ပဋ္ဌာနပကရဏ-အနုဋီကာ

ဂန္ထာရမ္ဘဝဏ္ဏနာ

ကာမဂုဏာဒီဟီတိ ကာမဂုဏဈာနာဘိညာစိတ္တိဿရိယာဒီဟိ. လဠန္တီတိ လဠိတာနုဘဝနဝသေန ရမန္တိ. တေသူတိ ကာမဂုဏာဒီသု. ဝိဟရန္တီတိ ဣရိယာပထပရိဝတ္တနာဒိနာ ဝတ္တန္တိ. ပစ္စတ္ထိကေတိ ဗာဟိရဗ္ဘန္တရဘေဒေ အမိတ္တေ. ဣဿရိယံ တတ္ထ တတ္ထ အာဓိပတေယျံ. ဌာနံ သေဋ္ဌိသေနာပတိယုဝရာဇာဒိဋ္ဌာနန္တရံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ပရိဝါရပရိစ္ဆေဒါဒိ သင်္ဂယှတိ. ပုညယောဂါနုဘာဝပ္ပတ္တာယာတိ ဒါနမယာဒိပုညာနုဘာဝါဓိဂတာယ သမထဝိပဿနာဘာဝနာသင်္ခါတယောဂါနုဘာဝါဓိဂတာယ စ. ဇုတိယာတိ သရီရပ္ပဘာယ စေဝ ဉာဏပ္ပဘာယ စ. ဧတ္ထ စ ဒေဝ-သဒ္ဒေါ ယထာ ကီဠာဝိဇိဂိသာဝေါဟာရဇုတိဂတိအတ္ထော၊ ဧဝံ သတ္တိအဘိတ္ထဝကမနတ္ထောပိ ဟောတိ ဓာတုသဒ္ဒါနံ အနေကတ္ထဘာဝတောတိ ‘‘ယဒိစ္ဆိတနိပ္ဖါဒနေ သက္ကောန္တီတိ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိတာမတ္တေန ဘဂဝတော အဘိညာဒီနံ သာဝကေဟိ သာဓာရဏတာဝစနံ၊ သဘာဝတော ပန သဗ္ဗေပိ ဗုဒ္ဓဂုဏာ အနညသာဓာရဏာယေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘နိရတိသယာယ အဘိညာကီဠာယ၊ ဥတ္တမေဟိ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအရိယဝိဟာရေဟီ’’တိ အာဟ. စိတ္တိဿရိယသတ္တဓနာဒီနံ ဒါနသင်္ခါတေန သမ္မာပဋိပတ္တိအဝေစ္စပ္ပသာဒသက္ကာရာနံ ဂဟဏသင်္ခါတေနာတိ ယောဇနာ. ဂဟဏဉ္စေတ္ထ တေသု ဥပလဗ္ဘမာနသမ္မာပဋိပတ္တိအဝေစ္စပ္ပသာဒါနံ တေဟိ ဥပနီယမာနသက္ကာရဿ စ အဘိနန္ဒနံ အနုမောဒနံ သမ္ပဋိစ္ဆနဉ္စ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဓမ္မသဘာဝါနုရူပါနုသာသနီဝစနေနေဝ စ ပန သိက္ခာပဒပညတ္တိပိ သင်္ဂဟိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ ဝီတိက္ကမဓမ္မာနုရူပါ အနုသာသနီတိ ကတွာ. ဉာဏဂတိ ဉာဏေန ဂန္တဗ္ဗဿ ဉေယျဿ အဝဗောဓော. သမန္နာဂတတ္တာတိ ဣဒံ ‘‘အဘိညာကီဠာယာ’’တိအာဒီသု ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ တထာ သဒေဝကေန လောကေနာတိ ဣဒံ ‘‘ဂမနီယတော’’တိအာဒီသု. တေ ဒေဝေတိ သမ္မုတိဒေဝါဒိကေ ဒေဝေ. တေဟိ ဂုဏေဟီတိ အဘိညာဒိဂုဏေဟိ. ပူဇနီယတရော ဒေဝေါတိ ဣဒံ ပူဇနီယပရိယာယော အယံ အတိ-သဒ္ဒေါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. အတိရေကတရောတိ အဓိကတရော. ဥပပတ္တိဒေဝါနန္တိ ဣဒံ တဗ္ဗဟုလတာယ ဝုတ္တံ. ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါပိ ဟိ တတ္ထ ဝိဇ္ဇန္တေဝ၊ တေသုပိ ဝါ လဗ္ဘမာနံ ဥပပတ္တိဒေဝဘာဝမတ္တမေဝ ဂဟေတွာ တထာ ဝုတ္တံ. ပဋိပက္ခာနံ ဒုဿီလျမုဋ္ဌဿစ္စဝိက္ခေပါနံ၊ သီလဝိပတ္တိအဘိဇ္ဈာဒေါမနဿအဝသိဋ္ဌနီဝရဏာနံ ဝါ.

ဣသီနံ သတ္တမော၊ ဣသီသု သတ္တမောတိ ဒုဝိဓမ္ပိ အတ္ထံ ယောဇေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘စတုသစ္စာဝဗောဓဂတိယာ။ပေ။ ဝုတ္တော’’တိ အာဟ. သပရသန္တာနေသု သီလာဒိဂုဏာနံ ဧသနဋ္ဌေန ဝါ ဣသယော၊ ဗုဒ္ဓါဒယော အရိယာ. ဣသိ စ သော သတ္တမော စာတိ ဣသိသတ္တမောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ‘‘နာမရူပနိရောဓ’’န္တိ ဧတ္ထ ယံ နာမရူပံ နိရောဓေတဗ္ဗံ၊ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ယတော ဝိညာဏံ ပစ္စုဒါဝတ္တတီ’’တိ အာဟ. ဝဋ္ဋပရိယာပန္နဉှိ နာမရူပံ နိရောဓေတဗ္ဗံ. တသ္မိဉှိ နိရောဓိတေ သဗ္ဗသော နာမရူပံ နိရောဓိတမေဝ ဟောတိ. ယထာဟ ‘‘သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ၊ ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ။ပေ။ အရဟတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တဿ စရိမဝိညာဏဿ နိရောဓေန ပညာ စ သတိ စ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ၊ ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ ဝူပသမန္တိ အတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီ’’တိ (စူဠနိ. အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၆). အတိဂမ္ဘီရနယမဏ္ဍိတဒေသနံ သာတိသယံ ပစ္စယာကာရဿ ဝိဘာဝနတော. သဘာဝတော စ ပစ္စယာကာရော ဂမ္ဘီရော. ယထာဟ ‘‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၂.၆၇၊ မ. နိ. ၁.၂၈၁၊ ၂.၃၃၇၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂၊ မဟာဝ. ၇၊ ၈)၊ ‘‘ဂမ္ဘီရော စာယံ၊ အာနန္ဒ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဂမ္ဘီရာဝဘာသော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၉၅၊ သံ. နိ. ၂.၆၀) စ အာဒိ. တဿ စာယံ အနန္တနယပဋ္ဌာနဒေသနာ အတိဂမ္ဘီရာဝ.

ဂန္ထာရမ္ဘဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပစ္စယုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

သမာနနေတိ သမာနနယနေ၊ သမာဟရဏေ၊ သမာနကရဏေ ဝါ အဋ္ဌကထာဓိပ္ပါယံ. တတ္ထ ‘‘ဒွေ အနုလောမာနိ ဓမ္မာနုလောမဉ္စ ပစ္စယာနုလောမဉ္စာ’’တိအာဒိနာ ပရတော ဝဏ္ဏယိဿန္တိ.

ပဋ္ဌာနနာမတ္ထောတိ ‘‘ပဋ္ဌာန’’န္တိ ဣမဿ နာမဿ အတ္ထော၊ တံ ပန ယသ္မာ အဝယဝဒွါရေန သမုဒါယေ နိရုဠှံ၊ တသ္မာ ယထာ အဝယဝေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ တမေဝ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘တိကပဋ္ဌာနာဒီနံ တိကပဋ္ဌာနာဒိနာမတ္ထော’’တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ အဝယဝါနမေဝ ပဋ္ဌာနနာမတ္ထော နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗော တံသမုဒါယမတ္တတ္တာ ပကရဏဿ. န ဟိ သမုဒါယော နာမ ကောစိ အတ္ထော အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ပဋ္ဌာနံ။ပေ။ နာမတ္ထော’’တိ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣမဿ ပကရဏဿ။ပေ။ သမောဓာနတာ စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗာ’’တိ. ဝစနသမုဒါယတ္ထဝိဇာနနေန ဝိဒိတပဋ္ဌာနသာမညတ္ထဿ ဝိတ္ထာရတော ပဋ္ဌာနကထာ ဝုစ္စမာနာ သုခဂ္ဂဟဏာ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝဉှိ။ပေ။ ဟောတီ’’တိ. တတ္ထာတိ တာသု နာမတ္ထယထာဝုတ္တသမောဓာနတာသု. သဗ္ဗသာဓာရဏဿာတိ သဗ္ဗေသံ အဝယဝဘူတာနံ တိကပဋ္ဌာနာဒီနံ သမုဒါယဿ စ သာဓာရဏဿ. အတ္ထတော အာပန္နံ နာနာဝိဓဘာဝန္တိ ပကာရဂ္ဂဟဏေနေဝ ပကာရာနံ အနေကဝိဓတာ စ ဂဟိတာဝ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ. ပကာရေဟိ ဌာနန္တိ ဟိ ပဋ္ဌာနံ၊ နာနာဝိဓော ပစ္စယော၊ တံ ဧတ္ထ ဝိဘဇနဝသေန အတ္ထီတိ ပဋ္ဌာနံ၊ ပကရဏံ၊ တဒဝယဝေါ စ. ဧတသ္မိဉ္စ အတ္ထနယေ သဒ္ဒတောပိ နာနာဝိဓဘာဝသိဒ္ဓိ ဒဿိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ နာနပ္ပကာရာ ပစ္စယတာ၊ နာနပ္ပကာရာနံ ပစ္စယတာ စ နာနပ္ပကာရပစ္စယတာတိ ဥဘယမ္ပိ သာမညနိဒ္ဒေသေန ဧကသေသနယေန ဝါ ဧကဇ္ဈံ ဂဟိတန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧကဿပိ။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ အာဟ. အနေကဓမ္မဘာဝတောတိ အနေကေ ဓမ္မာ ဧတဿာတိ အနေကဓမ္မော၊ တဗ္ဘာဝတောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. နာနပ္ပကာရပစ္စယတာတိ နာနပ္ပကာရပစ္စယဘာဝေါ၊ ယော အဋ္ဌကထာယံ ‘‘နာနပ္ပကာရပစ္စယဋ္ဌော’’တိ ဝုတ္တော.

ကာမံ ဓမ္မသင်္ဂဟာဒီသုပိ အတ္ထေဝ ပစ္စယဓမ္မဝိဘာဂေါ၊ သော ပန တတ္ထ ပစ္စယဘာဝေါ န တထာ တပ္ပရဘာဝေန ဝိဘတ္တော ယထာ ပဋ္ဌာနေတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧတေန။ပေ။ ဒဿေတီ’’တိ အာဟ. သာတိသယဝိဘာဂတံ ဣမဿ ပကရဏဿ တထာ တဒဝယဝါနံ.

သဗ္ဗညုတညာဏဿ ယထာဝုတ္တဂမနံ ယဒဓိကရဏံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထာတိ ဝစနသေသော’’တိ. ဂမနဒေသဘာဝတောတိ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော. အညေဟိ ဂတိမန္တေဟီတိ တီသု ကာလေသု အပ္ပဋိဟတဉာဏာဒီဟိ. တဿ သဗ္ဗညုတညာဏဿ.

တိဝိဓေန ပရိစ္ဆေဒေန ဒေသိတေသု ဓမ္မေသု တိကဝေါဟာရောတိ အာဟ ‘‘တိကာနန္တိ တိကဝသေန ဝုတ္တဓမ္မာန’’န္တိ. တီဏိ ပရိမာဏာနိ ဧတေသန္တိ ဟိ တိကာ. သမန္တာတိ သမန္တတော သဗ္ဗဘာဂတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနုလောမာဒီဟိ သဗ္ဗပ္ပကာရေဟိပီ’’တိ. ဂတာနီတိ ပဝတ္တာနိ. သမန္တစတုဝီသတိပဋ္ဌာနာနီတိ သမန္တတော အနုလောမာဒိသဗ္ဗဘာဂတော သမောဓာနဝသေန စတုဝီသတိ ပဋ္ဌာနာနိ. အနုလောမာဒိသဗ္ဗကောဋ္ဌာသတောတိ အနုလောမာဒိစတုကောဋ္ဌာသတော. တိကာဒိဆဆဘာဝန္တိ တိကာဒိဒုကဒုကပရိယောသာနေဟိ ဆဆဘာဝံ. တေနာတိ ယထာဝုတ္တဒဿနေန. ဓမ္မာနုလောမာဒိသဗ္ဗကောဋ္ဌာသတောတိ ပစ္စနီကာဒိဒုကာဒိသဟဇာတဝါရာဒိပစ္စယပစ္စနီယာဒိအာရမ္မဏမူလာဒီနံ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယထာဝုတ္တတော အညဿ ပကာရဿ အသမ္ဘဝတော ‘‘အနူနေဟိ နယေဟိ ပဝတ္တာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. တာနိ ပန ယထာဝုတ္တာနိ သမန္တပဋ္ဌာနာနိ. အယဉ္စ အတ္ထဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌကထာဝစနေန အညဒတ္ထု သံသန္ဒတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေနေဝါဟ။ပေ။ ဝသေနာ’’တိ.

ဟေတုနောတိ ဟေတုသဘာဝဿ ဓမ္မဿ. သတိပိ ဟေတုသဘာဝဿ အာရမ္မဏပစ္စယာဒိဘာဝေ သဝိသေသေ တာဝ ပစ္စယေ ဒဿေန္တေန ‘‘အဓိပတိပစ္စယာဒိဘူတဿ စာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဟေတု ဟုတွာ ပစ္စယော’’တိ ဝုတ္တေ ဓမ္မဿ ဟေတုသဘာဝတာ နိဒ္ဓါရိတာ၊ န ပစ္စယဝိသေသောတိ တဿ အဓိပတိပစ္စယာဒိဘာဝေါ န နိဝါရိတောတိ အာဟ ‘‘ဧတေနပိ သော ဧဝ ဒေါသော အာပဇ္ဇတီ’’တိ. တေနာတိ ဟေတုဘာဝဂ္ဂဟဏေန. ဣဓာတိ ‘‘ဟေတုပစ္စယော’’တိ ဧတ္ထ. ဓမ္မဂ္ဂဟဏန္တိ အလောဘာဒိဓမ္မဂ္ဂဟဏံ. သတ္တိဝိသေသော အတ္တနော ဗလံ သတ္တိကာရဏဘာဝေါ၊ ယော ရသောတိပိ ဝုစ္စတိ၊ သွာယံ အနညသာဓာရဏတာယ ဓမ္မတော အနညောပိ ပစ္စယန္တရသမဝါယေယေဝ လဗ္ဘမာနတ္တာ အညော ဝိယ ကတွာ ဝုတ္တော. တဿာတိ ဟေတုဘာဝသင်္ခါတဿ သာမတ္ထိယဿ. ဟေတု ဟုတွာတိ ဧတ္ထာပိ ဟေတုဘာဝဝါစကော ဟေတုသဒ္ဒေါ၊ န ဟေတုသဘာဝဓမ္မဝါစကောတိ အာဟ ‘‘ဟေတု ဟုတွာ ပစ္စယောတိ စ ဝုတ္တ’’န္တိ.

ဧဝဉ္စ ကတွာတိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ပါဠိယာ သမတ္ထေတိ. ယဒိ ဧဝံ အဋ္ဌကထာယံ ဓမ္မဿေဝ ပစ္စယတာဝစနံ ကထန္တိ အာဟ ‘‘အဋ္ဌကထာယံ ပနာ’’တိအာဒိ. တေနေဝ စေတ္ထ အမှေဟိပိ ‘‘ဓမ္မတော အနညောပိ အညော ဝိယ ကတွာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. ယဒိ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယော ဟိ ဓမ္မော၊ မူလဋ္ဌေန ဥပကာရကော ဓမ္မော’’တိ စ အာဒီသု ဓမ္မေန ဓမ္မသတ္တိဝိဘာဝနံ ကတံ၊ အထ ကသ္မာ ဣဓ ဟေတုဘာဝေန ပစ္စယောတိ ဓမ္မသတ္တိယေဝ ဝိဘာဝိတာတိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဓာပိ ဝါ။ပေ။ ဒဿေတီ’’တိ. ဓမ္မသတ္တိဝိဘာဝနံ ပနေတ္ထ န သက္ကာ ပဋိက္ခိပိတုန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အတ္ထော ဧတဿ အတ္ထီတိ အတ္ထော၊ အတ္ထာဘိဓာယိဝစနန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧတီတိ ဧတဿ အတ္ထော ဝတ္တတီ’’တိ၊ တသ္မာ အတ္ထောတိ အတ္ထဝစနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘တဉ္စ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌိတီနံ သာဓာရဏဝစန’’န္တိ. တဉ္စာတိ ဟိ ‘‘ဝတ္တတီ’’တိ ဝစနံ ပစ္စာမဋ္ဌံ. အထ ဝါ ဧတီတိ ဧတဿ အတ္ထောတိ ‘‘ဧတီ’’တိ ဧတဿ ပဒဿ အတ္ထော ‘‘ဝတ္တတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝတ္တနကိရိယာ. တဉ္စာတိ တဉ္စ ဝတ္တနံ. ဧတသ္မိံ ပနတ္ထေ သာဓာရဏဝစနန္တိ ဧတ္ထ ဝစန-သဒ္ဒေါ အတ္ထပရိယာယော ဝေဒိတဗ္ဗော ‘‘ဝုစ္စတီ’’တိ ကတွာ. ယဒဂ္ဂေန ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယော၊ တဒဂ္ဂေန ဌိတိယာပိ ပစ္စယောတိ ကောစိ အာသင်္ကေယျာတိ တဒါသင်္ကာနိဝတ္တနတ္ထံ ဝုတ္တံ ‘‘ကောစိ ဟိ။ပေ။ ဟေတုအာဒယော’’တိ. ဧတ္ထ စ ယထာ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယေ သတိယေဝ ဥပ္ပါဒေါ၊ နာသတိ၊ ဧဝံ တိဋ္ဌန္တာနမ္ပိ ဌိတိပစ္စယဝသေနေဝ ဌာနံ ယထာ ဇီဝိတိန္ဒြိယဝသေန သဟဇာတဓမ္မာနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယေ ပန အရူပဓမ္မာနံ ဌိတိံ ပဋိက္ခိပန္တိ၊ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ.

ယထာ အဓိကရဏသာဓနော ပတိဋ္ဌတ္ထော ဟေတု-သဒ္ဒေါ၊ ဧဝံ ကရဏသာဓနော ပဝတ္တိအတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဟိနောတီ’’တိအာဒိမာဟ. ‘‘လောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယာ’’တိအာဒိဝစနတော ဟေတူနံ ကမ္မနိဒါနဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧတေနာတိ ဟေတုပစ္စယတော အညေနေဝ ကုသလဘာဝသိဒ္ဓိဝစနေန. ဧကေ အာစရိယာ. သဘာဝတောဝါတိ ဧတေန ယထာ အညေသံ ရူပဂတံ ဩဘာသေန္တဿ ပဒီပဿ ရူပဂတောဘာသကေန အညေန ပယောဇနံ နတ္ထိ သယံ ဩဘာသနသဘာဝတ္တာ၊ ဧဝံ အညေသံ ကုသလာဒိဘာဝသာဓကာနံ ဟေတူနံ အညေန ကုသလာဒိဘာဝသာဓကေန ပယောဇနံ နတ္ထိ သယမေဝ ကုသလာဒိသဘာဝတ္တာတိ ဒဿေတိ. န သဘာဝသိဒ္ဓေါ အလောဘာဒီနံ ကုသလာဒိဘာဝေါ ဥဘယသဘာဝတ္တာ တံသမ္ပယုတ္တဖဿာဒီနံ ဝိယာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိနာ. သာ ပန အညပဋိဗဒ္ဓါ ကုသလာဒိတာ.

န ကောစိ ဓမ္မော န ဟောတီတိ ရူပါဒိဘေဒေန ဆဗ္ဗိဓေသု သင်္ခတာသင်္ခတပညတ္တိဓမ္မေသု ကောစိပိ ဓမ္မော အာရမ္မဏပစ္စယော န န ဟောတိ၊ သွာယံ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝေါ ဟေဋ္ဌာ ဓာတုဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တောယေဝ.

ပုရိမာဘိသင်္ခါရူပနိဿယန္တိ ‘‘ဆန္ဒဝတော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာကာရေန ပုရိမသိဒ္ဓံ စိတ္တာဘိသင်္ခါရကသင်္ခါတံ ဥပနိဿယံ. စိတ္တေတိ စိတ္တသီသေနာယံ နိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. န ဟိ စိတ္တမေဝ တထာဘိသင်္ခရီယတိ၊ အထ ခေါ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ. သာဓယမာနာတိ ဝသေ ဝတ္တယမာနာ. ဝသဝတ္တနဉ္စေတ္ထ တဒါကာရာနုဝိဓာနံ. ဆန္ဒာဒီသု ဟိ ဟီနေသု မဇ္ဈိမေသု ပဏီတေသု တံတံသမ္ပယုတ္တာပိ တထာ တထာ ပဝတ္တန္တိ. တေနာဟ ‘‘ဟီနာဒိဘာဝေန တဒနုဝတ္တနတော’’တိ. တေနာတိ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တာပနေန၊ တေသံ ဝါ ဝသေ ဝတ္တနေန. တေဟိ ဆန္ဒာဒယော. အဓိပတိပစ္စယာ ဟောန္တိ အတ္တာဓီနာနံ ပတိဘာဝေန ပဝတ္တနတော. ဂရုကာတဗ္ဗံ အာရမ္မဏံ မဟဂ္ဂတဓမ္မလောဘနီယဓမ္မာဒိ.

တဒနန္တရုပ္ပါဒနိယမောတိ တဿ တဿေဝ စိတ္တဿ အနန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနတံ. တံတံသဟကာရီပစ္စယဝိသိဋ္ဌဿာတိ တေန တေန အာရမ္မဏာဒိနာ သဟကာရီကာရဏေန တဒုပ္ပါဒနသမတ္ထတာသင်္ခါတံ ဝိသေသံ ပတ္တဿ. တာယယေဝါတိ ယာ ဝေခါဒါနေ ပုပ္ဖနသမတ္ထတာ ဝေခါပဂမေ လဒ္ဓေါကာသာ၊ တာယမေဝ.

ဥပသဂ္ဂဝသေနပိ အတ္ထဝိသေသော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သဒ္ဒတ္ထမတ္တတော နာနာကရဏ’’န္တိ. ဝစနီယတ္ထတောတိ ဘာဝတ္ထတော. ဘာဝတ္ထောပိ ဟိ ဝစနဂ္ဂဟဏာနုသာရေန ဝိညေယျတ္တာ ‘‘ဝစနီယော’’တိ ဝုစ္စတိ. နိရောဓုပ္ပါဒန္တရာဘာဝတောတိ ပုရိမနိရောဓဿ ပစ္ဆိမုပ္ပါဒဿ စ ဗျဝဓာယကာဘာဝတော. နိရန္တရုပ္ပါဒနသမတ္ထတာတိ ဧတေန နိရောဓာနံ နိရောဓသမကာလုပ္ပါဒဝါဒံ နိဝါရေတိ. သတိ ဟိ သမကာလတ္တေ ဗျဝဓာနာသင်္ကာ ဧဝ န သိယာ သဏ္ဌာနာဘာဝတော. ဣဒမိတော ဟေဋ္ဌာ ဥဒ္ဓံ တိရိယန္တိ ဝိဘာဂါဘာဝါ အတ္တနာ ဧကတ္တမိဝ ဥပနေတွာတိ ယောဇနာ. သဏ္ဌာနာဘာဝေန ဟိ အပ္ပဋိဃဘာဝူပလက္ခဏေန ဝိဘာဂါဘာဝံ၊ တေန ဧကတ္တမိဝူပနယနံ သုဋ္ဌု အနန္တရဘာဝံ သာဓေတိ၊ သဟာဝဋ္ဌာနာဘာဝေန ပန အနန္တရမေဝ ဥပ္ပါဒနံ.

ဝိဘာဂတော ဉာဏေန အာကရီယတီတိ အာကာရော၊ ဓမ္မာနံ ပဝတ္တိဘေဒေါ. နေဝသညာနာသညာယတနဖလသမာပတ္တီနံ နိရောဓုပ္ပါဒါနန္တရတာယာတိ ယောဇနာ. ပုရိမစုတီတိ အသညသတ္တုပ္ပတ္တိတော ပုရိမစုတိ. ယဒိ ကာလန္တရတာ နတ္ထိ၊ ကထမိဒံ ‘‘သတ္တာဟံ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတွာ ပဉ္စ ကပ္ပသတာနိ အတိက္ကမိတွာ’’တိ ဝစနန္တိ အာဟ ‘‘န ဟိ တေသံ။ပေ။ ဝုစ္စေယျာ’’တိ. နနု တေသံ အန္တရာ ရူပသန္တာနော ပဝတ္တတေဝါတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယာဟ ‘‘န စ။ပေ။ အညသန္တာနတ္တာ’’တိ. ယဒိ ဧဝံ တေသံ အညဘိန္နသန္တာနံ ဝိယ အညမညူပကာရေနပိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ စောဒနာယ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပါရူပ။ပေ။ ဟောန္တီ’’တိ. တေနေတံ ဒဿေတိ – ယဒိပိ ရူပါရူပဓမ္မာ ဧကသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝတ္တမာနာ ဝိသေသတော အညမညူပကာရကဘာဝေန ဝတ္တန္တိ၊ အညမညံ ပန ဝိသဒိသသဘာဝတာယ ဝိသုံယေဝ သန္တာနဘာဝေန ပဝတ္တနတော ဗျဝဓာယကာ န ဟောန္တိ သန္တတိဝသေန မိထု အပရိယာပန္နတ္တာ၊ ယတော ‘‘အညမညံ ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ ဝိသံသဋ္ဌာ’’တိ စ ဝုတ္တန္တိ. ဥပကာရကော စ နာမ အစ္စန္တံ ဘိန္နသန္တာနာနမ္ပိ ဟောတိယေဝါတိ န တာဝတာ သန္တာနာဘေဒေါတိ ဘိယျောပိ နေသံ ဗျဝဓာယကတာဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယထာ သမာနဇာတိကာနံ စိတ္တုပ္ပါဒါနံ နိရန္တရတာ သုဋ္ဌု အနန္တရဘာဝေန ပါကဋာ၊ န တထာ အသမာနဇာတိကာနန္တိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ဇဝနာနန္တရဿ ဇဝနဿ ဝိယ ဘဝင်္ဂါနန္တရဿ ဘဝင်္ဂဿ ဝိယာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ပစ္စယဘာဝေါ စေတ္ထာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကော. သော ယေန ဝိသေသေနေတ္ထ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ၊ တံ ဝိသေသံ ဇောတေတိ. အနန္တရပစ္စယာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမနန္တရပစ္စယံ သင်္ဂဏှာတိ. ပုရေပစ္ဆာဘာဝါ၊ တဒုပါဒိကာ ဝါ ဥပ္ပါဒနိရောဓာ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တပရိစ္ဆေဒေါ၊ တေန ဂဟိတာနံ ခဏတ္တယပရိယာပန္နာနန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝစနံ အလဘန္တာန’’န္တိ. ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂီ ဟိ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ၊ နော စ ဥပ္ပန္နံ၊ ဘင်္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပန္နံ နော စ ဥပ္ပဇ္ဇမာန’’န္တိ (ယမ. ၂.စိတ္တယမက.၈၁). သောတိ အနန္တရာဒိပစ္စယဘာဝေါ. အပရိစ္ဆေဒန္တိ ကာလဝသေန ပရိစ္ဆေဒရဟိတံ. ယတောတိ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တဝသေန ပရိစ္ဆေဒါဘာဝတော. တေနေဝါတိ ကာလဝသေန ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဧဝ ဓမ္မာနံ ဂဟဏတော.

ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယဘာဝေန ပါကဋေနာတိ ဣဒံ တဿ နိဒဿနဘာဝနိဒဿနံ. သိဒ္ဓဉှိ နိဒဿနံ. ပစ္စယုပ္ပန္နာနန္တိ ပစ္စယနိဗ္ဗတ္တာနံ၊ အတ္တနော ဖလဘူတာနန္တိ အဓိပ္ပါယော. သဟဇာတဘာဝေနာတိ သဟ ဥပ္ပန္နဘာဝေန. အတ္တနာ သဟုပ္ပန္နဓမ္မာနဉှိ သဟုပ္ပန္နဘာဝေန ဥပကာရကတာ သဟဇာတပစ္စယတာ. တေန ဌိတိက္ခဏေပိ နေသံ ဥပကာရကတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝဉှိ ‘‘ပကာသဿ ပဒီပေါ ဝိယာ’’တိ နိဒဿနမ္ပိ သုဋ္ဌု ယုဇ္ဇတိ. ပဒီပေါ ဟိ ပကာသဿ ဌိတိယာပိ ပစ္စယောတိ.

အညမညတာဝသေနေဝါတိ ဣမိနာ သဟဇာတာဒိဘာဝေန အတ္တနော ဥပကာရကဿ ဥပကာရကတာမတ္တံ န အညမညပစ္စယတာ၊ အထ ခေါ အညမညပစ္စယဘာဝဝသေနာတိ လက္ခဏသင်္ကရာဘာဝံ ဒဿေတိ၊ န သဟဇာတာဒိပစ္စယေဟိ ဝိနာ အညမညပစ္စယဿ ပဝတ္တိ. တေနေဝါဟ ‘‘န သဟဇာတတာဒိဝသေနာ’’တိ. ယဒိပိ အညမညပစ္စယော သဟဇာတာဒိပစ္စယေဟိ ဝိနာ န ဟောတိ၊ သဟဇာတာဒိပစ္စယာ ပန တေန ဝိနာပိ ဟောန္တီတိ သဟဇာတတာဒိဝိဓုရေနေဝ ပကာရေန အညမညပစ္စယဿ ပဝတ္တီတိ ဒဿေန္တော ‘‘သဟဇာတာဒိ။ပေ။ န ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘န စ ပုရေဇာတ။ပေ။ ဟောန္တီ’’တိ အာဟ. သဟဇာတတာဒီတိ စ အာဒိ-သဒ္ဒေန နိဿယအတ္ထိအဝိဂတာဒီနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပထဝီဓာတုယံ ပတိဋ္ဌာယ ဧဝ သေသဓာတုယော ဥပါဒါရူပါနိ ဝိယ ယထာသကကိစ္စံ ကရောန္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဓိဋ္ဌာနာကာရေန ပထဝီဓာတု သေသဓာတူန’’န္တိ. ဧတ္ထ အဓိဋ္ဌာနာကာရေနာတိ အာဓာရာကာရေန. အာဓာရာကာရော စေတ္ထ နေသံ သာတိသယံ တဒဓီနဝုတ္တိတာယ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ယတော ဘူတာနိ အနိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဋ္ဌာနာနိ ဝုစ္စန္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ စက္ခာဒီနမ္ပိ အဓိဋ္ဌာနာကာရေန ဥပကာရကတာ သုဋ္ဌု ယုဇ္ဇတိ. န ဟိ ယထာဝုတ္တံ တဒဓီနဝုတ္တိယာ ဝိသေသံ မုဉ္စိတွာ အညော စက္ခာဒီသု အဒေသကာနံ အရူပဓမ္မာနံ အဓိဋ္ဌာနာကာရော သမ္ဘဝတိ. ယဒိပိ ယံ ယံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ယေ ယေ ဓမ္မာ ပဝတ္တန္တိ၊ တေသံ သဗ္ဗေသံ တဒဓီနဝုတ္တိဘာဝေါ၊ ယေန ပန ပစ္စယဘာဝဝိသေသေန စက္ခာဒီနံ ပဋုမန္ဒဘာဝေသု စက္ခုဝိညာဏာဒယော တဒနုဝိဓာနာကာရေနေဝ ပဝတ္တန္တိ၊ သွာယမိဒံ တေသံ တဒဓီနဝုတ္တိယာ သိဒ္ဓေါ ဝိသေသောတိ ဝုတ္တော. ဧဝဉှိ ပစ္စယဘာဝသာမညေ သတိပိ အာရမ္မဏပစ္စယတော နိဿယပစ္စယဿ ဝိသေသော သိဒ္ဓေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သွာယံ ဓာတုဝိဘင်္ဂေ ဝိဘာဝိတောယေဝ. ခန္ဓာဒယော တံတံနိဿယာနံ ခန္ဓာဒီနန္တိ ‘‘ဥပကာရကာ’’တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ.

ယံ ကိဉ္စိ ကာရဏံ နိဿယောတိ ဝဒတိ၊ န ဝုတ္တလက္ခဏူပပန္နမေဝ. ဧတေန ပစ္စယဋ္ဌော ဣဓ နိဿယဋ္ဌောတိ ဒဿေတိ. တတ္ထာတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိဒ္ဓါရေတီ’’တိ.

သုဋ္ဌုကတတံ ဒီပေတိ၊ ကဿ? ‘‘အတ္တနော’’တိ ဝုတ္တဿ ပကတသဒ္ဒေန ဝိသေသိယမာနဿ ပစ္စယဿ. ကေန ကတန္တိ? အတ္တနော ကာရဏေဟီတိ သိဒ္ဓေါဝါယမတ္ထော. တထာတိ ဖလဿ ဥပ္ပါဒနသမတ္ထဘာဝေန. အထ ဝါ တထာတိ နိပ္ဖါဒနဝသေန ဥပသေဝနဝသေန စ. တတ္ထ နိပ္ဖါဒနံ ဟေတုပစ္စယသမောဓာနေန ဖလဿ နိဗ္ဗတ္တနံ၊ တံ သုဝိညေယျန္တိ အနာမသိတွာ ဥပသေဝနမေဝ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ဥပသေဝိတော ဝါ’’တိ အာဟ. တတ္ထ အလ္လီယာပနံ ပရိဘောဂဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘ဥပဘောဂူပသေဝန’’န္တိ. ဝိဇာနနာဒိဝသေနာတိ ဝိဇာနနသဉ္ဇာနနာနုဘဝနာဒိဝသေန. တေနာတိ ယထာဝုတ္တဥပသေဝိတဿ ပကတဘာဝေန. အနာဂတာနမ္ပိ။ပေ။ ဝုတ္တာ ဟောတိ၊ ပဂေဝ အတီတာနံ ပစ္စုပ္ပန္နာနဉ္စာတိ အဓိပ္ပါယော. ပစ္စုပ္ပန္နဿပိ ဟိ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နံ ဥတု ဘောဇနံ သေနာသနံ ဥပနိဿာယ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေန္တီ’’တိအာဒိဝစနတော (ပဋ္ဌာ. ၂.၁၈.၈) ပကတူပနိဿယဘာဝေ လဗ္ဘတီတိ.

ယထာ ယေ ဓမ္မာ ယေသံ ဓမ္မာနံ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တေ တေသံ ဧကံသေန ဝိပ္ပယုတ္တအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယာပိ ဟောန္တိ၊ တထာ ယေ ဓမ္မာ ယေသံ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တေ တေသံ နိဿယာရမ္မဏပစ္စယာပိ ဟောန္တီတိ ဥဘယေသု ဥဘယေသံ ပစ္စယာကာရာနံ လက္ခဏတော သင်္ကရာဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝိပ္ပယုတ္တာကာရာဒီဟိ ဝိသိဋ္ဌာ၊ နိဿယာရမ္မဏာကာရာဒီဟိ ဝိသိဋ္ဌာ’’တိ စ ဝုတ္တံ. ယထာ ဟိ ပစ္ဆာဇာတပုရေဇာတာကာရာ အညမညဝိသိဋ္ဌာ၊ ဧဝံ ပစ္ဆာဇာတဝိပ္ပယုတ္တာကာရာဒယော ပုရေဇာတနိဿယာကာရာဒယော စ အညမညဝိဘတ္တသဘာဝါ ဧဝါတိ.

မနောသဉ္စေတနာဟာရဝသေန ပဝတ္တမာနေဟီတိ ဣမိနာ စေတနာယ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ တဒနုဂုဏံ အတ္တနော ပစ္စယုပ္ပန္နေသု ပဝတ္တိမာဟ. တေနေဝါတိ စေတနာဟာရဝသေန ဥပကာရကတ္တာ ဧဝ.

ပယောဂေန ကရဏီယဿာတိ ဧတေန ဘိန္နဇာတိ ယံ တာဒိသံ ပယောဂေန ကာတုံ န သက္ကာ၊ တံ နိဝတ္တေတိ. အနေကဝါရံ ပဝတ္တိယာ အာသေဝနဋ္ဌဿ ပါကဋဘာဝေါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကရဏ’’န္တိ. ဧကဿ ပန ပစ္စယဓမ္မဿ ဧကဝါရမေဝ ပဝတ္တိ. အတ္တသဒိသဿာတိ အရူပဓမ္မသာရမ္မဏတာသုက္ကကဏှာဒိဘာဝေဟိ အတ္တနာ သဒိသဿ. ဣဒံ ပစ္စယုပ္ပန္နဝိသေသနံ၊ ‘‘အတ္တသဒိသသဘာဝတာပါဒန’’န္တိ ဣဒံ ပန ပစ္စယဘာဝဝိသေသနံ၊ တဉ္စ ဘိန္နဇာတိယတာဒိမေဝ ဝိသဒိသသဘာဝတံ နိဝတ္တေတိ၊ န ဘူမန္တရတာဒိ. န ဟိ ပရိတ္တာ ဓမ္မာ မဟဂ္ဂတအပ္ပမာဏာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယာ န ဟောန္တီတိ. ဝါသနံ ဝါသံ ဂါဟာပနံ၊ ဣဓ ပန ဝါသနံ ဝိယ ဝါသနံ၊ ဘာဝနန္တိ အတ္ထော. ဂန္ထာဒီသူတိ ဂန္ထသိပ္ပါဒီသု. ဝိသယေ စေတံ ဘုမ္မံ၊ န နိဒ္ဓါရဏေ. တေန ဂန္ထသိပ္ပါဒိဝိသယာ ပုရိမသိဒ္ဓါ အဇ္ဈယနာဒိကိရိယာ ‘‘ဂန္ထာဒီသု ပုရိမာ ပုရိမာ’’တိ ဝုတ္တာ၊ သာ ပန အာသေဝနာကာရာ ဣဓ ဥဒါဟရဏဘာဝေန အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘ပုရိမာ ပုရိမာ အာသေဝနာ ဝိယာတိ အဓိပ္ပါယော’’တိ. နိဒ္ဓါရဏေ ဧဝ ဝါ ဧတံ ဘုမ္မံ. ဂန္ထာဒိဝိသယာ ဟိ အာသေဝနာ ဂန္ထာဒီတိ ဝုတ္တာ ယထာ ရူပဝိသယဇ္ဈာနံ ရူပန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပီ ရူပါနိ ပဿတီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၂၄၈၊ ၃.၃၁၂၊ ပဋိ. မ. ၁.၂၀၉၊ ဓ. သ. ၂၄၈).

အတ္တနော ဝိယ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ ကိစ္စသာဓိကာ စေတနာ စိတ္တဿ ဗျာပါရဘာဝေန လက္ခီယတီတိ အာဟ ‘‘စိတ္တပယောဂေါ စေတနာ’’တိ. တာယာတိ တာယ စေတနာယ. ဥပ္ပန္နကိရိယတာဝိသိဋ္ဌေတိ စိတ္တပယောဂသင်္ခါတာယ စေတနာကိရိယာယ ဥပ္ပတ္တိယာ ဝိသိဋ္ဌေ ဝိသေသံ အာပန္နေ. ယသ္မိဉှိ သန္တာနေ ကုသလာကုသလစေတနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထ ယထာဗလံ တာဒိသံ ဝိသေသာဓာနံ ကတွာ နိရုဇ္ဈတိ၊ ယတော တတ္ထေဝ အဝသေသပစ္စယသမဝါယေ တဿာ ဖလဘူတာနိ ဝိပါကကဋတ္တာရူပါနိ နိဗ္ဗတ္တိဿန္တိ. တေနာဟ ‘‘သေသပစ္စယ။ပေ။ န အညထာ’’တိ. တေသန္တိ ဝိပါကကဋတ္တာရူပါနံ. တေနာတိ စိတ္တကိရိယဘာဝေန. ကိံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အသဟဇာတာနမ္ပိ ဘာဝီနံ ဥပကာရိကာ စေတနာ သဟဇာတာနံ ဥပကာရိကာတိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ အတ္ထော.

နိရုဿာဟသန္တဘာဝေနာတိ ဥဿာဟနံ ဥဿာဟော၊ နတ္ထိ ဧတဿ ဥဿာဟောတိ နိရုဿာဟော၊ သော ဧဝ သန္တဘာဝေါတိ နိရုဿာဟသန္တဘာဝေါ၊ တေန. ဥဿာဟောတိ စ ကိရိယမယစိတ္တုပ္ပါဒဿ ပဝတ္တိအာကာရော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ယော ဗျာပါရောတိ စ ဝုစ္စတိ၊ န ဝီရိယုဿာဟော. သွာယံ ယထာ အသမုဂ္ဃါတိတာနုသယာနံ ကိရိယမယစိတ္တုပ္ပါဒေသု သာတိသယော လဗ္ဘတိ၊ န တထာ နိရနုသယာနံ. တတော ဧဝ တေ သန္တသဘာဝါ ဝိပါကုပ္ပါဒနဗျာပါရရဟိတာဝ ဟောန္တိ၊ ကိရိယမယစိတ္တုပ္ပါဒတာယ ပန သဥဿာဟာ ဧဝါတိ တတောပိ ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘နိရုဿာဟသန္တဘာဝေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတေနာတိ နိရုဿာဟသန္တဘာဝဂ္ဂဟဏေန. သာရမ္မဏာဒိဘာဝေနာတိ သာရမ္မဏအရူပဓမ္မစိတ္တစေတသိကဖဿာဒိဘာဝေန. ဝိသဒိသဝိပါကဘာဝံ ဒဿေတိ ယထာဝုတ္တဥဿာဟမတ္တရဟိတသန္တဘာဝဿ ဝိပက္ကဘာဝမာပန္နေသု အရူပဓမ္မေသု ဧဝ လဗ္ဘနတော. သောတိ ဝိပါကဘာဝေါ. ဝိပါကာနံ ပယောဂေန အသာဓေတဗ္ဗတာယာတိ ‘‘ဆန္ဒဝတော ကိံ နာမန သိဇ္ဈတီ’’တိအာဒိနာ စိတ္တာဘိသင်္ခါရပယောဂေန ယထာ ကုသလာကုသလာ နိပ္ဖါဒီယန္တိ၊ ဧဝံ ဝိပါကာနံ ပယောဂေန အနိပ္ဖါဒေတဗ္ဗတ္တာ. ပယောဂေနာတိ ကမ္မဖလုပ္ပတ္တိမူလဟေတုဘူတေန ပုရိမပယောဂေန. ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပယောဂသမ္ပတ္တိံ အာဂမ္မ ဝိပစ္စန္တီ’’တိအာဒိ. အညထာတိ ပယောဂေန ဝိနာ. သေသပစ္စယေသူတိ ကမ္မဿ ဝိပါကုပ္ပါဒနေ သဟကာရီကာရဏေသု. ကမ္မဿ ကဋတ္တာယေဝ ပယောဂေ သတိ အသတိပီတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ အဝဓာရဏေန ဒဿေန္တော ဝိပါကာနံ နိရုဿာဟတံ ပါကဋံ ကရောတိ. န ကိလေသဝူပသမသန္တဘာဝေါ ယထာ တံ သန္တာနေသု ဈာနသမာပတ္တီသူတိ အဓိပ္ပါယော. အယဉ္စ ဝိပါကာနံ သန္တဘာဝေါ နာနုမာနိကော၊ အထ ခေါ ပစ္စက္ခသိဒ္ဓေါတိ ဒဿေန္တော ‘‘သန္တဘာဝတောယေဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဘိနိပါတဂ္ဂဟဏေန ကိစ္စတော ပဉ္စဝိညာဏာနိ ဒဿေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န ကိဉ္စိ ဓမ္မံ ပဋိဇာနာတိ အညတြ အဘိနိပါတမတ္တာ’’တိ. တပ္ပစ္စယဝတန္တိ ဝိပါကပစ္စယဝန္တာနံ၊ ဝိပါကပစ္စယေန ဥပကတ္တဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော. အဝိပါကာနံ ရူပဓမ္မာနံ. ဝိပါကာနုကုလံ ပဝတ္တိန္တိ သန္တသဘာဝံ ပစ္စယဘာဝမာဟ.

ယထာသကံ ပစ္စယေဟိ နိဗ္ဗတ္တာနံ ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ အနုဗလပ္ပဒါနံ ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တံ၊ တယိဒံ အာဟာရေသု န နိယတံ တတော အညထာပိ ပဝတ္တနတော. တထာ သတိ တဒေဝ တတ္ထ ကသ္မာ ဂဟိတန္တိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ အာဟ ‘‘သတိပိ။ပေ။ ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တေနာ’’တိ. တေန ပဓာနာပ္ပဓာနေသု ပဓာနေန နိဒ္ဒေသော ဉာယဂတောတိ ဒဿေတိ. ကာမဉ္စေတ္ထ ‘‘ရူပါရူပါနံ ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တေနာ’’တိ အဝိသေသတော ဝုတ္တံ၊ သာမညဇောတနာ ပန ဝိသေသေ အဝတိဋ္ဌတီတိ ယထာရဟံ ပစ္စယဘာဝေါ နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗော. သွာယံ တေသံ ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တဿ ပဓာနဘာဝဝိဘာဝနေနေဝ အာဝိ ဘဝတီတိ တမေဝ ဒဿေန္တော ‘‘ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တဉှီ’’တိအာဒိမာဟ. ဖဿမနောသဉ္စေတနာဝိညာဏာနိ အတ္တနာ သဟဇာတဓမ္မာနံ သဟုပ္ပါဒနဘာဝေန ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘သတိပိ ဇနကတ္တေ အရူပီနံ အာဟာရာန’’န္တိ. ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တံ ဟောတိ ဥပ္ပါဒတော ပရမ္ပိ နေသံ ပစ္စယဘာဝတော. အသတိပိ ဇနကတ္တေ ဥပတ္ထမ္ဘိယမာနဿ ရူပဿ အညေဟိ ယထာသကံ ပစ္စယေဟိ ဇနိတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘စတုသမုဋ္ဌာနိကရူပူပတ္ထမ္ဘကရူပါဟာရဿာ’’တိ. ယဒဂ္ဂေန ရူပါရူပါဟာရာ အတ္တနော ဖလဿ ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ တဒဂ္ဂေန ဌိတိယာပိ ပစ္စယာ ဟောန္တိယေဝါတိ ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တံ ဇနကတ္တံ န ဗျဘိစရတိ၊ တသ္မာ အနုပတ္ထမ္ဘကဿ အာဟာရဿ ကုတော ဇနကတာ. တေနာဟ ‘‘အသတိ ပန။ပေ။ နတ္ထီတိ ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တံ ပဓာန’’န္တိ. ယသ္မာ ဇနကော အဇနကောပိ ဟုတွာ အာဟာရော ဥပတ္ထမ္ဘကော ဟောတိ၊ အနုပတ္ထမ္ဘကော ပန ဟုတွာ ဇနကော န ဟောတိယေဝ၊ တသ္မာဿ ဥပတ္ထမ္ဘကတ္တံ ပဓာနန္တိ အတ္ထော. ဣဒါနိ ဇနကတ္တမ္ပိ အာဟာရာနံ ဥပတ္ထမ္ဘနဝသေနေဝ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဇနယမာနောပိ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. အဝိစ္ဆေဒဝသေနာတိ သန္တတိယာ ဃဋ္ဋနဝသေန.

ယဒိ အဓိပတိယဋ္ဌော ဣန္ဒြိယပစ္စယတာ၊ ဧဝံ သန္တေ အဓိပတိပစ္စယတော ဣန္ဒြိယပစ္စယဿ ကိံ နာနာကရဏန္တိ စောဒနံ မနသိ ကတွာ တံ တေသံ နာနာကရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘န အဓိပတိပစ္စယဓမ္မာနံ ဝိယာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပဝတ္တိနိဝါရကေတိ အတ္တနော အဓိပတိပစ္စယပဝတ္တိယာ နိဝါရကေ အညေ အဓိပတိပစ္စယဓမ္မေ. အဘိဘဝိတွာ ပဝတ္တနေနာတိ ပုရိမာဘိသင်္ခါရသိဒ္ဓေန ဓောရေယျဘာဝေန အဘိဘုယျ ပဝတ္တိယာ. ဂရုဘာဝေါတိ ဇေဋ္ဌကဘာဝေါ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယေန ဇေဋ္ဌကဘာဝေန ဆန္ဒာဒယော အတ္တနော ပဝတ္တိဝိဗန္ဓကေ တုလျယောဂီဓမ္မေ တဒညဓမ္မေ ဝိယ အဘိဘုယျ ပဝတ္တန္တိ၊ န သော ဣန္ဒြိယပစ္စယတာယ အဓိပတိယဋ္ဌောတိ အဓိပ္ပေတောတိ. အထ ကော စရဟီတိ အာဟ ‘‘အထ ခေါ’’တိအာဒိ. ဒဿနာဒိကိစ္စေသု နိမိတ္တဘူတေသု စက္ခုဝိညာဏာဒီဟိ စက္ခာဒီဟိ ပစ္စယေဟိ စက္ခာဒီနံ အနုဝတ္တနီယတာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဇီဝနေ အနုပါလနေ ဇီဝန္တေဟိ သဟဇာတဓမ္မေဟိ ဇီဝိတဿ၊ သုခိတာဒီဟိ သုခိတဒုက္ခိတသောမနဿိတဒေါမနဿိတုပေက္ခိတေဟိ သဟဇာတဓမ္မေဟိ သုခါဒီနံ အနုဝတ္တနီယတာတိ ယောဇနာ. တံတံကိစ္စေသူတိ ဝုတ္တမေဝ ဒဿနာဒိကိစ္စံ ပစ္စာမသတိ. စက္ခာဒယော ပစ္စယာ ဧတေသန္တိ စက္ခာဒိပစ္စယာ၊ စက္ခုဝိညာဏာဒယော. တေဟိ စက္ခာဒိပစ္စယေဟိ. စက္ခာဒီနန္တိ စက္ခာဒိဇီဝိတသုခါဒိသဒ္ဓါဒီနံ.

တေသု ကိစ္စေသူတိ ဒဿနာဒိကိစ္စေသု. စက္ခာဒီနံ ဣဿရိယံ အဓိပတိယဋ္ဌော၊ သာ ဣန္ဒြိယပစ္စယတာတိ အတ္ထော. တပ္ပစ္စယာနံ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ တဒနုဝတ္တနေန တေသံ စက္ခာဒီနံ အနုဝတ္တနေန. တတ္ထ ဒဿနာဒိကိစ္စေ. ပဝတ္တီတိ စ ဣဒံ တဿ အဓိပတိယဋ္ဌဿ ပါကဋကရဏံ. အနုဝတ္တကေန ဟိ အနုဝတ္တနီယော အဓိပတိယဋ္ဌော ပါကဋော ဟောတိ. ယထာ စက္ခာဒီနံ ကိစ္စဝသေန အဓိပတိယဋ္ဌော၊ န ဧဝံ ဘာဝဒွယဿ. တဿ ပန တာဒိသေန ကာရဏတာမတ္တေနာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣတ္ထိပုရိသိန္ဒြိယာနံ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. ပစ္စယေဟီတိ ကမ္မာဒိပစ္စယေဟိ. တတောတိ ဣတ္ထာဒိဂ္ဂဟဏပစ္စယဘာဝတော. တံသဟိတသန္တာနေတိ ဣတ္ထိန္ဒြိယာဒိသဟိတသန္တာနေ. ‘‘သုခိန္ဒြိယဒုက္ခိန္ဒြိယာနိပိ စက္ခာဒိဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာနီ’’တိ ဣဒံ ဣန္ဒြိယပစ္စယမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ပစ္ဆာဇာတာဒီဟိ ပန တာနိ ရူပဓမ္မာနမ္ပိ ပစ္စယာ ဟောန္တိယေဝ.

လက္ခဏာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနဘူတာနန္တိ အနိစ္စတာဒိလက္ခဏဿ ပထဝီကသိဏာဒိအာရမ္မဏဿ စ ဥပနိဇ္ဈာနဝသေန ပဝတ္တာနံ. ဝိတက္ကာဒီနန္တိ ဝိတက္ကဝိစာရပီတိဝေဒနာစိတ္တေကဂ္ဂတာနံ. ဥပဂန္တွာ နိဇ္ဈာနန္တိ ဥပနိကစ္စ နိဇ္ဈာနဇ္ဈာနာရမ္မဏဿ ဈာနစက္ခုနာ ဗျတ္တတရံ ဩလောကနံ အတ္ထတော စိန္တနမေဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပေက္ခနံ စိန္တနဉ္စာ’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဝိတက္ကနာဒိဝသေနာ’’တိ. ဝိတက္ကာဒီနံယေဝ သာဓာရဏော၊ ယေန တေယေဝ ‘‘ဈာနင်္ဂါနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. သုခဒုက္ခဝေဒနာဒွယန္တိ သာမညဝစနမ္ပိ ဥပနိဇ္ဈာယနဋ္ဌဿ အဓိကတတ္တာ အနုပနိဇ္ဈာနသဘာဝမေဝ တံ ဗောဓေတီတိ အာဟ ‘‘သုခိန္ဒြိယဒုက္ခိန္ဒြိယဒွယ’’န္တိ. တဉှိ ဣဓာဓိပ္ပေတဗ္ဗံ၊ န သောမနဿဒေါမနဿိန္ဒြိယံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဓိပ္ပါယော’’တိ. အဈာနင်္ဂါ ဥပေက္ခာစိတ္တေကဂ္ဂတာ ပဉ္စဝိညာဏသဟဂတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ ဝိတက္ကပစ္ဆိမကတ္တာ ဈာနင်္ဂါနံ. ယဒိ ဧဝန္တိ ဈာနင်္ဂဝစနေနေဝ အဈာနင်္ဂါနံ နိဝတ္တနံ ကတံ၊ ဧဝံ သန္တေ. ဧကန္တေန န ဥပေက္ခာယ ဝိယ အနေကန္တေန. အနေကန္တိကဉှိ ဥပေက္ခာယ အဈာနင်္ဂတ္တံ. ယဒိ ဧကန္တေန အဈာနင်္ဂံ သုခဒုက္ခိန္ဒြိယံ၊ အထ ကထံ ပသင်္ဂေါတိ အာဟ ‘‘ဈာနင်္ဂဋ္ဌာနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ’’တိ. အထ ဝါ ယဒိ ဧကန္တေန အဈာနင်္ဂတံ ဝေဒနာဒွယံ၊ ကထံ ဈာနင်္ဂဝေါဟာရောတိ အာဟ ‘‘ဈာနင်္ဂဋ္ဌာနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ’’တိ. သတိပိ။ပေ။ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ဌပေတွာ သုခဒုက္ခိန္ဒြိယဒွယ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ. ယဒိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တဝေဒနာဒွယေန သဒ္ဓိံ တာဒိသာ ဥပေက္ခာစိတ္တေကဂ္ဂတာ ကသ္မာ န ဌပိတာတိ အာဟ ‘‘ဥပေက္ခာ။ပေ။ အတ္ထီ’’တိ၊ ပဉ္စဝိညာဏသဟဂတာနံ ဈာနပစ္စယဘာဝေါ ပန နတ္ထိ၊ န ဣတရေသန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဂဟဏံ ကတံ ဥပေက္ခာစိတ္တေကဂ္ဂတာနန္တိ အာနေတွာ ယောဇနာ.

ယတော တတော ဝါတိ ဒုဂ္ဂတိတော ဝါ သုဂတိတော ဝါ သံကိလေသတော ဝါ ဝေါဒါနတော ဝါ နိယျာနဋ္ဌော၊ သွာယံ ယထာက္ကမံ သမ္မာ မိစ္ဆာ ဝါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သမ္မာ ဝါ မိစ္ဆာ ဝါတိ အတ္ထော’’တိ. အဟေတုကစိတ္တေသု န လဗ္ဘန္တီတိ ဧတ္ထ အဟေတုကစိတ္တေသု ဧဝ န လဗ္ဘန္တီတိ ဧဝမဝဓာရဏံ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ န အဟေတုကစိတ္တေသု န လဗ္ဘန္တိ ဧဝါတိ. တသ္မာ ပုရိမသ္မိဉှိ အဝဓာရဏေ အဟေတုကစိတ္တေသု အလာဘော နိယတောတိ သော ပတိယောဂီသု နိဝတ္တိတော ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘သဟေတုကစိတ္တေသု အလာဘာဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တ’’န္တိ. ဒုတိယေ ပန အဟေတုကစိတ္တာနိ အလာဘေ နိယတာနီတိ တေသု အနဝသေသတော အလာဘေန ဘဝိတဗ္ဗံ. တထာ သတိ ယော ကေသုစိ အဟေတုကစိတ္တေသု ဈာနပစ္စယော လဗ္ဘတိ၊ သောပိ နိဝါရိတော သိယာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘န အဟေတုကစိတ္တေသူ’’တိအာဒိ. တတ္ထ လာဘာဘာဝဒဿနတ္ထန္တိ လာဘာဘာဝဿေဝ ဒဿနတ္ထံ န ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော. တေန ဧကစ္စာလာဘော အပဋိက္ခိတ္တော ဟောတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ကတ္ထစိ ကဿစိ လာဘော န နိဝါရိတော’’တိ. ဧဝံ အတ္ထေ ဂယှမာနေတိ ဧဝံ ဝုတ္တနယေန ပဌမပဒါဝဓာရဏဝသေန အတ္ထေ ဝိညာယမာနေ. ဧတ္တကမေဝ ဝိညာယေယျာတိ အဟေတုကစိတ္တေသု ကေသုစိ စိတ္တေသု ဈာနမဂ္ဂပစ္စယေသု ကဿစိ ပစ္စယဿ လာဘော န နိဝါရိတောတိ ဧတ္တကမေဝ ဝိညာယေယျ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ. ကိံ ပနေတ္ထ ဥပရိ ကာတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘န သဝိတက္က။ပေ။ ကတ’’န္တိ. ယဒိပိ န ကတံ၊ အတ္ထတော ပန တံ ကတမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အဟေတုကစိတ္တေသု ဝါ လာဘာဘာဝဒဿနတ္ထေတိအာဒိ ပစ္ဆိမပဒါဝဓာရဏဝသေန အတ္ထဒဿနံ. တသ္မာတိ ယသ္မာ အဟေတုကစိတ္တေသု န လဗ္ဘန္တိ ဧဝါတိ ဧဝံ နိယမေ ကရိယမာနေ ယထာဝုတ္တော အတ္ထော သမ္ဘဝတိ၊ တသ္မာ. အယဉ္စ အတ္ထော ပါဌန္တရေနပိ သံသန္ဒတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယေန အလာဘေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ အလာဘန္တိ တံ ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ ပကာသိတံ အလာဘံ. ဧသာတိ ဧသ ဣဓ ပဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာယံ ‘‘အဟေတုကစိတ္တေသု န လဗ္ဘန္တီ’’တိ အလာဘော ဝုတ္တော. ကီဒိသော ပန အလာဘောတိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဟေတုကေသူတိ သဟေတုကစိတ္တေသု. သင်္ကဍ္ဎိတွာတိ အဝိသဋေ ကတွာ. ဧကတ္တဂတဘာဝကရဏန္တိ ဧကဘာဝါပါဒနံ. ဣမသ္မိံ ပန ပကရဏေ ဈာနပစ္စယော ဝုတ္တောဝ ယထာလာဘပစ္စယာကာရဝိဘာဝနေ ဒေသနာယ တပ္ပရဘာဝတော.

သမန္တိ အဝိသမံ၊ သမ္မာ၊ သဟ ဝါ. ပကာရေဟီတိ ဧကဝတ္ထုကတာဒိပ္ပကာရေဟိ. ယုတ္တတာယာတိ သံသဋ္ဌတာယ. သာ ပန သံသဋ္ဌတာ ယသ္မာ သဘာဝတော အနေကေသမ္ပိ သတံ ဧကတ္တဂမနံ ဝိယ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကီဘာဝေါပဂမနေန ဝိယ ဥပကာရကတာ’’တိ. ဧဝံ ဥပကာရကတာ စ တေသံ ဗဟူနံ သဟစ္စ ဧကတ္တကာရိတာယ နိဒဿေတဗ္ဗာ.

ယုတ္တာနမ္ပိ သတန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သံသဋ္ဌတာယ အညမညသမ္ဗန္ဓတာယ ယုတ္တာနမ္ပိ သမာနာနံ. အယဉ္စ ယုတ္တတာ န သမ္ပယုတ္တပစ္စယတာယ ဝိယ ပစ္စယဓမ္မေသု ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မေသု စ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ကေဝလံ တတ္ထ အရူပသဘာဝတ္တာ ဥဘယံ သမဓုရံ၊ ဣဓ ရူပါရူပသဘာဝတ္တာ ဝိဓုရန္တိ အယံ ဝိသေသော. ဝိပ္ပယုတ္တဘာဝေနာတိ ဝိသံသဋ္ဌဘာဝေန. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နာနတ္တူပဂမေနာ’’တိ. ဣဒဉှေတ္ထ ဝိပ္ပယုတ္တတာယ ဝိသေသနံ ယာ နာနတ္တူပဂမနသင်္ခါတာ ဝိပ္ပယုတ္တတာ၊ န သာ ‘‘ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ အဘာဝမတ္တန္တိ၊ အယဉ္စ ဥပကာရကတာ ဝိနာ သံသဂ္ဂေန သဟာဝဋ္ဌာယိတာယ ကိစ္စကာရိတာဒီဟိ နိဒဿေတဗ္ဗာ. န ဟီတိအာဒိ ‘‘ယုတ္တာန’’န္တိ ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ သမတ္ထနံ ‘‘တာဒိသေ ယောဂေ သတိယေဝ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတာ’’တိ. တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – ယထာ ‘‘ဝတ္ထု ခန္ဓာနံ၊ သဟဇာတာ ကုသလာ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ၊ ပစ္ဆာဇာတာ ကုသလာ ခန္ဓာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိဝစနတော (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၃၄) ဝတ္ထုသဟဇာတပစ္ဆာဇာတဝသေန ယုတ္တာနံ အတ္ထိ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတာ၊ န ဧဝံ အယုတ္တာနံ ဝတ္ထုသဟဇာတ။ပေ။ အတ္ထီတိ. ယဒိ ဧဝံ ရူပါနံ ရူပေဟိ ကသ္မာ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော န ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ရူပါနံ ပနာ’’တိအာဒိ. ဝိပ္ပယောဂေါယေဝ နတ္ထိ သမ္ပယောဂါသင်္ကာယ အဘာဝတော. သမ္ပယုဇ္ဇမာနာနဉှိ အရူပါနံ ရူပေဟိ၊ ရူပါနဉ္စ တေဟိ သိယာ သမ္ပယောဂါသင်္ကာ၊ သမ္ပယောဂလက္ခဏံ ပန နတ္ထီတိ တေသံ ဝိပ္ပယောဂေါ ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘စတူဟိ သမ္ပယောဂေါ စတူဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ’’တိ.

အတ္ထိ မေ ပါပကမ္မံ ကတန္တိ ကတဘာဝဝိသိဋ္ဌာ အတ္ထိတာ ဝုစ္စမာနာ ကိရိယာယ သိဒ္ဓဘာဝမေဝ ဒီပေတိ၊ န သိဇ္ဈမာနတန္တိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗတ္တတာလက္ခဏံ အတ္ထိဘာဝ’’န္တိ. အတ္ထတော ပန ကမ္မဿ အနိဗ္ဗတ္တဖလတာယ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတ္ထိ ပုဂ္ဂလောတိ ပနေတ္ထ တဿာ ပညတ္တိယာ ဂဟေတဗ္ဗတာ၊ တဒုပါဒါနဿ ဝါ ပဗန္ဓာဝိစ္ဆေဒေါ လဗ္ဘတေဝါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပလဗ္ဘမာနတာလက္ခဏံ အတ္ထိဘာဝ’’န္တိ. ပစ္စယဓမ္မဿ ယဒိပိ ဥပ္ပါဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဘင်္ဂါ လဗ္ဘမာနတာ အတ္ထိဘာဝေါ၊ တထာပိ တဿ ယထာ ဥပ္ပါဒက္ခဏတော ဌိတိက္ခဏေ သာတိသယော ဗျာပါရော၊ ဧဝံ ပစ္စယုပ္ပန္နေပီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သတိပိ ဇနကတ္တေ ဥပတ္ထမ္ဘကပ္ပဋ္ဌာနာ အတ္ထိဘာဝေန ဥပကာရကတာ’’တိ. ဝတ္ထာရမ္မဏသဟဇာတာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပုရေဇာတပစ္ဆာဇာတာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ. အတ္ထိဘာဝေနေဝ န နိဿယာဒိဘာဝေနာတိ ‘‘သာဓာရဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ ဥပကာရကတ္တံ ဝိဘာဝေတိ.

ဖဿာဒီနံ အနေကေသံ သဟဘာဝေါ နတ္ထီတိ ဣဒံ န ဧကစိတ္တုပ္ပါဒပရိယာပန္နေ သန္ဓာယ၊ အထ ခေါ နာနာစိတ္တုပ္ပါဒပရိယာပန္နေတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧကသ္မိံ ဖဿာဒိသမုဒါယေ သတိ ဒုတိယော န ဟောတီ’’တိ အာဟ. သွာယမတ္ထော ‘‘သဟဘာဝေါ နတ္ထီ’’တိ သဟဘာဝပဋိက္ခေပေနေဝ ဝိညာယတိ. ဧတ္တာဝတာ ပန အနဝဗုဇ္ဈန္တာနံ ဝသေန ဝိဝရိတွာ ဝုတ္တော. တေနာတိ အနေကေသံ ဖဿာဒီနံ သဟဘာဝါဘာဝေန. ယဒိ နတ္ထိတာမတ္တေန ဥပကာရကတာ နတ္ထိပစ္စယတာ၊ အနာနန္တရာတီတဝသေနပိ သိယာတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သတိပီ’’တိအာဒိ. တာနီတိ ပုရိမတရစိတ္တာနိ. ဒဒမာနံ ဝိယာတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု ဩကာသံ ဒေတိယေဝ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ပဝတ္တိဩကာသဒါနေန ဥပကာရကတာ’’တိ? သစ္စမေတံ၊ ဧဝမဇ္ဈာသယာ ဝိယ ပစ္စယဓမ္မာ အဘာဝံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝိယ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ.

နတ္ထိတာဝိဂမာနံ သတိပိ ပစ္စယဿ ဓမ္မဿ အနုပလဒ္ဓိတာသာမညေ နတ္ထိဝိဂတပစ္စယေသု လဗ္ဘမာနံ ဝိသေသမတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဘာဝမတ္တေနာတိ ဟုတွာ အဘာဝမတ္တေန. တေနေတ္ထ နိရောဓာနန္တရံ ပစ္စယဓမ္မဿ ဥပကာရကတ္တံ အာဟ၊ ယထာ တံ ‘‘ဩကာသဒါန’’န္တိ ဝုတ္တံ. သဘာဝဝိဂမေနာတိ ဧတေန နိရောဓတော ပရမ္ပိ ယတော ‘‘ဝိဂတတာ နိရောဓပ္ပတ္တတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပစ္စယဓမ္မေ ယာသံ နတ္ထိတာဝိဂတတာနံ ဝသေန နတ္ထိဝိဂတပစ္စယာ ဝုတ္တာ၊ တာသံ ဝိသေသေ ဒဿိတေ နတ္ထိဝိဂတပစ္စယာနံ ဝိသေသော ဒဿိတော ဟောတီတိ ‘‘နတ္ထိတာ စ နိရောဓာနန္တရသုညတာ ဝိဂတတာ နိရောဓပ္ပတ္တတာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ နိရောဓာနန္တရာ န နိရောဓသမကာလာတိ အဓိပ္ပါယော. တထာတိ ဣမိနာ ယထာ ပစ္စယဓမ္မာဝိသေသေပိ နတ္ထိဝိဂတပစ္စယဘာဝဝိသေသော နိဒ္ဓါရိတော၊ တထာ အတ္ထိအဝိဂတပစ္စယဘာဝဝိသေသောတိ ဣမမတ္ထံ ဥပသံဟရတိ. ယထာ ဟိ နိရောဓာနန္တရနိရောဓပ္ပတ္တီဟိ နတ္ထိဝိဂတတာနံ ဘေဒေါ လက္ခိတော၊ ဧဝံ ပစ္စယဓမ္မဿ ဓရမာနတာနိရောဓာနုပဂမေဟိ အတ္ထိအဝိဂတတာနန္တိ. ကထံ ပနာယံ ဓမ္မာဝိသေသေ ပစ္စယဘာဝဝိသေသော ဒုဝိညေယျရူပေန ဌိတော သမ္မာ ဝိဘာဝိဿတီတိ အာဟ ‘‘ဓမ္မာနဉှီ’’တိအာဒိ. တဒဘိသမယာယ တေသံ ပစ္စယဝိသေသာနံ အဓိဂမတ္ထံ.

စတူသု ခန္ဓေသု ဧကဿပိ အသင်္ဂဟိတတ္တာဘာဝတော အနန္တရာဒီဟီတိ ဝိဘတ္တိံ ပရိဏာမေတွာ ယောဇနာ. အညန္တိ သုခုမရူပံ. န ဟိ တံ ပုရေဇာတပစ္စယော ဟောတိ. နနု စ ရူပရူပမ္ပိ ပုရေဇာတပစ္စယဘာဝေန ကုသလတ္တိကေ နာဂတန္တိ အာဟ ‘‘ရူပရူပံ ပနာ’’တိအာဒိ. အညတ္ထ အာဂတမေဝါတိ ယဒိပိ ကုသလတ္တိကေ နာဂတံ၊ သနိဒဿနတ္တိကာဒီသု ပန အာဂတတ္တာ န သက္ကာ ရူပရူပဿ ပုရေဇာတပစ္စယတံ ပဋိက္ခိပိတုန္တိ အတ္ထော.

ပစ္စယုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပစ္စယနိဒ္ဒေသော

၁. ဟေတုပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁. ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယဘာဝေါ ဟေတုပစ္စယောတိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌော၊ န ဟေတုပစ္စယဓမ္မောတိ အတ္ထော. သောတိ ဟေတုဘာဝေန ပစ္စယော. ဧတ္ထ စ ပဌမဝိကပ္ပေ ယော ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော၊ ယော စ ဒုတိယဝိကပ္ပေ ဟေတုဘာဝေန ပစ္စယော ဝုတ္တော၊ သော ယသ္မာ အတ္ထတော ယထာဝုတ္တဿ ပစ္စယဓမ္မဿ ယထာဝုတ္တာနံ ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ဟေတုပစ္စယဘာဝေါယေဝ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥဘယထာပိ ဟေတုဘာဝေန ဥပကာရကတာ ဟေတုပစ္စယောတိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဒဿိတံ ဟောတီ’’တိ. ယထာ စေတ္ထ၊ ဧဝံ ‘‘အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယဘာဝေါ၊ အာရမ္မဏဘာဝေန ဝါ ပစ္စယော အာရမ္မဏပစ္စယော’’တိအာဒိနာ အာရမ္မဏပစ္စယာဒီသု အတ္ထော နေတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧသ နယော သေသပစ္စယေသုပီ’’တိ အာဟ. ဓမ္မသဘာဝေါ ဧဝ၊ န ဓမ္မတော အညာ ဓမ္မသတ္တိ နာမ အတ္ထီတိ. ဥပကာရကံ ဓမ္မန္တိ ပစ္စယဓမ္မံ အာဟ. ဥပကာရကတန္တိ ပစ္စယတံ.

ပစ္စတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ပစ္စတ္တဝသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော၊ ပဌမာယ ဝိဘတ္တိယာ နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ အတ္ထော. တေနာတိ ပစ္စယဓမ္မနိဒ္ဒေသဘူတေန ပစ္စတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌေန ပဌမေန ဟေတုသဒ္ဒေန. ဧတဿာတိ ဟေတုသဒ္ဒါဘိဓေယျမတ္ထမာဟ. သော ဟိ ဆဗ္ဗိဓော နဝဝိဓော ဒွါဒသဝိဓောတိ အနေကဘေဒေန ဘိန္နောပိ ဟေတုဘာဝသာမညေန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဧကဝစနေန ဝုတ္တော. ဒုတိယော ဟေတုသဒ္ဒေါတိ အာနေတွာ ယောဇနာ. ဟေတုနာ သမ္ပယုတ္တာနန္တိ အဓိကတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဟေတု သမ္ပယုတ္တာနံ ပစ္စယော ဟောန္တော ဟေတုနာ သမ္ပယုတ္တာနမေဝ ပစ္စယော ဟောတိ၊ န ဝိပ္ပယုတ္တာန’’န္တိ ဧဝံ ပဒမေတံ. န ဟိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဟေတုဝိပ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ဟေတုပစ္စယော န ဟောတီတိ. သမ္ပယုတ္တသဒ္ဒဿ သမ္ဗန္ဓီသဒ္ဒတ္တာ ‘‘သမ္ပယုတ္တသဒ္ဒဿ သာပေက္ခတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. သမ္ပယုတ္တောတိ ဟိ ဝုတ္တေ ကေန သမ္ပယုတ္တောတိ ဧကန္တတော သမ္ဗန္ဓိအန္တရံ အပေက္ခိတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘အညဿ။ပေ။ ဝိညာယတီ’’တိ. နာယံ ဧကန္တောတိ ယွာယံ ‘‘ဒုတိယေ ဟေတုသဒ္ဒေ အဝိဇ္ဇမာနေ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော အတ္ထော၊ အယမေကန္တော န ဟောတိ၊ အညာပေက္ခောပိ သဒ္ဒေါ အညဿ ဝိသေသနံ ဟောတီတိ ဣဒံ န သဗ္ဗတ္ထေဝ သမ္ဘဝတီတိ အတ္ထော. ‘‘ပစ္စတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော’’တိ ဣမိနာ ပဌမဿ ဟေတုသဒ္ဒဿ သမ္ပယုတ္တသဒ္ဒါနပေက္ခတံ အာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဟေဟုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဧတ္ထေဝ ဗျာဝဋော’’တိ. အဝိသိဋ္ဌာတိ န ဝိသေသိတာ. ဧဝန္တိ ယထာ ဟေတုသဒ္ဒေန အညတ္ထ ဗျာဝဋေန သမ္ပယုတ္တာ န ဝိသေသိယန္တိ ကိစ္စန္တရပသုတတ္တာ၊ ဧဝံ သမ္ပယုတ္တသဒ္ဒေန ဟေတုသဒ္ဒဝိသေသနရဟိတေန တဒတ္ထမတ္တဗျာဝဋတ္တာ အဝိသေသတော သမ္ပယုတ္တာနံ ဂဟဏံ သိယာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမ္ပယုတ္တသဒ္ဒေနာ’’တိအာဒိ. အာဟာရိန္ဒြိယာသမ္ပယုတ္တဿ အဘာဝတောတိ အာဟာရေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ စ နသမ္ပယုတ္တဿ ဓမ္မဿ အဘာဝတော. န ဟိ ဖဿစေတနာဝိညာဏဝေဒနာဇီဝိတဝိရဟိတော စိတ္တုပ္ပါဒေါ အတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ။ပေ။ တံ န ကတ’’န္တိ. ဝဇ္ဇေတဗ္ဗံ ဟေတုဝိပ္ပယုတ္တံ.

ဧဝမ္ပီတိ ဒုတိယေန ဟေတုသဒ္ဒေန ဂယှမာနေပိ နာပဇ္ဇတိ. ယဒိပိ ဟေတဝေါ ဗဟဝေါ၊ သာမညနိဒ္ဒေသော စာယံ၊ တထာပိ သာမညဇောတနာယ ဝိသေသနိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စတ္တ။ပေ။ ဝုတ္တတ္တာ’’တိ. ဝိနာပိ ဒုတိယေန ဟေတုသဒ္ဒေန ဟေတုသမ္ပယုတ္တဘာဝေ သိဒ္ဓေပီတိ ဣမိနာ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘နာယမေကန္တော’’တိ၊ တမေဝ ဥလ္လိင်္ဂေတိ. န ပန ဟေတူနန္တိ ဣဒံ ဟေတုဿ ပစ္စယဘာဝေန ဂဟိတတ္တာ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝေန ဂဟဏံ န ယုဇ္ဇေယျာတိ အာသင်္ကမာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဧဝမ္ပိ ဂဟဏံ သိယာ’’တိ. သောတိ ဒုတိယော ဟေတုသဒ္ဒေါ. အပရေ ပန ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဧတ္ထ ဟေတူနဉ္စ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စာတိ သမာသံ ဝိကပ္ပေန္တိ. ပတိဋ္ဌာမတ္တာဒိဘာဝေန နိရပေက္ခာတိ ဟေတုဈာနမဂ္ဂဓမ္မာ ပတိဋ္ဌာနဥပနိဇ္ဈာနနိယျာနမတ္တေန အညဓမ္မနိရပေက္ခာ ဟေတုဈာနမဂ္ဂပစ္စယကိစ္စံ ကရောန္တိ. သာပေက္ခာ ဧဝါတိ အညသာပေက္ခာ ဧဝ. အာဟရိတဗ္ဗဣသိတဗ္ဗာ အာဟာရိန္ဒြိယပစ္စယေဟိ ဥပကတ္တဗ္ဗဓမ္မာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ယေဟိ သာပေက္ခာ၊ တေ အတ္တနော ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မေ ပစ္စယဘာဝေနေဝ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ တိဋ္ဌန္တိ၊ တသ္မာ. တေနာဟ ‘‘တေ ဝိနာပိ။ပေ။ န ကတ’’န္တိ. ပရိစ္ဆိန္ဒန္တိ ဝိသေသေန္တိ. တန္တိ ဒုတိယံ အာဟာရိန္ဒြိယဂ္ဂဟဏံ. တတ္ထာတိ အာဟာရိန္ဒြိယပစ္စယနိဒ္ဒေသေ. န ကေဝလဉ္စ တတ္ထေဝ၊ ဣဓ စ ဟေတုပစ္စယနိဒ္ဒေသေ ဒုတိယေန ဟေတုဂ္ဂဟဏေန ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ပုန ဝိသေသနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ ကသ္မာ? ပစ္စယဘူတေနေဝ ဟေတုနာ သမ္ပယုတ္တာနံ အညေသဉ္စ ဟေတူနံ အဝိစ္ဆိန္နတ္တာ.

ပုရိမဝစနာပေက္ခော ဝုတ္တဿေဝ နိဒ္ဒေသောတိ တံ-သဒ္ဒဿ ပဋိနိဒ္ဒေသဘာဝမာဟ. ပါကဋီဘူတေ ဧဝ အတ္ထေ ပဝတ္တတိ၊ ပါကဋီဘာဝေါ စ အညာနပေက္ခေန သဒ္ဒေန ပကာသိတတ္တာ ဝေဒိတဗ္ဗော. အနပေက္ခနီယော အတ္ထန္တရဗျာဝဋတ္တာ. အညောတိ ဟေတုသဒ္ဒတော အညော. နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗပကာသကော ဝုတ္တော နတ္ထိ၊ ယော တံ-သဒ္ဒေန ပဋိနိဒ္ဒေသံ လဘေယျ.

ယဒိ ဧဝံ ‘‘တံသမုဋ္ဌာနာန’’န္တိ ဧတ္ထ ကထန္တိ အာဟ ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ ဣမိနာ ပနာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ပန-သဒ္ဒေါ သတိပိ ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ နိဒ္ဒေသဘာဝေ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကသဒ္ဒေ လဗ္ဘမာနာနံ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာနံ ပါကဋီကရဏသင်္ခါတံ ဟေတုသဒ္ဒတော ဝိသေသံ ဇောတေတိ. ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဣမဿ သမာသပဒဿ ဥတ္တရပဒတ္ထပ္ပဓာနတ္တမာဟ ‘‘ပစ္စယုပ္ပန္နဝစနေနာ’’တိ. တေန စ ယထာဓိပ္ပေတဿ အတ္ထဿ ဧကဒေသောဝ ဝုစ္စတိ ဓမ္မာနံ ဝိသေသနဘာဝတောတိ အာဟ ‘‘အသမတ္တေနာ’’တိ. ဝိသေသနံ နာမ ဝိသေသိတဗ္ဗာပေက္ခန္တိ အာဟ ‘‘ပစ္စယုပ္ပန္နဝစနန္တရာပေက္ခေနာ’’တိ. ဝုတ္တတာယ ဝိနာ ပဋိနိဒ္ဒေသတာ နတ္ထီတိ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

တံ-သဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗန္တိ ‘‘တံသမုဋ္ဌာနာန’’န္တိ ဧတ္ထ တံ-သဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗံ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကသဒ္ဒေ ပါကဋီဘူတံ ကိံ ပနာတိ ပုစ္ဆတိ. တေ ဟေတူ စေဝ။ပေ။ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာ စ တံ-သဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကသဒ္ဒေ ပါကဋီဘူတာတိ သမ္ဗန္ဓော. အညထာတိ ‘‘ယေဟိ ဟေတူဟီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရတော အညထာ အညေန ပကာရေန. တံ အညံ ပကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘တေ ဟေတူ။ပေ။ သမ္ဗန္ဓေ သတီ’’တိ အာဟ. ဣဓာတိ အနန္တရံ ဝုတ္တသမ္ဗန္ဓနံ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသေန ပရာမသတိ. တေနေဝါတိ ပဌမေနေဝ ဟေတုသဒ္ဒေန. တံ-သဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာတိ ‘‘တံသမုဋ္ဌာနာန’’န္တိ ဧတ္ထ တံ-သဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ယထာ ပါကဋာ၊ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ‘‘တံသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဝုတ္တစောဒနာယမ္ပိ ဧဝမေဝ တေနေဝ တံ-သဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗာ ပါကဋာ ဘဝိတုံ အရဟန္တိ. တထာ စ သတိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဿ။ပေ။ န ယုဇ္ဇေယျ. ဒုဝိဓမ္ပိ ဝါ ဟေတုဂ္ဂဟဏံ အပနေတွာတိ ‘‘ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဧတ္ထ ကတံ ဒွိပ္ပကာရဟေတုဂ္ဂဟဏံ အဝိစာရေတွာ ‘‘တံသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ အဝတွာ’’တိအာဒိနာ တံ-သဒ္ဒဝစနီယတံ စောဒေတိ၊ ‘‘နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဿ အပါကဋတ္တာ’’တိအာဒိနာ ပရိဟရတိ စ. ဟေတူ ဟိ ပစ္စယာတိ ဣဒံ အယံ ဟေတုပစ္စယကထာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

တံ န ဝုတ္တန္တိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနဝစနံ န ဝုတ္တံ. တဿာတိ သဟဇာတပစ္စယဿ. ကဋတ္တာရူပဿ ပစ္စယဘာဝေါ န ဝုတ္တော ဘဝေယျ၊ ဝုတ္တောဝ သော ‘‘ဝိပါကာဗျာကတော ဧကော ခန္ဓော တိဏ္ဏန္နံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊ တယော ခန္ဓာ ဧကဿ ခန္ဓဿ ကဋတ္တာ စ ရူပါန’’န္တိအာဒိနာ၊ တသ္မာ စိတ္တစေတသိကာနံ ကဋတ္တာရူပပစ္စယဘာဝေါ န သက္ကာ နိဝါရေတုံ. တတ္ထာတိ သဟဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသေ. တတ္ထ ဟိ ‘‘စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနိ ဧဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ. ဣဓာပီတိ ဣမသ္မိံ ဟေတုပစ္စယနိဒ္ဒေသေပိ. ဧဝံ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာန’’န္တိ နိဒ္ဒေသေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ တထာ န ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ပနာ’’တိအာဒိ. ဝိသေသိတံ ဟောတိ သဗ္ဗစိတ္တစေတသိကာသမုဋ္ဌာနဘာဝေန. ဝစနေနာတိ ယထာဒဿိတေန သဟဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝစနေန. စိတ္တစေတသိကာနံ ပစ္စယဘာဝေါ ဧဝ ဟိ တတ္ထ ပစ္စယနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တော၊ န စိတ္တစေတသိကာနံ သမုဋ္ဌာနဘာဝေါတိ အဓိပ္ပါယော.

ဟေတုအာဒိပဋိဗဒ္ဓတဉ္စ ဒဿေတိ ယဒဂ္ဂေန တာနိ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တီနိ၊ တဒဂ္ဂေန တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တီနိပိ ဟောန္တီတိ. အာရမ္မဏမေတံ ဟောတီတိ ယဒေတံ ကုသလာကုသလစေတနာဝသေန မနောဒွါရေ စေတနံ သေသဒွါရေသု ကာယဝစီပယောဂဝသေန သင်္ကပ္ပနံ၊ ယဉ္စ ကာမရာဂါဒီနံ သန္တာနေ အနုသယနံ၊ ဧတံ အာရမ္မဏံ ဧသော ပစ္စယော ကမ္မဝိညာဏဿ ဌိတိယာ ပတိဋ္ဌာနာယ. ပတိဋ္ဌိတေတိ ကမ္မံ ဇဝါပေတွာ ပဋိသန္ဓိအာကဍ္ဎနသမတ္ထတာပတိဋ္ဌာပတ္တေ ကမ္မဝိညာဏေ ဝိရုဠှေတိ တတော ဧဝ ကမ္မဝိညာဏတော ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဗီဇေ ဝိရုဠှေ ဝိရုဟန္တေတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ ဟောတီတိ ကိလေသာဘိသင်္ခါရသင်္ခါတေ ကမ္မဝိညာဏဿ ဌိတိယာ ပဝတ္တိယာ အာရမ္မဏေ ပစ္စယေ ပဋိသိဒ္ဓေ အာယတိပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏေ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဝသေန ပတိဋ္ဌိတေ ပတိဋ္ဌဟန္တေ ဝိရုဠှေ ဗီဇဘာဝေန ဝိရုဟန္တေ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘ပဋိသန္ဓိနာမရူပဿ ဝိညာဏပစ္စယတာ ဝုတ္တာ’’တိ.

ပုရိမတရသိဒ္ဓါယာတိ ခေတ္တဘာဝနိဗ္ဗတ္တိယာ ပုရေတရမေဝ သိဒ္ဓါယ ပထဝိယာ. အတ္တလာဘောယေဝ စေတ္ထ ပတိဋ္ဌာနံ၊ န ပဋိလဒ္ဓတ္တဘာဝါနံ အဝဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ပတိဋ္ဌာနံ ကမ္မဿ ကဋတ္တာ ဥပ္ပတ္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ.

သေသရူပါနန္တိ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ပထဝီဓာတုအာဒီနံ သေသရူပါနံ၊ ပဝတ္တေ ပန တိသန္တတိရူပါနမ္ပိ. သဟဘဝနမတ္တံ ဝါ ဒဿေတိ. သဟဘာဝေနပိ ဟိ အတ္ထိ ကာစိ ဝိသေသမတ္တာ. ကတ္ထစိ ကတ္ထစီတိ ပကတိကာလဘဝဝိသေသာဒိကေ. တတိယပကတိယဉှိ ပဌမကပ္ပိကကာလေ စ ဘာဝကလာပေါ နတ္ထိ၊ ရူပဘဝေ ကာယကလာပေါပိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန တတ္ထေဝ ဃာနဇိဝှါကလာပါ၊ ကာမဘဝေ စ အန္ဓာဒီနံ စက္ခာဒိကလာပါ သင်္ဂယှန္တိ. ကတ္ထစိ အဘာဝါဘာဝတောတိ နာမရူပေါကာသေ ကတ္ထစိပိ အဘာဝါဘာဝတော.

တေသန္တိ ပဝတ္တိယံ ကဋတ္တာရူပါဒီနံ. န ဟိ ဟေတု ပဝတ္တိယံ ကဋတ္တာရူပဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ ဥတုအာဟာရဇာနံ ပန သမ္ဘဝေါယေဝ နတ္ထိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စယဘာဝပ္ပသင်္ဂေါယေဝ နတ္ထီ’’တိ. န ပန လဗ္ဘတိ ပစ္စယပစ္စနီယေ တာဒိသဿ ဝါရဿ အနုဒ္ဓဋတ္တာ. ဣဒန္တိ ‘‘ပဝတ္တိယံ ကဋတ္တာရူပါဒီနံ ပစ္စယဘာဝပဋိဗာဟနတော’’တိ ဣဒံ ‘‘ဟေတူ သဟဇာတာန’’န္တိ အဒေသနာယ ပရိဟာရဝစနံ၊ ဤဒိသီ ပန စောဒနာ အနောကာသာ ဧဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဘဂဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယော ဟိ ဓမ္မော ယထာ ဘဂဝတာ ဒေသိတော၊ သော တထေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ.

ဟေတုပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. အာရမ္မဏပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂. ဥပ္ပဇ္ဇနက္ခဏေယေဝါတိ ဧတ္ထ ဥပ္ပါဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဘင်္ဂါ ဥဒ္ဓံ ပဇ္ဇနံ ဂမနံ ပဝတ္တနံ ဥပ္ပဇ္ဇနံ၊ တဿ ခဏော၊ တသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇနက္ခဏေတိ ဧဝံ ဝါ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဧဝဉှိ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇနသဒ္ဒေန ဥပ္ပန္နသဒ္ဒေန ဝိယ သဗ္ဗေ ပဝတ္တမာနဘာဝါ သင်္ဂဟိတာ ဟောန္တိ၊ န ဥပ္ပါဒမတ္တံ. တေနာတိ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ဝတ္တမာနက္ခဏေယေဝ ရူပါဒီနံ အာရမ္မဏပစ္စယတ္တေန. အနာလမ္ဗိယမာနာနန္တိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ နာလမ္ဗိယမာနာနန္တိ အတ္ထော. အညထာ ဟိ ယထာဝုတ္တာနံ ရူပါဒီနံ ယဒါ အာရမ္မဏပစ္စယတ္တာဘာဝေါ၊ တဒါ အနာလမ္ဗိယမာနတာဝါတိ. သဗ္ဗရူပါနီတိ သဗ္ဗာနိ ရူပါယတနာနိ၊ ယတ္တကာနိ တာနိ အာပါထဂတာနိ ယောဂျဒေသေ ဌိတာနိ၊ တာနိ သဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော. သဟ န ဟောန္တီတိ ဧကဇ္ဈံ အာရမ္မဏံ န ဟောန္တိ. သတိပိ ဟိ အနေကေသံ ဧကဇ္ဈံ အာပါထဂမနေ ယတ္ထ ယတ္ထ ပုဗ္ဗာဘောဂေါ၊ တံ တံယေဝ အာရမ္မဏံ ဟောတိ၊ န သဗ္ဗံ. နီလာဒိသင်္ဃာတဝသေန စေတံ ဝုတ္တံ၊ န ပစ္စေကံ နီလာဒိရူပါယတနမတ္တဝသေန. သမုဒိတာနိယေဝ ဟိ ရူပါယတနာနိ စက္ခုဝိညာဏဿ အာရမ္မဏံ၊ န ဝိသုံ ဝိသုန္တိ ဓာတုဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာယံ ဒဿိတောယံ နယော. ယံ ပန အဋ္ဌကထာယံ ‘‘တေ တေ ဝိသုံ ဝိသုံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောန္တီ’’တိပိ ဝုတ္တံ၊ တမ္ပိ ယထာဝုတ္တမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အညထာ ရူပါယတနံ မနိန္ဒြိယဂေါစရံ နာမ န သိယာ. သဒ္ဒါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. တေနေဝါဟ ‘‘တထာ သဒ္ဒါဒယောပီ’’တိ. ‘‘သဟ န ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ပါဠိယာ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယံ ယန္တိ ဟိ ဝစနံ ရူပါဒီနိ ဘိန္ဒတီ’’တိ အာဟ.

‘‘ယေ ဧတေ’’တိအာဒိကော ပုရိမော အတ္ထော၊ ‘‘န ဧကတော ဟောန္တီ’’တိအာဒိကော ပန ပစ္ဆိမော၊ ‘‘သဗ္ဗာရမ္မဏတာဒိဝသေန ဝါ ဣဓာပိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ. န ဟိ ‘‘ယံ ယံ ဝါ ပနာရဗ္ဘာ’’တိ ဣမိဿာ ပါဠိယာ ဝိယ ‘‘ယံ ယံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘာ’’တိ ဣမဿ ပါဌဿ ပုရတော မနောဝိညာဏဿ သဗ္ဗာရမ္မဏတာ နာဂတာ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ. န ဟိ အနန္တရမေဝ ပါဠိယံ သရူပတော အာဂတမတ္ထံ ဂဟေတွာ ပဒန္တရံ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဟိ ‘‘ရူပါရမ္မဏံ ဝါ’’တိအာဒိနာ နိယမဝသေန ဆ အာရမ္မဏာနိ ဝတွာ ‘‘ယံ ယံ ဝါ ပနာရဗ္ဘာ’’တိ ဝစနံ သဗ္ဗာရမ္မဏတာဒိဒဿနန္တိ ယုတ္တမေဝေတန္တိ၊ ဣဓ ပန သဗ္ဗာရမ္မဏတံ ဝတွာ ပုန ‘‘ယံ ယံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘာ’’တိ ဝုစ္စမာနံ သဗ္ဗာရမ္မဏတာဒဿနန္တိ ကထမိဒံ ယုဇ္ဇေယျ? ကမာဘာဝေါပိ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ’’တိ အဝိသေသဝစနေနေဝ သိဒ္ဓေါ အာရမ္မဏာနုပုဗ္ဗိယာဝ အဂ္ဂဟိတတ္တာ. န ဟိ မနောဓာတုယာ ဝိယ မနောဝိညာဏဓာတုယာ ဣဓ အာရမ္မဏာနိ အနုပုဗ္ဗတော ဂဟိတာနိ၊ တတ္ထ ဝိယ ဝါ ဧတေနေဝ နိယမာဘာဝေါပိ သံဝဏ္ဏိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တသ္မာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော.

ပဝတ္တန္တိ ပဝတ္တနံ. နဒိယာ သန္ဒနံ ပဗ္ဗတဿ ဌာနန္တိ ဟိ ဝုတ္တာ အဝိရတမဝိစ္ဆေဒနာယံ တထာပဝတ္တိကိရိယာဝ. တေနာဟ ‘‘အဝိရတံ အဝိစ္ဆိန္နံ သန္ဒန္တီ’’တိ. ဧဝန္တိ ယထာ ‘‘သန္ဒန္တီ’’တိ ဝတ္တမာနဝစနံ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ‘‘ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ သဗ္ဗသင်္ဂဟဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနဿ ဂဟိတတ္တာ အာရမ္မဏပဝဂ္ဂတော ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဝတ္တမာနဝစနံ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သဗ္ဗကာလသင်္ဂဟဝသေနာ’’တိအာဒိ. တထာ စ ဝုတ္တံ ‘‘အတီတာနာဂတ။ပေ။ အဓိပ္ပါယော’’တိ၊ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနန္တိ အတ္ထော. သမုဒါယဝသေနာတိ စိတ္တေန ရာသီကရဏဝသေန. အဓိပ္ပါယောတိ ဣမိနာ ဝတ္တမာနုပစာရေန ဝိနာဝ ‘‘ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ဝတ္တမာနတ္ထံ သက္ကာ ယောဇေတုန္တိ ဣမမတ္ထံ ဥလ္လိင်္ဂေတိ. တေနာဟ ‘‘ဣမေ ပနာ’’တိအာဒိ. ယဒိပိ ပစ္စယဓမ္မာ ကေစိ အတီတာ အနာဂတာပိ ဟောန္တိ၊ ပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မော ပန ပစ္စုပ္ပန္နော ဧဝါတိ အာဟ ‘‘အတီတာနာဂတာနံ န ဟောန္တီ’’တိ. ဥပ္ပါဒေ ဝါ ဟိ ပစ္စယုပ္ပန္နဿ ပစ္စယေန ဘဝိတဗ္ဗံ ဌိတိယံ ဝါတိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ အတီတာနာဂတာ ပရမတ္ထတော နတ္ထိ၊ တသ္မာ. တေသူတိ ပစ္စယုပ္ပန္နေသု. တံတံပစ္စယာတိ တံ တံ ရူပါဒိအာရမ္မဏံ ပစ္စယော ဧတေသန္တိ တံတံပစ္စယာ. အယမတ္ထော ဒဿိတော ဟောတိ သမာနသဘာဝတ္တာ. န ဟိ အတ္ထာဘေဒေန သဘာဝဘေဒေါ အတ္ထိ. န ပန တံတံပစ္စယဝန္တတာ ဒဿိတာ ဟောတိ အတီတာနာဂတေသု နိပ္ပရိယာယေန တဒဘာဝတော. ယသ္မာ ပစ္စယဝန္တော ပစ္စယုပ္ပန္နာယေဝ၊ တေ စ ပစ္စုပ္ပန္နာယေဝါတိ.

ယံ ယံ ဓမ္မံ တေ တေ ဓမ္မာတိ ယံနိမိတ္တာယံဝစနဘေဒေါ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ရူပါရူပဓမ္မာ ဟိ ကလာပတော ပဝတ္တမာနာပိ စိတ္တစေတသိကာနံ ကဒါစိ ဝိသုံ ဝိသုံ အာရမ္မဏံ ဟောန္တိ၊ ကဒါစိ ဧကဇ္ဈံ၊ န ဧတ္ထ နိယမော အတ္ထိ၊ ပုရိမာဘောဂေါယေဝ ပန တထာဂဟဏေ ကာရဏံ. တယိမံ ဒီပေတုံ ဘဂဝတာ ယံဝစနဘေဒေါ ကတောတိ စ သက္ကာ ဝတ္တုံ၊ ယသ္မာ ပန ဧကကလာပပရိယာပန္နာနမ္ပိ ဓမ္မာနံ ဧကဇ္ဈံ ဂဟဏေ န သမုဒါယော ဂယှတိ တဒါဘောဂါဘာဝတော၊ အထ ခေါ သမုဒိတာ ဓမ္မာ ဧဝါတိ သဟဂ္ဂဟဏမ္ပိ ဝိသုံဂဟဏဂတိကံ၊ တသ္မာ ဝိသုံဂဟဏသဗ္ဘာဝဒီပနတ္ထံ ‘‘ယံ ယ’’န္တိ ဝတွာ သတိပိ ဝိသုံဂဟဏေ တေ သဗ္ဗေ ဧကဇ္ဈံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောန္တီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘တေ တေ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘စတ္တာရော ဟိ ခန္ဓာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝေဒနာဒီသူတိ ဝေဒနာဒီသု စတူသု ခန္ဓေသု အဘိန္ဒိတွာ ဂဟဏဝသေန၊ ဘိန္ဒိတွာ ပန ဂဟဏဝသေန ဖဿာဒီသု. ယော စ ရူပါဒိကောတိ ဣဒံ ဝိညာဏန္တရဿ သာဓာရဏာရမ္မဏဝသေန ဝုတ္တံ၊ ယေ စ အနေကေ ဖဿာဒယောတိ ဣဒံ အသာဓာရဏာရမ္မဏဝသေန. တေ သဗ္ဗေတိ တေ သာဓာရဏာသာဓာရဏပ္ပဘေဒေ သဗ္ဗေပိ အာရမ္မဏဓမ္မေ. ဧကေကမေဝ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဧတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. ရူပါရမ္မဏဓမ္မာ စ အနေကေ နီလာဒိဘေဒတော. တထာတိ အနေကေ. တေန ဘေရိသဒ္ဒါဒိကေ၊ မူလဂန္ဓာဒိကေ၊ မူလရသာဒိကေ၊ ကထိနသမ္ဖဿာဒိကေ၊ ဝေဒနာဒိကေ စ သင်္ဂဏှာတိ. အနေကေတိ ဟိ ဣမိနာ အနေကကလာပဂတာနံယေဝ ဝဏ္ဏာဒီနံ ဣန္ဒြိယဝိညာဏာရမ္မဏဘာဝမာဟ. သာမညတော ဟိ ဝုတ္တံ ယထာရဟံ ဘိန္ဒိတွာ နိဒဿိတဗ္ဗံ ဟောတီတိ.

ကုသလဝိပါကဿာတိ ကုသလဿ ဝိပါကဿ စ. န ဟိ နိဗ္ဗာနံ ပုဗ္ဗေ နိဝုတ္ထန္တိ ဣဒံ ‘‘ဒိဋ္ဌနိဗ္ဗာနောယေဝါ’’တိအာဒိနာ ဝက္ခမာနမေဝ အတ္ထံ ဟဒယေ ဌပေတွာ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေန ဟိ နိဗ္ဗာနဝိဘာဝနံ အဒိဋ္ဌသစ္စဿ ဝါ သိယာ ဒိဋ္ဌသစ္စဿပိ ဝါ. တတ္ထ အဒိဋ္ဌသစ္စေန တာဝ တံ ဝိဘာဝေတုမေဝ န သက္ကာ အပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ၊ ဣတရဿ ပန ပဂေဝ ဝိဘူတမေဝါတိ တံ တေန ဝိဘာဝိတံ နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော. ဧတ္ထ စ ‘‘န စ တံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏကရဏာဘာဝံ အာဂမတော ဒဿေတွာ ‘‘န ဟိ နိဗ္ဗာန’’န္တိအာဒိနာ ယုတ္တိတော ဒဿေတိ. တတ္ထ ‘‘န ပုဗ္ဗေ နိဝုတ္ထံ အသင်္ခတတ္တာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ? ဂေါစရာသေဝနာယ အာသေဝိတဿပိ နိဝုတ္ထန္တိ ဣစ္ဆိတတ္တာ. ဒိဋ္ဌသစ္စောယေဝ ဟိ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေန နိဗ္ဗာနံ ဝိဘာဝေတိ၊ န အဒိဋ္ဌသစ္စော. တံ ပန ဉာဏံ ခန္ဓေ ဝိယ ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓေပိ ဝိဘာဝေတီတိ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏခန္ဓဝိဘာဝနေ နိဗ္ဗာနမ္ပိ ဝိဘာဝေတီတိ သက္ကာ ဝိညာတုံ. ဧတေန ပယောဇနာဘာဝစောဒနာ ပဋိက္ခိတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ဧဝံ အနာဂတံသဉာဏေပိ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ယထာ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏဿ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏတာ ဒဿိတာ၊ ဧဝံ အနာဂတံသဉာဏေပိ ယထာရဟံ ယောဇေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ပန ‘‘ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓဝိဘာဝနကာလေ’’တိအာဒိနာ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယထာရဟ’’န္တိ. ကဿစိ အဘိညာပ္ပတ္တဿပိ ရူပါဝစရဿ၊ ပဂေဝ ဣတရဿ.

အာရမ္မဏပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. အဓိပတိပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃. ဓုရသဟစရိယတော ဓောရေယျော ‘‘ဓုရ’’န္တိ ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ဓုရန္တိ ဓုရဂ္ဂါဟ’’န္တိ. ဆန္ဒဿ ပုဗ္ဗင်္ဂမတာသိဒ္ဓံ ပါသံသဘာဝံ ဥပါဒါယ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဇေဋ္ဌက’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ တမေဝတ္ထံ ဒီပေန္တော ‘‘သေဋ္ဌ’’န္တိ အာဟ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌသာလိနိယံ ‘‘ဆန္ဒံ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ကတွာ အာယူဟိတ’’န္တိ. ပုရိမဆန္ဒဿာတိ ‘‘ဆန္ဒာဓိပတီ’’တိ ပုရိမသ္မိံ ပဒေ နိဒ္ဒေသဝသေန ဝုတ္တဿ ဆန္ဒသဒ္ဒဿ သမာနရူပေန သဒိသာကာရေန. တဒနန္တရံ နိဒ္ဒိဋ္ဌေနာတိ တဿ ပုရိမဿ ဆန္ဒသဒ္ဒဿ အနန္တရံ နိဒ္ဒေသဝသေန ဝုတ္တေန. တတော ဧဝ စ တံသမာနတ္ထတာယ စ တံသမ္ဗန္ဓေန ‘‘ဆန္ဒသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဧတ္ထ ဆန္ဒသဒ္ဒေနေဝ အဓိပတိသဒ္ဒရဟိတေနာတိ အတ္ထော. ပစ္စယဘူတဿာတိ အဓိပတိပစ္စယဘူတဿ. သမ္ပယုတ္တကဝိသေသနဘာဝေါတိ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သော ဧဝ အဓိပတိပစ္စယတာသင်္ခါတော ဝိသေသနဘာဝေါ. ဧသ နယောတိ ဣမိနာ ‘‘ဝီရိယာဓိပတိ ဝီရိယသမ္ပယုတ္တကာနန္တိအာဒီသု ပုရိမဝီရိယဿ သမာနရူပေနာ’’တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗံ အတ္ထဝစနံ အတိဒိသတိ.

ကုသလာဗျာကတာနံ ပဝတ္တိန္တိ ကုသလာဗျာကတာနံ အဓိပတီနံ ပဝတ္တနာကာရံ. အလဒ္ဓံ အာရမ္မဏံ လဒ္ဓဗ္ဗံ လဗ္ဘနီယံ၊ လဒ္ဓုံ ဝါ သက္ကုဏေယျံ၊ ဒုတိယေ ပန အတ္ထေ လာဘမရဟတီတိ လဒ္ဓဗ္ဗံ. အဝညာတန္တိ ပဂေဝ အနဝညာတန္တိ အတ္ထော.

အပ္ပနာပ္ပတ္တာ ကုသလကိရိယဓမ္မာ မဟာဗလာ သာဓိပတိကာ ဧဝ ဟောန္တိ၊ တထာ မိစ္ဆတ္တနိယတာပီတိ အာဟ ‘‘အပ္ပနာသဒိသာ။ပေ။ နုပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ. အပ္ပနာသဒိသာတိ အပ္ပနာပ္ပတ္တသဒိသာ. ကမ္မကိလေသာဝရဏဘူတာ စ တေတိ တေ မိစ္ဆတ္တနိယတဓမ္မာ ကမ္မာဝရဏဘူတာ၊ ယေ အာနန္တရိယပ္ပကာရာ ကိလေသာဝရဏဘူတာ၊ ယေ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဓမ္မာ၊ သမ္ပယုတ္တစေတနာယ ပနေတ္ထ ကိလေသာဝရဏပက္ခိကတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ အာနန္တရိယစေတနာသမ္ပယုတ္တဿ ပဋိဃဿ ကမ္မာဝရဏပက္ခိကတာ ဝိယ. ပစ္စက္ခဂတိ အနန္တရတာယ ဝိနာ ဘာဝိနီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စက္ခသဂ္ဂါနံ ကာမာဝစရဒေဝါနမ္ပီ’’တိ. တေန တေသု အာနန္တရိယာ ဝိယ အသမ္ဘာဝိနော အဟေတုကာဘိနိဝေသာဒယောပီတိ ဒဿေတိ.

တိဝိဓောပိ ကိရိယာရမ္မဏာဓိပတီတိ ဧတ္ထ အယံ ကိရိယာရမ္မဏာဓိပတီတိ အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏော အဓိပ္ပေတော၊ ဥဒါဟု ဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏောတိ ဥဘယထာပိ န သမ္ဘဝေါ ဧဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ကာမာဝစရာဒိဘေဒတော ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပရသန္တာနဂတာနံ သာရမ္မဏဓမ္မာနံ အဓိပတိပစ္စယတာ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော. အဘာဝတောတိ အဝစနတော. အဝစနဉှိ နာမ ယထာဓမ္မသာသနေ အဘိဓမ္မေ အဘာဝေါ ဧဝါတိ ဧတေနေဝ အနုဒ္ဓဋတာပိ အဝုတ္တတော ဝေဒိတဗ္ဗာ. အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏဗဟိဒ္ဓါရမ္မဏဒွယဝိနိမုတ္တဿ သာရမ္မဏဓမ္မဿ အဘာဝတော နတ္ထီတိ ဝိညာယတီတိ ဝတ္တဗ္ဗေ တမေဝ ဝိညာယမာနတံ သမ္ဘာဝေန္တော ‘‘နတ္ထီတိ ဝိညာယမာနေပီ’’တိ အာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ ခန္ဓေ’’တိအာဒိ. ရူပေ ဧဝ ဘဝိတုံ အရဟတိ ဧဒိသေသု ဌာနေသု အရူပေ အသမ္ဘဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. အသမ္ဘဝတော စ ယထာဝုတ္တပါဠိအနုသာရတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ. ‘‘ဝိစာရိတ’’န္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု ‘‘အတီတာရမ္မဏေ အနာဂတေ ခန္ဓေ ဂရုံ ကတွာ အဿာဒေတီ’’တိအာဒိဝစနတော အရူပေပိ ဧဒိသေသု ဌာနေသု ခန္ဓသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတေဝ. အာဝဇ္ဇနကိရိယသဗ္ဘာဝတော ပနာတိ ဣဒံ ယထာဒဿိတပါဠိယာ ဝိရောဓပရိဟရဏာဓိပ္ပါယေန ဝုတ္တံ၊ အဝစနံ ပန ကတ္ထစိ ဝိနေယျဇ္ဈာသယေန၊ ကတ္ထစိ နယဒဿနေန ဟောတီတိ ကုတော ဝိရောဓာဝသရော.

အဓိပတိပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. အနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၄. ယထာဝုတ္တာ နိရောဓာနန္တရသုညတာ နိရောဓပ္ပတ္တတာ ဩကာသဒါနဝိသေသော၊ အတ္တနော အနုရူပစိတ္တုပ္ပါဒနသမတ္ထတာ စိတ္တနိယမဟေတုတာ၊ တတ္ထ အနန္တရုပ္ပါဒနသမတ္ထတာ စ သဏ္ဌာနာဘာဝတော သုဋ္ဌုတရံ နိရန္တရုပ္ပါဒနသမတ္ထတာ စ စိတ္တနိယမဟေတုဝိသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဓာတုဝသေနာတိ ဝိညာဏဓာတုမနောဓာတုမနောဝိညာဏဓာတုဝသေန. ဧတ္တကာ ဧဝ ဟိ ဓာတုယော ဘိန္နသဘာဝါ အနန္တရပစ္စယတာယ နိယမေတွာ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ အဘိန္နသဘာဝါ ပန ဝိသေသာဘာဝတော ပုရိမတာမတ္တံယေဝ ဝိသေသံ ပုရက္ခတွာ ဝတ္တဗ္ဗာတိ တာ ကုသလာဒိဘေဒေန တထာ ဝုတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ကုသလာဒိဝသေန စာ’’တိ. ယာ ပန မနောဓာတုမနောဝိညာဏဓာတုဝသေန အနန္တရပစ္စယတာ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ တတ္ထ မနောဝိညာဏဓာတု မနောဓာတုယာ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဝုစ္စမာနော သမ္မောဟော သိယာ၊ ပုရေ မနောဓာတုယာ အနန္တရပစ္စယဘာဝေန ဝုတ္တာ၊ ဣဒါနိ မနောဝိညာဏဓာတု မနောဓာတုယာတိ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဝိသေသာ န ဝိညာယေယျ၊ မနောဓာတုယာ ပန စက္ခုဝိညာဏာဒိဓာတူနံ အနန္တရပစ္စယဘာဝေ ဝုစ္စမာနေ နိယမော နတ္ထိ. တေနာဟ ‘‘မနောဓာတု စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာတိ စာ’’တိ. တထေဝါတိ နိယမာဘာဝတော ဧဝါတိ အတ္ထော. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဣတော အညထာ ဒေသနာယ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ဝိသေသာဘာဝေါ စိတ္တဝိသေသဒဿနဝိစ္ဆေဒေါ နိယမာဘာဝေါ စာတိ ဣမေ ဒေါသာ အာပဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ. နိဒဿနေနာတိ ဓာတုဝသေန နိဒဿနေန. နယံ ဒဿေတွာတိ ‘‘မနောဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိကဿ အနန္တရပစ္စယတာဂ္ဂဟဏဿ နယံ ဒဿေတွာ. နိရဝသေသဒဿနတ္ထန္တိ နိရဝသေသဿ အနန္တရပစ္စယဘာဝိနော စိတ္တုပ္ပါဒဿ ဒဿနတ္ထံ.

သဒိသကုသလာနန္တိ သမာနကုသလာနံ၊ သမာနတာ စေတ္ထ ဧကဝီထိပရိယာပန္နတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေနေဝါဟ ‘‘ဘူမိဘိန္နာနမ္ပိ ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော ဟောတီ’’တိ. သမာနဝီထိတာ စ ယသ္မာ သမာနဝေဒနာ သမာနဟေတုကာ စ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဝေဒနာယ ဝါ ဟေတူဟိ ဝါ သဒိသကုသလာန’’န္တိ အာဟ. ဝါ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ အနိယမတ္ထော. တေန ဉာဏသင်္ခါရာဒိဘေဒဿပိ ဝိကပ္ပနဝသေန သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. စုတိပိ ဂဟိတာ တံသဘာဝတ္တာ. ဘဝင်္ဂစိတ္တမေဝ ဟိ ပရိယောသာနေ ‘‘စုတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ကုသလာကုသလာနန္တရဉ္စ ကဒါစိ သာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ တဒါရမ္မဏမ္ပိ ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ကိရိယဇဝနာနန္တရံ တဒါရမ္မဏုပ္ပတ္တိယန္တိ အဓိပ္ပါယော.

ကာမာဝစရကိရိယာယ အာဝဇ္ဇနဿာတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော အဓိပ္ပေတောတိ ဒဿေန္တော ‘‘အာဝဇ္ဇနဂ္ဂဟဏေန ကာမာဝစရကိရိယံ ဝိသေသေတီ’’တိ အာဟ. တမေဝ ဟိ အတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ကာမာဝစရဝိပါကော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနမ္ပိ ဂဟိတံ သန္တီရဏာနန္တရတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော.

အနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. သဟဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၆. ပေါရာဏပါဌောတိ ပုရာတနော အဋ္ဌကထာပါဌော. ဣမဿာတိ ဣမဿ ပဒဿ. အဝုတ္တဿာတိ ပါဠိယံ အဝုတ္တဿ. ယဒိပိ သဟဂတသဒ္ဒဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာယံ သံသဋ္ဌသဒ္ဒဿ ဝိယ သမာနတ္ထဿပိ ကတ္ထစိ သဒ္ဒန္တရဿ အတ္ထော ဝုစ္စတိ ပရိယာယဝိသေသဗောဓနတ္ထံ၊ တထာပိ န မူလသဒ္ဒဿ အတ္ထော ဝိဘာဝိတော ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န စ။ပေ။ ဟောတီ’’တိ. ‘‘အညမည’’န္တိ စ ‘‘အညအည’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ မ-ကာရာဂမံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော၊ ကမ္မဗျတိဟာရေ စေတံ ပဒံ၊ တသ္မာ ဣတရေတရန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ဧကသ္မိံယေဝ ခဏေ ပစ္စယုပ္ပန္နပစ္စယဘာဝဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ ယော ဟိ ယဿ ပစ္စယော ယသ္မိံ ခဏေ၊ တသ္မိံယေဝ ခဏေ သောပိ တဿ ပစ္စယောတိ အယမေတ္ထ အညမညပစ္စယတာ. တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အညော အညဿာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဣမိနာ။ပေ။ ဒီပေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဩက္ကမနံ ပဝိသနန္တိ အတ္ထော. အာသနက္ခဏေ ဟိ ဓမ္မာ ပုရိမဘဝတော ဣမံ ဘဝံ ပဝိသန္တာ ဝိယ ဟောန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပရလောကတော ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ပဝိသန္တံ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. တသ္မာ အဝိသေသေန ပဋိသန္ဓိ ဩက္ကန္တိသဒ္ဒါဘိဓေယျာတိ အဓိပ္ပါယေန ဝုတ္တံ ‘‘ဩက္ကန္တိ။ပေ။ အဓိပ္ပါယေနာဟာ’’တိ. တံနိဝါရဏတ္ထန္တိ တဿ ခဏန္တရေ ရူပီနံ သဟဇာတပစ္စယဘာဝဿ ‘‘ကဉ္စိ ကာလေ န သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ နိဝါရဏတ္ထံ. တေန ပဒဒွယေန သမာနေသု ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မေသု ပုရိမတော ပစ္ဆိမဿ ဝိသေသမတ္ထံ ဒဿေတိ.

ဧဝဉ္စ ‘‘ကဉ္စိ ကာလေ’’တိ ပဒဿ ‘‘ကေစိ ကာလေတိ ဝါ၊ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ’’တိ ဝါ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယေန ပဌမဝိကပ္ပံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပကာရန္တရေန ဒဿေတုံ ‘‘ကဉ္စိ ကာလေတိ ကေစိ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေတိ ဝါ အတ္ထော’’တိ အာဟ. တေန ‘‘ကဉ္စီ’’တိ အယံ သာမညနိဒ္ဒေသောတိ ဒဿေတိ. ယော ဟိ အယံ ‘‘ကေစီ’’တိ ပစ္စတ္တဗဟုဝစနာဘိဓေယျော အတ္ထော၊ ယော စ ‘‘ကိသ္မိဉ္စီ’’တိ ဘုမ္မေကဝစနာဘိဓေယျော၊ တဒုဘယံ သတိ ကာလဝန္တကာလတာဝိဘာဂေ ကိံ-သဒ္ဒဿ ဝစနီယတာသာမညေန ပန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ‘‘ကဉ္စီ’’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တန္တိ တံ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ကေစိ ကိသ္မိဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ကိသ္မိဉ္စီ’’တိ ဘုမ္မဝသေနေဝ ဝုတ္တံ. တေန ယထာဝုတ္တအတ္ထဝိဘာဂေန ပဒေန. ဝတ္ထုဘူတာတိ ဝတ္ထုသဘာဝါ. ဟဒယရူပမေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ရူပန္တရာနန္တိ ဟဒယဝတ္ထုတော အညရူပါနံ. အရူပီနံ သဟဇာတပစ္စယတံ ပုဗ္ဗေ ‘‘ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပ’’န္တိ ဧတ္ထ အနိဝါရိတံ နိဝါရေတီတိ ယောဇနာ၊ တထာ ဝတ္ထုဿ စ ကာလန္တရေ ပဋိသန္ဓိကာလတော အညသ္မိံ ကာလေ အရူပီနံ နိဝါရေတီတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာတိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တအတ္ထဝဏ္ဏနာယ ပါဠိယံ ဝိဘတ္တိနိဒ္ဒေသဿ ရူပကဘာဝမာဟ. ပုနပိ ပုရိမတော ပစ္ဆိမဿ ဥပစယေန ဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုရိမေန စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပုရိမေနာတိ ‘‘ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပ’’န္တိ ဣမိနာ ပစ္စယနိဒ္ဒေသဝစနေန. ‘‘ဧကော ခန္ဓော ဝတ္ထု စ တိဏ္ဏံ ခန္ဓာန’’န္တိအာဒိနာ ပဋိစ္စဝါရာဒိပါဌေန. အတ္ထဝိဝရဏဉှိ ပစ္စယနိဒ္ဒေသပါဠိယာ သဗ္ဗေပိ သတ္တ မဟာဝါရာ. ဝတ္ထုဿ ဝတ္တဗ္ဗတ္တေ အာပန္နေ ကိန္တိ ပစ္စယောတိ တဿ နာမဿာတိ ယောဇနာ. ဧတေနာတိ ‘‘ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာန’’န္တိ ဧတေန ဝစနေန. ကေဝလဿာတိ နာမရဟိတဿ ဝတ္ထုဿ. တထာတိ နာမဿ ပစ္စယဘာဝေန.

ကတ္ထစီတိ ‘‘ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ကဉ္စိ ကာလံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧတသ္မိံ နိဒ္ဒေသေ. ဧတ္ထ ဟိ အညမညသဟဇာတပစ္စယဘာဝေါ လဗ္ဘတိ. ဝစနေနာတိ ‘‘အညမည’’န္တိ ဣမိနာ ဝစနေန ပါဠိယံ သဟဇာတပစ္စယဘာဝဿ အသင်္ဂဟိတတ္တာ၊ အတ္ထတော ပန လဗ္ဘတေဝါတိ. တေနာဟ ‘‘လဗ္ဘမာနေပီ’’တိ. တဿာတိ အညမညပစ္စယတ္တဿ. ဧဝန္တိ ‘‘န အညမညဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ပကာရေန. သမုဒါယေကဒေသဝသေန သာမိဝစနန္တိ အဝယဝါဝယဝိသမ္ဗန္ဓေ အဝယဝိနိ သာမိဝစနန္တိ အတ္ထော၊ နိဒ္ဓါရဏေ ဝါ ‘‘ကဏှာ ဂါဝီန’’န္တိအာဒီသု ဝိယ.

သဟဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. နိဿယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၈. ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေတိ ဣဒံ န လဗ္ဘတိ သဗ္ဗဒါပိ နိဿယပစ္စယတာယ လဗ္ဘမာနတ္တာ. သဟဇံ ပုရေဇန္တိ ဟိ ဝိဘာဂံ အနာမသိတွာ နိဿယတာမတ္တမေဝ နိဿယပစ္စယတာ. ဝတ္ထုရူပံ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေတိ ဝတ္ထုရူပံ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ စာတိ စ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဿာတိ အာရုပ္ပဝိပါကဋ္ဌပနဿ. ပကာသေတဗ္ဗတ္တာတိ ဣမိနာ အပါကဋံ ပါကဋံ ကတွာ ဝစနေန စောဒနာ အနောကာသာတိ ဒဿေတိ.

နိဿယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ဥပနိဿယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉. ဥပနိဿယေ တယောတိ အနန္တရာရမ္မဏပကတူပနိဿယပ္ပဘေဒေ တယော ဥပနိဿယေ. အနေကသင်္ဂါဟကတာယာတိ အနေကေသံ ပစ္စယဓမ္မာနံ သင်္ဂဟဏတော. ဧကန္တေနေဝ ဟောန္တိ စိတ္တနိယမဟေတုဘာဝေန ပဝတ္တိနိယမတော. ယေသု ပဒေသူတိ ယေသု ကုသလာဒိပဒေသု. သင်္ဂဟိတောတိ သင်္ဂဟံ ဂတော၊ ကုသလာဒိပဒေသု ယေသံ ပဒါနံယေဝ အနန္တရူပနိဿယော လဗ္ဘတီတိ အတ္ထော. တေသု ‘‘ကေသဉ္စီ’’တိ န ဝုတ္တံ. ကသ္မာ? န သက္ကာ ဝတ္တုံ ဧကန္တေနေဝ ဥပလဗ္ဘနတော. တေသူတိ ကုသလာကုသလပဒေသု. န ဟိ ကုသလော အကုသလဿ အနန္တရူပနိဿယော ဟောတိ၊ အကုသလော ဝါ ကုသလဿ၊ အာရမ္မဏပကတူပနိဿယာ ပန အနေကန္တိကာ၊ တသ္မာ တတ္ထ ‘‘ကေသဉ္စီ’’တိ ဝုတ္တံ. သိဒ္ဓါနံ ပစ္စယဓမ္မာနန္တိ ပစ္စယဘာဝေန ပုရိမနိပ္ဖန္နာနံ ကုသလာဒီနံ ကုသလဿ အကုသလဿ ဝါတိ အတ္ထော. အကုသလာဒီဟီတိ ယထာသင်္ချံ အကုသလေန ကုသလေန ဝါ. အဝိသေသေနာတိ ယထာဝုတ္တဝိသေသေ နိယမံ အဂ္ဂဟေတွာ အကုသလာဒီသု အကုသလကုသလာနံ ‘‘ကေသဉ္စီ’’တိအာဒိနာ.

အနာရမ္မဏတ္တာ အာရမ္မဏူပနိဿယံ ပုဗ္ဗာပရနိယမေန အပ္ပဝတ္တိတော အနန္တရူပနိဿယံ န လဘတီတိ ယောဇနာ. ပကတဿာတိ နိပ္ဖါဒိတဿ၊ ဥပသေဝိတဿ ဝါ. န ဟိ ရူပသန္တာနဿ သဒ္ဓါဒိနိပ္ဖါဒနံ အတ္ထိ၊ ဥတုဘောဇနာဒိဥပသေဝနံ ဝါ သမ္ဘဝတိ. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဟိ။ပေ။ ရူပသန္တာနေနာ’’တိ. နနု စ ရူပသန္တာနေ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသော လဗ္ဘတိ၊ သော စ န ဝိနာ သမာနဇာတိယေန ကာရဏေနာတိ သွာယံ ပကတူပနိဿယလာဘောတိ ကဒါစိ အာသင်္ကေယျာတိ အာဟ ‘‘ယသ္မိဉ္စာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တန္တိ ဥတုဗီဇာဒိကံ ကမ္မာဒိ စ တေန ရူပေန ပုရိမနိပ္ဖန္နေန. ဥပ္ပါဒနံ သာဘိသန္ဓိကံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဓိပတီသု ပုဗ္ဗာဘိသင်္ခါရော ဝိယ ပကပ္ပနံ သံဝိဒဟနံ. ပကရဏံ ဝုတ္တလက္ခဏေန ကာရဏဘာဝေန အဝဋ္ဌာနံ၊ ယတော ကာရဏဝိသေသော ‘‘ပကတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ရူပဿေဝ တံ ပဋိက္ခိပီယတီတိ အာဟ ‘‘ယထာ စ။ပေ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ. ဧဝမ္ပိ ဥတုဗီဇာဒီနံ အင်္ကုရာဒီသု ကထံ ပစ္စယဝိသေသဘာဝေါတိ အာဟ ‘‘ဥတုဗီဇာဒယော ပန။ပေ။ ဘာဝတော’’တိ. ဥပနိဿယောတိ စ ယသ္မာ ဗလဝတာကာရဏံ အဓိပ္ပေတံ၊ တသ္မာ န ဧတ္ထ ဧကန္တေန ပုရိမနိပ္ဖတ္တိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. ယဒိ ဧဝံ ပါဠိယံ ကထံ ပုရိမဂ္ဂဟဏန္တိ အာဟ ‘‘ပုရိမပုရိမာနံယေဝ ပနာ’’တိအာဒိ. တေပိ ဝါ ပရိကပ္ပနဝသေန ပုရိမနိပ္ဖန္နာယေဝ နာမ ဟောန္တိ. န ဟိ အသံဝိဒိတာကာရေ ဝတ္ထုသ္မိံ ပတ္ထနာပဝတ္တီတိ. တေနာဟ ‘‘တံသမာနလက္ခဏတာယာ’’တိ.

ဓမ္မေတိ ပုဂ္ဂလသေနာသနပညတ္တီနံ ဥပါဒါနဘူတေ ဓမ္မေ. အယံ နယောတိ ပညတ္တိမုခေန ပညပေတဗ္ဗာ တဒုပါဒါနဘူတာ ဓမ္မာ ဂယှန္တီတိ ယထာဝုတ္တော နယော. ဧတ္ထေဝါတိ ‘‘သေနာသနမ္ပိ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧတသ္မိံယေဝ ဝစနေ. ကထံ ပစ္စုပ္ပန္နဿ ပကတူပနိဿယဘာဝေါတိ စောဒနာယ ‘‘ဝက္ခတီ’’တိအာဒိနာ အာဂမံ ဒဿေတွာ ယုတ္တိံ ဒဿေတုံ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာနမ္ပိစ တာဒိသာနံ ပုဗ္ဗေ ပကတတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. တာဒိသာနန္တိ ယာဒိသာ ဥတုအာဒယော ပစ္စုပဋ္ဌိတာ၊ တာဒိသာနံ တတော ပုဗ္ဗေ ပုရေတရံ ပကတတ္တာ ပကတူပနိဿယယောဂျတာယ အာပါဒိတတ္တာ.

ကသိဏာဒီနမ္ပိ အာရမ္မဏူပနိဿယတာ သမ္ဘဝတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ‘ဧကစ္စာယာ’တိ အာဟာ’’တိ. တထာ ဟိ ‘‘ကသိဏမဏ္ဍလံ ဒိသွာ’’တိအာဒိနာ တဿ ဥပနိဿယဘာဝေါ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တော.

အရူပါဝစရကုသလမ္ပိ ဥပနိဿယော ဟောတိ၊ ပဂေဝ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလန္တိ အဓိပ္ပါယော. တံ ပန ယထာ ဥပနိဿယော ဟောတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မိံ ကသိဏာဒိမှီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အနုပ္ပန္နဈာနုပ္ပါဒနေတိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ သန္ဓာယာဟ၊ အရူပါဝစရဇ္ဈာနေ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. တဒုပ္ပါဒကကုသလာနန္တိ တဿ ရူပါဝစရဝိပါကဿ ဥပ္ပါဒကကုသလာနံ၊ ရူပါဝစရကုသလာနန္တိ အတ္ထော. ပဋိသန္ဓိနိယာမကဿာတိ ရူပါဝစရပဋိသန္ဓိနိယာမကဿ. စုတိတောတိ ရူပါဝစရပဋိသန္ဓိယာ အနန္တရပစ္စယဘူတာယ စုတိယာ. ပုရိမဇဝနဿ ဝသေနာတိ စုတိယာ အာသန္နဇဝနဘာဝေန. ရူပါဝစရကုသလံ အရူပါဝစရဝိပါကဿာတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘တဒုပ္ပါဒကကုသလာန’’န္တိအာဒိနာ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ. ယထာ စ ‘‘ရူပါဝစရကုသလံ အရူပါဝစရဝိပါကဿ ဥပနိဿယော’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ‘‘ကာမာဝစရကုသလမ္ပိ တဒုပ္ပါဒကကုသလာန’’န္တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. လောကုတ္တရဝိပါကဿ တေဘူမကကုသလာနမ္ပိ ပါဒကာဒိဝသေန ဥပနိဿယဘာဝေါ ပါကဋောယေဝ၊ တထာ တံတံဘူမကကုသလာနံ တံတံဘူမကကိရိယာနံ၊ ကာမာဝစရကုသလဿ ရူပါရူပါဝစရကိရိယာနံ၊ ရူပါဝစရကုသလဿ အရူပါဝစရကိရိယာယ ဥပနိဿယဘာဝေါတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ဧဝံ ပစ္စေကံ။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ အာဟ. ‘‘သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယ ဒါနံ ဒေတီ’’တိအာဒိနာ ပကတူပနိဿယော ဥဒ္ဒေသဝသေနေဝ ပါဌော အာဂတော၊ န ဝိဘဇနဝသေနာတိ အာဟ ‘‘ပါဠိယမ္ပိ။ပေ။ ဝိဿဇ္ဇိတော’’တိ. ကုသလတ္တိကာဒီသု အနုလောမာဒိဘေဒဘိန္နတ္တာ ပဉှာဝါရေသူတိ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော.

လောကုတ္တရနိဗ္ဗတ္တနံ ဥပနိဿာယ ပရဿ သိနေဟုပ္ပါဒနေ လောကုတ္တရဓမ္မာ ဥပနိဿယော ဝိယ ဟောန္တီတိ အယမေတ္ထ လေသော၊ ဘာဝိနော ပန လောကုတ္တရဿ အကုသလာနံ ဥပနိဿယတာ သမ္ဘဝတီတိ အာဟ ‘‘န ဣဒံ သာရတော ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော’’တိ. ရူပါဝစရာဒိကုသလာနန္တိ ရူပါရူပါဝစရလောကုတ္တရကုသလာနံ ဥပ္ပါဒိယမာနဿ ရူပါဝစရကုသလဿာတိ ယောဇနာ. ရူပါဝစရကိရိယဿ စ အရူပါဝစရဝိပါကော ဥပနိဿယော ကထန္တိ အာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေ နိဝုတ္ထာဒီသု။ပေ။ အရဟတော’’တိ. တံ တံ ဝိပါကံ ပတ္ထေန္တော တဿ တဿ ဝိပါကဿ ဟေတုဘူတံ ကုသလံ နိဗ္ဗတ္တေတီတိ ဝိပါကာနံ ကုသလူပနိဿယတာတိ အာဟ ‘‘စတုဘူမကာ။ပေ။ ဥပနိဿယော’’တိ. လောကိယကုသလာနံ ပန လောကုတ္တရဝိပါကာ ဥပနိဿယော န ဟောန္တီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယဒိပီ’’တိအာဒိမာဟ. တေနေဝ ဟိ ‘‘တထာ တေဘူမကဝိပါကော’’တိ တေဘူမကဂ္ဂဟဏံ ကတံ. တတ္ထ တေနာတိ အနာဂါမိနာ. တန္တိ အရဟတ္တဖလံ. တသ္မာတိ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗတ္တာ. တာနိ ဝိယာတိ သောတာပတ္တိဖလာနိ ဝိယ. တေသန္တိ ပုထုဇ္ဇနာဒီနံ. ဣမဿာတိ အနာဂါမိနော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ပုထုဇ္ဇနာဒီနံ သန္တာနေ ဈာနာဒီနံ သောတာပတ္တိဖလာဒီနံ န ဥပနိဿယပစ္စယော အနုပလဒ္ဓပုဗ္ဗတ္တာ၊ ဧဝံ အနာဂါမိနော ဈာနာဒီနံ အဂ္ဂဖလံ ဥပနိဿယပစ္စယော အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ဥပလဒ္ဓပုဗ္ဗသဒိသမေဝ ဟိ အနာဂတမ္ပိ ဥပနိဿယော’’တိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဟေဋ္ဌိမဖလာနံ ကုသလူပနိဿယတာ ဝုတ္တာ ဧဝ.

ယထာ ဝိပါကာ ကုသလာနံ၊ ဧဝံ ကိရိယာပိ တေသံ ဥပနိဿယော ဟောတီတိ တံ နယံ ဒဿေတုံ ‘‘ကိရိယံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါဒိ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယောနိသောမနသိကာရေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ စတုဘူမကကုသလဿပိ ယောနိသောမနသိကာရော ဥပနိဿယော ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ တဒတ္ထံ ယောနိသောမနသိကာရံ ပဝတ္တေန္တဿာတိ အတ္ထော. တန္တိ ယောနိသောမနသိကာရံ. အကုသလဿ စ စတုဘူမကဝိပါကဿ ဥပနိဿယော ယောနိသောမနသိကာရောတိ ယောဇနာ. ဧဝံ ကိရိယဿပီတိ ယထာ ကုသလဿ ယောနိသောမနသိကာရဿ ဝသေန ဥပနိဿယော ဝုတ္တော၊ ဧဝံ ကိရိယဿပိ ယောနိသောမနသိကာရဿ ဝသေန ယောဇေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သော ဟိ တံ ဥပနိဿာယ ရာဂါဒိဥပ္ပါဒနေ အကုသလဿ ဝုတ္တနယေန ကုသလာကုသလူပနိဿယဘာဝမုခေန စတုဘူမကဝိပါကဿ ဥပနိဿယော ဟောတိယေဝ. ယဒိ ကိရိယသင်္ခါတော။ပေ။ ဟောတိယေဝ၊ အထ ကသ္မာ ပကတူပနိဿယဝိဘဇနေ ကိရိယာ န ဂဟိတာ၊ ဥတုဘောဇနသေနာသနာနိယေဝ ဂဟိတာနီတိ အာဟ ‘‘နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မေသု။ပေ။ နယဒဿနမတ္တမေဝါ’’တိ. ဧဝမာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ သဟဇာတော အဗျာကတော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ န ဥပနိဿယပစ္စယာ’’တိ ဧဝမာဒိကံ သင်္ဂဏှာတိ. ဥပနိဿယပရိယာယော ဥပနိသသဒ္ဒေါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိညာဏူပနိသံ နာမရူပံ၊ နာမရူပူပနိသဉ္စ သဠာယတနန္တိအာဒိကေနာ’’တိ. ဧတ္ထ ဟိ ဝိညာဏဿ နာမရူပါနံ ဖဿရူပါဒီနံ စက္ခာယတနာဒီနဉ္စ ဥပနိဿယဘာဝေါ ဝုတ္တောတိ.

ဥပနိဿယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ပုရေဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၀. ဒဿိတမေဝ နယဒဿနဝသေနာတိ ယောဇနာ. ယဒိ ဒဿိတမေဝ၊ ကသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သာဝသေသဝသေန ဒေသနာ ကတာ’’တိ အာဟ ‘‘သရူပေန အဒဿိတတ္တာ’’တိ. ‘‘ယံ ယံ ဓမ္မံ ပုရေဇာတံ အာရဗ္ဘ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ၊ တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝံ သရူပေန ပါဠိယံ အဒဿိတတ္တာ. ဣဒ္ဓိဝိဓာဘိညာယ စာတိ စ-သဒ္ဒေန စုတူပပါတဉာဏဿပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တဿပိ ဟိ ရူပဓမ္မာရမ္မဏကာလေ အဋ္ဌာရသသု ယံ ကိဉ္စိ အာရမ္မဏပုရေဇာတံ ဟောတိ ပစ္စုပ္ပန္နာရမ္မဏတ္တာ. ‘‘စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. ဒိဗ္ဗစက္ခုဒိဗ္ဗသောတဉာဏေသု စ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ.

ဣတရဿပိ အဘာဝါတိ အာရမ္မဏပုရေဇာတဿပိ အဘာဝါ အဂ္ဂဟဏံ ပဋိသန္ဓိဘာဝိနောတိ ယောဇနာ. သတိပိ ကဿစိ ပဋိသန္ဓိဘာဝိနော အာရမ္မဏပုရေဇာတေ ဝိဘူတံ ပန ကတွာ အာရမ္မဏကရဏာဘာဝတော အဝိဇ္ဇမာနသဒိသန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဣတရဿပိ အဘာဝါ’’တိ. တေနေဝါဟ ‘‘ပဋိသန္ဓိယာ ဝိယ အပရိဗျတ္တဿ အာရမ္မဏဿ အာရမ္မဏမတ္တဘာဝတော’’တိ. သန္တီရဏဘာဝိနော မနောဝိညာဏဓာတုယာပိ ဧကန္တေနေဝ ပုရေဇာတပစ္စယော ရူပါဒီနိ ပဉ္စာရမ္မဏာနီတိ ယောဇနာ. ဧတ္ထ စ ‘‘မနောဓာတူနဉ္စာ’’တိအာဒိ ‘‘တဒါရမ္မဏဘာဝိနော’’တိ ပဒဿ ပုရတော ဝတ္တဗ္ဗော၊ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ လိခိတံ.

ပုရေဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၁. ပစ္ဆာဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၁. နိရဝသေသဒဿိတပုရေဇာတဒဿနဝသေနာတိ ‘‘စတုသမုဋ္ဌာနိကတိသမုဋ္ဌာနိကရူပကာယဿာ’’တိ ဧဝံ နိရဝသေသတော ဒဿိတဿ ပုရေဇာတဿ ပစ္စယုပ္ပန္နဿ ဒဿနဝသေန. ပစ္စယာ ဟိ ဣဓ ကာမာဝစရရူပါဝစရဝိပါကာ၊ တေသု ကာမာဝစရဝိပါကော စ စတုသမုဋ္ဌာနိကရူပကာယဿ ပစ္စယော၊ န ဣတရော. တေနေဝါဟ ‘‘ရူပါဝစရဝိပါကော ပန အာဟာရသမုဋ္ဌာနဿ န ဟောတီ’’တိ၊ တသ္မာ ‘‘တဿေဝါ’’တိ ဝုတ္တေပိ ယထာရဟမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ပစ္ဆာဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၂. အာသေဝနပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၂. ပကာရေဟိ ဂုဏိတံ ပဂုဏံ၊ ဗဟုက္ခတ္တုံ ပဝတ္တိယာ ဘာဝိတန္တိ အတ္ထော. အတိသယေန ပဂုဏံ ပဂုဏတရံ၊ တတောယေဝ ဗလဝတရံ. တဿ ဘာဝေါ၊ တေန ပဂုဏတရဗလဝတရဘာဝေန ဝိသိဋ္ဌံ ဝိသေသပ္ပတ္တံ. သွာယံ ဝိသေသော ဝိပါကေ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ဧတေန ဝိပါကာဗျာကတတော ဝိသေသေတီ’’တိ.

အာသေဝနပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၃. ကမ္မပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၃. ဧဝံသဘာဝါတိ ကမ္မပစ္စယေန ဥပကာရကသဘာဝါ. သမတ္ထတာတိ အာနုဘာဝေါ. တဿာတိ ဝိပါကက္ခန္ဓကဋတ္တာရူပသင်္ခါတဿ ဖလဿ. ကမ္မပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တောတိ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တော. ဧကဝေါကာရေ ရူပမ္ပီတိ ဧကဝေါကာရေပိ ရူပံ န ဇနေတိ၊ ပဂေဝ စတုဝေါကာရေတိ အတ္ထော.

ကမ္မပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၄. ဝိပါကပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၄. ယထာ ဟိ ရူပဘဝေ သညီနံ တံနိဗ္ဗတ္တိတပုညာဘိသင်္ခါရေနေဝ ရူပုပ္ပတ္တိ၊ ဧဝံ အသညီနမ္ပီတိ တတ္ထ ကာမာဝစရကမ္မုနာ ယထာ ဝိပါကာနုရူပါနံ ပစ္စယော ဟောန္တော ကေသဉ္စိယေဝ ဟောတိ၊ န သဗ္ဗေသံ၊ ကတ္ထစိယေဝ ဟောတိ၊ န သဗ္ဗတ္ထ၊ န ဧဝံ ဝိပါကာနန္တိ အာဟ ‘‘ဧကန္တေနာ’’တိ. တေသံ ဝသေနာတိ တေသံ ဝိပါကပစ္စယလာဘီနံ ဝိပါကက္ခန္ဓာနံ ဝသေန. န ဟီတိအာဒိနာ ‘‘ဧကန္တေနာ’’တိ ဝုတ္တမတ္ထံ ဗျတိရေကတော ဝိဘာဝေတိ. ဘူမိဒွယဝိပါကောတိ ကာမာဝစရရူပါဝစရဝိပါကော အာရုပ္ပေ ရူပဿ န ဟိ ပစ္စယောတိ ယောဇနာ.

ဝိပါကပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၅. အာဟာရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၅. ကေဝလာယ ဩဇာယ အဇ္ဈောဟရဏဿ အဘာဝါ ‘‘အသိတပီတာဒိဝတ္ထူဟိ သဟ အဇ္ဈောဟရိတောဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ခါဒနီယဘောဇနီယပ္ပဘေဒေ အသိတေ တာဝ ကဗဠီကာရတာ ဟောတု၊ ပါတဗ္ဗာဒိကေ ပန ကထန္တိ အာဟ ‘‘ပါတဗ္ဗ။ပေ။ ဟောန္တီ’’တိ. ယေဘုယျဝသေန ဝါ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

အနုပါလကောတိ ဥပတ္ထမ္ဘကော. စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယဘာဝေါ ကဗဠီကာရာဟာရဿ ဝိစာရေတွာ ဂဟေတဗ္ဗော. ကသ္မာတိ စေ? ဧတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိနာ. သတိ ဟိ ပစ္စယဘာဝေ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနော ကဗဠီကာရာဟာရော စိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ န ပန ဝုတ္တံ၊ နောစိတ္တသမုဋ္ဌာနဿ ပန ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘တိဝိဓောပိ။ပေ။ ဝုတ္တော’’တိ.

အာဟာရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၆. ဣန္ဒြိယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၆. ‘‘မိဿကတ္တာ’’တိ ဣဒံ ဣန္ဒြိယတာယ ရူပါရူပဇီဝိတိန္ဒြိယာနံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဒေသိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ မိဿကတ္တာတိ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမိဿကတ္တာတိ အတ္ထော. ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ. န သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ယထာ ပဉှာပုစ္ဆကေ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ မိဿကတ္တာ န ဂဟိတံ၊ န ဧဝမိဓ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ အဂ္ဂဟိတန္တိ အတ္ထော.

အရူပါနံ စက္ခုဝိညာဏာဒီနံ ပစ္စယန္တရာပေက္ခာနိ အာဝဇ္ဇနာရမ္မဏာဒိအညပစ္စယသာပေက္ခာနိ ဣန္ဒြိယပစ္စယာ သိယုံ စက္ခာဒီနံ ရူပါရူပါနံ အညမညံ ကဒါစိပိ အဝိနိဗ္ဘုတ္တဘာဝဿ အဘာဝတော၊ ပစ္စယန္တရသမောဓာနာပေက္ခတာယ စ. ယော ပန နိရပေက္ခောတိ ယထာ စက္ခာဒီနိ ပစ္စယန္တရေသု သာပေက္ခာနိ၊ ဧဝံ သာပေက္ခော အဟုတွာ ယော တတ္ထ နိရပေက္ခော ဣန္ဒြိယပစ္စယော ဟောတိ အဝိနိဗ္ဘုတ္တဓမ္မာနံ ယထာ ဒုဝိဓမ္ပိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ၊ သော အတ္တနော။ပေ။ နတ္ထီတိ ယောဇနာ. အဝိနိဗ္ဘုတ္တာနံ တေသမ္ပိ လိင်္ဂါဒီနံ သိယုံ ဝိနိဗ္ဘုတ္တာနံ ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယတာဘာဝဿ အဒိဋ္ဌတ္တာ. နနု စက္ခာဒီနံ ဝိနိဗ္ဘုတ္တာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယဘာဝေါ ဒိဋ္ဌောတိ? သစ္စံ ဒိဋ္ဌော၊ န ပန သော သမာနဇာတိယာတိ ဒဿေန္တော ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. သတိ စေဝန္တိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေ သမာနဇာတိယံယေဝ အဝိနိဗ္ဘုတ္တဿ ဣန္ဒြိယပစ္စယဘာဝေ သတိ ဣတ္ထိပုရိသိန္ဒြိယေဟိ သဒ္ဓိံ. သဟယောဂေ ဟိ ဣဒံ ကရဏဝစနံ. ယဒိပိ ဣတ္ထိပုရိသိန္ဒြိယာနိ လိင်္ဂါဒီနံ ကလလာဒိကာလေ ဣန္ဒြိယပစ္စယတံ န ဖရေယျုံ တေသံ တဒါ အဘာဝတော. ယေ ပန ရူပဓမ္မာ တဒါ သန္တိ၊ တေဟိ အဝိနိဗ္ဘုတ္တာဝ၊ တေသံ ကသ္မာ န ဖရန္တီတိ အာဟ ‘‘အညေသံ ပနာ’’တိအာဒိ. အဗီဇဘာဝတော အနိမိတ္တဘာဝတော. တဒနုရူပါနန္တိ ကလလာဒိအဝတ္ထာနုရူပါနံ အတ္ထိတံ ဣစ္ဆန္တိ၊ ယတော ‘‘ဣတ္ထီ၊ ပုရိသော’’တိ ပကတိဝိဘာဂေါ ဝိညာယတီတိ တေသံ အဓိပ္ပါယော.

ကုသလဇာတိယန္တိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ. ယေ ပန ‘‘ကုသလဇာတိက’’န္တိ ပဌန္တိ၊ တေသံ ပစ္စတ္တေကဝစနံ. ဝိသုံ ဧကဇာတိ ဝါ ဘူမိ ဝါ န ဟောတိ တဒေကဒေသဘာဝတော. ဟေတုအာဒီသုပီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘အကုသလာဟာရေသုပိ ဧသေဝ နယော’’တိ ဧဝမာဒိကံ သင်္ဂဏှာတိ. ဧသ နယောတိ ယွာယံ ‘‘ဘူမိဝသေန ဝုတ္တေသူ’’တိအာဒိနာ အရူပေ အလဗ္ဘမာနဿ ဣန္ဒြိယပစ္စယဿ အဋ္ဌပနေ အတ္ထနယော ဝုတ္တော၊ ဧသ နယော ယောဇေတဗ္ဗောတိ. တထာ အပရိယာပန္နကုသလဟေတု၊ တထာ အကုသလဟေတူတိ ဧတ္ထာပိ ပဌမာပရိယာပန္နကုသလဟေတု ဒေါမနဿသဟဂတာကုသလဟေတု စ ဝိသုံ ဧကဇာတိ ဘူမိ ဝါ န ဟောန္တီတိ အာရုပ္ပေ အလဗ္ဘမာနာပိ ဝိသုံ န ဌပိတာတိ ယောဇေတဗ္ဗော. ဧသ နယော ‘‘အကုသလာဟာရေသုပိ ဧသေဝ နယော’’တိ ဧဝမာဒီသု.

သတိ သဟဇာတပစ္စယတ္တေ ဥပ္ပါဒက္ခဏေပိ ဣန္ဒြိယပစ္စယတာ သိယာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘သဟဇာတပစ္စယတ္တာဘာဝံ သန္ဓာယာ’’တိ. ဝုတ္တဉှိ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သဟ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော သဟဇာတပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. အဋ္ဌ. ပစ္စယုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ). တဿ ပန သဟဇာတပစ္စယတ္တာဘာဝေါ ယဒိပိ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သဟဇာတပစ္စယတာ ပန တဿ နတ္ထီ’’တိ သရူပေနေဝ ဒဿိတော၊ တထာပိ တံ အနနုဇာနန္တော ‘‘ဥပ္ပါဒ။ပေ။ နိဝါရေတု’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ဝက္ခတီ’’တိအာဒိနာ တမတ္ထံ သမတ္ထေတိ. ကမ္မပစ္စယသဒိသန္တိ ဟိ ဧတေန တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ပစ္စယဘာဝေါ ပကာသိတော. ပဝတ္တေစာတိ စ-သဒ္ဒေန ပဋိသန္ဓိယဉ္စ ကဋတ္တာရူပဿ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယတော အညော ဣန္ဒြိယပစ္စယော န ဟိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ. ပဋိစ္စဝါရာဒယော သမ္ပယုတ္တဝါရပရိယောသာနာ ဆ ဝါရာ ဥပ္ပါဒက္ခဏမေဝ ဂဟေတွာ ပဝတ္တာ ‘‘ကုသလံ ဓမ္မံ ပဋိစ္စ ကုသလော ဓမ္မော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဟေတုပစ္စယာ’’တိအာဒိနာ၊ န ဌိတိက္ခဏန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဧဝဉ္စ ကတွာတိ ဥပ္ပါဒက္ခဏမေဝ ဂဟေတွာ ပဝတ္တတ္တာ. ဧတေသူတိ ယထာဝုတ္တေသု ဆသု ဝါရေသု. ကေစိ ပန ‘‘ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယဿ အနုပါလနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ န ပါကဋံ ဗလဝဉ္စ ယထာ ဌိတိက္ခဏေ ပစ္ဆာဇာတာဒိပစ္စယလာဘတော ထိရဘာဝပ္ပတ္တိယာဿ တံ ပါကဋံ ဗလဝဉ္စ၊ တသ္မာ ‘ဌိတိက္ခဏေ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ.

ဣန္ဒြိယပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၇. ဈာနပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၇. သောမနဿဒေါမနဿသင်္ခါတာနီတိ သောမနဿဒေါမနဿပရိယာယေန ဝုတ္တာနိ၊ ဈာနင်္ဂဘာဝဝိသေသနတော ဝါ သောမနဿဒေါမနဿဘူတာနေဝ သုခဒုက္ခာနိ ဈာနင်္ဂါနိ၊ န ဣတရသုခဒုက္ခာနီတိ ဈာနင်္ဂဘူတာနံယေဝ သုခဒုက္ခာနံ ဈာနင်္ဂဘာဝဒဿနတ္ထံ သောမနဿဒေါမနဿဂ္ဂဟဏံ ကတံ. ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမေဝ ‘‘ဒွိပဉ္စဝိညာဏေသူ’’တိအာဒိနာ ဝိတ္ထာရတော ဝိဘာဝေတိ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ. တေနာတိ ဝိသေသနဘူတေန သောမနဿဒေါမနဿဂ္ဂဟဏေန.

အဘိနိပါတမတ္တတ္တာတိ အာရမ္မဏကရဏမတ္တဘာဝတော. စိန္တနာပဝတ္တိယာ ဥပနိဇ္ဈာယနပဝတ္တိယာ. ယထာဝုတ္တေနေဝ ကာရဏေနာတိ ‘‘ဥပနိဇ္ဈာနာကာရဿ အဘာဝတော’’တိ ဧတေန ကာရဏေန. ပုဗ္ဗေတိအာဒိတော. စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဝဇ္ဇိတာနီတိ သတ္တသု အင်္ဂေသု ဒဿိယမာနေသု စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဝဇ္ဇိတာနိ. အဋ္ဌကထာ ဟေသာတိ လေသေန အပကာသေတဗ္ဗတာယ ကာရဏမာဟ. တီသုပိ ဧကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တံသမာနလက္ခဏတာယ ဣတရေသံ တိဏ္ဏမ္ပိ ဂဟဏံ ဟောတီတိ. တိဏ္ဏံ ပန ဝစနေနာတိ ဥပေက္ခာသုခဒုက္ခာနံ အဈာနင်္ဂတာဒဿနတ္ထေန ဝစနေန. တတော ဥပေက္ခာဒိတော အညဿ ဓမ္မဿ စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဈာနင်္ဂန္တိ ဥဒ္ဓဋဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ အဈာနင်္ဂေသု အဂ္ဂဟိတတ္တာ. ယထာဝုတ္တကာရဏတောတိ ‘‘ဥပနိဇ္ဈာနာကာရဿ အဘာဝတော’’တိ ဝုတ္တကာရဏတော အညေန ကာရဏေန အနုဒ္ဓဋဘာဝေါ ဝါ အာပဇ္ဇတိ အနုပနိဇ္ဈာယနသဘာဝေဟိ သဒ္ဓိံ အဂ္ဂဟိတတ္တာ ဥပနိဇ္ဈာယနာကာရဘာဝတော အညေနေဝ ကာရဏေန စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ပါဠိယံ အနုဒ္ဓဋဘာဝေါ အာပဇ္ဇတိ. တံဒေါသပရိဟရဏတ္ထန္တိ ယထာဝုတ္တဒေါသဝိနိမောစနတ္ထံ.

ယေ ပနာတိအာဒိ ပဒကာရမတ္တဒဿနံ. သောမနဿာဒီဟီတိ သောမနဿဒေါမနဿဈာနင်္ဂုပေက္ခာဟိ. အဝိဘူတဘာဝေါ ဥပေက္ခနံ. ဥပေက္ခာ ဟိ အဝိဘူတကိစ္စာ ဝုတ္တာ. သမာနာနံ ကေသံ? သုခါဒီနံ၊ ကေဟိ? သောမနဿာဒီဟိ၊ ကထံ? သုခ။ပေ။ ယုတ္တတာတိ ယောဇနာ. န စိတ္တေကဂ္ဂတာယာတိ သုခါဒီဟိ၊ တဒညေဟိ အဘိနိရောပနာဒီဟိ စ အနိန္ဒြိယကိစ္စတာယ စ အနုပနိဇ္ဈာယနကိစ္စတာယ စ အသမာနတာယ ပဉ္စဝိညာဏေသု စိတ္တေကဂ္ဂတာယ ဈာနင်္ဂန္တိ အနုဒ္ဓဋဘာဝေ ကာရဏံ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ. သာတိ စိတ္တေကဂ္ဂတာ. ဧတ္ထာတိ ‘‘ဥပေက္ခာသုခဒုက္ခာနီ’’တိ ဧတသ္မိံ အဋ္ဌကထာဝစနေ န ဂဟိတာ. ဝိစိကိစ္ဆာယုတ္တမနောဓာတုအာဒီသူတိ ဝိစိကိစ္ဆာသမ္ပယုတ္တစိတ္တေ မနောဓာတုယာ သမ္ပဋိစ္ဆနာဒီသု စ. တဿာပိ စိတ္တေကဂ္ဂတာယပိ.

ဈာနပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၈. မဂ္ဂပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၈. ဒုဝိဓမ္ပိ သင်္ကပ္ပန္တိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါတိ စ ဧဝံ အနဝဇ္ဇသာဝဇ္ဇဘေဒေန ဒုဝိဓမ္ပိ. ဝီရိယံ သမာဓိန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သင်္ဂဏှိတွာ ဝိတက္ကာဒိဘာဝသာမညေန သဟ ဂဟေတွာ၊ ဧကေကမေဝ ကတွာ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. တေဟိ မိစ္ဆာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝေဟိ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ မဂ္ဂပစ္စယနိဒ္ဒေသေ လဗ္ဘမာနာနိ စ မဂ္ဂပစ္စယဘာဝတော၊ စ-သဒ္ဒေန အလဗ္ဘမာနာနိ စ မဂ္ဂပစ္စယတ္တာဘာဝါ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ဝုတ္တာနီတိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂင်္ဂဝစနသာမညေနာ’’တိ. ဧဝံ ပရိယာယနိဒ္ဒေသော ဣဓ ကိမတ္ထိယောတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဧဝဉှိ သုတ္တဝေါဟာရောပိ ဒဿိတော ဟောတီ’’တိ. ဧဝံ ပန ဒဿေန္တေနာတိ ပရမတ္ထတော အမဂ္ဂင်္ဂါနိပိ သုတ္တေ မဂ္ဂင်္ဂဝေါဟာရသိဒ္ဓိယာ ဣဓ မဂ္ဂင်္ဂေဟိ သဟ ဒဿေန္တေန. ဥဒ္ဓရိတွာတိ ပဒုဒ္ဓါရံ ကတွာ. ဣဒါနိ မိစ္ဆာဝါစာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဒွါဒသင်္ဂါနိ န ဒဿေတဗ္ဗာနိ၊ ကသ္မာတိ စေတိ အာဟ ‘‘န ဟိ ပါဠိယံ။ပေ။ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ. တပ္ပဋိပက္ခဘာဝတောယေဝ မိစ္ဆာမဂ္ဂင်္ဂါနိ၊ န မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒယော ဝိယ သဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော.

ပရိယာယနိပ္ပရိယာယမဂ္ဂင်္ဂဒဿနတ္ထေပိ အတ္ထဝစနေ ဧဝံ န ဝတ္တဗ္ဗမေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပရိယာယ။ပေ။ အဓိကရဏာနီ’’တိ အာဟ. တဿတ္ထော – ယထာ ‘‘အညဘာဂိယဿ အဓိကရဏဿာ’’တိ ဧတ္ထ ပါဠိဂတအဓိကရဏသဒ္ဒပတိရူပကော အညော အဓိကရဏသဒ္ဒေါ ပါဠိဂတတဒညသာဓာရဏတာယ ဥဘယပဒတ္ထော ဥဒ္ဓဋော ‘‘အဓိကရဏံ နာမ စတ္တာရိ အဓိကရဏာနီ’’တိ၊ ဧဝမိဓာပိ နိပ္ပရိယာယံ ဣတရဉ္စ မဂ္ဂင်္ဂံ ဒဿေတုကာမေန ပါဠိဂတတဒညသာဓာရဏော မဂ္ဂင်္ဂသဒ္ဒေါ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗော သိယာ၊ တထာ န ကတန္တိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ပါဠိဂတောယေဝ မဂ္ဂင်္ဂသဒ္ဒေါ ဥဒ္ဓဋော၊ န တဒညသာဓာရဏော၊ န စ အတ္ထုဒ္ဓါရမုခေန အဓိပ္ပေတတ္ထော နိယမိတော၊ တသ္မာ. တေသူတိ အဟေတုကစိတ္တုပ္ပါဒေသု. ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ သမာဓယော’’တိ ဧတ္ထ သင်္ကပ္ပဝါယာမသမာဓယော သမ္မာမိစ္ဆာသဒ္ဒေဟိ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော ယထာဝုတ္တာ သန္တီ’’တိ. သင်္ကပ္ပဝါယာမသမာဓိပ္ပတ္တာ ပန တတ္ထ ကေစိ သန္တိယေဝါတိ. အထ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယောတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒိကေ အနဝသေသေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ယထာဝုတ္တာ’’တိ. ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနနိယမနတ္ထတ္တာ န ဝိသေသနတ္ထတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော.

မဂ္ဂပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂၀. ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၀. သမ္ပယောဂါသင်္ကာဝတ္ထုဘူတောတိ သမ္ပယောဂါသင်္ကာယ အဓိဋ္ဌာနဘူတော. တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အရူပိနော ဟိ ခန္ဓာ စက္ခာဒီနံ ဝတ္ထူနံ အဗ္ဘန္တရတော နိက္ခမန္တာ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ.

ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂၁. အတ္ထိပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၁. ယသ္မိံ သတိ ယံ ဟောတိ၊ အသတိ စ န ဟောတိ၊ သော တဿ ပစ္စယောတိ ယဒိဒံ သမာသတော ပစ္စယလက္ခဏံ ယံ သန္ဓာယ သုတ္တေ ဝုတ္တံ ‘‘ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ၊ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတီ’’တိ၊ တယိဒံ အတ္ထိပစ္စယေ ယောဇေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိံ ဝတွာ အယဉ္စ နယော နိဗ္ဗာနေ န လဗ္ဘတိ၊ တသ္မာ နိဗ္ဗာနံ အတ္ထိပစ္စယဘာဝေန န ဥဒ္ဓဋန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘နိဗ္ဗာနဉ္စ။ပေ။ ဥပကာရကံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. တေန ပစ္စယဓမ္မာနံ ပစ္စယဘာဝေါ ဝိသေသတော ဗျတိရေကမုခေန ပါကဋော ဟောတီတိ ဒဿေတိ. နတ္ထိဘာဝေါပကာရကတာဝိရုဒ္ဓေါတိ နတ္ထိပစ္စယဘာဝဝိရုဒ္ဓေါ. ဝိဂတာဝိဂတပစ္စယာ ဝိယ ဟိ အညမညံ ဥဇုပစ္စနီကဘာဝေန ဌိတာ နတ္ထိအတ္ထိပစ္စယာ. န နိဗ္ဗာနံ အတ္ထိပစ္စယော နတ္ထိဘာဝေါပကာရကတာအဝိရောဓတော. ယေ ဟိ အတ္ထိပစ္စယဓမ္မာ၊ တေ နတ္ထိဘာဝေါပကာရကတာဝိရုဒ္ဓါ ဧဝ ဒိဋ္ဌာတိ အဓိပ္ပါယော.

သတိ စ ဥပ္ပန္နတ္တေတိ သမ္ဗန္ဓော. ယေသံ ပစ္စယာ ဟောန္တိ အာဟာရိန္ဒြိယာတိ ယောဇနာ. ဧကတောတိ သဟ. သဟဇာတာဒိပစ္စယတ္တာဘာဝတောတိ သဟဇာတပုရေဇာတပစ္ဆာဇာတပစ္စယတ္တာဘာဝတော. တဒဘာဝေါတိ သဟဇာတာဒိပစ္စယတ္တာဘာဝေါ. ဧတေသန္တိ အတ္ထိပစ္စယတာဝသေန ပဝတ္တမာနာနံ အာဟာရိန္ဒြိယာနံ. ဓမ္မသဘာဝဝသေနာတိ ဓမ္မတာဝသေန. ဓမ္မတာ ဟေသာ၊ ယဒိဒံ ပစ္စယုပ္ပန္နေဟိ သဟ ပုရေတရံ ပစ္ဆာ စ လဗ္ဘမာနာ အာဟာရိန္ဒြိယာ တေသံ အတ္ထိပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ န သဟဇာတာဒိပစ္စယာတိ. ယထာ ဝါ စက္ခာဒိဒွါရာနံ ရူပါဒိအာရမ္မဏာနံ သတိပိ နိယတဝုတ္တိတာယ ဒွါရာရမ္မဏတော ဝိညာဏဿ ဆဗ္ဗိဓဘာဝေ အာရမ္မဏမနာမသိတွာ၊ ဒွါရတော ဒွါရမနာမသိတွာ အာရမ္မဏတော ဆဗ္ဗိဓတာ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝမိဓာပိ အာဟာရိန္ဒြိယာနံ ပစ္စယုပ္ပန္နေဟိ သတိပိ သဟဇာတာဒိဘာဝေ အရူပက္ခန္ဓာဒိဝသေန သဟဇာတာဒိဘေဒဘိန္နဿ အတ္ထိပစ္စယဿ ဒဿိတတ္တာ ပဉှာဝါရေ အာဟာရိန္ဒြိယာနံ ဝသေန အာဂတေ စတုတ္ထပဉ္စမကောဋ္ဌာသဘူတေ အတ္ထိပစ္စယဝိသေသေ သဟဇာတာဒိဘေဒံ အာမသိတုံ န လဗ္ဘတီတိ ဒဿေတုံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အာဟာရော ဣန္ဒြိယဉ္စ သဟဇာတာဒိဘေဒံ န လဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န ပန အာဟာရိန္ဒြိယေသု သဟဇာတာဒိဘာဝဿ အဘာဝတော. ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

အတ္ထိပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂၂-၂၃-၂၄. နတ္ထိဝိဂတအဝိဂတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၂-၂၃. ဧတ္ထာတိ နတ္ထိပစ္စယေ. နာနန္တိ နာနတ္တံ. ဧတေနာတိ အနန္တရပစ္စယတော နတ္ထိပစ္စယဿ ဝိသေသမတ္တဒီပနေန ‘‘ပစ္စယလက္ခဏမေဝ ဟေတ္ထ နာန’’န္တိ ဣမိနာ ဝစနေန. အတ္ထောတိ ဓမ္မော. ဗျဉ္ဇနသင်္ဂဟိတေတိ ‘‘နတ္ထိပစ္စယော ဝိဂတပစ္စယော’’တိ ဧဝမာဒိဗျဉ္ဇနေန သင်္ဂဟိတေ. ပစ္စယလက္ခဏမတ္တေတိ ဧတ္ထ ပဝတ္တိဩကာသဒါနေန ဥပကာရကာ အရူပဓမ္မာ၊ ဝိဂတဘာဝေန ဥပကာရကာတိ ဧဝမာဒိကေ ပစ္စယာနံ လက္ခဏမတ္တေ.

နတ္ထိဝိဂတအဝိဂတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပစ္စယနိဒ္ဒေသပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယကထာဝဏ္ဏနာ

အာဒိမပါဌောတိ ပုရိမပါဌော. တထာ စ သတီတိ ဒေါသဿပိ သတ္တရသဟိ ပစ္စယေဟိ ပစ္စယဘာဝေ သတိ. အဓိပတိပစ္စယဘာဝေါပိဿ အနုညာတော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဒေါသဿပိ ဂရုကရဏံ ပါဠိယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ’’တိ. ‘‘သေသာန’’န္တိ ဝစနေနေဝ နိဝါရိတောတိ ကဒါစိ အာသင်္ကေယျာတိ တံနိဝတ္တနတ္ထမာဟ ‘‘န စ သေသာန’’န္တိအာဒိ. ပုရေဇာတာဒီဟီတိ ပုရေဇာတကမ္မာဟာရဈာနိန္ဒြိယမဂ္ဂဝိပါကပစ္စယေဟိ. တန္နိဝါရဏတ္ထန္တိ တဿ ယထာဝုတ္တဒေါသဿ နိဝါရဏတ္ထံ. ဝိသုဉ္စ အဂ္ဂဟေတွာတိ လောဘမောဟာ ဝိပါကပစ္စယာပိ န ဟောန္တိ၊ တထာ ဒေါသောတိ ဧဝံ ဝိသုဉ္စ အဂ္ဂဟေတွာ. ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ အာရမ္မဏာဒိပစ္စယော ဟောန္တံယေဝ ပထဝီအာဒိသဘာဝတ္တာ အတ္တနာ သဟဇာတာနံ သဟဇာတာဒိပစ္စယာ ဟောန္တိယေဝါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနဿ သဟဇာတာဒိပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတီ’’တိ. ‘‘သဗ္ဗဓမ္မာန’’န္တိ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တေ သဗ္ဗဓမ္မေ သန္ဓာယာဟ ‘‘သဗ္ဗဓမ္မာနံ ယထာယောဂံ ဟေတာဒိပစ္စယဘာဝံ ဒဿေတီ’’တိ. န ဟိ ဧတံ။ပေ။ ဘာဝဒဿနံ၊ အထ ခေါ ဧကဓမ္မဿ အနေကပစ္စယဘာဝဒဿနံ၊ တသ္မာ ‘‘ဧတေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ရူပါဒီနန္တိ ရူပါယတနာဒီနံ.

ဘေဒါတိ ဝိသေသာ. ဘေဒံ အနာမသိတွာတိ စက္ခုဝိညာဏဓာတုအာဒိဝိသေသံ အဂ္ဂဟေတွာ. တေ ဧဝါတိ ယထာဝုတ္တဝိသေသာနံ သာမညဘူတေ ခန္ဓေ ဧဝ. ယံ သန္ဓာယ ‘‘ဧဝံ န သက္ကာ ဝတ္တု’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပဋ္ဌာနသံဝဏ္ဏနာ ဟေသာတိ ဧတေန သုတ္တေ ဝုတ္တပရိယာယမဂ္ဂဘာဝေနေတ္ထ န သက္ကာ မိစ္ဆာဝါစာဒီနံ မဂ္ဂပစ္စယံ ဝတ္တုန္တိ ဒဿေတိ. သေသပစ္စယဘာဝေါတိ မဂ္ဂပစ္စယံ ဌပေတွာ ယထာဝုတ္တေဟိ သေသေဟိ အဋ္ဌာရသဟိ ပစ္စယေဟိ ပစ္စယဘာဝေါ. အဓိပတိပစ္စယော န ဟောတီတိ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော န ဟောတိ. တန္တိ ဝိစိကိစ္ဆံ. တတ္ထာတိ ယထာဝုတ္တေသု အဟိရိကာဒီသု.

ဒသဓာ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ ပုန တထာ ဟဒယဝတ္ထုန္တိ ဣဒံ အတ္ထမတ္တဝစနံ. ပါဌော ပန ‘‘ဟဒယဝတ္ထု တေသဉ္စေဝ ဝိပ္ပယုတ္တဿ စ ဝသေန ဒသဓာ ပစ္စယော ဟောတီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသာယတနမတ္တမေဝါတိ ဣဒံ ရူပါဒီနံ သဟဇာတပစ္စယတာယ ဝိယ နိဿယပစ္စယတာယ စ အဘာဝတော၊ ပုရေဇာတပစ္စယတာယ စ ဘာဝတော ဝုတ္တံ. ဧတာနီတိ ယထာဝုတ္တာနိ ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသာရမ္မဏာနိ. သဗ္ဗာတိက္ကန္တပစ္စယာပေက္ခာတိ ‘‘ဧကဓမ္မဿ အနေကပစ္စယဘာဝတော’’တိ ဧတသ္မိံ ဝိစာရေ ဟေတုအာဒိအတိက္ကန္တပစ္စယာပေက္ခာ ဧတေသံ ရူပါဒီနံ အပုဗ္ဗတာ နတ္ထိ၊ အထ ခေါ အာရမ္မဏအာရမ္မဏာဓိပတိအာရမ္မဏူပနိဿယပစ္စယာပေက္ခာ. န ဟိ ရူပါဒီနိ ဟေတုသဟဇာတာဓိပတိအာဒိဝသေန ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ. တဿာတိ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယဿ ပုရေဇာတပစ္စယဘာဝတော အပုဗ္ဗတာ၊ တသ္မာ တံ ဧကူနဝီသတိဝိဓော ပစ္စယော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သတ္တဓာ ပစ္စယဘာဝေါ ယောဇေတဗ္ဗော၊ န ဟိ ဩဇာ ပုရေဇာတပစ္စယော န ဟောတီတိ.

အတ္ထောတိ ဝါ ဟေတုအာဒိဓမ္မာနံ သဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. သော ဟိ အတ္တနော ပစ္စယုပ္ပန္နေဟိ အရဏီယတော ဥပဂန္တဗ္ဗတော၊ ဉာဏေန ဝါ ဉာတဗ္ဗတော ‘‘အတ္ထော’’တိ ဝုစ္စတိ. အာကာရောတိ တဿေဝ ပဝတ္တိအာကာရော၊ ယေန အတ္တနော ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ပစ္စယဘာဝံ ဥပဂစ္ဆတီတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တံ ပန ဝိပ္ပယုတ္တံ. ‘‘သတ္တဟာကာရေဟီ’’တိ ပဌာနဿ ကာရဏမာဟ ‘‘ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါ ဟီ’’တိအာဒိနာ.

ယံ ကမ္မပစ္စယော။ပေ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ အာသေဝနကမ္မပစ္စယာနံ ပစ္စယုပ္ပန္နဿ အနန္တရဋ္ဌာနတာယ. သဟဇာတမ္ပိ ဟိ အနန္တရမေဝါတိ. ကောစိ ပနေတ္ထာတိ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ပကတူပနိဿယသမုဒါယေ ကောစိ တဒေကဒေသဘူတော ကမ္မသဘာဝေါ ပကတူပနိဿယောတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ ‘‘ယဒိဒံ အာရမ္မဏပုရေဇာတေ ပနေတ္ထ ဣန္ဒြိယဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတာ န လဗ္ဘတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တသ္မိံ၊ တသ္မိံ ဝါ အာရမ္မဏပုရေဇာတဂ္ဂဟဏေ. ဝတ္ထုဿ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယတာ လဗ္ဘတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗာ. န ဟိ အာရမ္မဏဘူတံ ဝတ္ထု ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယော ဟောတိ၊ အထ ခေါ နိဿယဘူတမေဝါတိ. ဣတော ဥတ္တရီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဣတော’’တိ ဣဒံ ပစ္စာမသနံ ပုရေဇာတံ ဝါ သန္ဓာယ အာရမ္မဏပုရေဇာတံ ဝါ. တတ္ထ ပဌမနယံ အပေက္ခိတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရေဇာတတော ပရတောပီ’’တိ. တေန ကမ္မာဒိပစ္စယေသုပိ ဝက္ခမာနေသု လဗ္ဘမာနာလဗ္ဘမာနံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဒုတိယံ ပန နယံ အနပေက္ခိတွာ အဋ္ဌကထာယံ အာဂတဝသေန ဝုတ္တံ ‘‘ဣတော ဝါ ဣန္ဒြိယဝိပ္ပယုတ္တတော’’တိ၊ အတ္တနာ ဝုတ္တနယေန ပန ‘‘နိဿယိန္ဒြိယဝိပ္ပယုတ္တတော ဝါ’’တိ. တတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ သယမေဝါဟ ‘‘အာရမ္မဏာဓိပတီ’’တိအာဒိ. ကမ္မာဒီသု လဗ္ဘမာနာလဗ္ဘမာနံ န ဝက္ခတိ ‘‘ဣတော ဥတ္တရီ’’တိအာဒိနာ ပဂေဝ အတိဒေသဿ ကတတ္တာ၊ တသ္မာ ပုရိမောယေဝ ပုရေဇာတတောပီတိ ဝုတ္တအတ္ထောယေဝ အဓိပ္ပေတော.

‘‘မဂ္ဂပစ္စယတံ အဝိဇဟန္တောဝါ’’တိ ဣမိနာ စ မဂ္ဂပစ္စယော ဝုတ္တောတိ ‘‘မဂ္ဂဝဇ္ဇာနံ နဝန္န’’န္တိ ဝုတ္တံ ပစ္ဆိမပါဌေ၊ ပုရိမပါဌေ ပန ‘‘မဂ္ဂပစ္စယတံ အဝိဇဟန္တောဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဧဝ မဂ္ဂပစ္စယေန သဒ္ဓိံ သဟဇာတာဒိပစ္စယာ ဂဟေတဗ္ဗာတိ ‘‘ဒသန္န’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပစ္ဆိမပါဌေ ‘‘ဧကာဒသဟာကာရေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ပုရိမပါဌေ ‘‘ဒွါဒသဟီ’’တိ.

သမနန္တရနိရုဒ္ဓတာယ အာရမ္မဏဘာဝေန စာတိ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ဝိသေသမနာမသိတွာ ကေဝလံ သမနန္တရနိရုဒ္ဓတာယ အာရမ္မဏဘာဝေန၊ န စ သမနန္တရနိရုဒ္ဓတာအာရမ္မဏဘာဝသာမညေနာတိ အတ္ထော. ‘‘ဣမိနာ ဥပါယေနာ’’တိ ပစ္စယသဘာဂတာဒဿနေန ပစ္စယဝိသဘာဂတာဒဿနေန စ ဝုတ္တံ ပဒဒွယံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ပဒုဒ္ဓါရော ကတောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဟေတုအာဒီနံ သဟဇာတာနံ။ပေ။ ယောဇေတဗ္ဗာ’’တိ အာဟ. ဟေတုအာရမ္မဏာဒီနံ သဟဇာတာသဟဇာတဘာဝေန အညမညဝိသဘာဂတာတိ ယောဇနာ. ဧဝမာဒိနာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပုရေဇာတာနံ စက္ခာဒီနံ ရူပါဒီနဉ္စ ပုရေဇာတဘာဝေန သဘာဂတာ၊ ပဝတ္တိယံ ဝတ္ထုခန္ဓာဒီနံ ပုရေဇာတပစ္ဆာဇာတာနံ ပုရေဇာတပစ္ဆာဇာတဘာဝေန ဝိသဘာဂတာတိ ဧဝမာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဟေတုနဟေတုအာဒိဘာဝတောပိ စေတ္ထ ယုဂဠကတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော. ဟေတုပစ္စယော ဟိ ဟေတုဘာဝေန ပစ္စယော၊ ဣတရေ တဒညဘာဝေန. ဧဝမိတရေသုပိ ယထာရဟံ ယုဂဠကတော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဥဘယပ္ပဓာနတာတိ ဇနနောပတ္ထမ္ဘနပ္ပဓာနတာ. ဌာနန္တိ ပဒဿ အတ္ထဝစနံ ကာရဏဘာဝေါတိ ဝိနာပိ ဘာဝပစ္စယံ ဘာဝပစ္စယဿ အတ္ထော ဉာယတီတိ. ဥပနိဿယံ ဘိန္ဒန္တေနာတိ အနန္တရူပနိဿယပကတူပနိဿယဝိဘာဂေန ဝိဘဇန္တေန. တယောပိ ဥပနိဿယာ ဝတ္တဗ္ဗာ ဥပနိဿယဝိဘာဂဘာဝတော. ဥပနိဿယဂ္ဂဟဏမေဝ ကာတဗ္ဗံ သာမညရူပေန. တတ္ထာတိ ဧဝမဝဋ္ဌိတေ အနန္တရူပနိဿယပကတူပနိဿယောတိ ဘိန္ဒနံ ဝိဘာဂကရဏံ ယဒိ ပကတူပနိဿယဿ ရူပါနံ ပစ္စယတ္တာဘာဝဒဿနတ္ထံ၊ နနု အာရမ္မဏူပနိဿယအနန္တရူပနိဿယာပိ ရူပါနံ ပစ္စယာ န ဟောန္တိယေဝါတိ? သစ္စံ န ဟောန္တိ၊ တေ ပန ဒဿိတနယာတိ တဒေကဒေသေန ဣတရမ္ပိ ဒဿိတမေဝ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အာရမ္မဏံ။ပေ။ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. တံသမာနဂတိကတ္တာတိ တေဟိ အနန္တရာဒီဟိ သမာနဂတိကတ္တာ အရူပါနံယေဝ ပစ္စယဘာဝတော. တန္တိ ပုရေဇာတပစ္စယံ. တတ္ထာတိ အနန္တရာဒီသု ပဌိတွာ.

ပစ္စယနိဒ္ဒေသပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.