධිගතා පරිහායති, අධිගතෙනෙකච්චෙන අවිසාරදො හොති, ගාළ්හං රොගාතඞ්කං ඵුසති, න ච මිත්තවා හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දීඝචාරිකං අනවත්ථචාරිකං අනුයුත්තස්ස විහරතො.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ. කතමෙ පඤ්ච? අනධිගතං අධිගච්ඡති, අධිගතා න පරිහායති, අධිගතෙනෙකච්චෙන විසාරදො හොති, න ගාළ්හං රොගාතඞ්කං ඵුසති, මිත්තවා ච හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථචාරෙ’’ති. දුතියං.

3. අතිනිවාසසුත්තං

223. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අතිනිවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? බහුභණ්ඩො හොති බහුභණ්ඩසන්නිචයො, බහුභෙසජ්ජො හොති බහුභෙසජ්ජසන්නිචයො, බහුකිච්චො හොති බහුකරණීයො බ්‍යත්තො කිංකරණීයෙසු, සංසට්ඨො විහරති ගහට්ඨපබ්බජිතෙහි අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන, තම්හා ච ආවාසා පක්කමන්තො සාපෙක්ඛො පක්කමති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අතිනිවාසෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? න බහුභණ්ඩො හොති න බහුභණ්ඩසන්නිචයො, න බහුභෙසජ්ජො හොති න බහුභෙසජ්ජසන්නිචයො, න බහුකිච්චො හොති න බහුකරණීයො න බ්‍යත්තො කිංකරණීයෙසු, අසංසට්ඨො විහරති ගහට්ඨපබ්බජිතෙහි අනනුලොමිකෙන ගිහිසංසග්ගෙන, තම්හා ච ආවාසා පක්කමන්තො අනපෙක්ඛො පක්කමති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ’’ති. තතියං.

4. මච්ඡරීසුත්තං

224. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා අතිනිවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? ආවාසමච්ඡරී හොති, කුලමච්ඡරී හොති, ලාභමච්ඡරී හොති, වණ්ණමච්ඡරී හොති, ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා අතිනිවාසෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ. කතමෙ පඤ්ච? න ආවාසමච්ඡරී හොති, න කුලමච්ඡරී හොති, න ලාභමච්ඡරී හොති, න වණ්ණමච්ඡරී හොති, න ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමවත්ථවාසෙ’’ති. චතුත්ථං.

5. පඨමකුලූපකසුත්තං

225. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කුලූපකෙ [කුලුපකෙ (ස්‍යා. පී.), කුලූපගෙ (සී.)]. කතමෙ පඤ්ච? අනාමන්තචාරෙ ආපජ්ජති, රහො නිසජ්ජාය ආපජ්ජති, පටිච්ඡන්නෙ ආසනෙ ආපජ්ජති, මාතුගාමස්ස උත්තරි ඡප්පඤ්චවාචාහි ධම්මං දෙසෙන්තො ආපජ්ජති, කාමසඞ්කප්පබහුලො විහරති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කුලූපකෙ’’ති. පඤ්චමං.

6. දුතියකුලූපකසුත්තං

226. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කුලූපකස්ස භික්ඛුනො අතිවෙලං කුලෙසු සංසට්ඨස්ස විහරතො. කතමෙ පඤ්ච? මාතුගාමස්ස අභිණ්හදස්සනං, දස්සනෙ සති සංසග්ගො, සංසග්ගෙ සති විස්සාසො, විස්සාසෙ සති ඔතාරො, ඔතිණ්ණචිත්තස්සෙතං පාටිකඞ්ඛං – ‘අනභිරතො වා බ්‍රහ්මචරියං චරිස්සති අඤ්ඤතරං වා සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජිස්සති සික්ඛං වා පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සති’. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කුලූපකස්ස භික්ඛුනො අතිවෙලං කුලෙසු සංසට්ඨස්ස විහරතො’’ති. ඡට්ඨං.

7. භොගසුත්තං

227. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා භොගෙසු. කතමෙ පඤ්ච? අග්ගිසාධාරණා භොගා, උදකසාධාරණා භොගා, රාජසාධාරණා භොගා, චොරසාධාරණා භොගා, අප්පියෙහි දායාදෙහි සාධාරණා භොගා. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා භොගෙසු.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා භොගෙසු. කතමෙ පඤ්ච? භොගෙ නිස්සාය අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, මාතාපිතරො සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, පුත්තදාරදාසකම්මකරපොරිසෙ සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, මිත්තාමච්චෙ සුඛෙති පීණෙති සම්මා සුඛං පරිහරති, සමණබ්‍රාහ්මණෙසු උද්ධග්ගිකං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති සොවග්ගිකං සුඛවිපාකං සග්ගසංවත්තනිකං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා භොගෙසූ’’ති. සත්තමං.

8. උස්සූරභත්තසුත්තං

228. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා උස්සූරභත්තෙ කුලෙ. කතමෙ පඤ්ච? යෙ තෙ අතිථී පාහුනා, තෙ න කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යා තා බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා, තා න කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එකභත්තිකා රත්තූපරතා විරතා විකාලභොජනා, තෙ න කාලෙන පටිපූජෙන්ති; දාසකම්මකරපොරිසා විමුඛා කම්මං කරොන්ති; තාවතකංයෙව අසමයෙන භුත්තං අනොජවන්තං හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා උස්සූරභත්තෙ කුලෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සමයභත්තෙ කුලෙ. කතමෙ පඤ්ච? යෙ තෙ අතිථී පාහුනා, තෙ කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යා තා බලිපටිග්ගාහිකා දෙවතා, තා කාලෙන පටිපූජෙන්ති; යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එකභත්තිකා රත්තූපරතා විරතා විකාලභොජනා, තෙ කාලෙන පටිපූජෙන්ති; දාසකම්මකරපොරිසා අවිමුඛා කම්මං කරොන්ති; තාවතකංයෙව සමයෙන භුත්තං ඔජවන්තං හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සමයභත්තෙ කුලෙ’’ති. අට්ඨමං.

9. පඨමකණ්හසප්පසුත්තං

229. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කණ්හසප්පෙ. කතමෙ පඤ්ච? අසුචි, දුග්ගන්ධො, සභීරු, සප්පටිභයො, මිත්තදුබ්භී – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කණ්හසප්පෙ. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ ආදීනවා මාතුගාමෙ. කතමෙ පඤ්ච? අසුචි, දුග්ගන්ධො, සභීරු, සප්පටිභයො, මිත්තදුබ්භී – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මාතුගාමෙ’’ති. නවමං.

10. දුතියකණ්හසප්පසුත්තං

230. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කණ්හසප්පෙ. කතමෙ පඤ්ච? කොධනො, උපනාහී, ඝොරවිසො, දුජ්ජිව්හො, මිත්තදුබ්භී – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා කණ්හසප්පෙ.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චිමෙ ආදීනවා මාතුගාමෙ. කතමෙ පඤ්ච? කොධනො, උපනාහී, ඝොරවිසො, දුජ්ජිව්හො, මිත්තදුබ්භී. තත්‍රිදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස ඝොරවිසතා – යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො තිබ්බරාගො. තත්‍රිදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස දුජ්ජිව්හතා – යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො පිසුණවාචො. තත්‍රිදං, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්ස මිත්තදුබ්භිතා – යෙභුය්‍යෙන, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො අතිචාරිනී. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා මාතුගාමෙ’’ති. දසමං.

දීඝචාරිකවග්ගො තතියො.

තස්සුද්දානං –

ද්වෙ දීඝචාරිකා වුත්තා, අතිනිවාසමච්ඡරී;

ද්වෙ ච කුලූපකා භොගා, භත්තං සප්පාපරෙ දුවෙති.

(24) 4. ආවාසිකවග්ගො

1. ආවාසිකසුත්තං

231. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු අභාවනීයො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? න ආකප්පසම්පන්නො හොති න වත්තසම්පන්නො; න බහුස්සුතො හොති න සුතධරො; න පටිසල්ලෙඛිතා [සල්ලෙඛිතා (ක. සී.)] හොති න පටිසල්ලානාරාමො; න කල්‍යාණවාචො හොති න කල්‍යාණවාක්කරණො; දුප්පඤ්ඤො හොති ජළො එළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු අභාවනීයො හොති.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු භාවනීයො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? ආකප්පසම්පන්නො හොති වත්තසම්පන්නො; බහුස්සුතො හොති සුතධරො; පටිසල්ලෙඛිතා හොති පටිසල්ලානාරාමො; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො; පඤ්ඤවා හොති අජළො අනෙළමූගො. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු භාවනීයො හොතී’’ති. පඨමං.

2. පියසුත්තං

232. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො ච.

‘‘කතමෙහි පඤ්චහි? සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී; ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො ච හොති මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’’ති. දුතියං.

3. සොභනසුත්තං

233. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසං සොභෙති. කතමෙහි පඤ්චහි? සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා; පටිබලො හොති උපසඞ්කමන්තෙ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙතුං සමාදපෙතුං සමුත්තෙජෙතුං සම්පහංසෙතුං; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසං සොභෙතී’’ති. තතියං.

4. බහූපකාරසුත්තං

234. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසස්ස බහූපකාරො හොති. කතමෙහි පඤ්චහි? සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; ඛණ්ඩඵුල්ලං පටිසඞ්ඛරොති; මහා ඛො පන භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ ගිහීනං උපසඞ්කමිත්වා ආරොචෙති – ‘මහා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ, කරොථ පුඤ්ඤානි, සමයො පුඤ්ඤානි කාතු’න්ති; චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ආවාසස්ස බහූපකාරො හොතී’’ති. චතුත්ථං.

5. අනුකම්පසුත්තං

235. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ගිහීනං [ගිහිං (ස්‍යා.), ගිහී (කත්ථචි)] අනුකම්පති. කතමෙහි පඤ්චහි? අධිසීලෙ [අධිසීලෙසු (ස්‍යා.)] සමාදපෙති; ධම්මදස්සනෙ නිවෙසෙති; ගිලානකෙ උපසඞ්කමිත්වා සතිං උප්පාදෙති – ‘අරහග්ගතං ආයස්මන්තො සතිං උපට්ඨාපෙථා’ති; මහා ඛො පන භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ ගිහීනං උපසඞ්කමිත්වා ආරොචෙති – ‘මහා ඛො, ආවුසො, භික්ඛුසඞ්ඝො අභික්කන්තො නානාවෙරජ්ජකා භික්ඛූ, කරොථ පුඤ්ඤානි, සමයො පුඤ්ඤානි කාතු’න්ති; යං ඛො පනස්ස භොජනං දෙන්ති ලූඛං වා පණීතං වා තං අත්තනා පරිභුඤ්ජති, සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු ගිහීනං අනුකම්පතී’’ති. පඤ්චමං.

6. පඨමඅවණ්ණාරහසුත්තං

236. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අප්පසාදනීයෙ ඨානෙ පසාදං උපදංසෙති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා පසාදනීයෙ ඨානෙ අප්පසාදං උපදංසෙති; සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අප්පසාදනීයෙ ඨානෙ අප්පසාදං උපදංසෙති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා පසාදනීයෙ ඨානෙ පසාදං උපදංසෙති; සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. ඡට්ඨං.

7. දුතියඅවණ්ණාරහසුත්තං

237. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; ආවාසමච්ඡරී හොති ආවාසපලිගෙධී; කුලමච්ඡරී හොති කුලපලිගෙධී; සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; න ආවාසමච්ඡරී හොති න ආවාසපලිගෙධී; න කුලමච්ඡරී හොති න කුලපලිගෙධී; සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. සත්තමං.

8. තතියඅවණ්ණාරහසුත්තං

238. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; අනනුවිච්ච අපරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; ආවාසමච්ඡරී හොති; කුලමච්ඡරී හොති; ලාභමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසති; අනුවිච්ච පරියොගාහෙත්වා වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසති; න ආවාසමච්ඡරී හොති; න කුලමච්ඡරී හොති; න ලාභමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. අට්ඨමං.

9. පඨමමච්ඡරියසුත්තං

239. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? ආවාසමච්ඡරී හොති; කුලමච්ඡරී හොති; ලාභමච්ඡරී හොති; වණ්ණමච්ඡරී [ධම්මමච්ඡරී (ක.)] හොති; සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? න ආවාසමච්ඡරී හොති; න කුලමච්ඡරී හොති; න ලාභමච්ඡරී හොති; න වණ්ණමච්ඡරී හොති; සද්ධාදෙය්‍යං න විනිපාතෙති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. නවමං.

10. දුතියමච්ඡරියසුත්තං

240. ‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? ආවාසමච්ඡරී හොති; කුලමච්ඡරී හොති; ලාභමච්ඡරී හොති; වණ්ණමච්ඡරී හොති; ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි පඤ්චහි? න ආවාසමච්ඡරී හොති; න කුලමච්ඡරී හොති; න ලාභමච්ඡරී හොති; න වණ්ණමච්ඡරී හොති; න ධම්මමච්ඡරී හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ආවාසිකො භික්ඛු යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. දසමං.

ආවාසිකවග්ගො චතුත්ථො.

තස්සුද්දානං –

ආවාසිකො පියො ච සොභනො,

බහූපකාරො අනුකම්පකො ච;

තයො අවණ්ණාරහා චෙව,

මච්ඡරියා දුවෙපි චාති [යථාභතං චාපි අවණ්ණගෙධා, චතුක්කමච්ඡෙර පඤ්චමෙන චාති (සී. ස්‍යා.) යථාභතං අවණ්ණඤ්ච, චතුකො මච්ඡරියෙන චාති (ක.)].

(25) 5. දුච්චරිතවග්ගො

1. පඨමදුච්චරිතසුත්තං

241. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දුච්චරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ ගරහන්ති; පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; සම්මූළ්හො කාලං කරොති; කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දුච්චරිතෙ.

‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආනිසංසා සුචරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති; කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; අසම්මූළ්හො කාලං කරොති; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා සුචරිතෙ’’ති. පඨමං.

2. පඨමකායදුච්චරිතසුත්තං

242. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා කායදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා කායසුචරිතෙ…පෙ…. දුතියං.

3. පඨමවචීදුච්චරිතසුත්තං

243. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා වචීදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා වචීසුචරිතෙ…පෙ…. තතියං.

4. පඨමමනොදුච්චරිතසුත්තං

244. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා මනොදුච්චරිතෙ…පෙ… ආනිසංසා මනොසුචරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං න උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ පසංසන්ති; කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; අසම්මූළ්හො කාලං කරොති; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආනිසංසා මනොසුචරිතෙ’’ති. චතුත්ථං.

5. දුතියදුච්චරිතසුත්තං

245. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, ආදීනවා දුච්චරිතෙ. කතමෙ පඤ්ච? අත්තාපි අත්තානං උපවදති; අනුවිච්ච විඤ්ඤූ ගරහන්ති; පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති; සද්ධම්මා වුට්ඨාති; අසද්ධම්මෙ පතිට්ඨාති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච ආදීනවා දුච්චරිතෙ.