නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

අඞ්ගුත්තරනිකායො

එකකනිපාතපාළි

1. රූපාදිවග්ගො

1. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකරූපම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරූපං. ඉත්ථිරූපං, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. පඨමං.

2. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකසද්දම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිසද්දො. ඉත්ථිසද්දො, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. දුතියං.

3. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකගන්ධම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිගන්ධො. ඉත්ථිගන්ධො, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. තතියං.

4. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකරසම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරසො. ඉත්ථිරසො, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. චතුත්ථං.

5. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකඵොට්ඨබ්බම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිඵොට්ඨබ්බො. ඉත්ථිඵොට්ඨබ්බො, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. පඤ්චමං.

6. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකරූපම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පුරිසරූපං. පුරිසරූපං, භික්ඛවෙ, ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. ඡට්ඨං.

7. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකසද්දම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පුරිසසද්දො. පුරිසසද්දො, භික්ඛවෙ, ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. සත්තමං.

8. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකගන්ධම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පුරිසගන්ධො. පුරිසගන්ධො, භික්ඛවෙ, ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. අට්ඨමං.

9. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකරසම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පුරිසරසො. පුරිසරසො, භික්ඛවෙ, ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. නවමං.

10. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකඵොට්ඨබ්බම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පුරිසඵොට්ඨබ්බො. පුරිසඵොට්ඨබ්බො, භික්ඛවෙ, ඉත්ථියා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. දසමං.

රූපාදිවග්ගො පඨමො.

2. නීවරණප්පහානවග්ගො

11. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නො වා කාමච්ඡන්දො උප්පජ්ජති උප්පන්නො වා කාමච්ඡන්දො භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, සුභනිමිත්තං. සුභනිමිත්තං, භික්ඛවෙ, අයොනිසො මනසි කරොතො අනුප්පන්නො චෙව කාමච්ඡන්දො උප්පජ්ජති උප්පන්නො ච කාමච්ඡන්දො භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තතී’’ති. පඨමං.

12. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නො වා බ්‍යාපාදො උප්පජ්ජති උප්පන්නො වා බ්‍යාපාදො භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පටිඝනිමිත්තං. පටිඝනිමිත්තං, භික්ඛවෙ, අයොනිසො මනසි කරොතො අනුප්පන්නො චෙව බ්‍යාපාදො උප්පජ්ජති උප්පන්නො ච බ්‍යාපාදො භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තතී’’ති. දුතියං.

13. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නං වා ථිනමිද්ධං [ථීනමිද්ධං (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] උප්පජ්ජති උප්පන්නං වා ථිනමිද්ධං භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අරති තන්දී [තන්දි (ක.)] විජම්භිතා [විජම්භිකා (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] භත්තසම්මදො චෙතසො ච ලීනත්තං. ලීනචිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නඤ්චෙව ථිනමිද්ධං උප්පජ්ජති උප්පන්නඤ්ච ථිනමිද්ධං භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තතී’’ති. තතියං.

14. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නං වා උද්ධච්චකුක්කුච්චං උප්පජ්ජති උප්පන්නං වා උද්ධච්චකුක්කුච්චං භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චෙතසො අවූපසමො. අවූපසන්තචිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නඤ්චෙව උද්ධච්චකුක්කුච්චං උප්පජ්ජති උප්පන්නඤ්ච උද්ධච්චකුක්කුච්චං භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තතී’’ති. චතුත්ථං.

15. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති උප්පන්නා වා විචිකිච්ඡා භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අයොනිසොමනසිකාරො. අයොනිසො, භික්ඛවෙ, මනසි කරොතො අනුප්පන්නා චෙව විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජති උප්පන්නා ච විචිකිච්ඡා භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය සංවත්තතී’’ති. පඤ්චමං.

16. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නො වා කාමච්ඡන්දො නුප්පජ්ජති උප්පන්නො වා කාමච්ඡන්දො පහීයති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අසුභනිමිත්තං. අසුභනිමිත්තං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසි කරොතො අනුප්පන්නො චෙව කාමච්ඡන්දො නුප්පජ්ජති උප්පන්නො ච කාමච්ඡන්දො පහීයතී’’ති. ඡට්ඨං.

17. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නො වා බ්‍යාපාදො නුප්පජ්ජති උප්පන්නො වා බ්‍යාපාදො පහීයති යථයිදං, භික්ඛවෙ, මෙත්තා චෙතොවිමුත්ති. මෙත්තං, භික්ඛවෙ, චෙතොවිමුත්තිං යොනිසො මනසි කරොතො අනුප්පන්නො චෙව බ්‍යාපාදො නුප්පජ්ජති උප්පන්නො ච බ්‍යාපාදො පහීයතී’’ති. සත්තමං.

18. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නං වා ථිනමිද්ධං නුප්පජ්ජති උප්පන්නං වා ථිනමිද්ධං පහීයති යථයිදං, භික්ඛවෙ, ආරම්භධාතු නික්කමධාතු පරක්කමධාතු. ආරද්ධවීරියස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නඤ්චෙව ථිනමිද්ධං නුප්පජ්ජති උප්පන්නඤ්ච ථිනමිද්ධං පහීයතී’’ති. අට්ඨමං.

19. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නං වා උද්ධච්චකුක්කුච්චං නුප්පජ්ජති උප්පන්නං වා උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීයති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චෙතසො වූපසමො. වූපසන්තචිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නඤ්චෙව උද්ධච්චකුක්කුච්චං නුප්පජ්ජති උප්පන්නඤ්ච උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීයතී’’ති. නවමං.

20. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා විචිකිච්ඡා නුප්පජ්ජති උප්පන්නා වා විචිකිච්ඡා පහීයති යථයිදං, භික්ඛවෙ, යොනිසොමනසිකාරො. යොනිසො, භික්ඛවෙ, මනසි කරොතො අනුප්පන්නා චෙව විචිකිච්ඡා නුප්පජ්ජති උප්පන්නා ච විචිකිච්ඡා පහීයතී’’ති. දසමං.

නීවරණප්පහානවග්ගො දුතියො.

3. අකම්මනියවග්ගො

21. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අභාවිතං අකම්මනියං හොති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං [යථයිදං චිත්තං (සී. පී.) එවමුපරිපි]. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අභාවිතං අකම්මනියං හොතී’’ති. පඨමං.

22. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං භාවිතං කම්මනියං හොති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, භාවිතං කම්මනියං හොතී’’ති. දුතියං.

23. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අභාවිතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අභාවිතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. තතියං.

24. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං භාවිතං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, භාවිතං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. චතුත්ථං.

25. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අභාවිතං අපාතුභූතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අභාවිතං අපාතුභූතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. පඤ්චමං.

26. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං භාවිතං පාතුභූතං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, භාවිතං පාතුභූතං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. ඡට්ඨං.

27. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අභාවිතං අබහුලීකතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අභාවිතං අබහුලීකතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. සත්තමං.

28. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං භාවිතං බහුලීකතං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, භාවිතං බහුලීකතං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. අට්ඨමං.

29. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අභාවිතං අබහුලීකතං දුක්ඛාධිවහං හොති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අභාවිතං අබහුලීකතං දුක්ඛාධිවහං හොතී’’ති. නවමං.

30. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං භාවිතං බහුලීකතං සුඛාධිවහං හොති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, භාවිතං බහුලීකතං සුඛාධිවහං හොතී’’ති. දසමං.

අකම්මනියවග්ගො තතියො.

4. අදන්තවග්ගො

31. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අදන්තං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අදන්තං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. පඨමං.

32. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං දන්තං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, දන්තං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. දුතියං.

33. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අගුත්තං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අගුත්තං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. තතියං.

34. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං ගුත්තං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, ගුත්තං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. චතුත්ථං.

35. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අරක්ඛිතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අරක්ඛිතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. පඤ්චමං.

36. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං රක්ඛිතං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, රක්ඛිතං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. ඡට්ඨං.

37. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අසංවුතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අසංවුතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. සත්තමං.

38. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං සංවුතං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, සංවුතං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. අට්ඨමං.

39. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං අදන්තං අගුත්තං අරක්ඛිතං අසංවුතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, අදන්තං අගුත්තං අරක්ඛිතං අසංවුතං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. නවමං.

40. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, දන්තං ගුත්තං රක්ඛිතං සංවුතං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. දසමං.

අදන්තවග්ගො චතුත්ථො.

5. පණිහිතඅච්ඡවග්ගො

41. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සාලිසූකං වා යවසූකං වා මිච්ඡාපණිහිතං හත්ථෙන වා පාදෙන වා අක්කන්තං හත්ථං වා පාදං වා භෙච්ඡති [භිජ්ජිස්සති (ස්‍යා. කං. ක.), භෙජ්ජති (සී.) මොග්ගල්ලානබ්‍යාකරණං පස්සිතබ්බං] ලොහිතං වා උප්පාදෙස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? මිච්ඡාපණිහිතත්තා, භික්ඛවෙ, සූකස්ස. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සො වත භික්ඛු මිච්ඡාපණිහිතෙන චිත්තෙන අවිජ්ජං භෙච්ඡති, විජ්ජං උප්පාදෙස්සති, නිබ්බානං සච්ඡිකරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? මිච්ඡාපණිහිතත්තා, භික්ඛවෙ, චිත්තස්සා’’ති. පඨමං.

42. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සාලිසූකං වා යවසූකං වා සම්මාපණිහිතං හත්ථෙන වා පාදෙන වා අක්කන්තං හත්ථං වා පාදං වා භෙච්ඡති ලොහිතං වා උප්පාදෙස්සතීති ඨානමෙතං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? සම්මාපණිහිතත්තා, භික්ඛවෙ, සූකස්ස. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සො වත භික්ඛු සම්මාපණිහිතෙන චිත්තෙන අවිජ්ජං භෙච්ඡති, විජ්ජං උප්පාදෙස්සති, නිබ්බානං සච්ඡිකරිස්සතීති ඨානමෙතං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? සම්මාපණිහිතත්තා, භික්ඛවෙ, චිත්තස්සා’’ති. දුතියං.

43. ‘‘ඉධාහං [ඉදාහං (සී.)], භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පදුට්ඨචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චෙ අයං සමයෙ පුග්ගලො කාලං කරෙය්‍ය, යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පදුට්ඨං. ‘‘චෙතොපදොසහෙතු පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තී’’ති. තතියං.

44. ‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පසන්නචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චෙ අයං සමයෙ පුග්ගලො කාලං කරෙය්‍ය, යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පසන්නං. ‘‘චෙතොපසාදහෙතු පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති. චතුත්ථං.

45. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකරහදො ආවිලො ලුළිතො කලලීභූතො තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතො න පස්සෙය්‍ය සිප්පිසම්බුකම්පි [සිප්පිකසම්බුකම්පි (ක.)] සක්ඛරකඨලම්පි මච්ඡගුම්බම්පි චරන්තම්පි තිට්ඨන්තම්පි. තං කිස්ස හෙතු? ආවිලත්තා, භික්ඛවෙ, උදකස්ස. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සො වත භික්ඛු ආවිලෙන චිත්තෙන අත්තත්ථං වා ඤස්සති පරත්ථං වා ඤස්සති උභයත්ථං වා ඤස්සති උත්තරිං වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? ආවිලත්තා, භික්ඛවෙ, චිත්තස්සා’’ති. පඤ්චමං.

46. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකරහදො අච්ඡො විප්පසන්නො අනාවිලො තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතො පස්සෙය්‍ය සිප්පිසම්බුකම්පි සක්ඛරකඨලම්පි මච්ඡගුම්බම්පි චරන්තම්පි තිට්ඨන්තම්පි. තං කිස්ස හෙතු? අනාවිලත්තා, භික්ඛවෙ, උදකස්ස. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සො වත භික්ඛු අනාවිලෙන චිත්තෙන අත්තත්ථං වා ඤස්සති පරත්ථං වා ඤස්සති උභයත්ථං වා ඤස්සති උත්තරිං වා මනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසං සච්ඡිකරිස්සතීති ඨානමෙතං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? අනාවිලත්තා, භික්ඛවෙ, චිත්තස්සා’’ති. ඡට්ඨං.

47. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි රුක්ඛජාතානං ඵන්දනො තෙසං අග්ගමක්ඛායති යදිදං මුදුතාය චෙව කම්මඤ්ඤතාය ච. එවමෙවං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං භාවිතං බහුලීකතං මුදු ච හොති කම්මඤ්ඤඤ්ච යථයිදං චිත්තං. චිත්තං, භික්ඛවෙ, භාවිතං බහුලීකතං මුදු ච හොති කම්මඤ්ඤඤ්ච හොතී’’ති. සත්තමං.

48. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං ලහුපරිවත්තං යථයිදං චිත්තං. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, උපමාපි න සුකරා යාව ලහුපරිවත්තං චිත්ත’’න්ති. අට්ඨමං.

49. ‘‘පභස්සරමිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. තඤ්ච ඛො ආගන්තුකෙහි උපක්කිලෙසෙහි උපක්කිලිට්ඨ’’න්ති. නවමං.

50. ‘‘පභස්සරමිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. තඤ්ච ඛො ආගන්තුකෙහි උපක්කිලෙසෙහි විප්පමුත්ත’’න්ති. දසමං.

පණිහිතඅච්ඡවග්ගො පඤ්චමො.

6. අච්ඡරාසඞ්ඝාතවග්ගො

51. ‘‘පභස්සරමිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. තඤ්ච ඛො ආගන්තුකෙහි උපක්කිලෙසෙහි උපක්කිලිට්ඨං. තං අස්සුතවා පුථුජ්ජනො යථාභූතං නප්පජානාති. තස්මා ‘අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස චිත්තභාවනා නත්ථී’ති වදාමී’’ති. පඨමං.

52. ‘‘පභස්සරමිදං, භික්ඛවෙ, චිත්තං. තඤ්ච ඛො ආගන්තුකෙහි උපක්කිලෙසෙහි විප්පමුත්තං. තං සුතවා අරියසාවකො යථාභූතං පජානාති. තස්මා ‘සුතවතො අරියසාවකස්ස චිත්තභාවනා අත්ථී’ති වදාමී’’ති. දුතියං.

53. ‘‘අච්ඡරාසඞ්ඝාතමත්තම්පි චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මෙත්තාචිත්තං [මෙත්තං චිත්තං (සී.), මෙත්තචිත්තං (ස්‍යා. කං. පී. ක.)] ආසෙවති; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ – ‘භික්ඛු අරිත්තජ්ඣානො විහරති සත්ථුසාසනකරො ඔවාදපතිකරො, අමොඝං රට්ඨපිණ්ඩං භුඤ්ජති’. කො පන වාදො යෙ නං බහුලීකරොන්තී’’ති! තතියං.

54. ‘‘අච්ඡරාසඞ්ඝාතමත්තම්පි චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මෙත්තාචිත්තං භාවෙති; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ – ‘භික්ඛු අරිත්තජ්ඣානො විහරති සත්ථුසාසනකරො ඔවාදපතිකරො, අමොඝං රට්ඨපිණ්ඩං භුඤ්ජති’. කො පන වාදො යෙ නං බහුලීකරොන්තී’’ති! චතුත්ථං.

55. ‘‘අච්ඡරාසඞ්ඝාතමත්තම්පි චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මෙත්තාචිත්තං මනසි කරොති; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ – ‘භික්ඛු අරිත්තජ්ඣානො විහරති සත්ථුසාසනකරො ඔවාදපතිකරො අමොඝං රට්ඨපිණ්ඩං භුඤ්ජති’. කො පන වාදො යෙ නං බහුලීකරොන්තී’’ති! පඤ්චමං.

56. ‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, ධම්මා අකුසලා අකුසලභාගියා අකුසලපක්ඛිකා, සබ්බෙ තෙ මනොපුබ්බඞ්ගමා. මනො තෙසං ධම්මානං පඨමං උප්පජ්ජති, අන්වදෙව අකුසලා ධම්මා’’ති. ඡට්ඨං.

57. ‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, ධම්මා කුසලා කුසලභාගියා කුසලපක්ඛිකා, සබ්බෙ තෙ මනොපුබ්බඞ්ගමා. මනො තෙසං ධම්මානං පඨමං උප්පජ්ජති, අන්වදෙව කුසලා ධම්මා’’ති. සත්තමං.

58. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පමාදො. පමත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. අට්ඨමං.

59. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අප්පමාදො. අප්පමත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. නවමං.

60. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, කොසජ්ජං. කුසීතස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. දසමං.

අච්ඡරාසඞ්ඝාතවග්ගො ඡට්ඨො.

7. වීරියාරම්භාදිවග්ගො

61. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භො [විරියාරම්භො (සී. ස්‍යා. කං. පී.)]. ආරද්ධවීරියස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. පඨමං.

62. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, මහිච්ඡතා. මහිච්ඡස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. දුතියං.

63. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අප්පිච්ඡතා. අප්පිච්ඡස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. තතියං.

64. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අසන්තුට්ඨිතා. අසන්තුට්ඨස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. චතුත්ථං.

65. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, සන්තුට්ඨිතා. සන්තුට්ඨස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. පඤ්චමං.

66. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අයොනිසොමනසිකාරො. අයොනිසො, භික්ඛවෙ, මනසි කරොතො අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

67. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, යොනිසොමනසිකාරො. යොනිසො, භික්ඛවෙ, මනසි කරොතො අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. සත්තමං.

68. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අසම්පජඤ්ඤං. අසම්පජානස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. අට්ඨමං.

69. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, සම්පජඤ්ඤං. සම්පජානස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. නවමං.

70. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පාපමිත්තතා. පාපමිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. දසමං.

වීරියාරම්භාදිවග්ගො සත්තමො.

8. කල්‍යාණමිත්තාදිවග්ගො

71. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, කල්‍යාණමිත්තතා. කල්‍යාණමිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. පඨමං.

72. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො කුසලානං ධම්මානං. අනුයොගා, භික්ඛවෙ, අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගා කුසලානං ධම්මානං අනුප්පන්නා චෙව අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. දුතියං.

73. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අනුයොගො කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං. අනුයොගා, භික්ඛවෙ, කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගා අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච අකුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’’ති. තතියං.

74. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා බොජ්ඣඞ්ගා නුප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා බොජ්ඣඞ්ගා න භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අයොනිසොමනසිකාරො. අයොනිසො, භික්ඛවෙ, මනසි කරොතො අනුප්පන්නා චෙව බොජ්ඣඞ්ගා නුප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච බොජ්ඣඞ්ගා න භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්තී’’ති. චතුත්ථං.

75. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යෙන අනුප්පන්නා වා බොජ්ඣඞ්ගා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා වා බොජ්ඣඞ්ගා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, යොනිසොමනසිකාරො. යොනිසො, භික්ඛවෙ, මනසි කරොතො අනුප්පන්නා චෙව බොජ්ඣඞ්ගා උප්පජ්ජන්ති උප්පන්නා ච බොජ්ඣඞ්ගා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්තී’’ති. පඤ්චමං.

76. ‘‘අප්පමත්තිකා එසා, භික්ඛවෙ, පරිහානි යදිදං ඤාතිපරිහානි. එතං පතිකිට්ඨං, භික්ඛවෙ, පරිහානීනං යදිදං පඤ්ඤාපරිහානී’’ති. ඡට්ඨං.

77. ‘‘අප්පමත්තිකා එසා, භික්ඛවෙ, වුද්ධි යදිදං ඤාතිවුද්ධි. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, වුද්ධීනං යදිදං පඤ්ඤාවුද්ධි. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘පඤ්ඤාවුද්ධියා වද්ධිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

78. ‘‘අප්පමත්තිකා එසා, භික්ඛවෙ, පරිහානි යදිදං භොගපරිහානි. එතං පතිකිට්ඨං, භික්ඛවෙ, පරිහානීනං යදිදං පඤ්ඤාපරිහානී’’ති. අට්ඨමං.

79. ‘‘අප්පමත්තිකා එසා, භික්ඛවෙ, වුද්ධි යදිදං භොගවුද්ධි. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, වුද්ධීනං යදිදං පඤ්ඤාවුද්ධි. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘පඤ්ඤාවුද්ධියා වද්ධිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. නවමං.

80. ‘‘අප්පමත්තිකා එසා, භික්ඛවෙ, පරිහානි යදිදං යසොපරිහානි. එතං පතිකිට්ඨං, භික්ඛවෙ, පරිහානීනං යදිදං පඤ්ඤාපරිහානී’’ති. දසමං.

කල්‍යාණමිත්තාදිවග්ගො අට්ඨමො.

9. පමාදාදිවග්ගො

81. ‘‘අප්පමත්තිකා එසා, භික්ඛවෙ, වුද්ධි යදිදං යසොවුද්ධි. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, වුද්ධීනං යදිදං පඤ්ඤාවුද්ධි. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘පඤ්ඤාවුද්ධියා වද්ධිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

82. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පමාදො. පමාදො, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. දුතියං.

83. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අප්පමාදො. අප්පමාදො, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. තතියං.

84. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, කොසජ්ජං. කොසජ්ජං, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. චතුත්ථං.

85. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භො. වීරියාරම්භො, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. පඤ්චමං.

86. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, මහිච්ඡතා. මහිච්ඡතා, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. ඡට්ඨං.

87. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අප්පිච්ඡතා. අප්පිච්ඡතා, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. සත්තමං.

88. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අසන්තුට්ඨිතා. අසන්තුට්ඨිතා, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. අට්ඨමං.

89. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, සන්තුට්ඨිතා. සන්තුට්ඨිතා, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. නවමං.

90. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අයොනිසො මනසිකාරො. අයොනිසොමනසිකාරො, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. දසමං.

91. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරො. යොනිසොමනසිකාරො, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. එකාදසමං.

92. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අසම්පජඤ්ඤං. අසම්පජඤ්ඤං, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. ද්වාදසමං.

93. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, සම්පජඤ්ඤං. සම්පජඤ්ඤං, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. තෙරසමං.

94. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පාපමිත්තතා. පාපමිත්තතා, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. චුද්දසමං.

95. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, කල්‍යාණමිත්තතා. කල්‍යාණමිත්තතා, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. පන්නරසමං.

96. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො කුසලානං ධම්මානං. අනුයොගො, භික්ඛවෙ, අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො කුසලානං ධම්මානං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. සොළසමං.

97. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අනුයොගො කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං. අනුයොගො, භික්ඛවෙ, කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. සත්තරසමං.

පමාදාදිවග්ගො නවමො.

10. දුතියපමාදාදිවග්ගො

98. ‘‘අජ්ඣත්තිකං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පමාදො. පමාදො, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. පඨමං.

99. ‘‘අජ්ඣත්තිකං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අප්පමාදො. අප්පමාදො, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. දුතියං.

100. ‘‘අජ්ඣත්තිකං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, කොසජ්ජං. කොසජ්ජං, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. තතියං.

101. ‘‘අජ්ඣත්තිකං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භො. වීරියාරම්භො, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. චතුත්ථං.

102-109. ‘‘අජ්ඣත්තිකං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, මහිච්ඡතා…පෙ… අප්පිච්ඡතා… අසන්තුට්ඨිතා… සන්තුට්ඨිතා… අයොනිසොමනසිකාරො… යොනිසොමනසිකාරො… අසම්පජඤ්ඤං… සම්පජඤ්ඤං… ද්වාදසමං.

110. ‘‘බාහිරං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පාපමිත්තතා. පාපමිත්තතා, භික්ඛවෙ, මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. තෙරසමං.

111. ‘‘බාහිරං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, කල්‍යාණමිත්තතා. කල්‍යාණමිත්තතා, භික්ඛවෙ, මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. චුද්දසමං.

112. ‘‘අජ්ඣත්තිකං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අනත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො කුසලානං ධම්මානං. අනුයොගො, භික්ඛවෙ, අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො කුසලානං ධම්මානං මහතො අනත්ථාය සංවත්තතී’’ති. පන්නරසමං.

113. ‘‘අජ්ඣත්තිකං, භික්ඛවෙ, අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං මහතො අත්ථාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අනුයොගො කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං. අනුයොගො, භික්ඛවෙ, කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං මහතො අත්ථාය සංවත්තතී’’ති. සොළසමං.

114. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, පමාදො. පමාදො, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තතී’’ති. සත්තරසමං.

115. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අප්පමාදො. අප්පමාදො, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තතී’’ති. අට්ඨාරසමං.

116. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, කොසජ්ජං. කොසජ්ජං, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තතී’’ති. එකූනවීසතිමං.

117. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භො. වීරියාරම්භො, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තතී’’ති. වීසතිමං.

118-128. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, මහිච්ඡතා…පෙ… අප්පිච්ඡතා… අසන්තුට්ඨිතා… සන්තුට්ඨිතා… අයොනිසොමනසිකාරො… යොනිසොමනසිකාරො… අසම්පජඤ්ඤං… සම්පජඤ්ඤං … පාපමිත්තතා… කල්‍යාණමිත්තතා… අනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො කුසලානං ධම්මානං. අනුයොගො, භික්ඛවෙ, අකුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො කුසලානං ධම්මානං සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තතී’’ති. එකත්තිංසතිමං.

129. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකධම්මම්පි සමනුපස්සාමි යො එවං සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අනුයොගො කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං. අනුයොගො, භික්ඛවෙ, කුසලානං ධම්මානං, අනනුයොගො අකුසලානං ධම්මානං සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තතී’’ති. චතුක්කොටිකං නිට්ඨිතං. බාත්තිංසතිමං.

130. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනඅහිතාය පටිපන්නා බහුජනඅසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අපුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං [තෙපිමං (සී.)] සද්ධම්මං අන්තරධාපෙන්තී’’ති. තෙත්තිංසතිමං.

131. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනඅහිතාය පටිපන්නා බහුජනඅසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අපුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං අන්තරධාපෙන්තී’’ති. චතුත්තිංසතිමං.

132-139. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අවිනයං විනයොති දීපෙන්ති…පෙ… විනයං අවිනයොති දීපෙන්ති…පෙ… අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… අනාචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… ආචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනඅහිතාය පටිපන්නා බහුජනඅසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අපුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං අන්තරධාපෙන්තී’’ති. ද්වාචත්තාලීසතිමං.

දුතියපමාදාදිවග්ගො දසමො.

11. අධම්මවග්ගො

140. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනහිතාය පටිපන්නා බහුජනසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං ඨපෙන්තී’’ති [ථපෙන්තීති (ක.)]. පඨමං.

141. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනහිතාය පටිපන්නා බහුජනසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං ඨපෙන්තී’’ති. දුතියං.

142-149. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අවිනයං අවිනයොති දීපෙන්ති…පෙ… විනයං විනයොති දීපෙන්ති…පෙ… අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… අනාචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… ආචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති…පෙ… පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනහිතාය පටිපන්නා බහුජනසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං ඨපෙන්තී’’ති. දසමං.

අධම්මවග්ගො එකාදසමො.

12. අනාපත්තිවග්ගො

150. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අනාපත්තිං ආපත්තීති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනඅහිතාය පටිපන්නා බහුජනඅසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අපුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං අන්තරධාපෙන්තී’’ති. පඨමං.

151. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ආපත්තිං අනාපත්තීති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනඅහිතාය පටිපන්නා බහුජනඅසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අපුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං අන්තරධාපෙන්තී’’ති. දුතියං.

152-159. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ලහුකං ආපත්තිං ගරුකා ආපත්තීති දීපෙන්ති…පෙ… ගරුකං ආපත්තිං ලහුකා ආපත්තීති දීපෙන්ති…පෙ… දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං අදුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙන්ති…පෙ… අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං දුට්ඨුල්ලා ආපත්තීති දීපෙන්ති…පෙ… සාවසෙසං ආපත්තිං අනවසෙසා ආපත්තීති දීපෙන්ති…පෙ… අනවසෙසං ආපත්තිං සාවසෙසා ආපත්තීති දීපෙන්ති…පෙ… සප්පටිකම්මං ආපත්තිං අප්පටිකම්මා ආපත්තීති දීපෙන්ති…පෙ… අප්පටිකම්මං ආපත්තිං සප්පටිකම්මා ආපත්තීති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනඅහිතාය පටිපන්නා බහුජනඅසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අපුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං අන්තරධාපෙන්තී’’ති. දසමං.

160. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ අනාපත්තිං අනාපත්තීති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනහිතාය පටිපන්නා බහුජනසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං ඨපෙන්තී’’ති. එකාදසමං.

161. ‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ආපත්තිං ආපත්තීති දීපෙන්ති තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුජනහිතාය පටිපන්නා බහුජනසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. බහුඤ්ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පුඤ්ඤං පසවන්ති, තෙ චිමං සද්ධම්මං ඨපෙන්තී’’ති. ද්වාදසමං.