9. අන්ධසුත්තං
29. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? අන්ධො, එකචක්ඛු, ද්විචක්ඛු. කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අන්ධො? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස තථාරූපං චක්ඛු න හොති යථාරූපෙන චක්ඛුනා අනධිගතං වා භොගං අධිගච්ඡෙය්‍ය අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කරෙය්‍ය [ඵාතිකරෙය්‍ය (සී.)]; තථාරූපම්පිස්ස චක්ඛු න හොති යථාරූපෙන චක්ඛුනා කුසලාකුසලෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, සාවජ්ජානවජ්ජෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, හීනප්පණීතෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, කණ්හසුක්කසප්පටිභාගෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අන්ධො.
‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො එකචක්ඛු? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස තථාරූපං චක්ඛු හොති යථාරූපෙන චක්ඛුනා අනධිගතං වා භොගං අධිගච්ඡෙය්‍ය අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කරෙය්‍ය; තථාරූපං පනස්ස [තථාරූපම්පිස්ස (ස්‍යා. කං. පී. ක.)] චක්ඛු න හොති යථාරූපෙන චක්ඛුනා කුසලාකුසලෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, සාවජ්ජානවජ්ජෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, හීනප්පණීතෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, කණ්හසුක්කසප්පටිභාගෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො එකචක්ඛු.
‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ද්විචක්ඛු? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චස්ස පුග්ගලස්ස තථාරූපං චක්ඛු හොති යථාරූපෙන චක්ඛුනා අනධිගතං වා භොගං අධිගච්ඡෙය්‍ය, අධිගතං වා භොගං ඵාතිං කරෙය්‍ය; තථාරූපම්පිස්ස චක්ඛු හොති යථාරූපෙන චක්ඛුනා කුසලාකුසලෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය; සාවජ්ජානවජ්ජෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, හීනප්පණීතෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය, කණ්හසුක්කසප්පටිභාගෙ ධම්මෙ ජානෙය්‍ය. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො ද්විචක්ඛු. ‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’’න්ති.
‘‘න චෙව භොගා තථාරූපා, න ච පුඤ්ඤානි කුබ්බති;
උභයත්ථ කලිග්ගාහො, අන්ධස්ස හතචක්ඛුනො.
‘‘අථාපරායං අක්ඛාතො, එකචක්ඛු ච පුග්ගලො;
ධම්මාධම්මෙන සඨොසො [සංසට්ඨො (සී. ස්‍යා. කං. පී.), සඨොති (ක.)], භොගානි පරියෙසති.
‘‘ථෙය්‍යෙන කූටකම්මෙන, මුසාවාදෙන චූභයං;
කුසලො හොති සඞ්ඝාතුං [සංහාතුං (ස්‍යා.)], කාමභොගී ච මානවො;
ඉතො සො නිරයං ගන්ත්වා, එකචක්ඛු විහඤ්ඤති.
‘‘ද්විචක්ඛු පන අක්ඛාතො, සෙට්ඨො පුරිසපුග්ගලො;
ධම්මලද්ධෙහි භොගෙහි, උට්ඨානාධිගතං ධනං.
‘‘දදාති සෙට්ඨසඞ්කප්පො, අබ්‍යග්ගමානසො නරො;
උපෙති භද්දකං ඨානං, යත්ථ ගන්ත්වා න සොචති.
‘‘අන්ධඤ්ච එකචක්ඛුඤ්ච, ආරකා පරිවජ්ජයෙ;
ද්විචක්ඛුං පන සෙවෙථ, සෙට්ඨං පුරිසපුග්ගල’’න්ති. නවමං;