5. කත්ථීසුත්තං
85. එකං සමයං ආයස්මා මහාචුන්දො චෙතීසු විහරති සහජාතියං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාචුන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාචුන්දො එතදවොච –
‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකාසානඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.
‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො සමනුයුඤ්ජති සමනුග්ගාහති සමනුභාසති. සො තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඣායිනා සමාපත්තිකුසලෙන පරචිත්තකුසලෙන පරචිත්තපරියායකුසලෙන සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුග්ගාහියමානො සමනුභාසියමානො ඉරීණං ආපජ්ජති විචිනං ආපජ්ජති අනයං ආපජ්ජති බ්‍යසනං ආපජ්ජති අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති.
‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරොති – ‘කිං නු ඛො අයමායස්මා කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි…පෙ… අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.
‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –
‘දීඝරත්තං ඛො අයමායස්මා ඛණ්ඩකාරී ඡිද්දකාරී සබලකාරී කම්මාසකාරී න සන්තතකාරී න සන්තතවුත්ති සීලෙසු. දුස්සීලො ඛො අයමායස්මා. දුස්සිල්‍යං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘අස්සද්ධො ඛො පන අයමායස්මා; අස්සද්ධියං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘අප්පස්සුතො ඛො පන අයමායස්මා අනාචාරො; අප්පසච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘දුබ්බචො ඛො පන අයමායස්මා; දොවචස්සතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘පාපමිත්තො ඛො පන අයමායස්මා; පාපමිත්තතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘කුසීතො ඛො පන අයමායස්මා; කොසජ්ජං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘මුට්ඨස්සති ඛො පන අයමායස්මා; මුට්ඨස්සච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘කුහකො ඛො පන අයමායස්මා; කොහඤ්ඤං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘දුබ්භරො ඛො පන අයමායස්මා; දුබ්භරතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘දුප්පඤ්ඤො ඛො පන අයමායස්මා; දුප්පඤ්ඤතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං’.
‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, සහායකො සහායකං එවං වදෙය්‍ය – ‘යදා තෙ, සම්ම, ධනෙන [බන්ධො (ක.)] ධනකරණීයං අස්ස, යාචෙය්‍යාසි මං [යාචිස්සසි මං (සී.), පවෙදෙය්‍යාසි මං (ස්‍යා.), පරාජෙය්‍යාපි මං (ක.)] ධනං. දස්සාමි තෙ ධන’න්ති. සො කිඤ්චිදෙව ධනකරණීයෙ සමුප්පන්නෙ සහායකො සහායකං එවං වදෙය්‍ය – ‘අත්ථො මෙ, සම්ම, ධනෙන. දෙහි මෙ ධන’න්ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘තෙන හි, සම්ම, ඉධ ඛනාහී’ති. සො තත්‍ර ඛනන්තො නාධිගච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අලිකං මං, සම්ම, අවච; තුච්ඡකං මං, සම්ම, අවච – ඉධ ඛනාහී’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නාහං තං, සම්ම, අලිකං අවචං, තුච්ඡකං අවචං. තෙන හි, සම්ම, ඉධ ඛනාහී’ති. සො තත්‍රපි ඛනන්තො නාධිගච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අලිකං මං, සම්ම, අවච, තුච්ඡකං මං, සම්ම, අවච – ඉධ ඛනාහී’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නාහං තං, සම්ම, අලිකං අවචං, තුච්ඡකං අවචං. තෙන හි, සම්ම, ඉධ ඛනාහී’ති. සො තත්‍රපි ඛනන්තො නාධිගච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අලිකං මං, සම්ම, අවච, තුච්ඡකං මං, සම්ම, අවච – ඉධ ඛනාහී’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නාහං තං, සම්ම, අලිකං අවචං, තුච්ඡකං අවචං. අපි ච අහමෙව උම්මාදං පාපුණිං චෙතසො විපරියාය’න්ති.
‘‘එවමෙවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකාසානඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.
‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො සමනුයුඤ්ජති සමනුග්ගාහති සමනුභාසති. සො තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඣායිනා සමාපත්තිකුසලෙන පරචිත්තකුසලෙන පරචිත්තපරියායකුසලෙන සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුග්ගාහියමානො සමනුභාසියමානො ඉරීණං ආපජ්ජති විචිනං ආපජ්ජති අනයං ආපජ්ජති බ්‍යසනං ආපජ්ජති අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති.
‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරොති – ‘කිං නු ඛො අයමායස්මා කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි…පෙ… අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.
‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –
‘දීඝරත්තං ඛො අයමායස්මා ඛණ්ඩකාරී ඡිද්දකාරී සබලකාරී කම්මාසකාරී, න සන්තතකාරී න සන්තතවුත්ති සීලෙසු. දුස්සීලො ඛො අයමායස්මා; දුස්සිල්‍යං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘අස්සද්ධො ඛො පන අයමායස්මා; අස්සද්ධියං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘අප්පස්සුතො ඛො පන අයමායස්මා අනාචාරො; අප්පසච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘දුබ්බචො ඛො පන අයමායස්මා; දොවචස්සතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘පාපමිත්තො ඛො පන අයමායස්මා; පාපමිත්තතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘කුසීතො ඛො පන අයමායස්මා; කොසජ්ජං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘මුට්ඨස්සති ඛො පන අයමායස්මා; මුට්ඨස්සච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘කුහකො ඛො පන අයමායස්මා; කොහඤ්ඤං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘දුබ්භරො ඛො පන අයමායස්මා; දුබ්භරතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.
‘දුප්පඤ්ඤො ඛො පන අයමායස්මා; දුප්පඤ්ඤතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං’.
‘‘සො වතාවුසො, භික්ඛු ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ අප්පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. සො වතාවුසො, භික්ඛු ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. පඤ්චමං.