၁၆၀. ပဉ္စဘေသဇ္ဇကထာ
၂၆၀. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူနံ သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာနံ ယာဂုပိ ပီတာ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ ဘတ္တမ္ပိ ဘုတ္တံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တေ တေန ကိသာ ဟောန္တိ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ ကိသေ လူခေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတေ ဓမနိသန္ထတဂတ္တေ၊ ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဧတရဟိ ဘိက္ခူ ကိသာ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ’’တိ? ‘‘ဧတရဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူနံ သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာနံ ယာဂုပိ ပီတာ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ ဘတ္တမ္ပိ ဘုတ္တံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တေ တေန ကိသာ ဟောန္တိ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဧတရဟိ ခေါ ဘိက္ခူနံ သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာနံ ယာဂုပိ ပီတာ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ ဘတ္တမ္ပိ ဘုတ္တံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တေ တေန ကိသာ ဟောန္တိ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ. ကိံ နု ခေါ အဟံ ဘိက္ခူနံ ဘေသဇ္ဇံ အနုဇာနေယျံ၊ ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿ ဘေသဇ္ဇသမ္မတဉ္စ လောကဿ၊ အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျ၊ န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယေယျာ’’တိ? အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမာနိ ခေါ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ သေယျထိဒံ – သပ္ပိ၊ နဝနီတံ၊ တေလံ၊ မဓု၊ ဖာဏိတံ၊ ဘေသဇ္ဇာနိ စေဝ ဘေသဇ္ဇသမ္မတာနိ စ လောကဿ၊ အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရန္တိ၊ န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယတိ. ယံနူနာဟံ ဘိက္ခူနံ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ အနုဇာနေယျံ၊ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဓ မယှံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ဧတရဟိ ခေါ ဘိက္ခူနံ သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာနံ ယာဂုပိ ပီတာ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ၊ ဘတ္တမ္ပိ ဘုတ္တံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. တေ တေန ကိသာ ဟောန္တိ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ. ကိံ နု ခေါ အဟံ ဘိက္ခူနံ ဘေသဇ္ဇံ အနုဇာနေယျံ၊ ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿ ဘေသဇ္ဇသမ္မတဉ္စ လောကဿ၊ အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျ၊ န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယေယျာ’တိ. တဿ မယှံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတဒဟောသိ ‘ဣမာနိ ခေါ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ၊ သေယျထိဒံ – သပ္ပိ၊ နဝနီတံ၊ တေလံ၊ မဓု၊ ဖာဏိတံ၊ ဘေသဇ္ဇာနိ စေဝ ဘေသဇ္ဇသမ္မတာနိ စ လောကဿ၊ အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရန္တိ၊ န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယတိ. ယံနူနာဟံ ဘိက္ခူနံ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ အနုဇာနေယျံ၊ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတု’န္တိ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ.
၂၆၁. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ တာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. တေသံ ယာနိပိ တာနိ ပါကတိကာနိ လူခါနိ ဘောဇနာနိ တာနိပိ နစ္ဆာဒေန္တိ၊ ပဂေဝ သေနေသိတာနိ [သေနေသိကာနိ (သီ. သျာ.)၊ သေနေဟိကာနိ (ယောဇနာ)]. တေ တေန စေဝ သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာ၊ ဣမိနာ စ ဘတ္တာစ္ဆာဒကေန [ဘတ္တာစ္ဆန္နကေန (က.)]၊ တဒုဘယေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသာ ဟောန္တိ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသေ လူခေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတေ ဓမနိသန္ထတဂတ္တေ၊ ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ၊ အာနန္ဒ၊ ဧတရဟိ ဘိက္ခူ ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသာ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ’’တိ? ‘‘ဧတရဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူ တာနိ စ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ. တေသံ ယာနိပိ တာနိ ပါကတိကာနိ လူခါနိ ဘောဇနာနိ တာနိပိ နစ္ဆာဒေန္တိ၊ ပဂေဝ သေနေသိကာနိ. တေ တေန စေဝ သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာ၊ ဣမိနာ စ ဘတ္တာစ္ဆာဒကေန၊ တဒုဘယေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသာ၊ လူခါ၊ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ၊ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ၊ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေပိ ဝိကာလေပိ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ.
၂၆၂. တေန ခေါ ပန သမယေန ဂိလာနာနံ ဘိက္ခူနံ ဝသေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ အတ္ထော ဟောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝသာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ – အစ္ဆဝသံ၊ မစ္ဆဝသံ၊ သုသုကာဝသံ၊ သူကရဝသံ၊ ဂဒြဘဝသံ – ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ နိပ္ပက္ကံ [နိပက္ကံ (က.)] ကာလေ သံသဋ္ဌံ တေလပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ. ဝိကာလေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝိကာလေ နိပ္ပက္ကံ ဝိကာလေ သံသဋ္ဌံ၊ တံ စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ၊ အာပတ္တိ တိဏ္ဏံ ဒုက္ကဋာနံ. ကာလေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝိကာလေ နိပ္ပက္ကံ ဝိကာလေ သံသဋ္ဌံ၊ တံ စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ၊ အာပတ္တိ ဒွိန္နံ ဒုက္ကဋာနံ. ကာလေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ နိပ္ပက္ကံ ဝိကာလေ သံသဋ္ဌံ၊ တံ စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ကာလေ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ နိပ္ပက္ကံ ကာလေ သံသဋ္ဌံ၊ တံ စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ၊ အနာပတ္တီတိ.
ပဉ္စဘေသဇ္ဇကထာ နိဋ္ဌိတာ.