2. දුතියඋරුවෙලසුත්තං
22. ‘‘එකමිදාහං, භික්ඛවෙ, සමයං උරුවෙලායං විහරාමි නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සම්බහුලා බ්‍රාහ්මණා ජිණ්ණා වුද්ධා මහල්ලකා අද්ධගතා වයොඅනුප්පත්තා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා මයා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො, භික්ඛවෙ, තෙ බ්‍රාහ්මණා මං එතදවොචුං – ‘සුතං නෙතං [මෙතං (සී. ස්‍යා. කං. ක.)], භො ගොතම – න සමණො ගොතමො බ්‍රාහ්මණෙ ජිණ්ණෙ වුද්ධෙ මහල්ලකෙ අද්ධගතෙ වයොඅනුප්පත්තෙ අභිවාදෙති වා පච්චුට්ඨෙති වා ආසනෙන වා නිමන්තෙතීති. තයිදං, භො ගොතම, තථෙව. න හි භවං ගොතමො බ්‍රාහ්මණෙ ජිණ්ණෙ වුද්ධෙ මහල්ලකෙ අද්ධගතෙ වයොඅනුප්පත්තෙ අභිවාදෙති වා පච්චුට්ඨෙති වා ආසනෙන වා නිමන්තෙති. තයිදං, භො ගොතම, න සම්පන්නමෙවා’’’ති.
‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘නයිමෙ [න වත මෙ (සී. පී.), න චයිමෙ (ස්‍යා. කං.), න වතිමෙ (?)] ආයස්මන්තො ජානන්ති ථෙරං වා ථෙරකරණෙ වා ධම්මෙ’ති. වුද්ධො චෙපි, භික්ඛවෙ, හොති ආසීතිකො වා නාවුතිකො වා වස්සසතිකො වා ජාතියා. සො ච හොති අකාලවාදී අභූතවාදී අනත්ථවාදී අධම්මවාදී අවිනයවාදී, අනිධානවතිං වාචං භාසිතා අකාලෙන අනපදෙසං අපරියන්තවතිං අනත්ථසංහිතං. අථ ඛො සො ‘බාලො ථෙරො’ත්වෙව [තෙව (සී. පී.)] සඞ්ඛං ගච්ඡති.
‘‘දහරො චෙපි, භික්ඛවෙ, හොති යුවා සුසුකාළකෙසො භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො පඨමෙන වයසා. සො ච හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී නිධානවතිං වාචං භාසිතා කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං. අථ ඛො සො ‘පණ්ඩිතො ථෙරො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.
‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ථෙරකරණා ධම්මා. කතමෙ චත්තාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු, බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං [සාත්ථා සබ්‍යඤ්ජනා (සී. පී.)] කෙවලපරිපුණ්ණං [කෙවලපරිපුණ්ණා (සී.)] පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා [ධතා (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා, දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා, චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ථෙරකරණා ධම්මා’’ති.
‘‘යො උද්ධතෙන චිත්තෙන, සම්ඵඤ්ච බහු භාසති;
අසමාහිතසඞ්කප්පො, අසද්ධම්මරතො මගො;
ආරා සො ථාවරෙය්‍යම්හා, පාපදිට්ඨි අනාදරො.
‘‘යො ච සීලෙන සම්පන්නො, සුතවා පටිභානවා;
සඤ්ඤතො ධීරො ධම්මෙසු [සඤ්ඤතො ධීරධම්මෙසු (සී.), සංයුත්තො ථිරධම්මෙසු (ස්‍යා. කං.)], පඤ්ඤායත්ථං විපස්සති.
‘‘පාරගූ සබ්බධම්මානං, අඛිලො පටිභානවා;
පහීනජාතිමරණො, බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලී.
‘‘තමහං වදාමි ථෙරොති, යස්ස නො සන්ති ආසවා;
ආසවානං ඛයා භික්ඛු, සො ථෙරොති පවුච්චතී’’ති. දුතියං;