၁. ကမ္မက္ခန္ဓကံ
၁. တဇ္ဇနီယကမ္မံ
၁. တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ [အလမတ္ထတရာ စ (သျာ. က.)]. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’’တိ. တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တိ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝက္ခန္တိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’တိ. တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ.
၂. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’တိ. တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ မောဃပုရိသာနံ အနနုလောမိကံ အပ္ပတိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ. ကထဉှိ နာမ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသာ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝက္ခန္တိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’တိ? တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တိ. နေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ ပသန္နာနံ ဝါ ဘိယျောဘာဝါယ. အထ ခွေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနဉ္စေဝ အပ္ပသာဒါယ ပသန္နာနဉ္စ ဧကစ္စာနံ အညထတ္တာယာ’’တိ.
အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ [ပဏ္ဍုကလောဟိတကေ (သျာ.)] ဘိက္ခူ အနေကပရိယာယေန ဝိဂရဟိတွာ ဒုဗ္ဘရတာယ ဒုပ္ပေါသတာယ မဟိစ္ဆတာယ အသန္တုဋ္ဌိတာယ [အသန္တုဋ္ဌတာယ (သျာ.)၊ အသန္တုဋ္ဌိယာ (သီ.)] သင်္ဂဏိကာယ ကောသဇ္ဇဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသိတွာ အနေကပရိယာယေန သုဘရတာယ သုပေါသတာယ အပ္ပိစ္ဆဿ သန္တုဋ္ဌဿ သလ္လေခဿ ဓုတဿ ပါသာဒိကဿ အပစယဿ ဝီရိယာရမ္ဘဿ [ဝိရိယာရမ္ဘဿ (သီ.)၊ ဝီရိယာရဗ္ဘဿ (က.)] ဝဏ္ဏံ ဘာသိတွာ ဘိက္ခူနံ တဒနုစ္ဆဝိကံ တဒနုလောမိကံ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောတု. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာတဗ္ဗံ. ပဌမံ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ စောဒေတဗ္ဗာ၊ စောဒေတွာ သာရေတဗ္ဗာ၊ သာရေတွာ အာပတ္တိံ [အာပတ္တိ (သီ. သျာ.)] အာရောပေတဗ္ဗာ၊ အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၃. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ ကလဟကာရကာ ဝိဝါဒကာရကာ ဘဿကာရကာ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’တိ. တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ.
‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’တိ. တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တိ. သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ကရဏံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’တိ. တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တိ. သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ကရဏံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ၊ ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ။ပေ။ သံဃေ အဓိကရဏကာရကာ တေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘မာ ခေါ တုမှေ၊ အာယသ္မန္တော၊ ဧသော အဇေသိ. ဗလဝါဗလဝံ ပဋိမန္တေထ. တုမှေ တေန ပဏ္ဍိတတရာ စ ဗျတ္တတရာ စ ဗဟုဿုတတရာ စ အလမတ္တတရာ စ. မာ စဿ ဘာယိတ္ထ. မယမ္ပိ တုမှာကံ ပက္ခာ ဘဝိဿာမာ’တိ. တေန အနုပ္ပန္နာနိ စေဝ ဘဏ္ဍနာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဥပ္ပန္နာနိ စ ဘဏ္ဍနာနိ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ သံဝတ္တန္တိ. သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ကရဏံ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ကတံ သံဃေန ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ
၄. ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ [အဓမ္မကမ္မဉ္စေဝ (သျာ.)] ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အနာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အစောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အသာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အပ္ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အနာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. ဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အစောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အသာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ နိဋ္ဌိတံ.
ဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ
၅. ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. သမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. စောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ သာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. သမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. အဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. စောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. သာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
ဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ နိဋ္ဌိတံ.
အာကင်္ခမာနဆက္ကံ
၆. [ပရိ. ၃၂၃] ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတိ ကလဟကာရကော ဝိဝါဒကာရကော ဘဿကာရကော သံဃေ အဓိကရဏကာရကော၊ ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတိ၊ အဇ္ဈာစာရေ အာစာရဝိပန္နော ဟောတိ၊ အတိဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘တိဏ္ဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. ဧကော ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတိ ကလဟကာရကော ဝိဝါဒကာရကော ဘဿကာရကော သံဃေ အဓိကရဏကာရကော၊ ဧကော ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဧကော ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ – ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေသမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. ဧကော အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတိ၊ ဧကော အဇ္ဈာစာရေ အာစာရဝိပန္နော ဟောတိ၊ ဧကော အတိဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော ဟောတိ – ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေသမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ. ဧကော ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ ဧကော ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ ဧကော သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျ.
အာကင်္ခမာနဆက္ကံ နိဋ္ဌိတံ.
အဋ္ဌာရသဝတ္တံ
၇. ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မကတေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ. တတြာယံ သမ္မာဝတ္တနာ – န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗံ၊ န နိဿယော ဒါတဗ္ဗော၊ န သာမဏေရော ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗော၊ န ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိ [သမ္မတိ (သျာ.)] သာဒိတဗ္ဗာ၊ သမ္မတေနပိ ဘိက္ခုနိယော န ဩဝဒိတဗ္ဗာ. ယာယ အာပတ္တိယာ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ သာ အာပတ္တိ န အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ၊ အညာ ဝါ တာဒိသိကာ၊ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရာ၊ ကမ္မံ န ဂရဟိတဗ္ဗံ၊ ကမ္မိကာ န ဂရဟိတဗ္ဗာ. န ပကတတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဥပေါသထော ဌပေတဗ္ဗော၊ န ပဝါရဏာ ဌပေတဗ္ဗာ၊ န သဝစနီယံ ကာတဗ္ဗံ၊ န အနုဝါဒေါ ပဋ္ဌပေတဗ္ဗော၊ န ဩကာသော ကာရေတဗ္ဗော၊ န စောဒေတဗ္ဗော၊ န သာရေတဗ္ဗော၊ န ဘိက္ခူဟိ [န ဘိက္ခူ ဘိက္ခူဟိ (သျာ.)] သမ္ပယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ.
တဇ္ဇနီယကမ္မေ အဋ္ဌာရသဝတ္တံ နိဋ္ဌိတံ.
နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ
၈. အထ ခေါ သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ အကာသိ. တေ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာ သမ္မာ ဝတ္တန္တိ၊ လောမံ ပါတေန္တိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တန္တိ၊ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘မယံ၊ အာဝုသော၊ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာ သမ္မာ ဝတ္တာမ၊ လောမံ ပါတေမ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တာမ၊ ကထံ နု ခေါ အမှေဟိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတု.
ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ နိဿယံ ဒေတိ၊ သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတိ၊ ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိံ သာဒိယတိ၊ သမ္မတောပိ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
[ပရိ. ၄၂၀] ‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ယာယ အာပတ္တိယာ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ တံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အညံ ဝါ တာဒိသိကံ၊ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရံ၊ ကမ္မံ ဂရဟတိ၊ ကမ္မိကေ ဂရဟတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
‘‘အဋ္ဌဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ပကတတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဥပေါသထံ ဌပေတိ၊ ပဝါရဏံ ဌပေတိ၊ သဝစနီယံ ကရောတိ၊ အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေတိ၊ ဩကာသံ ကာရေတိ၊ စောဒေတိ၊ သာရေတိ၊ ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတိ [ဘိက္ခူ ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတိ (သျာ.)] – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ နိဋ္ဌိတံ.
ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ
၉. ‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. န ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ န နိဿယံ ဒေတိ၊ န သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတိ၊ န ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိံ သာဒိယတိ၊ သမ္မတောပိ ဘိက္ခုနိယော န ဩဝဒတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ယာယ အာပတ္တိယာ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကတံ ဟောတိ တံ အာပတ္တိံ န အာပဇ္ဇတိ၊ အညံ ဝါ တာဒိသိကံ၊ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရံ၊ ကမ္မံ န ဂရဟတိ၊ ကမ္မိကေ န ဂရဟတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
‘‘အဋ္ဌဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
န ပကတတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဥပေါသထံ ဌပေတိ၊ န ပဝါရဏံ ဌပေတိ၊ န သဝစနီယံ ကရောတိ၊ န အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေတိ၊ န ဩကာသံ ကာရေတိ၊ န စောဒေတိ၊ န သာရေတိ၊ န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ နိဋ္ဌိတံ.
၁၀. ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. တေဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဏ္ဍုကလောဟိတကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘မယံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာ သမ္မာ ဝတ္တာမ၊ လောမံ ပါတေမ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တာမ၊ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစာမာ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ. တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာ သမ္မာ ဝတ္တန္တိ၊ လောမံ ပါတေန္တိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တန္တိ၊ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစန္တိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ.
‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာ သမ္မာ ဝတ္တန္တိ၊ လောမံ ပါတေန္တိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တန္တိ၊ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစန္တိ. သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာ သမ္မာ ဝတ္တန္တိ၊ လောမံ ပါတေန္တိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တန္တိ၊ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစန္တိ. သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာ ဘိက္ခူ သံဃေန တဇ္ဇနီယကမ္မကတာ သမ္မာ ဝတ္တန္တိ၊ လောမံ ပါတေန္တိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တန္တိ၊ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစန္တိ. သံဃော ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ သံဃေန ပဏ္ဍုကလောဟိတကာနံ ဘိက္ခူနံ တဇ္ဇနီယကမ္မံ. ခမတိ သံဃဿ၊
တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.
တဇ္ဇနီယကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.
၂. နိယဿကမ္မံ
၁၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သေယျသကော ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ၊ အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ [ပကတတ္တာ (သီ. သျာ.)] ပရိဝါသံ ဒေန္တာ မူလာယ ပဋိကဿန္တာ မာနတ္တံ ဒေန္တာ အဗ္ဘေန္တာ. ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ။ပေ။ တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ သေယျသကော ဗာလော ဘဝိဿတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရိဿတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ၊ အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ ပရိဝါသံ ဒေန္တာ မူလာယ ပဋိကဿန္တာ မာနတ္တံ ဒေန္တာ အဗ္ဘေန္တာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ.
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သေယျသကော ဘိက္ခု ဗာလော အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ၊ အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ ပရိဝါသံ ဒေန္တာ မူလာယ ပဋိကဿန္တာ မာနတ္တံ ဒေန္တာ အဗ္ဘေန္တာ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တဿ မောဃပုရိသဿ အနနုလောမိကံ အပ္ပတိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ. ကထဉှိ နာမ သော၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသော ဗာလော ဘဝိဿတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရိဿတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ၊ အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ ပရိဝါသံ ဒေန္တာ မူလာယ ပဋိကဿန္တာ မာနတ္တံ ဒေန္တာ အဗ္ဘေန္တာ. နေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဝိဂရဟိတွာ။ပေ။ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ [နိယသကမ္မံ (က.)] ကရောတု – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာတဗ္ဗံ. ပဌမံ သေယျသကော ဘိက္ခု စောဒေတဗ္ဗော၊ စောဒေတွာ သာရေတဗ္ဗော၊ သာရေတွာ အာပတ္တိံ အာရောပေတဗ္ဗော [အာပတ္တိ အာရောပေတဗ္ဗာ (သီ. သျာ.)]၊ အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၁၂. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ သေယျသကော ဘိက္ခု ဗာလော အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ၊ အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ ပရိဝါသံ ဒေန္တာ မူလာယ ပဋိကဿန္တာ မာနတ္တံ ဒေန္တာ အဗ္ဘေန္တာ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ကရေယျ – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ဧသာ ဉတ္တိ.
‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ သေယျသကော ဘိက္ခု ဗာလော အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ၊ အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ ပရိဝါသံ ဒေန္တာ မူလာယ ပဋိကဿန္တာ မာနတ္တံ ဒေန္တာ အဗ္ဘေန္တာ. သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ကရောတိ – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿဿ ကမ္မဿ ကရဏံ – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ သေယျသကော ဘိက္ခု ဗာလော အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ၊ အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ ပရိဝါသံ ဒေန္တာ မူလာယ ပဋိကဿန္တာ မာနတ္တံ ဒေန္တာ အဗ္ဘေန္တာ. သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ကရောတိ – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿဿ ကမ္မဿ ကရဏံ – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ကတံ သံဃေန သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ
၁၃. ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အနာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အစောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အသာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အပ္ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အနာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အစောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အသာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ နိဋ္ဌိတံ.
ဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ
၁၄. ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. သမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. စောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ သာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ သမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ စောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ သာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ. အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ နိယဿကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ ဝိနယကမ္မဉ္စ၊ သုဝူပသန္တဉ္စ.
ဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ နိဋ္ဌိတံ.
အာကင်္ခမာနဆက္ကံ
၁၅. [ပရိ. ၃၂၃] ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ. ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတိ ကလဟကာရကော ဝိဝါဒကာရကော ဘဿကာရကော သံဃေ အဓိကရဏကာရကော၊ ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ. အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတိ၊ အဇ္ဈာစာရေ အာစာရဝိပန္နော ဟောတိ၊ အတိဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ. ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘တိဏ္ဏံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ. ဧကော ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတိ ကလဟကာရကော ဝိဝါဒကာရကော ဘဿကာရကော သံဃေ အဓိကရဏကာရကော၊ ဧကော ဗာလော ဟောတိ၊ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဧကော ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ – ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေသမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ. ဧကော အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတိ၊ ဧကော အဇ္ဈာစာရေ အာစာရဝိပန္နော ဟောတိ၊ ဧကော အတိဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော ဟောတိ – ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ.
‘‘အပရေသမ္ပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ. ဧကော ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ ဧကော ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ၊ ဧကော သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေသံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ၊ အာကင်္ခမာနော သံဃော၊ နိယဿကမ္မံ ကရေယျ.
အာကင်္ခမာနဆက္ကံ နိဋ္ဌိတံ.
အဋ္ဌာရသဝတ္တံ
၁၆. ‘‘နိယဿကမ္မကတေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနာ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ. တတြာယံ သမ္မာဝတ္တနာ – န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗံ၊ န နိဿယော ဒါတဗ္ဗော၊ န သာမဏေရော ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗော၊ န ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိ သာဒိတဗ္ဗာ၊ သမ္မတေနပိ ဘိက္ခုနိယော န ဩဝဒိတဗ္ဗာ. ယာယ အာပတ္တိယာ သံဃေန နိယဿကမ္မံ ကတံ ဟောတိ သာ အာပတ္တိ န အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ၊ အညာ ဝါ တာဒိသိကာ၊ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရာ၊ ကမ္မံ န ဂရဟိတဗ္ဗံ၊ ကမ္မိကာ န ဂရဟိတဗ္ဗာ. န ပကတတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဥပေါသထော ဌပေတဗ္ဗော၊ န ပဝါရဏာ ဌပေတဗ္ဗာ၊ န သဝစနီယံ ကာတဗ္ဗံ၊ န အနုဝါဒေါ ပဋ္ဌပေတဗ္ဗော၊ န ဩကာသော ကာရာပေတဗ္ဗော၊ န စောဒေတဗ္ဗော၊ န သာရေတဗ္ဗော၊ န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ.
နိယဿကမ္မေ အဋ္ဌာရသဝတ္တံ နိဋ္ဌိတံ.
၁၇. အထ ခေါ သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ အကာသိ – နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. သော သံဃေန နိယဿကမ္မကတော ကလျာဏမိတ္တေ သေဝမာနော ဘဇမာနော ပယိရုပါသမာနော ဥဒ္ဒိသာပေန္တော ပရိပုစ္ဆန္တော ဗဟုဿုတော ဟောတိ၊ အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ လဇ္ဇီ ကုက္ကုစ္စကော သိက္ခာကာမော. သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘‘အဟံ၊ အာဝုသော၊ သံဃေန နိယဿကမ္မကတော သမ္မာ ဝတ္တာမိ၊ လောမံ ပါတေမိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တာမိ. ကထံ နု ခေါ မယာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ပေ။. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတု.
နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ
၁၈. ‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ နိဿယံ ဒေတိ၊ သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတိ၊ ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိံ သာဒိယတိ၊ သမ္မတောပိ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
[ပရိ. ၄၂၀] ‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ယာယ အာပတ္တိယာ သံဃေန နိယဿကမ္မံ ကတံ ဟောတိ တံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊ အညံ ဝါ တာဒိသိကံ၊ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရံ၊ ကမ္မံ ဂရဟတိ၊ ကမ္မိကေ ဂရဟတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
‘‘အဋ္ဌဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ပကတတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဥပေါသထံ ဌပေတိ၊ ပဝါရဏံ ဌပေတိ၊ သဝစနီယံ ကရောတိ၊ အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေတိ၊ ဩကာသံ ကာရေတိ၊ စောဒေတိ၊ သာရေတိ၊ ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ နိဋ္ဌိတံ.
ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ
၁၉. ‘‘ပဉ္စဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. န ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ န နိဿယံ ဒေတိ၊ န သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတိ၊ န ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိံ သာဒိယတိ၊ သမ္မတောပိ ဘိက္ခုနိယော န ဩဝဒတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. ယာယ အာပတ္တိယာ သံဃေန နိယဿကမ္မံ ကတံ ဟောတိ တံ အာပတ္တိံ န အာပဇ္ဇတိ၊ အညံ ဝါ တာဒိသိကံ၊ တတော ဝါ ပါပိဋ္ဌတရံ၊ ကမ္မံ န ဂရဟတိ၊ ကမ္မိကေ န ဂရဟတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
‘‘အဋ္ဌဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
န ပကတတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဥပေါသထံ ဌပေတိ၊ န ပဝါရဏံ ဌပေတိ၊ န သဝစနီယံ ကရောတိ၊ န အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေတိ၊ န ဩကာသံ ကာရေတိ၊ န စောဒေတိ၊ န သာရေတိ၊ န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ.
ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗအဋ္ဌာရသကံ နိဋ္ဌိတံ.
၂၀. ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗံ. တေန၊ ဘိက္ခဝေ၊ သေယျသကေန ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃေန နိယဿကမ္မကတော သမ္မာ ဝတ္တာမိ၊ လောမံ ပါတေမိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တာမိ၊ နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစာမီ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ. တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ. ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ သေယျသကော ဘိက္ခု သံဃေန နိယဿကမ္မကတော သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ.
‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ သေယျသကော ဘိက္ခု သံဃေန နိယဿကမ္မကတော သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစတိ. သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ သေယျသကော ဘိက္ခု သံဃေန နိယဿကမ္မကတော သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစတိ. သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ – သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. အယံ သေယျသကော ဘိက္ခု သံဃေန နိယဿကမ္မကတော သမ္မာ ဝတ္တတိ၊ လောမံ ပါတေတိ၊ နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ၊ နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ယာစတိ. သံဃော သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿဿ ကမ္မဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ သံဃေန သေယျသကဿ ဘိက္ခုနော နိယဿကမ္မံ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.
နိယဿကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.
၃. ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ
၂၁. [ဣဒံ ဝတ္ထု ပါရာ. ၄၃၁ အာဒယော] တေန ခေါ ပန သမယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ နာမ [နာမ ဘိက္ခူ (က.)] ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသိကာ ဟောန္တိ အလဇ္ဇိနော ပါပဘိက္ခူ. တေ [စူဠဝ. ၂၉၂ အာဒယော] ဧဝရူပံ အနာစာရံ အာစရန္တိ – မာလာဝစ္ဆံ ရောပေန္တိပိ ရောပါပေန္တိပိ၊ သိဉ္စန္တိပိ သိဉ္စာပေန္တိပိ၊ ဩစိနန္တိပိ ဩစိနာပေန္တိပိ၊ ဂန္ထေန္တိပိ ဂန္ထာပေန္တိပိ၊ ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ မဉ္ဇရိကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဝိဓူတိကံ [ဝိဓုတိကံ (သျာ.)] ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဝဋံသကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ အာဝေဠံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဥရစ္ဆဒံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ. တေ ကုလိတ္ထီနံ ကုလဓီတာနံ ကုလကုမာရီနံ ကုလသုဏှာနံ ကုလဒါသီနံ ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ မဉ္ဇရိကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဝိဓူတိကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဝဋံသကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ အာဝေဠံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဥရစ္ဆဒံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ. တေ ကုလိတ္ထီဟိ ကုလဓီတာဟိ ကုလကုမာရီဟိ ကုလသုဏှာဟိ ကုလဒါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဘာဇနေပိ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဧကထာလကေပိ ပိဝန္တိ၊ ဧကာသနေပိ နိသီဒန္တိ၊ ဧကမဉ္စေပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဧကတ္ထရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဧကပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ မဇ္ဇမ္ပိ ပိဝန္တိ၊ မာလာဂန္ဓဝိလေပနမ္ပိ ဓာရေန္တိ၊ နစ္စန္တိပိ၊ ဂါယန္တိပိ၊ ဝါဒေန္တိပိ၊ လာသေန္တိပိ၊ နစ္စန္တိယာပိ နစ္စန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ ဂါယန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ လာသေန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ နစ္စန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ ဂါယန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ လာသေန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ နစ္စန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ ဂါယန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ လာသေန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ နစ္စန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ ဂါယန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ လာသေန္တိ၊ အဋ္ဌပဒေပိ ကီဠန္တိ၊ ဒသပဒေပိ ကီဠန္တိ၊ အာကာသေပိ ကီဠန္တိ၊ ပရိဟာရပထေပိ ကီဠန္တိ၊ သန္တိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ ခလိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ ဃဋိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ သလာကဟတ္ထေနပိ ကီဠန္တိ၊ အက္ခေနပိ ကီဠန္တိ၊ ပင်္ဂစီရေနပိ ကီဠန္တိ၊ ဝင်္ကကေနပိ ကီဠန္တိ၊ မောက္ခစိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ စိင်္ဂုလကေနပိ ကီဠန္တိ၊ ပတ္တာဠှကေနပိ ကီဠန္တိ၊ ရထကေနပိ ကီဠန္တိ၊ ဓနုကေနပိ ကီဠန္တိ၊ အက္ခရိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ မနေသိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ ယထာဝဇ္ဇေနပိ ကီဠန္တိ၊ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ အဿသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ရထသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ဓနုသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ထရုသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ဟတ္ထိဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိ၊ အဿဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိ၊ ရထဿပိ ပုရတော [ပုရတော ဓာဝန္တိ (သျာ.)] ဓာဝန္တိပိ အာဓာဝန္တိပိ၊ ဥဿေဠေန္တိပိ၊ အပ္ဖေါဋေန္တိပိ၊ နိဗ္ဗုဇ္ဈန္တိပိ၊ မုဋ္ဌီဟိပိ ယုဇ္ဈန္တိ၊ ရင်္ဂမဇ္ဈေပိ သင်္ဃာဋိံ ပတ္ထရိတွာ နစ္စကိံ [နစ္စန္တိံ (သီ. သျာ.)] ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘ဣဓ၊ ဘဂိနိ၊ နစ္စဿူ’’တိ၊ နလာဋိကမ္ပိ ဒေန္တိ၊ ဝိဝိဓမ္ပိ အနာစာရံ အာစရန္တိ.
၂၂. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ကာသီသု ဝဿံဝုဋ္ဌော [ဝဿံဝုတ္ထော (သီ. သျာ.)] သာဝတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ယေန ကီဋာဂိရိ တဒဝသရိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကီဋာဂိရိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ ပါသာဒိကေန အဘိက္ကန္တေန ပဋိက္ကန္တေန အာလောကိတေန ဝိလောကိတေန သမိဉ္ဇိတေန [သမ္မိဉ္ဇိတေန (သီ. သျာ. ကံ.)] ပသာရိတေန၊ ဩက္ခိတ္တစက္ခု ဣရိယာပထသမ္ပန္နော. မနုဿာ တံ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကွာယံ အဗလဗလော ဝိယ မန္ဒမန္ဒော ဝိယ ဘာကုဋိကဘာကုဋိကော ဝိယ? ကော ဣမဿ ဥပဂတဿ ပိဏ္ဍကမ္ပိ ဒဿတိ? အမှာကံ ပန အယျာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ သဏှာ သခိလာ သုခသမ္ဘာသာ မိဟိတပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဧဟိသွာဂတဝါဒိနော အဗ္ဘာကုဋိကာ ဥတ္တာနမုခါ ပုဗ္ဗဘာသိနော. တေသံ ခေါ နာမ ပိဏ္ဍော ဒါတဗ္ဗော’’တိ.
အဒ္ဒသာ ခေါ အညတရော ဥပါသကော တံ ဘိက္ခုံ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ၊ ဒိသွာန ယေန သော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ အဘိဝါဒေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အပိ၊ ဘန္တေ၊ ပိဏ္ဍော လဗ္ဘတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ၊ အာဝုသော၊ ပိဏ္ဍော လဗ္ဘတီ’’တိ. ‘‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဃရံ ဂမိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ သော ဥပါသကော တံ ဘိက္ခုံ ဃရံ နေတွာ ဘောဇေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ၊ ဘန္တေ၊ အယျော ဂမိဿတီ’’တိ? ‘‘သာဝတ္ထိံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဂမိဿာမိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒ၊ ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘ဒုဋ္ဌော၊ ဘန္တေ၊ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသော. အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ နာမ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသိကာ အလဇ္ဇိနော ပါပဘိက္ခူ. တေ ဧဝရူပံ အနာစာရံ အာစရန္တိ – မာလာဝစ္ဆံ ရောပေန္တိပိ ရောပါပေန္တိပိ၊ သိဉ္စန္တိပိ သိဉ္စာပေန္တိပိ၊ ဩစိနန္တိပိ၊ ဩစိနာပေန္တိပိ၊ ဂန္ထေန္တိပိ ဂန္ထာပေန္တိပိ၊ ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ မဉ္ဇရိကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဝိဓူတိကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဝဋံသကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ အာဝေဠံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ၊ ဥရစ္ဆဒံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ. တေ ကုလိတ္ထီနံ ကုလဓီတာနံ ကုလကုမာရီနံ ကုလသုဏှာနံ ကုလဒါသီနံ ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ မဉ္ဇရိကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဝိဓူတိကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဝဋံသကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ အာဝေဠံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ၊ ဥရစ္ဆဒံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ. တေ ကုလိတ္ထီဟိ ကုလဓီတာဟိ ကုလကုမာရီဟိ ကုလသုဏှာဟိ ကုလဒါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဘာဇနေပိ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ ဧကထာလကေပိ ပိဝန္တိ၊ ဧကာသနေပိ နိသီဒန္တိ၊ ဧကမဉ္စေပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဧကတ္ထရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဧကပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ၊ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇန္တိ၊ မဇ္ဇမ္ပိ ပိဝန္တိ၊ မာလာဂန္ဓဝိလေပနမ္ပိ ဓာရေန္တိ၊ နစ္စန္တိပိ၊ ဂါယန္တိပိ၊ ဝါဒေန္တိပိ၊ လာသေန္တိပိ၊ နစ္စန္တိယာပိ နစ္စန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ ဂါယန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ လာသေန္တိ။ပေ။ (စက္ကံ ကာတဗ္ဗံ). လာသေန္တိယာပိ နစ္စန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ ဂါယန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ လာသေန္တိ၊ အဋ္ဌပဒေပိ ကီဠန္တိ၊ ဒသပဒေပိ ကီဠန္တိ၊ အာကာသေပိ ကီဠန္တိ၊ ပရိဟာရပထေပိ ကီဠန္တိ၊ သန္တိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ ခလိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ ဃဋိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ သလာကဟတ္ထေနပိ ကီဠန္တိ၊ အက္ခေနပိ ကီဠန္တိ၊ ပင်္ဂစီရေနပိ ကီဠန္တိ၊ ဝင်္ကကေနပိ ကီဠန္တိ၊ မောက္ခစိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ စိင်္ဂုလကေနပိ ကီဠန္တိ၊ ပတ္တာဠှကေနပိ ကီဠန္တိ၊ ရထကေနပိ ကီဠန္တိ၊ ဓနုကေနပိ ကီဠန္တိ၊ အက္ခရိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ မနေသိကာယပိ ကီဠန္တိ၊ ယထာဝဇ္ဇေနပိ ကီဠန္တိ၊ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ အဿသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ရထသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ဓနုသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ထရုသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ဟတ္ထိဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိ၊ အဿဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိ၊ ရထဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိပိ အာဓာဝန္တိပိ၊ ဥဿေဠေန္တိပိ၊ အပ္ဖေါဋေန္တိပိ၊ နိဗ္ဗုဇ္ဈန္တိပိ၊ မုဋ္ဌီဟိပိ ယုဇ္ဈန္တိ၊ ရင်္ဂမဇ္ဈေပိ သင်္ဃာဋိံ ပတ္ထရိတွာ နစ္စကိံ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘ဣဓ၊ ဘဂိနိ၊ နစ္စဿူ’တိ၊ နလာဋိကမ္ပိ ဒေန္တိ၊ ဝိဝိဓမ္ပိ အနာစာရံ အာစရန္တိ. ယေပိ တေ၊ ဘန္တေ၊ မနုဿာ ပုဗ္ဗေ သဒ္ဓါ အဟေသုံ ပသန္နာ တေပိ ဧတရဟိ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ. ယာနိပိ တာနိ သံဃဿ ပုဗ္ဗေ ဒါနပထာနိ တာနိပိ ဧတရဟိ ဥပစ္ဆိန္နာနိ. ရိဉ္စန္တိ ပေသလာ ဘိက္ခူ၊ နိဝသန္တိ ပါပဘိက္ခူ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ကီဋာဂိရိံ ဘိက္ခူ ပဟိဏေယျ၊ ယထာယံ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသော သဏ္ဌဟေယျာ’’တိ.
‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု တဿ ဥပါသကဿ ပဋိဿုဏိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန ယေန သာဝတ္ထိ ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အာစိဏ္ဏံ ခေါ ပနေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒိတုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ၊ ဘိက္ခု၊ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ ကစ္စိသိ အပ္ပကိလမထေန အဒ္ဓါနံ အာဂတော၊ ကုတော စ တွံ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆသီ’’တိ? ‘‘ခမနီယံ၊ ဘဂဝါ၊ ယာပနီယံ ဘဂဝါ၊ အပ္ပကိလမထေန စ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ အဒ္ဓါနံ အာဂတော. ဣဓာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ကာသီသု ဝဿံဝုဋ္ဌော သာဝတ္ထိံ အာဂစ္ဆန္တော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ယေန ကီဋာဂိရိ တဒဝသရိံ. အထ ခွာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကီဋာဂိရိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. အဒ္ဒသာ ခေါ မံ၊ ဘန္တေ၊ အညတရော ဥပါသကော ကီဋာဂိရိသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ၊ ဒိသွာန ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အပိ၊ ဘန္တေ၊ ပိဏ္ဍော လဗ္ဘတီ’တိ. ‘န ခေါ၊ အာဝုသော၊ ပိဏ္ဍော လဗ္ဘတီ’တိ. ‘ဧဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဃရံ ဂမိဿာမာ’တိ. အထ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ သော ဥပါသကော မံ ဃရံ နေတွာ ဘောဇေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ကဟံ၊ ဘန္တေ၊ အယျော ဂမိဿတီ’တိ? ‘သာဝတ္ထိံ ခေါ အဟံ၊ အာဝုသော၊ ဂမိဿာမိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယာ’တိ. ‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒ၊ ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ဒုဋ္ဌော၊ ဘန္တေ၊ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသော. အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ နာမ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသိကာ အလဇ္ဇိနော ပါပဘိက္ခူ. တေ ဧဝရူပံ အနာစာရံ အာစရန္တိ – မာလာဝစ္ဆံ ရောပေန္တိပိ ရောပါပေန္တိပိ။ပေ။ ဝိဝိဓမ္ပိ အနာစာရံ အာစရန္တိ. ယေပိ တေ၊ ဘန္တေ၊ မနုဿာ ပုဗ္ဗေ သဒ္ဓါ အဟေသုံ ပသန္နာ တေပိ ဧတရဟိ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ. ယာနိပိ တာနိ သံဃဿ ပုဗ္ဗေ ဒါနပထာနိ တာနိပိ ဧတရဟိ ဥပစ္ဆိန္နာနိ. ရိဉ္စန္တိ ပေသလာ ဘိက္ခူ၊ နိဝသန္တိ ပါပဘိက္ခူ. သာဓု၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ ကီဋာဂိရိံ ဘိက္ခူ ပဟိဏေယျ၊ ယထာယံ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသော သဏ္ဌဟေယျာ’တိ. တတော အဟံ ဘဂဝါ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ.
၂၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ နာမ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသိကာ အလဇ္ဇိနော ပါပဘိက္ခူ? တေ ဧဝရူပံ အနာစာရံ အာစရန္တိ – မာလာဝစ္ဆံ ရောပေန္တိပိ။ပေ။ ဝိဝိဓမ္ပိ အနာစာရံ အာစရန္တိ? ယေပိ တေ မနုဿာ ပုဗ္ဗေ သဒ္ဓါ အဟေသုံ ပသန္နာ တေပိ ဧတရဟိ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ? ယာနိပိ တာနိ သံဃဿ ပုဗ္ဗေ ဒါနပထာနိ တာနိပိ ဧတရဟိ ဥပစ္ဆိန္နာနိ? ရိဉ္စန္တိ ပေသလာ ဘိက္ခူ နိဝသန္တိ ပါပဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ. ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ။ပေ။ ကထဉှိ နာမ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မောဃပုရိသာ ဧဝရူပံ အနာစာရံ အာစရိဿန္တိ – မာလာဝစ္ဆံ ရောပေဿန္တိပိ ရောပါပေဿန္တိပိ၊ သိဉ္စိဿန္တိပိ သိဉ္စာပေဿန္တိပိ၊ ဩစိနိဿန္တိပိ ဩစိနာပေဿန္တိပိ၊ ဂန္ထေဿန္တိပိ ဂန္ထာပေဿန္တိပိ၊ ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရိဿန္တိပိ ကာရာပေဿန္တိပိ၊ ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရိဿန္တိပိ ကာရာပေဿန္တိပိ၊ မဉ္ဇရိကံ ကရိဿန္တိပိ ကာရာပေဿန္တိပိ၊ ဝိဓူတိကံ ကရိဿန္တိပိ ကာရာပေဿန္တိပိ၊ ဝဋံသကံ ကရိဿန္တိပိ ကာရာပေဿန္တိပိ၊ အာဝေဠံ ကရိဿန္တိပိ ကာရာပေဿန္တိပိ၊ ဥရစ္ဆဒံ ကရိဿန္တိပိ ကာရာပေဿန္တိပိ. တေ ကုလိတ္ထီနံ ကုလဓီတာနံ ကုလကုမာရီနံ ကုလသုဏှာနံ ကုလဒါသီနံ ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရိဿန္တိပိ ဟရာပေဿန္တိပိ၊ ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရိဿန္တိပိ ဟရာပေဿန္တိပိ၊ မဉ္ဇရိကံ ဟရိဿန္တိပိ ဟရာပေဿန္တိပိ၊ ဝိဓူတိကံ ဟရိဿန္တိပိ ဟရာပေဿန္တိပိ၊ ဝဋံသကံ ဟရိဿန္တိပိ ဟရာပေဿန္တိပိ၊ အာဝေဠံ ဟရိဿန္တိပိ ဟရာပေဿန္တိပိ၊ ဥရစ္ဆဒံ ဟရိဿန္တိပိ ဟရာပေဿန္တိပိ. တေ ကုလိတ္ထီဟိ ကုလဓီတာဟိ ကုလကုမာရီဟိ ကုလသုဏှာဟိ ကုလဒါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဘာဇနေပိ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ၊ ဧကထာလကေပိ ပိဝိဿန္တိ၊ ဧကာသနေပိ နိသီဒိဿန္တိ၊ ဧကမဉ္စေပိ တုဝဋ္ဋိဿန္တိ၊ ဧကတ္ထရဏာပိ တုဝဋ္ဋိဿန္တိ၊ ဧကပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋိဿန္တိ၊ ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋိဿန္တိ၊ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ၊ မဇ္ဇမ္ပိ ပိဝိဿန္တိ၊ မာလာဂန္ဓဝိလေပနမ္ပိ ဓာရေဿန္တိ၊ နစ္စိဿန္တိပိ၊ ဂါယိဿန္တိပိ၊ ဝါဒေဿန္တိပိ၊ လာသေဿန္တိပိ၊ နစ္စန္တိယာပိ နစ္စိဿန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ ဂါယိဿန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ ဝါဒေဿန္တိ၊ နစ္စန္တိယာပိ လာသေဿန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ နစ္စိဿန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ ဂါယိဿန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ ဝါဒေဿန္တိ၊ ဂါယန္တိယာပိ လာသေဿန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ နစ္စိဿန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ ဂါယိဿန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ ဝါဒေဿန္တိ၊ ဝါဒေန္တိယာပိ လာသေဿန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ နစ္စိဿန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ ဂါယိဿန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ ဝါဒေဿန္တိ၊ လာသေန္တိယာပိ လာသေဿန္တိ၊ အဋ္ဌပဒေပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ဒသပဒေပိ ကီဠိဿန္တိ၊ အာကာသေပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ပရိဟာရပထေပိ ကီဠိဿန္တိ၊ သန္တိကာယပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ခလိကာယပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ဃဋိကာယပိ ကီဠိဿန္တိ၊ သလာကဟတ္ထေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ အက္ခေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ပင်္ဂစီရေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ဝင်္ကကေနပိ ကီဠိဿန္တိ မောက္ခစိကာယပိ ကီဠိဿန္တိ၊ စိင်္ဂုလကေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ပတ္တာဠှကေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ရထကေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ဓနုကေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ အက္ခရိကာယပိ ကီဠိဿန္တိ၊ မနေသိကာယပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ယထာဝဇ္ဇေနပိ ကီဠိဿန္တိ၊ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ သိက္ခိဿန္တိ၊ အဿသ္မိမ္ပိ သိက္ခိဿန္တိ၊ ရထသ္မိမ္ပိ သိက္ခိဿန္တိ၊ ဓနုသ္မိမ္ပိ သိက္ခိဿန္တိ၊ ထရုသ္မိမ္ပိ သိက္ခိဿန္တိ၊ ဟတ္ထိဿပိ ပုရတော ဓာဝိဿန္တိ၊ အဿဿပိ ပုရတော ဓာဝိဿန္တိ၊ ရထဿပိ ပုရတော [ပုရတော ဓာဝိဿန္တိ (သျာ.)] ဓာဝိဿန္တိပိ အာဓာဝိဿန္တိပိ၊ ဥဿေဠေဿန္တိပိ၊ အပ္ဖေါဋေဿန္တိပိ၊ နိဗ္ဗုဇ္ဈိဿန္တိပိ၊ မုဋ္ဌီဟိပိ ယုဇ္ဈိဿန္တိ၊ ရင်္ဂမဇ္ဈေပိ သင်္ဃာဋိံ ပတ္ထရိတွာ နစ္စကိံ ဧဝံ ဝက္ခန္တိ [ဝဒိဿန္တိ (က.)] – ‘ဣဓ၊ ဘဂိနိ၊ နစ္စဿူ’တိ၊ နလာဋိကမ္ပိ ဒဿန္တိ၊ ဝိဝိဓမ္ပိ အနာစာရံ အာစရိဿန္တိ. နေတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ။ပေ။ ဝိဂရဟိတွာ။ပေ။ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ၊ သာရိပုတ္တာ၊ ကီဋာဂိရိံ ဂန္တွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရောထ၊ တုမှာကံ ဧတေ သဒ္ဓိဝိဟာရိနော’’တိ.
‘‘ကထံ မယံ၊ ဘန္တေ၊ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရောမ၊ စဏ္ဍာ တေ ဘိက္ခူ ဖရုသာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ တုမှေ၊ သာရိပုတ္တာ၊ ဗဟုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဂစ္ဆထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကာတဗ္ဗံ – ပဌမံ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ စောဒေတဗ္ဗာ၊ စောဒေတွာ သာရေတဗ္ဗာ၊ သာရေတွာ အာပတ္တိံ အာရောပေတဗ္ဗာ၊ အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၂၄. ‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ ကုလဒူသကာ ပါပသမာစာရာ. ဣမေသံ ပါပကာ သမာစာရာ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ. ကုလာနိ စ ဣမေဟိ ဒုဋ္ဌာနိ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရေယျ – န အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ဧသာ ဉတ္တိ.
‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ ကုလဒူသကာ ပါပသမာစာရာ. ဣမေသံ ပါပကာ သမာစာရာ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ. ကုလာနိ စ ဣမေဟိ ဒုဋ္ဌာနိ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ. သံဃော အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရောတိ – န အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယဿ ကမ္မဿ ကရဏံ – န အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ။ပေ။ တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ. သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော. ဣမေ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ ကုလဒူသကာ ပါပသမာစာရာ. ဣမေသံ ပါပကာ သမာစာရာ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ. ကုလာနိ စ ဣမေဟိ ဒုဋ္ဌာနိ ဒိဿန္တိ စေဝ သုယျန္တိ စ. သံဃော အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရောတိ – န အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ယဿာယသ္မတော ခမတိ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယဿ ကမ္မဿ ကရဏံ – န အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ၊ သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ.
‘‘ကတံ သံဃေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာနံ ဘိက္ခူနံ ကီဋာဂိရိသ္မာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ – န အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ. ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ.
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ
၂၅. ‘‘တီဟိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
‘‘အပရေဟိပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ. အနာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ ဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အစောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အသာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အပ္ပဋိပုစ္ဆာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အနာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ။ပေ။ ဒေသိတာယ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အစောဒေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ ။ပေ။ အသာရေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ။ပေ။ အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာ ကတံ ဟောတိ၊ အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ၊ ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ၊ အဝိနယကမ္မဉ္စ၊ ဒုဝူပသန္တဉ္စ.
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ နိဋ္ဌိတံ.