၁. ပဏ္ဏတ္တိဝါရော
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၆. ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဧဝံ ဒွါရာလမ္ဗနေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွါရပ္ပဝတ္တဓမ္မဝိဘာဂဝသေန ဝုတ္တံ. ပိယသဘာဝံ ပိယဇာတိကံ ‘‘ကထံ ရူပေန ခေါ၊ အာဝုသော’’တိအာဒီသု ဝိယ ပိယသဘာဝဋ္ဌေန ရူပံ၊ န ရုပ္ပနဋ္ဌေနာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပိယရူပံ။ပေ။ ရူပံ န ရူပက္ခန္ဓော’’တိ. ရုပ္ပနဋ္ဌေန ရူပက္ခန္ဓပရိယာပန္နမ္ပိ စက္ခာဒိ ပိယသဘာဝမတ္တဝစနိစ္ဆာဝသေန ပိယရူပမေဝ အနုပ္ပဝိသတိ၊ န ရူပက္ခန္ဓန္တိ အာဟ ‘‘ပိယသဘာဝ။ပေ။ န ရူပက္ခန္ဓောတိ ဝုတ္တ’’န္တိ. ‘‘ယော ပန ယတ္ထ ဝိသေသော’’တိ ဝုတ္တော ဝိသေသသဒ္ဒေါ နာနုဝတ္တတီတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘ဝစနသေသော’’တိ. န ဟိ အဓိကာရတော လဗ္ဘမာနဿ အဇ္ဈာဟရဏကိစ္စံ အတ္ထိ. ဒိဋ္ဌိသညာတိ ဝါ ပဒုဒ္ဓါရောယံ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝိသေသတာ ပနဿာ ‘‘ဝိသေသံ ဝဏ္ဏယိဿာမာ’’တိ ပဋိညာယ ဧဝ ပါကဋာ. ‘‘အဝသေသာ သင်္ခါရာ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သံယောဇနဝသေန ဇာနာတိ အဘိနိဝိသတီတိ သညာ ဒိဋ္ဌီတိ အာဟ ‘‘ဒိဋ္ဌိ ဧဝ သညာ’’တိ. ဒိဋ္ဌိ စာတိ စ-သဒ္ဒေန အဝသိဋ္ဌံ ပပဉ္စံ သင်္ဂဏှာတိ. တထာ ဟိ ‘‘ပပဉ္စသညာသင်္ခါ’’တိ ဧတ္ထ ပပဉ္စသူဒနိယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၂၀၁) ဝုတ္တံ ‘‘သညာနာမေန ဝါ ပပဉ္စာ ဧဝ ဝုတ္တာ’’တိ.
၂၈. ‘‘ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော’’တိ ဧတသ္မိံ အနုလောမေ ယထာ သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ လဗ္ဘတိ၊ န ဧဝံ ‘‘န ခန္ဓာ န ဝေဒနာက္ခန္ဓော’’တိ ပဋိလောမေ၊ ဣဓ ပန ပဋိဝစနေန ဝိဿဇ္ဇနန္တိ တဒတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘ခန္ဓသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိယာ စ အဘာဝေ ဝေဒနာက္ခန္ဓသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိယာ စ အဘာဝေါ’’တိ အာဟ. တေန သတ္တာပဋိသေဓေ အယံ န-ကာရောတိ ဒဿေတိ. သဒ္ဒဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ သဒ္ဒနိဗန္ဓနတ္တာ ပညတ္တိယာ သဒ္ဒသဘာဂတံ ဝါ သန္ဓာယ ကတံ. ပဏ္ဏတ္တိသောဓနဉှေတံ. တေနာဟ ‘‘ပဏ္ဏတ္တိသောဓနမတ္တမေဝ ကရောတီ’’တိ. တေန နိဒ္ဓါရေတဗ္ဗဿ ဓမ္မန္တရဿ အဘာဝံ ဒဿေတိ. ယတော ဝုတ္တံ ‘‘န အညဓမ္မသဗ္ဘာဝေါ ဧဝေတ္ထ ပမာဏ’’န္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာတိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ပါဌန္တရေန သမတ္ထေတိ. ကာမံ ကတ္ထစိ သတိပိ ခန္ဓေ နတ္ထိ ဝေဒနာက္ခန္ဓော၊ အခန္ဓတ္တသဘာဝါ ပန နတ္ထိ ဝေဒနာတိ ‘‘န ခန္ဓာ န ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ? အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဧဝံ ဝါ ဧတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပညတ္တိနိဗ္ဗာနသင်္ခါတာ’’တိအာဒိ.
၃၉. ‘‘ရူပတော အညေ’’တိ ဧတ္ထ ဘူတုပါဒါယ ဓမ္မော ဝိယ ပိယသဘာဝေါပိ ရူပသဒ္ဒါဘိဓေယျတာသာမညေန ဂဟိတောတိ အာဟ ‘‘လောကုတ္တရာ ဝေဒနာဒယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ. အပ္ပဝတ္တိမတ္တမေဝါတိ ခန္ဓသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိယာ အဘာဝေ ရူပသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိယာ စ အဘာဝေါတိ ပဏ္ဏတ္တိသောဓနမတ္တတံယေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ၊ တထာ စာဟ ‘‘ဧဝဉ္စ ကတွာ’’တိအာဒိ. တေနေတံ ဒဿေတိ – ယထာ စက္ခုတော အညဿ သဗ္ဗဿပိ သဘာဝဓမ္မဿ အာယတနဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ တဒုဘယဝိနိမုတ္တံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ ကေဝလံ ပညတ္တိသောဓနတ္ထံ တမေဝ အဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘စက္ခုဉ္စ အာယတနေ စ ဌပေတွာ အဝသေသာ န စေဝ စက္ခု န စ အာယတန’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝမိဓာပိ တဒတ္ထမေဝ ဥဘယဝိနိမုတ္တဿ အဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပဉ္စ ခန္ဓေ စ ဌပေတွာ အဝသေသာ န စေဝ ရူပံ န စ ခန္ဓာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ. ဝိသမောပညာသော. ‘‘စက္ခုဉ္စ အာယတနေ စ ဌပေတွာ’’တိ ဧတ္ထ ဟိ အဝသေသဂ္ဂဟဏေန ဂယှမာနံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ အာယတနဝိနိမုတ္တဿ သဘာဝဓမ္မဿ အဘာဝါ. တေနာဟ ‘‘ယဒိ သိယာ’’တိ. ‘‘ရူပဉ္စ ခန္ဓေ စ ဌပေတွာ’’တိ ဧတ္ထ ပန န တထာ သက္ကာ ဝတ္တုံ ခန္ဓဝိနိမုတ္တဿ သဘာဝဓမ္မဿ အတ္ထိဘာဝတော. ယဒိ ပန တာဒိသံ ခန္ဓဂတံ ဓမ္မဇာတံ နတ္ထီတိ ဧဝမိဒံ ဝုတ္တံ သိယာ၊ ဧဝံ သတိ ယုတ္တမေတံ သိယာ. တထာ ဟိ ‘‘အဋ္ဌကထာယံ ပနာ’’တိအာဒိနာ ပညတ္တိဂ္ဂဟဏမေဝ ဥဒ္ဓရီယတိ. တဏှာဝတ္ထု စ န သိယာ အဝသေသဂ္ဂဟဏေန ဂယှမာနန္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. ခန္ဓော စ သိယာတိ ယောဇနာ.
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ
၅၀-၂၀၅. မိဿကကာလဘေဒေသု ယမကေသု ပဒါနံ ဘိန္နကာလတ္တာ သိယာ အတ္ထဝိသေသောတိ အာဟ ‘‘အမိဿကကာလဘေဒေသု ဝါရေသု အတ္ထဝိသေသာဘာဝတော’’တိ. ဣဒါနိ တမေဝတ္ထံ ‘‘ပုရိမဿ ဟီ’’တိအာဒိနာ ဝိဝရတိ. တေနာတိ အတ္ထဝိသေသာဘာဝေန. ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ပဝတ္တိဝါရပါဌေ၊ ဧတိဿံ ဝါ ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာယံ. ဆ ဧဝ ဝုတ္တာ၊ န နဝါတိ အဓိပ္ပါယော. တေနာဟ ‘‘အတီတေနာ’’တိအာဒိ. ဧတေ ပန တယောတိ အတ္တနာ ဝိသုံ အနန္တရံ ဒဿိတေ သန္ဓာယာဟ. ယထာဒဿိတာတိ အဋ္ဌကထာယံ နိဒ္ဓါရေတွာ ဒဿိတဗ္ဗာကာရာ ပစ္စုပ္ပန္နေနာတီတာဒယော ယေ ပါဠိယံ ဥဇုကမေဝ အာဂတာ. ‘‘န ဝိသုံ ဝိဇ္ဇန္တီ’’တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ‘‘တတ္ထ တတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိနာ ပါကဋတရံ ကရောတိ. တတ္ထ ပဋိလောမပုစ္ဆာဟီတိ ‘‘ယဿ ဝါ ပန ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ တဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝမာဒိကာဟိ ပဌမပဒေ ဝုတ္တဿ ပဋိလောမဝသေန ပဝတ္တာဟိ. တေနေဝါတိ နယတော ယောဇေတုံ သက္ကုဏေယျတ္တာ ဧဝ. မိဿကကာလဘေဒေသု စာတိ န ကေဝလံ အမိဿကကာလဘေဒေသုယေဝ၊ အထ ခေါ မိဿကကာလဘေဒေသု စာတိ အတ္ထော. န ယောဇနာသုကရတာယ ဧဝ ပုရိမေ အယောဇနာ၊ အထ ခေါ သုခဂ္ဂဟဏတ္ထမ္ပီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အမိဿက။ပေ။ ဝုတ္တာနီ’’တိ.
ယေန ကာရဏေနာတိ ယေန ဧကပဒဒွယသင်္ဂဟိတာနံ ခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒဿ နိရောဓဿ လာဘသင်္ခါတေန ကာရဏေန. ယထာက္ကမံ ပုရေပဉှော ပစ္ဆာပဉှောတိ စ နာမံ ဝုတ္တံ. စ-သဒ္ဒေန ပုရေပစ္ဆာပဉှောတိ စ နာမံ ဝုတ္တန္တိ နိဒ္ဓါရေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ. တတ္ထ ပန ‘‘ဧကပဒဒွယသင်္ဂဟိတာန’’န္တိ ဣဒံ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ. တမေဝတ္ထမ္ပိ ဝိဝရတိ ‘‘ယဿ ဟီ’’တိအာဒိနာ. တတ္ထ ယဿာတိ ယဿ ပဉှဿ. ‘‘ပဉှော’’တိ စေတ္ထ ပုစ္ဆနဝသေန ပဝတ္တံ ဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘ပရိပူရေတွာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗတ္ထသင်္ဂဏှနတော’’တိ. တံ သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ တံဝိဿဇ္ဇနံ၊ တံ ဝါ ယထာဝုတ္တံ ဝိဿဇ္ဇနံ ဧတဿာတိ တံဝိဿဇ္ဇနော၊ တဿ တံဝိဿဇ္ဇနဿ. ပုရိမကောဋ္ဌာသေနာတိ ပုရိမေန ဥဒ္ဒေသပဒေန. တေန ဟိ ဝိဿဇ္ဇနပဒဿ သမာနတ္ထတာ ဣဓ သဒိသတ္ထတာ. ဧကေန ပဒေနာတိ ဧကေန ပဓာနာပ္ပဓာနေန ယမကပဒေန၊ န ပဌမပဒေနေဝါတိ အတ္ထော. ဥပ္ပါဒနိရောဓလာဘသာမညမတ္တေနာတိ ဥပ္ပါဒဿ ဝါ နိရောဓဿ ဝါ လဗ္ဘမာနတာယ သမာနတာမတ္တေန. သန္နိဋ္ဌာနပဒ။ပေ။ ယုတ္တန္တိ ဣဒံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ ပုရေပဉှဿ ဒဿိတတ္တာ ဝုတ္တံ. ယဒိပိ တတ္ထ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇိတတ္တာ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒေါ လဗ္ဘတီတိ ဝုတ္တံ၊ ယော ပန သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတော ရူပက္ခန္ဓဿ အနုပ္ပါဒေါ ပါဠိယံ အနုညာတရူပေန ဌိတော၊ တဿ ဝသေန ပုရေပဉှော ယုတ္တောတိ အဓိပ္ပါယော. ဧဝဉှိ ပုရိမကောဋ္ဌာသေန သဒိသတ္ထတာ ဟောတိ.
‘‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဧတ္ထ ရူပက္ခန္ဓဿ အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗတာပဋိက္ခေပမုခေန ဣတရဿ ပဋိက္ခိပီယတီတိ ရူပက္ခန္ဓဿေဝ ယထာဝုတ္တပဋိက္ခေပေါ ပဓာနဘာဝေန ဝုတ္တော. ဧသေဝ နယော အညေသုပိ ဧဒိသေသု ဌာနေသူတိ အာဟ ‘‘သန္နိဋ္ဌာနတ္ထဿေဝ ပဋိက္ခိပနံ ပဋိက္ခေပေါ’’တိ. ‘‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဧတ္ထ ပန ရူပက္ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒလက္ခဏံ ကတွာ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ပုစ္ဆီယတီတိ သော ဧဝ ‘‘နော’’တိ ပဋိသေဓီယတိ. ဧသ နယော အညေသုပိ ဧဒိသေသု ဌာနေသူတိ ဝုတ္တံ ‘‘သံသယတ္ထနိဝါရဏံ ပဋိသေဓော’’တိ. ‘‘န-ကာရဝိရဟိတ’’န္တိ ဧတေန ပဋိသေဓဿ ပဋိသေဓိတမာဟ. ယဒိ ဧဝံ ပါဠိဂတိပဋိသေဓဝိဿဇ္ဇနာနံ ကော ဝိသေသောတိ အာဟ ‘‘တတ္ထ ဥပ္ပတ္တီ’’တိအာဒိ.
တဒေကဒေသပက္ခေပဝသေနာတိ တေသံ စတုန္နံ ပဉှာနံ ပဉ္စန္နဉ္စ ဝိဿဇ္ဇနာနံ ဧကဒေသဿ ပက္ခိပနဝသေန. တေနာဟ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပဌမေ ဌာနေ ပရိပုဏ္ဏပဉှဿ ပုရိမကောဋ္ဌာသေ သရူပဒဿနေနာ’’တိအာဒိ. ယော ပနေတ္ထ ပဉှေသု ဝိဿဇ္ဇနေသု စ သတ္တဝီသတိယာ ဌာနေသု ပက္ခေပံ လဘတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ပရိပုဏ္ဏပဉှော ဧဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပါဠိဝဝတ္ထာနဒဿနာဒိတောတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပုစ္ဆာဝိဘင်္ဂေါ ဝိဿဇ္ဇနာဌာနာနိ ဧကသ္မိံ ပဉှေ ယောဇနာနယောတိ ဣမေသံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.
သုဒ္ဓါဝါသာနန္တိအာဒိ ပါဠိယာ ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ အတ္ထဒဿနတ္ထံ အာရဒ္ဓံ. ‘‘ယဿ ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ တဿ တတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဣမဿ ဝိဿဇ္ဇနံ ဟောတိ ‘‘သုဒ္ဓါဝါသာနံ တေသံ တတ္ထာ’’တိ. တတ္ထ ဧကဘူမိယံ ဒုတိယာ ဥပပတ္တိ နတ္ထီတိ ဧကိဿာ ဘူမိယာ ဧကဿ အရိယပုဂ္ဂလဿ ဒုတိယဝါရံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏံ နတ္ထီတိ အတ္ထော. တတိယဝါရာဒီသု ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. သွာယမတ္ထော ယထာ ဉာပိတော ဟောတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဋိသန္ဓိတော ပဘုတိ ဟိ။ပေ။ ပဝတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေန အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နဝသေနာယံ ဒေသနာ ပဝတ္တာတိ ဒဿေတိ. အာဒါနနိက္ခေပပရိစ္ဆိန္နံ ကမ္မဇသန္တာနံ ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ တဿ ဝသေန ဥပ္ပါဒနိရောဓေသု ဝုစ္စမာနေသု အကမ္မဇေသု ကုသလာဒီသု ကထန္တိ စောဒနာယံ တေပိ ဣဓ တံနိဿိတာ ဧဝ ကတာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တသ္မိဉှိ။ပေ။ ဒဿိတာ’’တိ. တေနေဝါတိ ကမ္မဇသန္တာနေနေဝ. တသ္မာတိ ဧကကမ္မနိဗ္ဗတ္တဿ ဝိပါကသန္တာနဿ ဧကတ္တေန ဂဟိတတ္တာ. တဿာတိ ကမ္မဇသန္တာနဿ. ပဉ္စသု သုဒ္ဓါဝါသေသု ယထာ ပစ္စေကံ ‘‘ဧကိဿာ ဘူမိယာ ဒုတိယာ ဥပပတ္တိ နတ္ထီ’’တိ ယထာဝုတ္တပါဠိယာ ဝိညာယတိ၊ ဧဝံ ‘‘သုဒ္ဓါဝါသာန’’န္တိ အဝိသေသဝစနတော သကလေပိ သုဒ္ဓါဝါသေ သာ နတ္ထီတိ တာယ ကသ္မာ န ဝိညာယတီတိ စောဒနံ သမုဋ္ဌာပေတွာ သယမေဝ ပရိဟရိတုံ ‘‘ကသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုဒ္ဓါဝါသေသု ဟေဋ္ဌာဘူမိကဿ အသတိ ဣန္ဒြိယပရိပါကေ ဥပရိဘူမိသမုပ္ပတ္တိ န သက္ကာ ပဋိသေဓေတုံ ဥဒ္ဓံသောတဝစနတော. ဥဒ္ဓမဿ တဏှာသောတံ ဝဋ္ဋသောတဉ္စာတိ ဟိ ဥဒ္ဓံသောတော. တေနာဟ ‘‘ဥဒ္ဓံသောတပါဠိသဗ္ဘာဝါ’’တိ. သံသန္ဒေတဗ္ဗာတိ ယထာ န ဝိရုဇ္ဈန္တိ၊ ဧဝံ နေတဗ္ဗာ. တထာ စေဝ သံဝဏ္ဏိတံ.
ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေနာတိ အင်္ကိတောကာသဘာဝိရူပုပ္ပါဒသန္နိဿယေန နိစ္ဆယေန. ဝိသေသိတာ တထာဘာဝိရူပဘာဝိနော. အသညသတ္တာပီတိ န ကေဝလံ ပဉ္စဝေါကာရာ ဧဝ၊ အထ ခေါ အသညသတ္တာပိ. တေ ဧဝ အသညသတ္တေ ဧဝ ဂဟေတွာ ပုရိမကောဋ္ဌာသေတိ အဓိပ္ပါယော. တေန ယေ သန္နိဋ္ဌာနေန ဝဇ္ဇိတာတိ တေန ယထာဝုတ္တသန္နိဋ္ဌာနေန ယေ ဝိရဟိတာ၊ တေ တထာ န ဝတ္တဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ ‘‘တေ တတော’’တိအာဒိနာ ဒဿေတိ. တတောတိ အသညာဘဝတော. ပစ္ဆိမဘဝိကာနန္တိ ဧတ္ထ ပစ္ဆိမဘဝံ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘ကိံ ပဉ္စဝေါကာရာဒီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အပစ္ဆိမဘဝိကာနမ္ပိ အရူပါနံ အရူပဘဝေ ယထာ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပါဒိ၊ ဧဝံ တတ္ထ ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ ဝေဒနာက္ခန္ဓောပီတိ အာဟ ‘‘ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန သင်္ဂဟိတတ္တာ’’တိ. တေနာဟ ‘‘တေသံ။ပေ။ အာဟာ’’တိ. တတ္ထ တေသန္တိ ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ. တတ္ထာတိ အရူပဘဝေ. ဣတရာနုပ္ပတ္တိဘာဝဉ္စာတိ ဣတရဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ အနုပ္ပဇ္ဇနသဗ္ဘာဝမ္ပိ. သပ္ပဋိသန္ဓိကာနမ္ပိ သုဒ္ဓါဝါသာနံ ခန္ဓဘေဒဿ ပရိနိဗ္ဗာနပရိယာယော ဩဠာရိကဒေါသပ္ပဟာနတော ကိလေသူပသမသာမညေန ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
သဗ္ဗေသဉှိ တေသန္တိ တံတံဘူမိယံ ဌိတာနံ သဗ္ဗေသံ သုဒ္ဓါဝါသာနံ. ယထာ ပနာတိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကရောတိ. အနန္တာ လောကဓာတုယောတိ ဣဒံ ဩကာသဿ ပရိစ္ဆေဒါဘာဝံယေဝ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ပုဂ္ဂလဝသေန သမာနာဓာရတာယ သမာနကာလတ္တေန အသမ္ဘဝန္တော ဩကာသဝသေန ပန သမ္ဘဝန္တော သံကိဏ္ဏာ ဝိယ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘သံကိဏ္ဏတာ ဟောတီ’’တိ.
ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၀၆-၂၀၈. တဿာပီတိ ပုဂ္ဂလောကာသဝါရဿပိ. ဩကာသေ ပုဂ္ဂလဿေဝါတိ ယထာဂဟိတေ ဩကာသေ ယော ပုဂ္ဂလော၊ တဿေဝ ဩကာသဝိသိဋ္ဌပုဂ္ဂလဿေဝါတိ အတ္ထော. ယထာ ပန ပုဂ္ဂလဝါရေ လဗ္ဘမာနေ ပုဂ္ဂလောကာသဝါရောပိ လဗ္ဘတိ၊ ဧဝံ ဩကာသဝါရောပိ လဗ္ဘေယျာတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဩကာသဝါရောပိ စာ’’တိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ ဝုစ္စမာနောပိ ဩကာသော ပုဂ္ဂလဿ ဝိသေသဘာဝေနေဝ ဝုစ္စေယျ၊ န ဝိသုံ၊ တသ္မာ.
အညထာတိ ပဝတ္တိဝါရေ ဝိယ အာဒါနနိက္ခေပပရိစ္ဆိန္နံ ကမ္မဇသန္တာနံ ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ တဿ ဥပ္ပါဒနိရောဓဝသေန ပရိညာဝစနေ. ‘‘ယော ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတတ္ထာဘာဝဒဿနမုခေန ဣတရဿပိ အဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ရုပက္ခန္ဓပရိဇာနနဿ အဘာဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘အာမန္တာ’’တိ စ ကတံ၊ တသ္မာ ပဝတ္တေ စိတ္တက္ခဏဝသေနေဝေတ္ထ တယော အဒ္ဓေါ လဗ္ဘန္တီတိ အတ္ထော. ‘‘အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂိဉ္စ အရဟန္တဉ္စာ’’တိ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ‘‘ရူပက္ခန္ဓဉ္စ န ပရိဇာနန္တိ ဝေဒနာက္ခန္ဓဉ္စ န ပရိဇာနိတ္ထာ’’တိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ယထာက္ကမံ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဌပေတွာ အဝသေသာ ပုဂ္ဂလာ’’တိ ပန ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ. အဂ္ဂမဂ္ဂ။ပေ။ နတ္ထီတိ ဣမိနာ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏဿေဝ ပရိညာမတ္ထကပ္ပတ္တိယာ ပရိညာကိစ္စံ သာတိသယံ၊ တဒဘာဝါ န ဣတရေသန္တိ ဒဿေတိ. ယတော တဿေဝ ဝဇိရူပမတာ ဝုတ္တာ၊ သေသာနဉ္စ ဝိဇ္ဇူပမတာ. တေနာတိ တေန ယထာဝုတ္တေန ဝစနေန. တဒဝသေသသဗ္ဗပုဂ္ဂလေတိ တတော အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂိတော အဝသေသသဗ္ဗပုဂ္ဂလေ. ဣမံ ပန ယထာဝုတ္တဒေါသံ ပရိဟရန္တာ ‘‘ပုထုဇ္ဇနာဒယော သန္ဓာယာ’’တိ ဝဒန္တိ.
ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ခန္ဓယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.