1. අවජානාතිසුත්තං

141. ‘‘පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ පඤ්ච? දත්වා අවජානාති, සංවාසෙන අවජානාති, ආධෙය්‍යමුඛො [ආදිය්‍යමුඛො (සී.), ආදෙය්‍යමුඛො (ස්‍යා. කං.), ආදියමුඛො (පී.) අට්ඨකථාය පඨමසංවණ්ණනානුරූපං. පු. ප. 193 පස්සිතබ්බං] හොති, ලොලො හොති, මන්දො මොමූහො හොති [මන්දො හොති මොමූහො (සී.)].

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දත්වා අවජානාති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පුග්ගලස්ස දෙති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං. තස්ස එවං හොති – ‘අහං දෙමි; අයං පටිග්ගණ්හාතී’ති. තමෙනං දත්වා අවජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො දත්වා අවජානාති.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සංවාසෙන අවජානාති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පුග්ගලෙන සද්ධිං සංවසති ද්වෙ වා තීණි වා වස්සානි. තමෙනං සංවාසෙන අවජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සංවාසෙන අවජානාති.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ආධෙය්‍යමුඛො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො පරස්ස වණ්ණෙ වා අවණ්ණෙ වා භාසියමානෙ තං ඛිප්පඤ්ඤෙව අධිමුච්චිතා [අධිමුච්චිතො (ස්‍යා.)] හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ආධෙය්‍යමුඛො හොති.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ලොලො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ඉත්තරසද්ධො හොති ඉත්තරභත්තී ඉත්තරපෙමො ඉත්තරප්පසාදො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ලොලො හොති.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො මන්දො මොමූහො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො කුසලාකුසලෙ ධම්මෙ න ජානාති, සාවජ්ජානවජ්ජෙ ධම්මෙ න ජානාති, හීනප්පණීතෙ ධම්මෙ න ජානාති, කණ්හසුක්කසප්පටිභාගෙ ධම්මෙ න ජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො මන්දො මොමූහො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. පඨමං.