၁. အာဂန္တုကဝတ္တကထာ

၃၅၆. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ ပါနီယေနပိ ပါဒေ ဓောဝန္တိ၊ ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေန္တိ၊ နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆန္တိ. အညတရောပိ အာဂန္တုကော ဘိက္ခု အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝိဟာရံ ဃဋိကံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ကဝါဋံ ပဏာမေတွာ သဟသာ ပါဝိသိ. တဿ ဥပရိပိဋ္ဌိတော [ဥပရိပိဋ္ဌတော (?)] အဟိ ခန္ဓေ ပပတိ. သော ဘီတော ဝိဿရမကာသိ. ဘိက္ခူ ဥပဓာဝိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိဿ တွံ၊ အာဝုသော၊ ဝိဿရမကာသီ’’တိ? အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ ပါနီယေနပိ ပါဒေ ဓောဝိဿန္တိ၊ ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေဿန္တိ၊ နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆိဿန္တီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။ ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ‘‘အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသန္တိ၊ ပါနီယေနိပိ ပါဒေ ဓောဝန္တိ၊ ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေန္တိ၊ နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆန္တီတိ. သစ္စံ ဘဂဝါတိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခဝေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ၊ ပါနီယေနပိ ပါဒေ ဓောဝိဿန္တိ၊ ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေဿန္တိ၊ နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆိဿန္တိ၊ နေတံ ဘိက္ခဝေ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဝိဂရဟိတွာ။ပေ။ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

၃၅၇. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဂန္တုကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ပညပေဿာမိ ယထာ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ. အာဂန္တုကေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ ‘ဣဒါနိ အာရာမံ ပဝိသိဿာမီ’တိ ဥပါဟနာ ဩမုဉ္စိတွာ နီစံ ကတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ ဂဟေတွာ ဆတ္တံ အပနာမေတွာ သီသံ ဝိဝရိတွာ သီသေ စီဝရံ [ဝိဝရိတွာ စီဝရံ (က.)] ခန္ဓေ ကတွာ သာဓုကံ အတရမာနေန အာရာမော ပဝိသိတဗ္ဗော. အာရာမံ ပဝိသန္တေန သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ – ‘ကတ္ထ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ပဋိက္ကမန္တီ’တိ? ယတ္ထ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ပဋိက္ကမန္တိ – ဥပဋ္ဌာနသာလာယ ဝါ မဏ္ဍပေ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါ – တတ္ထ ဂန္တွာ ဧကမန္တံ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော၊ ဧကမန္တံ စီဝရံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ ပတိရူပံ အာသနံ ဂဟေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ပါနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ပရိဘောဇနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ကတမံ ပါနီယံ၊ ကတမံ ပရိဘောဇနီယ’န္တိ? သစေ ပါနီယေန အတ္ထော ဟောတိ၊ ပါနီယံ ဂဟေတွာ ပါတဗ္ဗံ. သစေ ပရိဘောဇနီယေန အတ္ထော ဟောတိ၊ ပရိဘောဇနီယံ ဂဟေတွာ ပါဒါ ဓောဝိတဗ္ဗာ. ပါဒေ ဓောဝန္တေန ဧကေန ဟတ္ထေန ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ၊ ဧကေန ဟတ္ထေန ပါဒါ ဓောဝိတဗ္ဗာ. တေနေဝ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ [ယေန ဟတ္ထေန ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ (သျာ.)] န တေနေဝ ဟတ္ထေန ပါဒါ ဓောဝိတဗ္ဗာ. ဥပါဟနပုဉ္ဆနစောဠကံ ပုစ္ဆိတွာ ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ. ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆန္တေန ပဌမံ သုက္ခေန စောဠကေန ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ၊ ပစ္ဆာ အလ္လေန. ဥပါဟနာပုဉ္ဆနစောဠကံ ဓောဝိတွာ [ပီဠေတွာ (သျာ.)] ဧကမန္တံ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ.

‘‘သစေ အာဝါသိကော ဘိက္ခု ဝုဍ္ဎော ဟောတိ၊ အဘိဝါဒေတဗ္ဗော. သစေ နဝကော ဟောတိ၊ အဘိဝါဒါပေတဗ္ဗော. သေနာသနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ကတမံ မေ သေနာသနံ ပါပုဏာတီ’တိ? အဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ဂေါစရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ အဂေါစရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ သေက္ခသမ္မတာနိ [သေခသမ္မတာနိ (က.)] ကုလာနိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာနိ၊ ဝစ္စဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ပဿာဝဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ပါနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ပရိဘောဇနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ကတ္တရဒဏ္ဍော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော၊ သံဃဿ ကတိကသဏ္ဌာနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ကံ ကာလံ ပဝိသိတဗ္ဗံ၊ ကံ ကာလံ နိက္ခမိတဗ္ဗ’န္တိ? သစေ ဝိဟာရော အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌော ဟောတိ၊ ကဝါဋံ အာကောဋေတွာ မုဟုတ္တံ အာဂမေတွာ ဃဋိကံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ကဝါဋံ ပဏာမေတွာ ဗဟိ ဌိတေန နိလ္လောကေတဗ္ဗော.

‘‘သစေ ဝိဟာရော ဥက္လာပေါ ဟောတိ၊ မဉ္စေ ဝါ မဉ္စော အာရောပိတော ဟောတိ၊ ပီဌေ ဝါ ပီဌံ အာရောပိတံ ဟောတိ၊ သေနာသနံ ဥပရိ ပုဉ္ဇီကတံ [ပုဉ္ဇကိတံ (က.)] ဟောတိ၊ သစေ ဥဿဟတိ၊ သောဓေတဗ္ဗော. [မဟာဝ. ၆၆-၆၇ (ထောကံ ဝိသဒိသံ)] ဝိဟာရံ သောဓေန္တေန ပဌမံ ဘူမတ္ထရဏံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ မဉ္စပဋိပါဒကာ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗာ၊ ဘိသိဗိဗ္ဗောဟနံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ နိသီဒနပစ္စတ္ထရဏံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ မဉ္စော နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန၊ အသင်္ဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ၊ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗော၊ ပီဌံ နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန၊ အသင်္ဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ၊ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ ခေဠမလ္လကော နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗော၊ အပဿေနဖလကံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ ဝိဟာရေ သန္တာနကံ ဟောတိ၊ ဥလ္လောကာ ပဌမံ ဩဟာရေတဗ္ဗံ၊ အာလောကသန္ဓိကဏ္ဏဘာဂါ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗာ. သစေ ဂေရုကပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တိ ကဏ္ဏကိတာ ဟောတိ၊ စောဠကံ တေမေတွာ ပီဠေတွာ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗာ. သစေ ကာဠဝဏ္ဏကတာ ဘူမိ ကဏ္ဏကိတာ ဟောတိ၊ စောဠကံ တေမေတွာ ပီဠေတွာ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗာ. သစေ အကတာ ဟောတိ ဘူမိ၊ ဥဒကေန ပရိပ္ဖေါသိတွာ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ – မာ ဝိဟာရော ရဇေန ဥဟညီတိ [ဦဟညီတိ (သီ. သျာ.)]. သင်္ကာရံ ဝိစိနိတွာ ဧကမန္တံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ.

‘‘ဘူမတ္ထရဏံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာပညတ္တံ (သီ. သျာ.)၊ ယထာဘာဂံ (က.)] ပညပေတဗ္ဗံ. မဉ္စပဋိပါဒကာ ဩတာပေတွာ ပမဇ္ဇိတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာဘာဂံ (သျာ. က.)] ဌပေတဗ္ဗာ. မဉ္စော ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန၊ အသင်္ဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ၊ အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာဘာဂံ (သျာ. က.)] ပညပေတဗ္ဗော. ပီဌံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန၊ အသင်္ဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ၊ အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာဘာဂံ (သျာ. က.)] ပညပေတဗ္ဗံ. ဘိသိဗိဗ္ဗောဟနံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ပညပေတဗ္ဗံ. နိသီဒနပစ္စတ္ထရဏံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ပညပေတဗ္ဗံ. ခေဠမလ္လကော ဩတာပေတွာ ပမဇ္ဇိတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ဌပေတဗ္ဗော. အပဿေနဖလကံ ဩတာပေတွာ ပမဇ္ဇိတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ဌပေတဗ္ဗံ. ပတ္တစီဝရံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. ပတ္တံ နိက္ခိပန္တေန ဧကေန ဟတ္ထေန ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန ဟေဋ္ဌာမဉ္စံ ဝါ ဟေဋ္ဌာပီဌံ ဝါ ပရာမသိတွာ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော. န စ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော. စီဝရံ နိက္ခိပန္တေန ဧကေန ဟတ္ထေန စီဝရံ ဂဟေတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန စီဝရဝံသံ ဝါ စီဝရရဇ္ဇုံ ဝါ ပမဇ္ဇိတွာ ပါရတော အန္တံ ဩရတော ဘောဂံ ကတွာ စီဝရံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ.

‘‘သစေ ပုရတ္ထိမာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ၊ ပုရတ္ထိမာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ. သစေ ပစ္ဆိမာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ၊ ပစ္ဆိမာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ. သစေ ဥတ္တရာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ၊ ဥတ္တရာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ. သစေ ဒက္ခိဏာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ၊ ဒက္ခိဏာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ. သစေ သီတကာလော ဟောတိ၊ ဒိဝါ ဝါတပါနာ ဝိဝရိတဗ္ဗာ၊ ရတ္တိံ ထကေတဗ္ဗာ. သစေ ဥဏှကာလော ဟောတိ၊ ဒိဝါ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ၊ ရတ္တိံ ဝိဝရိတဗ္ဗာ.

‘‘သစေ ပရိဝေဏံ ဥက္လာပံ ဟောတိ၊ ပရိဝေဏံ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ကောဋ္ဌကော ဥက္လာပေါ ဟောတိ၊ ကောဋ္ဌကော သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗော. သစေ ဥပဋ္ဌာနသာလာ ဥက္လာပါ ဟောတိ၊ ဥပဋ္ဌာနသာလာ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ. သစေ အဂ္ဂိသာလာ ဥက္လာပါ ဟောတိ၊ အဂ္ဂိသာလာ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ. သစေ ဝစ္စကုဋိ ဥက္လာပါ ဟောတိ၊ ဝစ္စကုဋိ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ. သစေ ပါနီယံ န ဟောတိ၊ ပါနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. သစေ ပရိဘောဇနီယံ န ဟောတိ၊ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. သစေ အာစမနကုမ္ဘိယာ ဥဒကံ န ဟောတိ၊ အာစမနကုမ္ဘိယာ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ. ဣဒံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဂန္တုကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ယထာ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗ’’န္တိ.