7. වස්සකාරසුත්තං
187. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො භගවන්තං එතදවොච –
‘‘ජානෙය්‍ය නු ඛො, භො ගොතම, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසං – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, අනවකාසො යං අසප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති. ‘‘ජානෙය්‍ය පන, භො ගොතම, අසප්පුරිසො සප්පුරිසං – ‘සප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘එතම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අට්ඨානං අනවකාසො යං අසප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘සප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති. ‘‘ජානෙය්‍ය නු ඛො, භො ගොතම, සප්පුරිසො සප්පුරිසං – ‘සප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘ඨානං ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, විජ්ජති යං සප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘සප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති. ‘‘ජානෙය්‍ය පන, භො ගොතම, සප්පුරිසො අසප්පුරිසං – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘එතම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඨානං විජ්ජති යං සප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති.
‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යාව සුභාසිතං චිදං, භොතා ගොතමෙන – ‘අට්ඨානං ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, අනවකාසො යං අසප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – අසප්පුරිසො අයං භවන්ති. එතම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අට්ඨානං අනවකාසො යං අසප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – සප්පුරිසො අයං භවන්ති. ඨානං ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, විජ්ජති යං සප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – සප්පුරිසො අයං භවන්ති. එතම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඨානං විජ්ජති යං සප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – අසප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති.
‘‘එකමිදං, භො ගොතම, සමයං තොදෙය්‍යස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පරිසති පරූපාරම්භං වත්තෙන්ති – ‘බාලො අයං රාජා එළෙය්‍යො සමණෙ රාමපුත්තෙ අභිප්පසන්නො, සමණෙ ච පන රාමපුත්තෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොති, යදිදං අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්ම’න්ති. ඉමෙපි රඤ්ඤො එළෙය්‍යස්ස පරිහාරකා බාලා – යමකො මොග්ගල්ලො [පුග්ගලො (ක.)] උග්ගො නාවින්දකී ගන්ධබ්බො අග්ගිවෙස්සො, යෙ සමණෙ රාමපුත්තෙ අභිප්පසන්නා, සමණෙ ච පන රාමපුත්තෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොන්ති, යදිදං අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මන්ති. ත්‍යාස්සුදං තොදෙය්‍යො බ්‍රාහ්මණො ඉමිනා නයෙන නෙති. තං කිං මඤ්ඤන්ති, භොන්තො, පණ්ඩිතො රාජා එළෙය්‍යො කරණීයාධිකරණීයෙසු වචනීයාධිවචනීයෙසු අලමත්ථදසතරෙහි අලමත්ථදසතරො’ති? ‘එවං, භො, පණ්ඩිතො රාජා එළෙය්‍යො කරණීයාධිකරණීයෙසු වචනීයාධිවචනීයෙසු අලමත්ථදසතරෙහි අලමත්ථදසතරො’’’ති.
‘‘යස්මා ච ඛො, භො, සමණො රාමපුත්තො රඤ්ඤා එළෙය්‍යෙන පණ්ඩිතෙන පණ්ඩිතතරො කරණීයාධිකරණීයෙසු වචනීයාධිවචනීයෙසු අලමත්ථදසතරෙන අලමත්ථදසතරො, තස්මා රාජා එළෙය්‍යො සමණෙ රාමපුත්තෙ අභිප්පසන්නො, සමණෙ ච පන රාමපුත්තෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොති, යදිදං අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්මං’’.
‘‘තං කිං මඤ්ඤන්ති, භොන්තො, පණ්ඩිතා රඤ්ඤො එළෙය්‍යස්ස පරිහාරකා – යමකො මොග්ගල්ලො උග්ගො නාවින්දකී ගන්ධබ්බො අග්ගිවෙස්සො, කරණීයාධිකරණීයෙසු වචනීයාධිවචනීයෙසු අලමත්ථදසතරෙහි අලමත්ථදසතරාති? ‘එවං, භො, පණ්ඩිතා රඤ්ඤො එළෙය්‍යස්ස පරිහාරකා – යමකො මොග්ගල්ලො උග්ගො නාවින්දකී ගන්ධබ්බො අග්ගිවෙස්සො, කරණීයාධිකරණීයෙසු වචනීයාධිවචනීයෙසු අලමත්ථදසතරෙහි අලමත්ථදසතරා’’’ති.
‘‘යස්මා ච ඛො, භො, සමණො රාමපුත්තො රඤ්ඤො එළෙය්‍යස්ස පරිහාරකෙහි පණ්ඩිතෙහි පණ්ඩිතතරො කරණීයාධිකරණීයෙසු වචනීයාධිවචනීයෙසු අලමත්ථදසතරෙහි අලමත්ථදසතරො, තස්මා රඤ්ඤො එළෙය්‍යස්ස පරිහාරකා සමණෙ රාමපුත්තෙ අභිප්පසන්නා; සමණෙ ච පන රාමපුත්තෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොන්ති, යදිදං අභිවාදනං පච්චුට්ඨානං අඤ්ජලිකම්මං සාමීචිකම්ම’’න්ති.
‘‘අච්ඡරියං, භො, ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යාව සුභාසිතං චිදං භොතා ගොතමෙන – ‘අට්ඨානං ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, අනවකාසො යං අසප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – අසප්පුරිසො අයං භවන්ති. එතම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අට්ඨානං අනවකාසො යං අසප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – සප්පුරිසො අයං භවන්ති. ඨානං ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, විජ්ජති යං සප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – සප්පුරිසො අයං භවන්ති. එතම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඨානං විජ්ජති යං සප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – අසප්පුරිසො අයං භව’න්ති. හන්ද ච දානි මයං, භො ගොතම, ගච්ඡාම. බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමීති. සත්තමං.