၃. တတိယဘာဏဝါရော

၄၂၃. တေန ခေါ ပန သမယေန ဥပသမ္ပန္နာယော ဒိဿန္တိ – အနိမိတ္တာပိ၊ နိမိတ္တမတ္တာပိ၊ အလောဟိတာပိ၊ ဓုဝလောဟိတာပိ၊ ဓုဝစောဠာပိ၊ ပဂ္ဃရန္တီပိ၊ သိခရိဏီပိ၊ ဣတ္ထိပဏ္ဍကာပိ၊ ဝေပုရိသိကာပိ၊ သမ္ဘိန္နာပိ၊ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာပိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပသမ္ပာဒေန္တိယာ စတုဝီသတိ အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ – ‘နသိ အနိမိတ္တာ၊ နသိ နိမိတ္တမတ္တာ၊ နသိ အလောဟိတာ၊ နသိ ဓုဝလောဟိတာ၊ နသိ ဓုဝစောဠာ၊ နသိ ပဂ္ဃရန္တီ၊ နသိ သိခရဏီ [သိခရိဏီ (သီ. သျာ.)]၊ နသိ ဣတ္ထိပဏ္ဍကာ၊ နသိ ဝေပုရိသိကာ၊ နသိ သမ္ဘိန္နာ၊ နသိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာ? သန္တိ တေ ဧဝရူပါ အာဗာဓာ – ကုဋ္ဌံ၊ ဂဏ္ဍော၊ ကိလာသော၊ သောသော၊ အပမာရော? မနုဿာသိ၊ ဣတ္ထီသိ၊ ဘုဇိဿာသိ၊ အဏဏာသိ၊ နသိ ရာဇဘဋီ? အနုညာတာသိ မာတာပိတူဟိ၊ သာမိကေန? ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿာသိ၊ ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ၊ ကိန္နာမာသိ၊ ကာနာမာ တေ ပဝတ္တိနီ’’တိ?

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနီနံ အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆန္တိ. ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာယော ဝိတ္ထာယန္တိ၊ မင်္ကူ ဟောန္တိ၊ န သက္ကောန္တိ ဝိဿဇ္ဇေတုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကတောဥပသမ္ပန္နာယ ဘိက္ခုနိသံဃေ ဝိသုဒ္ဓါယ ဘိက္ခုသံဃေ ဥပသမ္ပာဒေတု’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော အနနုသိဋ္ဌာ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာယော အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆန္တိ. ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာယော ဝိတ္ထာယန္တိ၊ မင်္ကူ ဟောန္တိ၊ န သက္ကောန္တိ ဝိဿဇ္ဇေတုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဌမံ အနုသာသိတွာ ပစ္ဆာ အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆိတု’’န္တိ.

တတ္ထေဝ သံဃမဇ္ဈေ အနုသာသန္တိ. ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာယော တထေဝ ဝိတ္ထာယန္တိ၊ မင်္ကူ ဟောန္တိ၊ န သက္ကောန္တိ ဝိဿဇ္ဇေတုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကမန္တံ အနုသာသိတွာ သံဃမဇ္ဈေ အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုသာသိတဗ္ဗာ.

၄၂၄. ‘‘ပဌမံ ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတဗ္ဗာ. ဥပဇ္ဈံ ဂါဟာပေတွာ ပတ္တစီဝရံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘အယံ တေ ပတ္တော၊ အယံ သင်္ဃာဋိ၊ အယံ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ၊ အယံ အန္တရဝါသကော၊ ဣဒံ သံကစ္စိကံ [သင်္ကစ္ဆိကံ (သျာ.)]၊ အယံ ဥဒကသာဋိကာ၊ ဂစ္ဆ အမုမှိ ဩကာသေ တိဋ္ဌာဟီ’’တိ.

ဗာလာ အဗျတ္တာ အနုသာသန္တိ. ဒုရနုသိဋ္ဌာ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာယော ဝိတ္ထာယန္တိ၊ မင်္ကူ ဟောန္တိ၊ န သက္ကောန္တိ ဝိဿဇ္ဇေတုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗာလာယ အဗျတ္တာယ အနုသာသိတဗ္ဗာ. ယာ အနုသာသေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ အနုသာသိတု’’န္တိ.

အသမ္မတာ အနုသာသန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသမ္မတာယ အနုသာသိတဗ္ဗာ. ယာ အနုသာသေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မတာယ အနုသာသိတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ – အတ္တနာ ဝါ အတ္တာနံ သမ္မန္နိတဗ္ဗံ၊ ပရာယ ဝါ ပရာ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ.

‘‘ကထဉ္စ အတ္တနာဝ [အတ္တနာ ဝါ (က.)] အတ္တာနံ သမ္မန္နိတဗ္ဗံ? ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော – ‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမံ အနုသာသေယျ’န္တိ. ဧဝံ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နိတဗ္ဗံ.

‘‘ကထဉ္စ ပရာယ [ပရာယ ဝါ (က.)] ပရာ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ? ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော – ‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမံ အနုသာသေယျာ’တိ. ဧဝံ ပရာယ ပရာ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ.

‘‘တာယ သမ္မတာယ ဘိက္ခုနိယာ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယာ – ‘သုဏသိ ဣတ္ထန္နာမေ. အယံ တေ သစ္စကာလော၊ ဘူတကာလော. ယံ ဇာတံ တံ သံဃမဇ္ဈေ ပုစ္ဆန္တေ သန္တံ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အသန္တံ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. မာ ခေါ ဝိတ္ထာယိ [ဝိတ္ထာသိ (က.)]၊ မာ ခေါ မင်္ကု အဟောသိ. ဧဝံ တံ ပုစ္ဆိဿန္တိ – နသိ အနိမိတ္တာ၊ နသိ နိမိတ္တမတ္တာ၊ နသိ အလောဟိတာ၊ နသိ ဓုဝလောဟိတာ၊ နသိ ဓုဝစောဠာ၊ နသိ ပဂ္ဃရန္တီ၊ နသိ သိခရိဏီ၊ နသိ ဣတ္ထိပဏ္ဍကာ၊ နသိ ဝေပုရိသိကာ၊ နသိ သမ္ဘိန္နာ၊ နသိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာ? သန္တိ တေ ဧဝရူပါ အာဗာဓာ – ကုဋ္ဌံ၊ ဂဏ္ဍော၊ ကိလာသော၊ သောသော၊ အပမာရော? မနုဿာသိ၊ ဣတ္ထီသိ၊ ဘုဇိဿာသိ၊ အဏဏာသိ၊ နသိ ရာဇဘဋီ? အနုညာတာသိ မာတာပိတူဟိ၊ သာမိကေန? ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿာသိ၊ ပရိပုဏ္ဏံ တေ ပတ္တစီဝရံ၊ ကိန္နာမာသိ၊ ကာနာမာ တေ ပဝတ္တိနီ’တိ?

‘‘ဧကတော အာဂစ္ဆန္တိ. န ဧကတော အာဂန္တဗ္ဗံ. အနုသာသိကာယ ပဌမတရံ အာဂန္တွာ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော – ‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. အနုသိဋ္ဌာ သာ မယာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ ဣတ္ထန္နာမာ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ. ‘အာဂစ္ဆာဟီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗာ.

‘‘ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကာရာပေတွာ ဘိက္ခုနီနံ ပါဒေ ဝန္ဒာပေတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒါပေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာပေတွာ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာပေတဗ္ဗာ – ‘သံဃံ၊ အယျေ၊ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ. ဥလ္လုမ္ပတု မံ၊ အယျေ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. ဒုတိယမ္ပိ၊ အယျေ၊ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ. ဥလ္လုမ္ပတု မံ၊ အယျေ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. တတိယမ္ပိ၊ အယျေ၊ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ. ဥလ္လုမ္ပတု မံ၊ အယျေ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’တိ. ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ အဟံ ဣတ္ထန္နာမံ အန္တရာယိကေ ဓမ္မေ ပုစ္ဆေယျန္တိ.

‘‘သုဏသိ ဣတ္ထန္နာမေ. အယံ တေ သစ္စကာလော၊ ဘူတကာလော. ယံ ဇာတံ တံ ပုစ္ဆာမိ သန္တံ အတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ အသန္တံ နတ္ထီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. နသိ အနိမိတ္တာ။ပေ။ ကိန္နာမာသိ၊ ကာနာမာ တေ ပဝတ္တိနီတိ. ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

၄၂၅. ‘‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ ပရိပုဏ္ဏဿာ ပတ္တစီဝရံ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေယျ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ ပရိပုဏ္ဏဿာ ပတ္တစီဝရံ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေတိ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဿာ အယျာယ ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ၊ သာ တုဏှဿ၊ ယဿာ နက္ခမတိ၊ သာ ဘာသေယျ.

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ပရိသုဒ္ဓါ အန္တရာယိကေဟိ ဓမ္မေဟိ၊ ပရိပုဏ္ဏဿာ ပတ္တစီဝရံ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေတိ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဿာ အယျာယ ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ၊ သာ တုဏှဿ၊ ယဿာ နက္ခမတိ၊ သာ ဘာသေယျ.

‘‘ဥပသမ္ပန္နာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ပဝတ္တိနိယာ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီတိ.

‘‘တာဝဒေဝ တံ အာဒါယ ဘိက္ခုသံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကာရာပေတွာ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒာပေတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒါပေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဏှာပေတွာ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာပေတဗ္ဗာ – ‘အဟံ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ၊ သံဃံ၊ အယျာ၊ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ. ဥလ္လုမ္ပတု မံ၊ အယျာ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. အဟံ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. ဒုတိယမ္ပိ၊ အယျာ၊ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ. ဥလ္လုမ္ပတု မံ၊ အယျာ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. အဟံ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. တတိယမ္ပိ၊ အယျာ၊ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစာမိ. ဥလ္လုမ္ပတု မံ၊ အယျာ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’တိ. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေယျ၊ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘ဥပသမ္ပန္နာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီတိ.

‘‘တာဝဒေဝ ဆာယာ မေတဗ္ဗာ၊ ဥတုပ္ပမာဏံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဒိဝသဘာဂေါ အာစိက္ခိတဗ္ဗော၊ သင်္ဂီတိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ၊ ဘိက္ခုနိယော ဝတ္တဗ္ဗာ – ဣမိဿာ တယော စ နိဿယေ၊ အဋ္ဌ စ အကရဏီယာနိ အာစိက္ခေယျာထာ’’တိ.

၄၂၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ဘတ္တဂ္ဂေ အာသနံ သံကသာယန္တိယော ကာလံ ဝီတိနာမေသုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎံ၊ အဝသေသာနံ ယထာဂတိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော – ဘဂဝတာ အနုညာတံ အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎံ၊ အဝသေသာနံ ယထာဂတိကန္တိ – သဗ္ဗတ္ထ အဋ္ဌေဝ ဘိက္ခုနိယော ယထာဝုဍ္ဎံ ပဋိဗာဟန္တိ၊ အဝသေသာယော ယထာဂတိကံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘတ္တဂ္ဂေ အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎံ၊ အဝသေသာနံ ယထာဂတိကံ၊ အညတ္ထ သဗ္ဗတ္ထ ယထာဝုဍ္ဎံ [အညတ္ထ ယထာဝုဍ္ဎံ (သျာ.)] န ပဋိဗာဟိတဗ္ဗံ. ယာ ပဋိဗာဟေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

၄၂၇. [ပါစိ. ၁၀၅၀ အာဒယော] တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော န ပဝါရေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ န ပဝါရေတဗ္ဗံ. ယာ န ပဝါရေယျ၊ ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော အတ္တနာ ပဝါရေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ န ပဝါရေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ အတ္တနာ ပဝါရေတွာ ဘိက္ခုသံဃော န ပဝါရေတဗ္ဗော. ယာ န ပဝါရေယျ၊ ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ပဝါရေန္တိယော ကောလာဟလံ အကံသု. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ပဝါရေတဗ္ဗံ. ယာ ပဝါရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ပုရေဘတ္တံ ပဝါရေန္တိယော ကာလံ ဝီတိနာမေသုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပစ္ဆာဘတ္တံ [ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနိယာ ပစ္ဆာဘတ္တံ (သျာ. ကံ.)] ပဝါရေတု’’န္တိ. ပစ္ဆာဘတ္တံ ပဝါရေန္တိယော ဝိကာလေ [ဝိကာလံ (က.)] အဟေသုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဇ္ဇတနာ ဘိက္ခုနိသံဃံ [အဇ္ဇတနာ (သီ.)၊ အဇ္ဇတနာယ (က.)] ပဝါရေတွာ အပရဇ္ဇု ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတု’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန သဗ္ဗော ဘိက္ခုနိသံဃော ပဝါရေန္တော ကောလာဟလံ အကာသိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဗျတ္တံ ပဋိဗလံ သမ္မန္နိတုံ – ဘိက္ခုနိသံဃဿ အတ္ထာယ ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ. ပဌမံ ဘိက္ခုနီ ယာစိတဗ္ဗာ၊ ယာစိတွာ ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုနိံ သမ္မန္နေယျ ဘိက္ခုနိသံဃဿ အတ္ထာယ ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတုံ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုနိံ သမ္မန္နတိ ဘိက္ခုနိသံဃဿ အတ္ထာယ ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတုံ. ယဿာ အယျာယ ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ သမ္မုတိ ဘိက္ခုနိသံဃဿ အတ္ထာယ ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတုံ၊ သာ တုဏှဿ၊ ယဿာ နက္ခမတိ၊ သာ ဘာသေယျ.

‘‘သမ္မတာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုနိသံဃဿ အတ္ထာယ ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတုံ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီတိ.

‘‘တာယ သမ္မတာယ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခုနိသံဃံ အာဒါယ ဘိက္ခုသံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဘိက္ခုနီသံဃော၊ အယျာ၊ ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတိ – ဒိဋ္ဌေန ဝါ၊ သုတေန ဝါ ပရိသင်္ကာယ ဝါ. ဝဒတု [ဝဒတု မံ (က.)]၊ အယျာ၊ ဘိက္ခုသံဃော ဘိက္ခုနိသံဃံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ၊ ပဿန္တော ပဋိကရိဿတိ. ဒုတိယမ္ပိ၊ အယျာ။ပေ။ တတိယမ္ပိ၊ အယျာ၊ ဘိက္ခုနိသံဃော ဘိက္ခုသံဃံ ပဝါရေတိ – ဒိဋ္ဌေန ဝါ၊ သုတေန ဝါ၊ ပရိသင်္ကာယ ဝါ. ဝဒတု၊ အယျာ၊ ဘိက္ခုသံဃော ဘိက္ခုနိသံဃံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ၊ ပဿန္တော ပဋိကရိဿတီ’’တိ.

၄၂၈. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ဘိက္ခူနံ ဥပေါသထံ ဌပေန္တိ၊ ပဝါရဏံ ဌပေန္တိ၊ သဝစနီယံ ကရောန္တိ၊ အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေန္တိ၊ ဩကာသံ ကာရေန္တိ၊ စောဒေန္တိ၊ သာရေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခုဿ ဥပေါသထော ဌပေတဗ္ဗော၊ ဌပိတောပိ အဋ္ဌပိတော၊ ဌပေန္တိယာ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. န ပဝါရဏာ ဌပေတဗ္ဗာ၊ ဌပိတာပိ အဋ္ဌပိတာ၊ ဌပေန္တိယာ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. န သဝစနီယံ ကာတဗ္ဗံ၊ ကတမ္ပိ အကတံ၊ ကရောန္တိယာ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. န အနုဝါဒေါ ပဋ္ဌပေတဗ္ဗော၊ ပဋ္ဌပိတောပိ အပ္ပဋ္ဌပိတော၊ ပဋ္ဌပေန္တိယာ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. န ဩကာသော ကာရေတဗ္ဗော၊ ကာရိတောပိ အကာရိတော၊ ကာရေန္တိယာ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. န စောဒေတဗ္ဗော၊ စောဒိတောပိ အစောဒိတော၊ စောဒေန္တိယာ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. န သာရေတဗ္ဗော၊ သာရိတောပိ အသာရိတော၊ သာရေန္တိယာ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနီနံ ဥပေါသထံ ဌပေန္တိ၊ ပဝါရဏံ ဌပေန္တိ၊ သဝစနီယံ ကရောန္တိ၊ အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေန္တိ၊ ဩကာသံ ကာရေန္တိ၊ စောဒေန္တိ၊ သာရေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနာ ဘိက္ခုနိယာ ဥပေါသထံ ဌပေတုံ၊ ဌပိတောပိ သုဋ္ဌပိတော၊ ဌပေန္တဿ အနာပတ္တိ. ပဝါရဏံ ဌပေတုံ၊ ဌပိတာပိ သုဋ္ဌပိတာ၊ ဌပေန္တဿ အနာပတ္တိ. သဝစနီယံ ကာတုံ၊ ကတမ္ပိ သုကတံ၊ ကရောန္တဿ အနာပတ္တိ. အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေတုံ၊ ပဋ္ဌပိတောပိ သုပ္ပဋ္ဌပိတော၊ ပဋ္ဌပေန္တဿ အနာပတ္တိ. ဩကာသံ ကာရေတုံ၊ ကာရိတောပိ သုကာရိတော၊ ကာရေန္တဿ အနာပတ္တိ. စောဒေတုံ၊ စောဒိတာပိ သုစောဒိတာ၊ စောဒေန္တဿ အနာပတ္တိ. သာရေတုံ၊ သာရိတာပိ သုသာရိတာ၊ သာရေန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ.

၄၂၉. [ပါစိ. ၁၁၈၄] တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခုနိယော ယာနေန ယာယန္တိ – ဣတ္ထိယုတ္တေနပိ ပုရိသန္တရေန၊ ပုရိသယုတ္တေနပိ ဣတ္ထန္တရေန. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ။ပေ။ ‘‘သေယျထာပိ ဂင်္ဂါမဟိယာယာ’’တိ [ဂင်္ဂါမဟိယာတိ (သီ.)]. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ယာနေန ယာယိတဗ္ဗံ. ယာ ယာယေယျ၊ ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဘိက္ခုနီ ဂိလာနာ ဟောတိ၊ န သက္ကောတိ ပဒသာ ဂန္တုံ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိလာနာယ ယာန’’န္တိ. အထ ခေါ ဘိက္ခုနီနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣတ္ထိယုတ္တံ နု ခေါ၊ ပုရိသယုတ္တံ နု ခေါ’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣတ္ထိယုတ္တံ ပုရိသယုတ္တံ ဟတ္ထဝဋ္ဋက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရိဿာ ဘိက္ခုနိယာ ယာနုဂ္ဃါတေန ဗာဠှတရံ အဖာသု အဟောသိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သိဝိကံ ပါဋင်္ကိ’’န္တိ.

၄၃၀. တေန ခေါ ပန သမယေန အဍ္ဎကာသီ ဂဏိကာ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတာ ဟောတိ. သာ စ သာဝတ္ထိံ ဂန္တုကာမာ ဟောတိ – ‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဥပသမ္ပဇ္ဇိဿာမီ’တိ. အဿောသုံ ခေါ ဓုတ္တာ – ‘အဍ္ဎကာသီ ကိရ ဂဏိကာ သာဝတ္ထိံ ဂန္တုကာမာ’တိ. တေ မဂ္ဂေ ပရိယုဋ္ဌိံသု. အဿောသိ ခေါ အဍ္ဎကာသီ ဂဏိကာ – ‘ဓုတ္တာ ကိရ မဂ္ဂေ ပရိယုဋ္ဌိတာ’တိ. ဘဂဝတော သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ – ‘‘အဟဉှိ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတုကာမာ၊ ကထံ နု ခေါ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒူတေနပိ ဥပသမ္ပာဒေတု’’န္တိ.

ဘိက္ခုဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ. ယော ဥပသမ္ပာဒေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ. သိက္ခမာနဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေန္တိ။ပေ။ သာမဏေရဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေန္တိ။ပေ။ သာမဏေရိဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေန္တိ။ပေ။ ဗာလာယ အဗျတ္တာယ ဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေန္တိ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗာလာယ အဗျတ္တာယ ဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ. ယော ဥပသမ္ပာဒေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ ဒူတေန ဥပသမ္ပာဒေတုန္တိ.

‘‘တာယ ဒူတာယ ဘိက္ခုနိယာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣတ္ထန္နာမာ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. သာ ကေနစိဒေဝ အန္တရာယေန န အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထန္နာမာ၊ အယျာ၊ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ. ဥလ္လုမ္ပတု တံ၊ အယျာ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. ဣတ္ထန္နာမာ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. သာ ကေနစိဒေဝ အန္တရာယေန န အာဂစ္ဆတိ. ဒုတိယမ္ပိ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ. ဥလ္လုမ္ပတု တံ၊ အယျာ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ. ဣတ္ထန္နာမာ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာယ အယျာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. သာ ကေနစိဒေဝ အန္တရာယေန န အာဂစ္ဆတိ. တတိယမ္ပိ၊ အယျာ၊ ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ. ဥလ္လုမ္ပတု တံ၊ အယျာ၊ သံဃော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’တိ. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. သာ ကေနစိဒေဝ အန္တရာယေန န အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေယျ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. သာ ကေနစိဒေဝ အန္တရာယေန န အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣတ္ထန္နာမာ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာ. ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ ဘိက္ခုနိသံဃေ၊ ဝိသုဒ္ဓါ. သာ ကေနစိဒေဝ အန္တရာယေန န အာဂစ္ဆတိ. ဣတ္ထန္နာမာ သံဃံ ဥပသမ္ပဒံ ယာစတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဥပသမ္ပာဒေတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဥပသမ္ပဒါ ဣတ္ထန္နာမာယ ပဝတ္တိနိယာ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.

‘‘တာဝဒေဝ ဆာယာ မေတဗ္ဗာ၊ ဥတုပ္ပမာဏံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ၊ ဒိဝသဘာဂေါ အာစိက္ခိတဗ္ဗော၊ သင်္ဂီတိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာ၊ ဘိက္ခုနိယော ဝတ္တဗ္ဗာ – တဿာ တယော စ နိဿယေ၊ အဋ္ဌ စ အကရဏီယာနိ အာစိက္ခေယျာထာ’’တိ.

၄၃၁. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော အရညေ ဝိဟရန္တိ. ဓုတ္တာ ဒူသေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ၊ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ အရညေ ဝတ္ထဗ္ဗံ. ယာ ဝသေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရေန ဥပါသကေန ဘိက္ခုနိသံဃဿ ဥဒ္ဒေါသိတော ဒိန္နော ဟောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥဒ္ဒေါသိတ’’န္တိ. ဥဒ္ဒေါသိတော န သမ္မတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဥပဿယ’’န္တိ. ဥပဿယော န သမ္မတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ နဝကမ္မ’’န္တိ. နဝကမ္မံ န သမ္မတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုဂ္ဂလိကမ္ပိ ကာတု’’န္တိ.

၄၃၂. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဣတ္ထီ သန္နိသိန္နဂဗ္ဘာ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတာ ဟောတိ. တဿာ ပဗ္ဗဇိတာယ ဂဗ္ဘော ဝုဋ္ဌာတိ. အထ ခေါ တဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ မယာ ဣမသ္မိံ ဒါရကေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပေါသေတုံ၊ ယာဝ သော ဒါရကော ဝိညုတံ ပါပုဏာတီ’’တိ.

အထ ခေါ တဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မယာ စ န လဗ္ဘာ ဧကိကာယ ဝတ္ထုံ၊ အညာယ စ ဘိက္ခုနိယာ န လဗ္ဘာ ဒါရကေန သဟ ဝတ္ထုံ၊ ကထံ နု ခေါ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ သမ္မန္နိတွာ တဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဒုတိယံ ဒါတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ. ပဌမံ ဘိက္ခုနီ ယာစိတဗ္ဗာ၊ ယာစိတွာ ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

‘‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုနိံ သမ္မန္နေယျ ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဒုတိယံ. ဧသာ ဉတ္တိ.

‘‘သုဏာတု မေ၊ အယျေ၊ သံဃော. သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုနိံ သမ္မန္နတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဒုတိယံ. ယဿာ အယျာယ ခမတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ သမ္မုတိ ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဒုတိယာယ၊ သာ တုဏှဿ၊ ယဿာ နက္ခမတိ၊ သာ ဘာသေယျ.

‘‘သမ္မတာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ဣတ္ထန္နာမာယ ဘိက္ခုနိယာ ဒုတိယာ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.

အထ ခေါ တဿာ ဒုတိယိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ မယာ ဣမသ္မိံ ဒါရကေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဌပေတွာ သာဂါရံ ယထာ အညသ္မိံ ပုရိသေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ [ပဋိပဇ္ဇတိ (သျာ.)] ဧဝံ တသ္မိံ ဒါရကေ ပဋိပဇ္ဇိတု’’န္တိ.

၄၃၃. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဘိက္ခုနီ ဂရုဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္နာ ဟောတိ မာနတ္တစာရိနီ. အထ ခေါ တဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မယာ စ န လဗ္ဘာ ဧကိကာယ ဝတ္ထုံ၊ အညာယ စ ဘိက္ခုနိယာ န လဗ္ဘာ သဟ မယာ ဝတ္ထုံ၊ ကထံ နု ခေါ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ သမ္မန္နိတွာ တဿာ ဘိက္ခုနိယာ ဒုတိယံ ဒါတုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ. ပဌမံ ဘိက္ခုနီ ယာစိတဗ္ဗာ၊ ယာစိတွာ ဗျတ္တာယ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိဗလာယ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

၄၃၄. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဘိက္ခုနီ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဝိဗ္ဘမိ. သာ ပုန ပစ္စာဂန္တွာ ဘိက္ခုနိယော ဥပသမ္ပဒံ ယာစိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ သိက္ခာပစ္စက္ခာနံ၊ ယဒေဝ သာ ဝိဗ္ဘန္တာ တဒေဝ သာ အဘိက္ခုနီ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဘိက္ခုနီ သကာဝါသာ တိတ္ထာယတနံ သင်္ကမိ. သာ ပုန ပစ္စာဂန္တွာ ဘိက္ခုနိယော ဥပသမ္ပဒံ ယာစိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘ယာ သာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနီ သကာဝါသာ တိတ္ထာယတနံ သင်္ကန္တာ၊ သာ အာဂတာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ပုရိသေဟိ အဘိဝါဒနံ၊ ကေသစ္ဆေဒနံ၊ နခစ္ဆေဒနံ၊ ဝဏပ္ပဋိကမ္မံ၊ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န သာဒိယန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သာဒိတု’’န္တိ [သာဒိယိတုံ (က.)].

၄၃၅. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ပလ္လင်္ကေန နိသီဒန္တိ ပဏှီသမ္ဖဿံ သာဒိယန္တီ [သာဒိယန္တာ (က.)]. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတဗ္ဗံ. ယာ နိသီဒေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဘိက္ခုနီ ဂိလာနာ ဟောတိ. တဿာ ဝိနာ ပလ္လင်္ကေန န ဖာသု ဟောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ အဍ္ဎပလ္လင်္က’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ဝစ္စကုဋိယာ ဝစ္စံ ကရောန္တိ. ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခုနိယော တတ္ထေဝ ဂဗ္ဘံ ပါတေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ဝစ္စကုဋိယာ ဝစ္စော ကာတဗ္ဗော. ယာ ကရေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝိဝဋေ ဥပရိပဋိစ္ဆန္နေ ဝစ္စံ ကာတု’’န္တိ.

၄၃၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော စုဏ္ဏေန နဟာယန္တိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ။ပေ။ သေယျထာပိ ဂိဟိနီ ကာမဘောဂိနိယောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ စုဏ္ဏေန နဟာယိတဗ္ဗံ. ယာ နဟာယေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကုက္ကုသံ မတ္တိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ဝါသိတကာယ မတ္တိကာယ နဟာယန္တိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ။ပေ။ သေယျထာပိ ဂိဟိနီ ကာမဘောဂိနိယောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ဝါသိတကာယ မတ္တိကာယ နဟာယိတဗ္ဗံ. ယာ နဟာယေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပကတိမတ္တိက’’န္တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ဇန္တာဃရေ နဟာယန္တိယော ကောလာဟလံ အကံသု. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ဇန္တာဃရေ နဟာယိတဗ္ဗံ. ယာ နဟာယေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ပဋိသောတေ နဟာယန္တိ ဓာရာသမ္ဖဿံ သာဒိယန္တီ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ပဋိသောတေ နဟာယိတဗ္ဗံ. ယာ နဟာယေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော အတိတ္ထေ နဟာယန္တိ. ဓုတ္တာ ဒူသေန္တိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ အတိတ္ထေ နဟာယိတဗ္ဗံ. ယာ နဟာယေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခုနိယော ပုရိသတိတ္ထေ နဟာယန္တိ. မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ။ပေ။ သေယျထာပိ ဂိဟိနီ ကာမဘောဂိနိယောတိ. ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ ပုရိသတိတ္ထေ နဟာယိတဗ္ဗံ. ယာ နဟာယေယျ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မဟိလာတိတ္ထေ နဟာယိတု’’န္တိ.

တတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော.

ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကော ဒသမော.

ဣမသ္မိံ ခန္ဓကေ ဝတ္ထူ ဧကသတံ.

တဿုဒ္ဒါနံ –

ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဂေါတမီ ယာစိ၊ နာနုညာသိ တထာဂတော၊

ကပိလဝတ္ထု ဝေသာလိံ၊ အဂမာသိ ဝိနာယကော.

ရဇောကိဏ္ဏေန ကောဋ္ဌကေ၊ အာနန္ဒဿ ပဝေဒယိ၊

ဘဗ္ဗောတိ နယတော ယာစိ၊ မာတာတိ ပေါသိကာတိ စ.

ဝဿသတံ တဒဟု စ၊ အဘိက္ခုပစ္စာသီသနာ၊

ပဝါရဏာ ဂရုဓမ္မာ၊ ဒွေ ဝဿာ အနက္ကောသနာ.

ဩဝဋော စ အဋ္ဌ ဓမ္မာ၊ ယာဝဇီဝါနုဝတ္တနာ၊

ဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟော သာဝဿာ ဥပသမ္ပဒါ.

ဝဿသဟဿံ ပဉ္စေဝ၊ ကုမ္ဘထေနကသေတဋ္ဋိ၊

မဉ္ဇိဋ္ဌိကဥပမာဟိ၊ ဧဝံ သဒ္ဓမ္မဟိံသနာ.

အာဠိံ ဗန္ဓေယျ ပါဧဝ၊ ပုန သဒ္ဓမ္မသဏ္ဌိတိ၊

ဥပသမ္ပာဒေတုံ အယျာ၊ ယထာဝုဍ္ဎာဘိဝါဒနာ.

န ကရိဿန္တိ ကိမေဝ၊ သာဓာရဏာသာဓာရဏံ၊

ဩဝါဒံ ပါတိမောက္ခဉ္စ၊ ကေန နု ခေါ ဥပဿယံ.

န ဇာနန္တိ စ အာစိက္ခိ၊ န ကရောန္တိ စ ဘိက္ခုဟိ၊

ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ဘိက္ခူဟိ၊ ဘိက္ခုနီဟိ ပဋိဂ္ဂဟော.

အာစိက္ခိ ကမ္မံ ဘိက္ခူဟိ၊ ဥဇ္ဈာယန္တိ ဘိက္ခုနီဟိ ဝါ၊

အာစိက္ခိတုံ ဘဏ္ဍနဉ္စ၊ ရောပေတွာ ဥပ္ပလာယ စ.

သာဝတ္ထိယာ ကဒ္ဒမောဒ၊ အဝန္ဒိ ကာယ ဦရု စ၊

အင်္ဂဇာတဉ္စ ဩဘာသံ၊ သမ္ပယောဇေန္တိ ဝဂ္ဂိကာ.

အဝန္ဒိယော ဒဏ္ဍကမ္မံ၊ ဘိက္ခုနိယော တထာ ပုန၊

အာဝရဏဉ္စ ဩဝါဒံ၊ ကပ္ပတိ နု ခေါ ပက္ကမိ.

ဗာလာ ဝတ္ထုဝိနိစ္ဆယာ၊ ဩဝါဒံ သံဃော ပဉ္စဟိ၊

ဒုဝေ တိဿော န ဂဏှန္တိ၊ ဗာလာ ဂိလာနဂမိကံ.

အာရညိကော နာရောစေန္တိ၊ န ပစ္စာဂစ္ဆန္တိ စ၊

ဒီဃံ ဝိလီဝစမ္မဉ္စ၊ ဒုဿာ စ ဝေဏိဝဋ္ဋိ စ၊

စောဠဝေဏိ စ ဝဋ္ဋိ စ၊ သုတ္တဝေဏိ စ ဝဋ္ဋိကာ.

အဋ္ဌိလ္လံ ဂေါဟနုကေန၊ ဟတ္ထကောစ္ဆံ ပါဒံ တထာ၊

ဦရုံ မုခံ ဒန္တမံသံ၊ အာလိမ္ပောမဒ္ဒစုဏ္ဏနာ.

လဉ္ဆေန္တိ အင်္ဂရာဂဉ္စ၊ မုခရာဂံ တထာ ဒုဝေ၊

အဝင်္ဂံ ဝိသေသောလောကော၊ သာလောကေန နစ္စေန စ [သာလောကေ သနစ္စေန စ (သီ.)၊ သာလောကေန သနစ္စနံ (သျာ.)].

ဝေသီ ပါနာဂါရံ သူနံ၊ အာပဏံ ဝဍ္ဎိ ဝဏိဇ္ဇာ၊

ဒါသံ ဒါသိံ ကမ္မကရံ၊ ကမ္မကာရိံ ဥပဋ္ဌယျုံ.

တိရစ္ဆာနဟရီတကိ၊ သန္ဓာရယန္တိ နမတကံ၊

နီလံ ပီတံ လောဟိတကံ၊ မဉ္ဇိဋ္ဌကဏှစီဝရာ.

မဟာရင်္ဂမဟာနာမအစ္ဆိန္နာ ဒီဃမေဝ စ၊

ပုပ္ဖဖလကဉ္စုကဉ္စ၊ တိရီဋကဉ္စ ဓာရယုံ.

ဘိက္ခုနီ သိက္ခမာနာယ၊ သာမဏေရာယ အစ္စယေ၊

နိယျာဒိတေ ပရိက္ခာရေ၊ ဘိက္ခုနိယောဝ ဣဿရာ.

ဘိက္ခုဿ သာမဏေရဿ၊ ဥပါသကဿုပါသိကာ၊

အညေသဉ္စ ပရိက္ခာရေ၊ နိယျာတေ ဘိက္ခုဣဿရာ.

မလ္လီ ဂဗ္ဘံ ပတ္တမူလံ၊ ဗျဉ္ဇနံ အာမိသေန စ၊

ဥဿန္နဉ္စ ဗာဠှတရံ၊ သန္နိဓိကတမာမိသံ.

ဘိက္ခူနံ ယာဒိသံ ဘောဋ္ဌံ [ဟေဋ္ဌာ (သီ.)၊ ဟေဋ္ဌံ (သျာ.)၊ ဘုတ္တိ (က.)]၊ ဘိက္ခုနီနံ တထာ ကရေ၊

သေနာသနံ ဥတုနိယော၊ မက္ခီယတိ ပဋာဏိ စ.

ဆိဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗကာလဉ္စ၊ အနိမိတ္တာပိ ဒိဿရေ၊

နိမိတ္တာ လောဟိတာ စေဝ၊ တထေဝ ဓုဝလောဟိတာ.

ဓုဝစောဠပဂ္ဃရန္တီ၊ သိခရဏိတ္ထိပဏ္ဍကာ၊

ဝေပုရိသီ စ သမ္ဘိန္နာ၊ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာပိ စ.

အနိမိတ္တာဒိတော ကတွာ၊ ယာဝ ဥဘတောဗျဉ္ဇနာ၊

ဧတံ ပေယျာလတော ဟေဋ္ဌာ၊ ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော စ.

သောသာပမာရော မာနုသီ၊ ဣတ္ထီသိ ဘုဇိဿာသိ စ၊

အဏဏာ န ရာဇဘဋီ၊ အနုညာတာ စ ဝီသတိ.

ပရိပုဏ္ဏာ စ ကိန္နာမာ၊ ကာနာမာ တေ ပဝတ္တိနီ၊

စတုဝီသန္တရာယာနံ၊ ပုစ္ဆိတွာ ဥပသမ္ပဒါ.

ဝိတ္ထာယန္တိ အနနုသိဋ္ဌာ၊ သံဃမဇ္ဈေ တထေဝ စ၊

ဥပဇ္ဈာဂါဟ သင်္ဃာဋိ၊ ဥတ္တရန္တရဝါသကော.

သင်္ကစ္စုဒကသာဋိ စ၊ အာစိက္ခိတွာန ပေသယေ၊

ဗာလာ အသမ္မတေကတော၊ ယာစေ ပုစ္ဆန္တရာယိကာ.

ဧကတောဥပသမ္ပန္နာ၊ ဘိက္ခုသံဃေ တထာ ပုန၊

ဆာယာ ဥတု ဒိဝသာ စ၊ သင်္ဂီတိ တယော နိဿယေ.

အဋ္ဌ အကရဏီယာနိ၊ ကာလံ သဗ္ဗတ္ထ အဋ္ဌေဝ၊

န ပဝါရေန္တိ ဘိက္ခုနီ၊ ဘိက္ခုသံဃံ တထေဝ စ.

ကောလာဟလံ ပုရေဘတ္တံ၊ ဝိကာလေ စ ကောလာဟလံ၊

ဥပေါသထံ ပဝါရဏံ၊ သဝစနီယာနုဝါဒနံ.

ဩကာသံ စောဒေ သာရေန္တိ၊ ပဋိက္ခိတ္တံ မဟေသိနာ၊

တထေဝ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီ၊ အနုညာတံ မဟေသိနာ.

ယာနံ ဂိလာနယုတ္တဉ္စ၊ ယာနုဂ္ဃါတဍ္ဎကာသိကာ၊

ဘိက္ခု သိက္ခာ သာမဏေရ၊ သာမဏေရီ စ ဗာလာယ.

အရညေ ဥပါသကေန၊ ဥဒ္ဒေါသိတော ဥပဿယံ၊

န သမ္မတိ နဝကမ္မံ၊ နိသိန္နဂဗ္ဘဧကိကာ.

သာဂါရဉ္စ ဂရုဓမ္မံ၊ ပစ္စက္ခာယ စ သင်္ကမိ၊

အဘိဝါဒနကေသာ စ၊ နခါ စ ဝဏကမ္မနာ.