၁. ဧကကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁. ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဈာပနဋ္ဌေန ဈာနံ၊ တတော သုဋ္ဌု ဝိမုစ္စနဋ္ဌေန ဝိမောက္ခောတိ နိပ္ပရိယာယေန ဈာနင်္ဂါနေဝ ဝိမောက္ခောတိ အဋ္ဌကထာအဓိပ္ပါယော. ဋီကာကာရေန ပန ‘‘အဘိဘာယတနံ ဝိယ သသမ္ပယုတ္တံ ဈာနံ ဝိမောက္ခော’’တိ မညမာနေန ‘‘အဓိပ္ပါယေနာဟာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဈာနဓမ္မာ ဟိ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေဟိ သဒ္ဓိံယေဝ ပဋိပက္ခတော ဝိမုစ္စန္တိ၊ န ဝိနာ၊ တထာ အဘိရတိဝသေန အာရမ္မဏေ နိရာသင်္ကပ္ပဝတ္တိပီတိ အဓိပ္ပါယော. ယထာ ဝါ ဈာနင်္ဂါနံ ဈာနပစ္စယေန ပစ္စယဘာဝတော သဝိသေသော ဈာနပရိယာယော၊ ဧဝံ ဝိမောက္ခကိစ္စယောဂတော တေသံ သဝိသေသော ဝိမောက္ခပရိယာယော၊ တဒုပစာရေန သမ္ပယုတ္တာနံ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဌမံ သမင်္ဂိဘာဝတ္ထန္တိ ပဋိလာဘံ သန္ဓာယာဟ. ‘‘ဖုသိတွာ ဝိဟရတီတိ ပဋိလဘိတွာ ဣရိယတီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယေန ဟိ သဒ္ဓိံ။ပေ။ ပဋိလဒ္ဓါ နာမ ဟောန္တီ’’တိ တေဟိ သာဓေတဗ္ဗသဟဇာတာဒိပစ္စယလာဘောယေဝေတ္ထ ပဋိလာဘော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယထာ ဖဿော ယတ္ထ ဥပ္ပန္နော၊ တံ အာရမ္မဏံ ဖုသတီတိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေပိ တံသဘာဝတ္တာတိ အာဟ ‘‘သမ္ဖဿေန ဖုသနတ္ထ’’န္တိ. တဿ ‘‘ဝိဝရတီ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ဣတရေဟီတိ ဥပစာရမ္ပီတိအာဒိနာ ဥပစာရပုရိမပ္ပနာပရပ္ပနာနံ ပဋိလာဘကာရဏန္တိ ဝစနေဟိ. ဣတရေ ကာရဏတ္ထေတိ ‘‘ဥပစာရေန။ပေ။ ဖုသတိယေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ ကာရဏတ္ထဒီပကေ အတ္ထေ. ဖုသတိ ဖလံ အဓိဂစ္ဆတိ ဧတာယာတိ ကာရဏဘာဝဿ ဖုသနာပရိယာယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ပဌမတ္ထမေဝါတိ သမင်္ဂိဘာဝတ္ထမေဝ. တာနိ အင်္ဂါနီတိ ဣမိနာ ဈာနကောဋ္ဌာသဘာဝေန ဝုတ္တဓမ္မာယေဝ ဂဟိတာ၊ န ဖဿပဉ္စမကဣန္ဒြိယဋ္ဌကာဒိဘာဝေနာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သေသာ။ပေ။ သင်္ဂဟိတာနီ’’တိ. ဧဝံ သတီတိ သုခသင်္ခါတဈာနင်္ဂတော ဝေဒနာသောမနဿိန္ဒြိယာနံ သေသိတဗ္ဗဘာဝေ သတိ. ဧဝဉှိ နေသံ ဖဿကတာ ဣတရဿ ဖဿိတဗ္ဗတာဝ သိယာ. တေနာဟ ‘‘သုခဿ ဖုသိတဗ္ဗတ္တာ’’တိ. ဝေဒယိတာဓိပတေယျဋ္ဌေဟီတိ အာရမ္မဏာနုဘဝနသင်္ခါတေန ဝေဒယိတသဘာဝေန၊ တဿေဝ သာတဝိသေသသင်္ခါတေန သမ္ပယုတ္တေဟိ အနုဝတ္တနီယဘာဝေန စ. ဥပနိဇ္ဈာယနဘာဝေါပိ ယထာဝုတ္တဝေဒယိတာဓိပတေယျဋ္ဌဝိသိဋ္ဌော ဩဠာရိကဿ အာရမ္မဏဿ နိဇ္ဈာယနဘာဝေါ. အဘိန္နသဘာဝေါပိ ဟိ ဓမ္မော ပုရိမဝိသိဋ္ဌပစ္စယဝိသေသသမ္ဘဝေန ဝိသေသေန ဘိန္နာကာရော ဟုတွာ ဝိသိဋ္ဌဖလဘာဝံ အာပဇ္ဇတိ. ယထေကံယေဝ ကမ္မံ စက္ခာဒိနိဗ္ဗတ္တိဟေတုဘူတံ ကမ္မံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝေဒယိတာ။ပေ။ ဝုတ္တတ္တာ’’တိ. အင်္ဂါနီတိ နာယံ တပ္ပရဘာဝေန ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော အနန္တဘာဝတော၊ ကေဝလဉ္စ အင်္ဂါနံ ဗဟုတ္တာ ဗဟုဝစနံ၊ တေန ကိံ သိဒ္ဓံ? ပစ္စေကမ္ပိ ယောဇနာ သိဒ္ဓါ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စေကမ္ပိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ’’တိ. ယဒိ ‘‘သုခံ ဌပေတွာ’’တိ ယောဇနာယံ သေသာ တယော ခန္ဓာ ဟောန္တိ၊ သေသာ တယော၊ စတ္တာရော စ ခန္ဓာ ဟောန္တီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာတိ? န၊ စတူသု တိဏ္ဏံ အန္တောဂဓတ္တာ. တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗယောဇနာ။ပေ။ ဝုတ္တ’’န္တိ.

၂. အသမယဝိမောက္ခေနာတိ ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂဝိမောက္ခေန. သော ဟိ လောကိယဝိမောက္ခော ဝိယ အဓိဂမဝဠဉ္ဇနတ္ထံ ပကပ္ပေတဗ္ဗသမယဝိသေသာဘာဝတော ဧဝံ ဝုတ္တော. အဂ္ဂမဂ္ဂဝိမောက္ခော ပန ဧကစ္စာသဝဝိမုတ္တိဝစနတော ဣဓ နာဓိပ္ပေတော. တေနာဟ ‘‘ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တီ’’တိ. ဧကစ္စေဟိ အာသဝေဟိ ဝိမုတ္တောတိ ဒိဋ္ဌာသဝါဒီဟိ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တော. အသမယ။ပေ။ လာဘေနာတိ ယထာဝုတ္တအသမယဝိမောက္ခဿ ဥပနိဿယဘူတဿ အဓိဂမေန. တတော ဧဝ သာတိသယေန၊ ဧကစ္စေဟိ ကာမာသဝေဟိ ဝိမုတ္တော ဝိက္ခမ္ဘနဝသေနာတိ အတ္ထော. သော ဧဝ ဧကစ္စသမယဝိမောက္ခလာဘီ ယထာဝုတ္တော သမယဝိမုတ္တော အသမယဝိမောက္ခဝိသေသဿ ဝသေန သမယဝိမောက္ခပညတ္တိယာ အဓိပ္ပေတတ္တာ. သောတိ အသမယဝိမောက္ခူပနိဿယသမယဝိမောက္ခလာဘီ. တေန သာတိသယေန သမယဝိမောက္ခေန. တထာဝိမုတ္တောဝ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော. ယသ္မာ တထာဝိမုတ္တော ဟောတိ၊ တသ္မာ သမယဝိမုတ္တပညတ္တိံ လဒ္ဓုံ အရဟတီတိ ပရိညာတတ္ထံ ဟေတုနာ ပတိဋ္ဌာပေတိ. ဗျတိရေကမုခေနပိ တမတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘ပုထုဇ္ဇနော ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သမုဒါစာရဘာဝတောတိ သမုဒါစာရဿ သမ္ဘဝတော. သောတိ ဈာနလာဘီ ပုထုဇ္ဇနော.

ယဒိ ပုနရာဝတ္တကဓမ္မတာယ ပုထုဇ္ဇနော သမယဝိမုတ္တောတိ န ဝုတ္တော၊ တဒဘာဝတော ကသ္မာ အရဟာ တထာ န ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘အရဟတော ပနာ’’တိအာဒိ. တဒကာရဏဘာဝန္တိ တေသံ ဝိမောက္ခာနံ၊ တဿ ဝါ သမယဝိမုတ္တိဘာဝဿ အကာရဏဘာဝံ. သဗ္ဗောတိ သုက္ခဝိပဿကောပိ သမထယာနိကောပိ အဋ္ဌဝိမောက္ခလာဘီပိ. ဗဟိအဗ္ဘန္တရဘာဝါ အပေက္ခာသိဒ္ဓါ၊ ဝတ္တု အဓိပ္ပါယဝသေန ဂဟေတဗ္ဗရူပါ စာတိ အာဟ ‘‘ဗာဟိရာနန္တိ လောကုတ္တရတော ဗဟိဘူတာန’’န္တိ.

၃. ရူပတော အညံ န ရူပန္တိ တတ္ထ ရူပပဋိဘာဂံ ကသိဏရူပါဒိ ရူပ-သဒ္ဒေန ဂဟိတန္တိ တဒညံ ပဌမတတိယာရုပ္ပဝိသယမတ္တံ အရူပက္ခန္ဓနိဗ္ဗာနဝိနိမုတ္တံ အရူပ-သဒ္ဒေန ဂဟိတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဋိပက္ခဘူတေဟိ ကိလေသစောရေဟိ အမူသိတဗ္ဗံ ဈာနမေဝ စိတ္တမဉ္ဇူသံ. သမာဓိန္တိ ဝါ သမာဓိသီသေန ဈာနမေဝ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၄. အတ္တနော အနုရူပေန ပမာဒေနာတိ ဧတ္ထ အနာဂါမိနော အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု အသက္ကစ္စအသာတစ္စကိရိယာဒိနာ. ခီဏာသဝဿ ပန တာဒိသေန ပမာဒပတိရူပကေန၊ တာဒိသာယ ဝါ အသက္ကစ္စကိရိယာယ. သာ စဿ ဥဿုက္ကာဘာဝတော ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဋိပ္ပဿဒ္ဓသဗ္ဗုဿုက္ကာ ဟိ တေ ဥတ္တမပုရိသာ. သမယေန သမယန္တိ သမယေ သမယေ. ဘုမ္မတ္ထေ ဟိ ဧတံ ကရဏဝစနံ ဥပယောဂဝစနဉ္စ. အနိပ္ဖတ္တိတောတိ သမာပဇ္ဇိတုံ အသက္ကုဏေယျတော. အဿာတိ ‘‘တေသဉှီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဿ ဣမဿ အဋ္ဌကထာဝစနဿ. တေနာတိ ယထာဘတေန သုတ္တေန.

၅. ယေနာဓိပ္ပါယေန ‘‘ဓမ္မေဟီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဝိဝရန္တော ‘‘ဣဓာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣဓာတိ ‘‘ပရိဟာနဓမ္မော အပရိဟာနဓမ္မော’’တိ ဧတသ္မိံ ပဒဒွယေ. တတ္ထာတိ ‘‘ကုပ္ပဓမ္မော အကုပ္ပဓမ္မော’’တိ ပဒဒွယေ. သတိ ဝစနနာနတ္တေ အတ္ထေဝ ဝစနတ္ထနာနတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝစနတ္ထနာနတ္တမတ္တေန ဝါ’’တိ. ဝစနတ္ထဂ္ဂဟဏမုခေန ဂဟေတဗ္ဗဿ ပန ဝိဘာဝနတ္ထဿ နတ္ထေတ္ထ နာနတ္တံ၊ ယတော တေသံ ပရိယာယန္တရတာသိဒ္ဓိ.

၇-၈. သမာပတ္တိစေတနာတိ ယာယ စေတနာယ သမာပတ္တိံ နိဗ္ဗတ္တေတိ သမာပဇ္ဇတိ စ. တေနာဟ ‘‘တဒါယူဟနာ’’တိ. အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ သတီတိ ကတွာ အာဟ ‘‘အနုရက္ခဏာ။ပေ။ သတီ’’တိ. တေနာဟ ‘‘ဧကာရက္ခော သတာရက္ခေန စေတသာ ဝိဟရတီ’’တိ. တထာ ဟိ သာ ‘‘ကုသလာကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဂတိယော သမန္နေသတီ’’တိ ဝုတ္တာ.

၁၁. အဂ္ဂမဂ္ဂဋ္ဌောပိ ဣတရမဂ္ဂဋ္ဌာ ဝိယ အနုပစ္ဆိန္နဘယတ္တာ ဘယူပရတဝေါဟာရံ လဘတီတိ အာဟ ‘‘အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌော စ။ပေ။ ဘယူပရတော’’တိ.

၁၂. ကေစီတိ တိဟေတုကပဋိသန္ဓိကေ မန္ဒဗုဒ္ဓိကေ သန္ဓာယာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒုပ္ပညာတိ ဣမိနာ ဂယှန္တီ’’တိ. ဒုဗ္ဗလာ ပညာ ယေသံ တေ ဒုပ္ပညာတိ.

၁၄. အနိယတဓမ္မသမန္နာဂတဿေဝ ပစ္စယဝိသေသေန နိယတဓမ္မပဋိလာဘောတိ အာဟ ‘‘ယတ္ထ။ပေ။ ဟောန္တီ’’တိ. တဒဘာဝါတိ နိယတာနိယတဝေါမိဿာယ ပဝတ္တိယာ အဘာဝါ.

၁၆. ပရိယာဒိယိတဗ္ဗာနီတိ ပရိယာဒကေန မဂ္ဂေန ခေပေတဗ္ဗာနိ. တဏှာဒီနံ ပလိဗုဓနာဒိကိရိယာယ မတ္ထကပ္ပတ္တိယာ သီသဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ နိဗ္ဗာနဿ ပန ဝိသင်္ခါရဘာဝတော သင်္ခါရသီသတာ. တေနာဟ ‘‘သင်္ခါရဝိဝေကဘူတော နိရောဓော’’တိ. ကေစိ ပန ‘‘သင်္ခါရသီသံ နိရောဓသမာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တံ ပညတ္တိမတ္တဿ သီသဘာဝါနုပပတ္တိတော တဒုဒ္ဓဉ္စ သင်္ခါရပ္ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော. သဟ ဝိယာတိ ဧကဇ္ဈံ ဝိယ. ဧတေန သမ-သဒ္ဒဿ အတ္ထမာဟ. သဟတ္ထော ဟေသ သမ-သဒ္ဒေါ. သံသိဒ္ဓိဒဿနေနာတိ သံသိဒ္ဓိယာ နိဋ္ဌာနဿ ဥပရမဿ ဒဿနေန.

ဣဓာတိ ဣမိဿာ ပုဂ္ဂလပညတ္တိပါဠိယာ၊ ဣမိဿာ ဝါ တဒဋ္ဌကထာယ. ကိလေသပဝတ္တသီသာနန္တိ ကိလေသသီသပဝတ္တသီသာနံ. တေသု ဟိ ဂဟိတေသု ဣတရမ္ပိ ပရိယာဒိယိတဗ္ဗံ ကိလေသဘာဝေန ပရိယာဒိယိတဗ္ဗတာသာမညေန စ ဂဟိတမေဝ ဟောတီတိ ကိလေသဝဋ္ဋပရိယာဒါနေန မဂ္ဂဿ ဣတရဝဋ္ဋာနမ္ပိ ပရိယာဒိယနံ. ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒကေန မဂ္ဂေနေဝ ဟိ ဇီဝိတိန္ဒြိယမ္ပိ အနဝသေသတော နိရုဇ္ဈတီတိ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ပဝတ္တသီသံ ဝိသုံ ဂဟိတန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပဝတ္တသီသမ္ပီ’’တိအာဒိ. ဩဓိသော စ အနောဓိသော စ ကိလေသပရိယာဒါနေ သတိ သိဇ္ဈမာနာ ပစ္စဝေက္ခဏဝါရာ တေန နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘ကိလေသပရိယာဒါနဿေဝ ဝါရာ’’တိ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ အာဂမေန သာဓေန္တော ‘‘ဝိမုတ္တသ္မိ’’န္တိအာဒိမာဟ. စုတိစိတ္တေန ဟောတီတိ ဣဒံ ယထာဝုတ္တဿ ကိလေသပရိယာဒါနသမာပနဘူတဿ ပစ္စဝေက္ခဏဝါရဿ စုတိစိတ္တေန ပရိစ္ဆိန္နတ္တာ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ စုတိစိတ္တေန ပရိစ္ဆေဒကေန ပရိစ္ဆိန္နံ ဟောတီတိ အတ္ထော.

၁၇. တိဋ္ဌေယျာတိ န ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉှိ ဂတိနိဝတ္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘နပ္ပဝတ္တေယျာ’’တိ.

၁၈. ပယိရုပါသနာယ ဗဟူပကာရတ္တာ ပယိရုပါသိတဗ္ဗတ္တာ.

၂၀. အဂ္ဂဝိဇ္ဇာ ယဿ အနဓိဂတဝိဇ္ဇာဒွယဿ ဟောတိ၊ သော စေ ပစ္ဆာ ဝိဇ္ဇာဒွယံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ တဿ ပဌမံ အဓိဂတဝိဇ္ဇာဒွယဿ ဝိယ အတေဝိဇ္ဇတာဘာဝါ ယဒိပိ နိပ္ပရိယာယတာ တေဝိဇ္ဇတာ၊ ပဌမံ အဓိဂတဝိဇ္ဇာဒွယဿ ပန သာ သဝိသေသာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယာယ ကတကိစ္စတာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဂ္ဂဝိဇ္ဇာတိ အာသဝက္ခယဉာဏံ၊ အဂ္ဂမဂ္ဂဉာဏမေဝ ဝါ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သာ စ တေဝိဇ္ဇတာတိ ယောဇနာ.

၂၂. တတ္ထေဝါတိ သစ္စာဘိသမ္ဗောဓေ ဧဝ.

၂၄. တန္တိ နိရောဓသမာပတ္တိလာဘိနော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တတာဝစနံ. ဝုတ္တလက္ခဏူပပတ္တိကောတိ ဒွီဟိ ဘာဂေဟိ ဒွေ ဝါရေ ဝိမုတ္တောတိ ဧဝံ ဝုတ္တလက္ခဏေန ဥပပတ္တိတော ယုတ္တိတော သမန္နာဂတော. ဧသေဝ နယောတိ ယထာ စတုန္နံ အရူပသမာပတ္တီနံ ဧကေကတော နိရောဓတော စ ဝုဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ပတ္တာနံ ဝသေန ပဉ္စ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တာ ဝုတ္တာ၊ တထာ သေက္ခဘာဝံ ပတ္တာနံ ဝသေန ပဉ္စ ကာယသက္ခိနော ဟောန္တီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

ဒဿနကာရဏာတိ ဣမိနာ ‘‘ဒိသွာ’’တိ ဧတ္ထ တွာ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထောတိ ဒဿေတိ ယထာ ‘‘သီဟံ ဒိသွာ ဘယံ ဟောတီ’’တိအာဒီသု. ဒဿနေ သတိ ပရိက္ခယော၊ နာသတီတိ အာဟ ‘‘ဒဿနာယတ္တပရိက္ခယတ္တာ’’တိ. ပုရိမကိရိယာတိ အာသဝါနံ ခယကိရိယာယ ပုရိမကိရိယာ. သမာနကာလတ္တေပိ ဟိ ကာရဏကိရိယာ ဖလကိရိယာယ ပုရိမသိဒ္ဓါ ဝိယ ဝေါဟရီယတိ. တတော နာမကာယတော မုစ္စနတော. ယတော ဟိ ယေန မုစ္စိတဗ္ဗံ၊ တံ နိဿိတော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘နာမနိဿိတကော’’တိ. တဿာတိ ကာယဒွယဝိမုတ္တိယာ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တဘာဝဿ. အရူပလောကေ ဟိ ဌိတာရဟန္တဝသေနာယမတ္ထော ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘သုတ္တေ ဟီ’’တိအာဒိ.

ဒွီဟိ ဘာဂေဟီတိ ဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒဘာဂေဟိ. ဒွေ ဝါရေတိ ကိလေသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆိန္ဒနဝသေန ဒွိက္ခတ္တုံ. ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တောတိ ဣဒံ ပဌမတတိယဝါဒါနံ ဝသေန ဝုတ္တံ၊ ဣတရံ ဒုတိယဝါဒဿ. အရူပဇ္ဈာနံ ယဒိပိ ရူပသညာဒီဟိ ဝိမုတ္တံ တံသမတိက္ကမာဒိနာ ပတ္တဗ္ဗတ္တာ၊ ပဝတ္တိနိဝါရကေဟိ ပန ကာမစ္ဆန္ဒာဒီဟိယေဝဿ ဝိမုတ္တိ သာတိသယာတိ ဒဿေန္တော ‘‘နီဝရဏသင်္ခါတနာမကာယတော ဝိမုတ္တ’’န္တိ အာဟ. ယဉ္စာပိ အရူပဇ္ဈာနံ ရူပလောကေ ဝိဝေကဋ္ဌတာဝသေနပိ ရူပကာယတော ဝိမုတ္တံ၊ တံ ပန ရူပပဋိဗန္ဓဆန္ဒရာဂဝိက္ခမ္ဘနေနေဝ ဟောတီတိ ဝိက္ခမ္ဘနမေဝ ပဓာနန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ရူပတဏှာဝိက္ခမ္ဘနေန ရူပကာယတော စ ဝိမုတ္တတ္တာ’’တိ. ဧကဒေသေန ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တံ နာမ ဟောတိ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိယာ အဘာဝါ.

၂၅. ‘‘သတ္တိသယော’’တိ ဝိယ သမုဒါယေ ပဝတ္တော ဝေါဟာရော အဝယဝေပိ ဒိဿတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဋ္ဌဝိမောက္ခေကဒေသေန။ပေ။ ဝုစ္စတီ’’တိ.

၂၆. ဖုဋ္ဌာနန္တိ ဖဿိတာနံ၊ အဓိဂတာနန္တိ အတ္ထော. အန္တောတိ အန္တသဒိသော ဖဿနာယ ပရကာလော. တဒနန္တရော ဟိ တပ္ပရိယောသာနော ဝိယ ဟောတီတိ. ကာလဝိသယော စာယံ အန္တ-သဒ္ဒေါ၊ န ပန ကာလတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အဓိပ္ပါယော’’တိ. နာမကာယေကဒေသတောတိ နီဝရဏသင်္ခါတနာမကာယေကဒေသတော. အာလောစိတော ပကာသိတော ဝိယ ဟောတိ ဝိဗန္ဓဝိက္ခမ္ဘနေန အာလောစနေ ပကာသနေ သမတ္ထဿ ဉာဏစက္ခုနော အဓိဋ္ဌာနသမုပ္ပါဒနတော. န တု ဝိမုတ္တောတိ ဝိမုတ္တောတိ န ဝုစ္စတေဝ.

၂၈. ဣမံ ပန နယန္တိ ‘‘အပိစ တေသ’’န္တိအာဒိနာ အာဂတဝိဓိံ. ယေန ဝိသေသေနာတိ ယေန ကာရဏဝိသေသေန. သောတိ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တသဒ္ဓါဝိမုတ္တာနံ ယထာဝုတ္တော ပညာယ ဝိသေသော. ပဋိက္ခေပေါ ကတော ကာရဏဿ အဝိဘာဝိတတ္တာ. ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝိယ၊ ပညာဝိမုတ္တော ဝိယ ဝါ သဗ္ဗထာ အဝိမုတ္တဿ သာဝသေသဝိမုတ္တိယမ္ပိ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ ဝိယ ပညာယ သာတိသယာယ အဘာဝတော သဒ္ဓါမတ္တေန ဝိမုတ္တဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဒ္ဓါယ အဓိမုတ္တောတိ ဣဒံ အာဂမနဝသေန သဒ္ဓါယ အဓိကဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ မဂ္ဂါဓိဂမတော ပနဿ ပစ္စက္ခမေဝ ဉာဏဒဿနံ.

၃၁. ‘‘သောတောတိ အရိယမဂ္ဂဿ နာမ’’န္တိ နိပ္ပရိယာယေန တံသမင်္ဂီ သောတာပန္နောတိ အဓိပ္ပါယေန စောဒကော ‘‘အပိ-သဒ္ဒေါ ကသ္မာ ဝုတ္တော’’တိ စောဒနံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ‘‘နနူ’’တိအာဒိနာ အတ္တနော အဓိပ္ပါယံ ဝိဝရတိ. ဣတရော ‘‘နာပန္န’’န္တိအာဒိနာ ပရိဟရတိ. သမန္နာဂတော ဧဝ နာမ လောကုတ္တရဓမ္မာနံ အကုပ္ပသဘာဝတ္တာ. ဣတရေဟီတိ ဒုတိယမဂ္ဂဋ္ဌာဒီဟိ. သော ဧဝါတိ ပဌမဖလဋ္ဌော ဧဝ. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သတ္တက္ခတ္တုပရမနိဒ္ဒေသေ. သောတံ ဝါ အရိယမဂ္ဂံ အာဒိတော ပန္နော အဓိဂတောတိ သောတာပန္နောတိ ဝုစ္စမာနေ ဒုတိယမဂ္ဂဋ္ဌာဒီနံ နတ္ထေဝ သောတာပန္နဘာဝါပတ္တိ. သုတ္တေ ပန သောတံ အရိယမဂ္ဂံ အာဒိတော မရိယာဒံ အမုဉ္စိတွာဝ ပန္နော ပဋိပဇ္ဇတီတိ ကတွာ မဂ္ဂသမင်္ဂီ ‘‘သောတာပန္နော’’တိ ဝုတ္တော. ပရိယာယေန ဣတရောပိ တဿ အပရိဟာနဓမ္မတ္တာ သောတာပန္နောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပဟီနာဝသိဋ္ဌကိလေသပစ္စဝေက္ခဏာယ သမုဒယသစ္စံ ဝိယ ဒုက္ခသစ္စမ္ပိ ပစ္စဝေက္ခိတံ ဟောတိ သစ္စဒွယပရိယာပန္နတ္တာ ကိလေသာနန္တိ အာဟ ‘‘စတုသစ္စပစ္စဝေက္ခဏာဒီန’’န္တိ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဖလပစ္စဝေက္ခဏဥပရိမဂ္ဂဖလဓမ္မေ စ သင်္ဂဏှာတိ.

၃၂. မဟာကုလမေဝါတိ ဥဠာရကုလမေဝ ဝုစ္စတိ ‘‘ကုလီနော ကုလပုတ္တော’’တိအာဒီသု ဝိယ.

၃၃. သဇ္ဈာနကော အပရိဟီနဇ္ဈာနော ကာလကတော ဗြဟ္မလောကူပဂေါ ဟုတွာ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယော စေ၊ ဥပရူပရိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ နိဗ္ဗာယတီတိ အာဟ ‘‘အနာဂါမိသဘာဂေါ’’တိ. ယတော သော ဈာနာနာဂါမီတိ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ ‘‘အနာဝတ္တိဓမ္မော’’တိ.

၃၆. ပရယောဂေ တွာ-သဒ္ဒေါ တဒန္တော ဟုတွာ ‘‘ပရသဒ္ဒယောဂေ’’တိ ဝုတ္တော၊ အပ္ပတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတီတိ ‘‘အပ္ပတ္တံ ဟုတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝုစ္စတိ.

၃၇. တေနာတိ ‘‘ဥပဟစ္စာ’’တိ ပဒေန. နနု စ ဝေမဇ္ဈာတိက္ကမော ‘‘အတိက္ကမိတွာ ဝေမဇ္ဈ’’န္တိ ဣမိနာ ပကာသိတော ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော.

၄၀. တဏှာဝဋ္ဋသောတာ တဏှာဝဋ္ဋဗန္ဓာ. တဿာတိ သောတဿ. သမ္ဗန္ဓေ စေတံ သာမိဝစနံ. ဥဒ္ဓံသောတဿ ဥပရိဘဝူပဂတာ ဧကံသိကာတိ အာဟ ‘‘ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါ ဂန္တွာ’’တိ. တဿာတိ ဥဒ္ဓံသောတဿ. တတ္ထာတိ အဝိဟေသု. လဟုသာလဟုသဂတိကာတိ လဟုကာလဟုကာယုဂတိကာ၊ လဟုကာလဟုကဉာဏဂတိကာ ဝါ. ဥပ္ပဇ္ဇိတွာဝ နိဗ္ဗာယနကာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘အာကာသံ လင်္ဃိတွာ နိဗ္ဗာယတီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာ တိဿော ဥပမာ သင်္ဂဏှာတိ. အန္တရာဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီဟိ အဓိမတ္တတာ၊ ဥဒ္ဓံသောတတော အနဓိမတ္တတာ စ အသင်္ခါရသသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီနံ န ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ. တေ ဧဝါတိ အန္တရာဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယိဥဒ္ဓံသောတာ ဧဝ. ယဒိ ဧဝံ အသင်္ခါရသသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီနံ ဥပမာဝစနေန တတော မဟန္တတရေဟိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘တတော မဟန္တ။ပေ။ ဒဿနတ္ထ’’န္တိ.

တေနာတိ ‘‘နော စဿ၊ နော စ မေ သိယာ’’တိ ဝစနေန. တေနာတိ ဝါ ယထာဝုတ္တေန တဿ အတ္ထဝစနေန. ဣမဿ ဒုက္ခဿာတိ ဣမဿ သမ္ပတိ ဝတ္တမာနဿ ဝိညာဏာဒိဒုက္ခဿ. ဥဒယဒဿနံ ဉာဏံ. စတူဟိပီတိ ‘‘နော စဿာ’’တိ စတူဟိ ပဒေဟိ. ယံ အတ္ထီတိ ယံ ပရမတ္ထတော ဝိဇ္ဇတိ. တေနာဟ ‘‘ဘူတန္တိ သသဘာဝ’’န္တိ၊ ဘူတန္တိ ခန္ဓပဉ္စကန္တိ အတ္ထော. ယထာဟ ‘‘ဘူတမိဒန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမနုပဿထာ’’တိ. ဝိဝဋ္ဋမာနသော ဝိဝိစ္စမာနဟဒယော တဏှာဒိသောတတော နိဝတ္တဇ္ဈာသယော. ဥပေက္ခကော ဟောတီတိ စတ္တဘရိယော ဝိယ ပုရိသော ဘယံ နန္ဒိဉ္စ ပဟာယ ဥဒါသိနော ဟောတိ.

အဝိသိဋ္ဌေတိ ဟီနေ. ဝိသိဋ္ဌေတိ ဥတ္တမေ. ‘‘ဘဝေ’’တိ ဝတွာ ‘‘သမ္ဘဝေ’’တိ ဝုစ္စမာနံ အဝုတ္တဝါစကံ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နော’’တိအာဒိမာဟ. ဘူတမေဝ ဝုစ္စတီတိ ယံ ဘူတန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တဒေဝ ဘဝေါတိ စ ဝုစ္စတိ၊ ဘဝတိ အဟောသီတိ ဝါ. သမ္ဘဝတိ ဧတသ္မာတိ သမ္ဘဝေါ. တဒါဟာရော တဿ ဘဝဿ ပစ္စယော. အနုက္ကမေန မဂ္ဂပညာယာတိ ဝိပဿနာနုက္ကမေန လဒ္ဓါယ အရိယမဂ္ဂပညာယ. တေနာတိ သေက္ခေန.

ဧကကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.