4. කාරණපාලීසුත්තං
194. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන කාරණපාලී [කරණපාලී (ක.)] බ්‍රාහ්මණො ලිච්ඡවීනං කම්මන්තං කාරෙති. අද්දසා ඛො කාරණපාලී බ්‍රාහ්මණො පිඞ්ගියානිං බ්‍රාහ්මණං දූරතොව ආගච්ඡන්තං; දිස්වා පිඞ්ගියානිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච –
‘‘හන්ද, කුතො නු භවං පිඞ්ගියානී ආගච්ඡති දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘ඉතොහං [ඉධාහං (ස්‍යා. කං.), ඉතො හි ඛො අහං (ම. නි. 1.288)], භො, ආගච්ඡාමි සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤති භවං, පිඞ්ගියානී, සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං? පණ්ඩිතො මඤ්ඤෙ’’ති? ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානිස්සාමි! සොපි නූනස්ස තාදිසොව යො සමණස්ස ගොතමස්ස පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියං ජානෙය්‍යා’’ති! ‘‘උළාරාය ඛලු භවං, පිඞ්ගියානී, සමණං ගොතමං පසංසාය පසංසතී’’ති. ‘‘කො චාහං, භො, කො ච සමණං ගොතමං පසංසිස්සාමි! පසත්ථප්පසත්ථොව [පසට්ඨපසට්ඨො ච (ස්‍යා. කං. ක.)] සො භවං ගොතමො සෙට්ඨො දෙවමනුස්සාන’’න්ති. ‘‘කිං පන භවං, පිඞ්ගියානී, අත්ථවසං සම්පස්සමානො සමණෙ ගොතමෙ එවං අභිප්පසන්නො’’ති?
‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො අග්ගරසපරිතිත්තො න අඤ්ඤෙසං හීනානං රසානං පිහෙති; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො න අඤ්ඤෙසං පුථුසමණබ්‍රාහ්මණප්පවාදානං පිහෙති.
‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො ජිඝච්ඡාදුබ්බල්‍යපරෙතො මධුපිණ්ඩිකං අධිගච්ඡෙය්‍ය. සො යතො යතො සායෙථ, ලභතෙව [සායෙය්‍ය, ලභෙථෙව (ම. නි. 1.205)] සාදුරසං අසෙචනකං; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො ලභතෙව අත්තමනතං, ලභති චෙතසො පසාදං.
‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො චන්දනඝටිකං අධිගච්ඡෙය්‍ය – හරිචන්දනස්ස වා ලොහිතචන්දනස්ස වා. සො යතො යතො ඝායෙථ – යදි මූලතො, යදි මජ්ඣතො, යදි අග්ගතො – අධිගච්ඡතෙව [අධිගච්ඡෙථෙව (?)] සුරභිගන්ධං අසෙචනකං; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො අධිගච්ඡති පාමොජ්ජං අධිගච්ඡති සොමනස්සං.
‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පුරිසො ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. තස්ස කුසලො භිසක්කො ඨානසො ආබාධං නීහරෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති.
‘‘සෙය්‍යථාපි, භො, පොක්ඛරණී අච්ඡොදකා සාතොදකා සීතොදකා සෙතකා සුපතිත්ථා රමණීයා. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො. සො තං පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා න්හාත්වා ච පිවිත්වා ච සබ්බදරථකිලමථපරිළාහං පටිප්පස්සම්භෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, භො, යතො යතො තස්ස භොතො ගොතමස්ස ධම්මං සුණාති – යදි සුත්තසො, යදි ගෙය්‍යසො, යදි වෙය්‍යාකරණසො, යදි අබ්භුතධම්මසො – තතො තතො සබ්බදරථකිලමථපරිළාහා පටිප්පස්සම්භන්තී’’ති.
එවං වුත්තෙ කාරණපාලී බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා දක්ඛිණං ජාණුමණ්ඩලං පථවියං නිහන්ත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි –
‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස;
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස;
නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති.
‘‘අභික්කන්තං, භො පිඞ්ගියානි, අභික්කන්තං, භො පිඞ්ගියානි! සෙය්‍යථාපි, භො පිඞ්ගියානි, නික්කුජ්ජිතං [නිකුජ්ජිතං (ක.)] වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භොතා පිඞ්ගියානිනා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භො පිඞ්ගියානි, තං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං පිඞ්ගියානී ධාරෙතු, අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. චතුත්ථං.