5. අනුසොතසුත්තං
5. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? අනුසොතගාමී පුග්ගලො, පටිසොතගාමී පුග්ගලො, ඨිතත්තො පුග්ගලො, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො [පාරගතො (සී. ස්යා. කං.)] ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනුසොතගාමී පුග්ගලො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො කාමෙ ච පටිසෙවති, පාපඤ්ච කම්මං කරොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුසොතගාමී පුග්ගලො.
‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පටිසොතගාමී පුග්ගලො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො කාමෙ ච නප්පටිසෙවති, පාපඤ්ච කම්මං න කරොති, සහාපි දුක්ඛෙන සහාපි දොමනස්සෙන අස්සුමුඛොපි රුදමානො පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්රහ්මචරියං චරති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පටිසොතගාමී පුග්ගලො.
‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ඨිතත්තො පුග්ගලො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො හොති, තත්ථ පරිනිබ්බායී, අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඨිතත්තො පුග්ගලො.
‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්රාහ්මණො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති.
‘‘යෙ කෙචි කාමෙසු අසඤ්ඤතා ජනා,
අවීතරාගා ඉධ කාමභොගිනො;
පුනප්පුනං ජාතිජරූපගාමි තෙ [ජාතිජරූපගාහිනො (සී.), ජාතිජරූපගා හි තෙ (ස්යා. කං.)],
තණ්හාධිපන්නා අනුසොතගාමිනො.
‘‘තස්මා හි ධීරො ඉධුපට්ඨිතස්සතී,
කාමෙ ච පාපෙ ච අසෙවමානො;
සහාපි දුක්ඛෙන ජහෙය්ය කාමෙ,
පටිසොතගාමීති තමාහු පුග්ගලං.
‘‘යො වෙ කිලෙසානි පහාය පඤ්ච,
පරිපුණ්ණසෙඛො අපරිහානධම්මො;
චෙතොවසිප්පත්තො සමාහිතින්ද්රියො,
ස වෙ ඨිතත්තොති නරො පවුච්චති.
‘‘පරොපරා යස්ස සමෙච්ච ධම්මා,
විධූපිතා අත්ථගතා න සන්ති;
ස වෙ මුනි [ස වෙදගූ (සී. ස්යා. කං. පී.)] වුසිතබ්රහ්මචරියො,
ලොකන්තගූ පාරගතොති වුච්චතී’’ති. පඤ්චමං;