6. කොකනුදසුත්තං

96. ‘‘එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො රාජගහෙ විහරති තපොදාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදා තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. තපොදාය [තපොදෙ (ක.)] ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. කොකනුදොපි ඛො පරිබ්බාජකො රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදා තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං.

අද්දසා ඛො කොකනුදො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘ක්වෙත්ථ [කො තෙත්ථ (සී.), ක්වත්ථ (පී. ක.)], ආවුසො’’ති? ‘‘අහමාවුසො, භික්ඛූ’’ති.

‘‘කතමෙසං, ආවුසො, භික්ඛූන’’න්ති? ‘‘සමණානං, ආවුසො, සක්‍යපුත්තියාන’’න්ති.

‘‘පුච්ඡෙය්‍යාම මයං ආයස්මන්තං කිඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ ආයස්මා ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති. ‘‘පුච්ඡාවුසො, සුත්වා වෙදිස්සාමා’’ති.

‘‘කිං නු ඛො, භො, ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි [එවංදිට්ඨිකො (ස්‍යා.)] භව’’න්ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

‘‘කිං පන, භො, ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භව’’න්ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

‘‘කිං නු ඛො, භො, අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භව’’න්ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

‘‘තෙන හි භවං න ජානාති, න පස්සතී’’ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, න ජානාමි න පස්සාමි. ජානාමහං, ආවුසො, පස්සාමී’’ති.

‘‘‘කිං නු ඛො, භො, සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භව’න්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

‘‘‘කිං පන, භො, අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භව’න්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

‘‘කිං නු ඛො, භො, අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවන්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

‘‘‘තෙන හි භවං න ජානාති න පස්සතී’ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, න ජානාමි න පස්සාමි. ජානාමහං, ආවුසො, පස්සාමී’ති වදෙසි. යථා කථං පනාවුසො, ඉමස්ස භාසිතස්ස අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති?

‘‘‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඛො, ආවුසො, දිට්ඨිගතමෙතං. ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඛො, ආවුසො, දිට්ඨිගතමෙතං. අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඛො, ආවුසො, දිට්ඨිගතමෙතං.

‘‘යාවතා, ආවුසො, දිට්ඨි [දිට්ඨිගතා (සබ්බත්ථ)] යාවතා දිට්ඨිට්ඨානං දිට්ඨිඅධිට්ඨානං දිට්ඨිපරියුට්ඨානං දිට්ඨිසමුට්ඨානං දිට්ඨිසමුග්ඝාතො [යාවතා දිට්ඨිට්ඨාන අධිට්ඨාන පරියුට්ඨාන සමුට්ඨාන සමුග්ඝාතො (සී. පී.)], තමහං ජානාමි තමහං පස්සාමි. තමහං ජානන්තො තමහං පස්සන්තො ක්‍යාහං වක්ඛාමි – ‘න ජානාමි න පස්සාමී’ති? ජානාමහං, ආවුසො, පස්සාමී’’ති.

‘‘කො නාමො ආයස්මා, කථඤ්ච පනායස්මන්තං සබ්‍රහ්මචාරී ජානන්තී’’ති? ‘‘‘ආනන්දො’ති ඛො මෙ, ආවුසො, නාමං. ‘ආනන්දො’ති ච පන මං සබ්‍රහ්මචාරී ජානන්තී’’ති. ‘‘මහාචරියෙන වත කිර, භො, සද්ධිං මන්තයමානා න ජානිම්හ – ‘ආයස්මා ආනන්දො’ති. සචෙ හි මයං ජානෙය්‍යාම – ‘අයං ආයස්මා ආනන්දො’ති, එත්තකම්පි නො නප්පටිභායෙය්‍ය [නප්පටිභාසෙය්‍යාම (ක.) නප්පටිභාසෙය්‍ය (බහූසු) ම. නි. 3.216 පස්සිතබ්බං]. ඛමතු ච මෙ ආයස්මා ආනන්දො’’ති. ඡට්ඨං.