4. තතියසමාධිසුත්තං

94. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ලාභී හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ලාභී හොති අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, න ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො න චෙව ලාභී හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස න ච ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය. ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ලාභී චෙව හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, තෙන, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙන ය්වායං පුග්ගලො ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘කථං නු ඛො, ආවුසො, සඞ්ඛාරා දට්ඨබ්බා? කථං සඞ්ඛාරා සම්මසිතබ්බා? කථං සඞ්ඛාරා විපස්සිතබ්බා’ [පස්සිතබ්බා (ක.)] ති? තස්ස සො යථාදිට්ඨං යථාවිදිතං බ්‍යාකරොති – ‘එවං ඛො, ආවුසො, සඞ්ඛාරා දට්ඨබ්බා, එවං සඞ්ඛාරා සම්මසිතබ්බා, එවං සඞ්ඛාරා විපස්සිතබ්බා’ති. සො අපරෙන සමයෙන ලාභී චෙව හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය න ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, තෙන, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙන ය්වායං පුග්ගලො ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘කථං නු ඛො, ආවුසො, චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බං? කථං චිත්තං සන්නිසාදෙතබ්බං? කථං චිත්තං එකොදි කාතබ්බං? කථං චිත්තං සමාදහාතබ්බ’න්ති? තස්ස සො යථාදිට්ඨං යථාවිදිතං බ්‍යාකරොති – ‘එවං ඛො, ආවුසො, චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බං, එවං චිත්තං සන්නිසාදෙතබ්බං, එවං චිත්තං එකොදි කාතබ්බං [එකොදි කත්තබ්බං (පී.)], එවං චිත්තං සමාදහාතබ්බ’න්ති. සො අපරෙන සමයෙ ලාභී චෙව හොති අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො න චෙව ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස න ච ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, තෙන, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙන ය්වායං පුග්ගලො ලාභී චෙව අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘කථං නු ඛො, ආවුසො, චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බං? කථං චිත්තං සන්නිසාදෙතබ්බං? කථං චිත්තං එකොදි කාතබ්බං? කථං චිත්තං සමාදහාතබ්බං? කථං සඞ්ඛාරා දට්ඨබ්බා? කථං සඞ්ඛාරා සම්මසිතබ්බා? කථං සඞ්ඛාරා විපස්සිතබ්බා’ති? තස්ස සො යථාදිට්ඨං යථාවිදිතං බ්‍යාකරොති – ‘එවං ඛො, ආවුසො, චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බං, එවං චිත්තං සන්නිසාදෙතබ්බං, එවං චිත්තං එකොදි කාතබ්බං, එවං චිත්තං සමාදහාතබ්බං, එවං සඞ්ඛාරා දට්ඨබ්බා, එවං සඞ්ඛාරා සම්මසිතබ්බා, එවං සඞ්ඛාරා විපස්සිතබ්බා’ති. සො අපරෙන සමයෙන ලාභී චෙව හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං පුග්ගලො ලාභී චෙව හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, තෙන, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙන තෙසු චෙව කුසලෙසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය උත්තරි ආසවානං ඛයාය යොගො කරණීයො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. චතුත්ථං.