၉. ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၅၈၇. နဝမေ ဇာတရူပါဒိစတုဗ္ဗိဓနိဿဂ္ဂိယဝတ္ထု ဣဓ ရူပိယဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတန္တိ အာဟ ‘‘ဇာတရူပရဇတပရိဝတ္တန’’န္တိ. ပဋိဂ္ဂဟိတပရိဝတ္တနေတိ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန၊ အကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဝါ ပဋိဂ္ဂဟိတဿ ရူပိယဿ ပရိဝတ္တနေ.

၅၈၉. ပါဠိယံ ဃနကတန္တိ ဣဋ္ဌကာဒိ. ရူပိယံ နာမ သတ္ထုဝဏ္ဏောတိအာဒီသု ကိဉ္စာပိ ကေဝလံ ရဇတံ န ဂဟိတံ၊ တထာပိ ရူပိယပဒေနေဝ တံ ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သုဒ္ဓေါ ရူပိယသံဝေါဟာရော ဧဝ ဝုတ္တောတိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ. ရူပိယေ ရူပိယသညီတိအာဒိမှိ ဝိနိစ္ဆယံ ဝက္ခာမာတိ ပါဌသေသော.

၅၉၁. ပါဠိယံ ရူပိယေ ရူပိယသညီတိ အတ္တနာ ဒိယျမာနံ သကသန္တကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ရူပိယံ စေတာပေတီတိ ပရသန္တကံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. တတ္ထ အရူပိယ-သဒ္ဒေန ဒုက္ကဋဝတ္ထုမ္ပိ သင်္ဂဏှာတိ. ပစ္ဆိမေ ပန တိကေ ‘‘အရူပိယေ ရူပိယသညီ အရူပိယံ စေတာပေတိ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဣမသ္မိဉ္စ တိကေ အရူပိယ-သဒ္ဒေန ကပ္ပိယဝတ္ထုယေဝ ဂဟိတံ၊ န မုတ္တာဒိဒုက္ကဋဝတ္ထု အန္တေ ‘‘ပဉ္စန္နံ သဟ အနာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. ကိဉ္စာပိ ဒုက္ကဋဝတ္ထု န ဂဟိတံ၊ တထာပိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုံ၊ ကပ္ပိယဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုဉ္စ ပရိဝတ္တယတော ဒုက္ကဋံ၊ နယတော သိဒ္ဓမေဝ ဟောတိ. တဉ္စ ဒုက္ကဋဝတ္ထုမှိ တထသညာယ ဝါ အတထသညာယ ဝါ ဝိမတိယာ ဝါ ပရိဝတ္တေန္တဿပိ ဟောတိယေဝ အစိတ္တကတ္တာ ဣမဿ သိက္ခာပဒဿ. ပဉ္စန္နံ သဟာတိ ပဉ္စဟိ သဟဓမ္မိကေဟိ သဟ.

ဣဒါနိ ‘‘နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုံ ဝါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ ပါဠိယံ သရူပေန အနာဂတတ္တေပိ နယတော လဗ္ဘမာနတံ ဒဿေတုံ ‘‘ယော ဟိ အယ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ ရူပိယေန ပရိဝတ္တိတံ အရူပိယံ နိဿဋ္ဌမ္ပိ သဗ္ဗေသမ္ပိ အကပ္ပိယတ္တာ နိဿဂ္ဂိယမေဝ န ဟောတိ နိဿဇ္ဇိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဿေဝ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတော၊ ကေဝလံ ပန ဣဒံ ဆဍ္ဍေတွာ ပါစိတ္တိယမေဝ ပရိဝတ္တကေန ဒေသေတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ‘‘ရူပိယေ ရူပိယသညီ အရူပိယံ စေတာပေတိ၊ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိအာဒိ တိကော ဘဂဝတာ န ဝုတ္တော၊ တီသုပိ ပဒေသု ပရိဝတ္တိယမာနဿ အရူပိယတ္တေန နိဿဂ္ဂိယဝစနာယောဂါ ရူပိယဿေဝ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတော. ရူပိယဿေဝ ဟိ နိဿဋ္ဌဿ အာရာမိကာဒီဟိ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိ ပါဠိယံ ဒဿိတော၊ န အရူပိယဿ. တသ္မာ ပါစိတ္တိယမတ္တသမ္ဘဝဒဿနတ္ထမေဝ ပနေတ္ထ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘အဝုတ္တောပိ အယံ။ပေ။ တိကော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ၊ န ပန တဿ ဝတ္ထုနော နိဿဂ္ဂိယတာဒဿနတ္ထံ. တေနေဝ ပတ္တစတုက္ကေ ‘‘န သက္ကာ ကေနစိ ဥပါယေန ကပ္ပိယံ ကာတု’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အယံ အမှာကံ ခန္တိ. အတ္တနော ဝါ ဟီတိအာဒိ ဒုတိယတိကာနုလောမေနေဝ တတိယတ္တိကဿ သိဇ္ဈနပ္ပကာရံ သမတ္ထေတုံ ဝုတ္တံ. တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ယသ္မာ ဟိ ယထာ အတ္တနော အရူပိယေန ပရဿ ရူပိယံ စေတာပေန္တဿ ဧကသ္မိံ အန္တေ ရူပိယသမ္ဘဝတော ‘‘ရူပိယသံဝေါဟာရော ကတော ဧဝ ဟောတီ’’တိ ဒုတိယတ္တိကော ဝုတ္တော၊ ဧဝံ အတ္တနော ရူပိယေန ပရဿ အရူပိယံ စေတာပေန္တဿာပိ ဟောတီတိ တတိယော တိကော ဝတ္တဗ္ဗော ဘဝေယျ၊ သော ပန ဒုတိယတ္တိကေနေဝ ဧကတော ရူပိယပက္ခသာမညေန သိဇ္ဈတီတိ ပါဠိယံ န ဝုတ္တောတိ. တတ္ထ ဧကန္တေန ရူပိယပက္ခေတိ ဧကေန အန္တေန ရူပိယပက္ခေ၊ ‘‘ဧကတော ရူပိယပက္ခေ’’တိ ဝါ ပါဌော.

ဣဒါနိ ဒုတိယတ္တိကေ အရူပိယပဒဿ အတ္ထဘူတေသု ဒုက္ကဋဝတ္ထုကပ္ပိယဝတ္ထူသု ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ရူပိယာဒိပရိဝတ္တနေ အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုန္တိအာဒိ ပန ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ပရိဝတ္တနပ္ပသင်္ဂေ ပါဠိယံ အဝုတ္တဿာပိ အတ္ထဿ နယတော လဗ္ဘမာနတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣမိနာတိ ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒေန၊ တေန စ ဒုက္ကဋဿ အစိတ္တကတမ္ပိ ဒဿေတိ. အညတြ သဟဓမ္မိကေဟီတိ ‘‘ပဉ္စန္နံ သဟ အနာပတ္တီ’’တိ ဝစနတော ဝုတ္တံ၊ တေနာပိ ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒဿ ကပ္ပိယဝတ္ထုနိဿိတတံ ဧဝ သာဓေတိ. ဣမံ။ပေ။ ရူပိယစေတာပနဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ပကတေန သမ္ဗန္ဓော. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒေ. တတ္ထာတိ ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒေ (ပါရာ. ၅၉၃).

ဧဝံ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ရူပိယာဒိပရိဝတ္တနေ အာပတ္တိဘေဒံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကပ္ပိယဝတ္ထုနာပိ ဒဿေတုံ ‘‘ကပ္ပိယဝတ္ထုနာ ပနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ တေနေဝါတိ ကပ္ပိယဝတ္ထုနာ ဧဝ. ‘‘ရူပိယံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ’’တိ ဣဒံ ဥက္ကဋ္ဌဝသေန ဝုတ္တံ. မုတ္တာဒိဒုက္ကဋဝတ္ထုမ္ပိ ဥဂ္ဂဟေတွာ ကာရိတမ္ပိ ပဉ္စန္နမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ ဧဝ. သမုဋ္ဌာပေတီတိ သယံ ဂန္တွာ၊ ‘‘ဣမံ ကဟာပဏာဒိံ ကမ္မကာရာနံ ဒတွာ ဗီဇံ သမုဋ္ဌာပေဟီ’’တိ ဧဝံ အညံ အာဏာပေတွာ ဝါ သမုဋ္ဌာပေတိ. မဟာအကပ္ပိယောတိ အတ္တနာဝ ဗီဇတော ပဋ္ဌာယ ဒူသိတတ္တာ အညဿ မူလသာမိကဿ အဘာဝတော ဝုတ္တံ. သော ဟိ စောရေဟိ အစ္ဆိန္နောပိ ပုန လဒ္ဓေါ ဇာနန္တဿ ကဿစိပိ န ဝဋ္ဋတိ. ယဒိ ဟိ ဝဋ္ဋေယျ၊ တဠာကာဒီသု ဝိယ အစ္ဆိန္နော ဝဋ္ဋတီတိ အာစရိယာ ဝဒေယျုံ. န သက္ကာ ကေနစိ ဥပါယေနာတိ သံဃေ နိဿဇ္ဇနေန၊ စောရာဒိအစ္ဆိန္ဒနာဒိနာ စ ကပ္ပိယံ ကာတုံ န သက္ကာ၊ ဣဒဉ္စ တေန ရူပေန ဌိတံ၊ တမ္မူလိကေန ဝတ္ထုမုတ္တာဒိရူပေန ဌိတဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဒုက္ကဋဝတ္ထုမ္ပိ ဟိ တမ္မူလိကကပ္ပိယဝတ္ထုဉ္စ န သက္ကာ ကေနစိ ဥပါယေန တေန ရူပေန ကပ္ပိယံ ကာတုံ. ယဒိ ပန သော ဘိက္ခု တေန ကပ္ပိယဝတ္ထုဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ပုန ရူပိယံ စေတာပေယျ၊ တံ ရူပိယံ နိဿဇ္ဇာပေတွာ အညေသံ ကပ္ပိယံ ကာတုမ္ပိ သက္ကာ ဘဝေယျာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ပတ္တံ ကိဏာတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဣမိနာ ကဟာပဏာဒိနာ ကမ္မာရကုလတော ပတ္တံ ကိဏိတွာ ဧဟီ’’တိ အာရာမိကာဒီဟိ ကိဏာပနမ္ပိ သင်္ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝ ရာဇသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဧတ္တကေဟိ ကဟာပဏေဟိ သာဋကေ အာဟရ၊ ဧတ္တကေဟိ ယာဂုအာဒီနိ သမ္ပာဒေဟီတိ ဝဒတိ၊ ယံ တေ အာဟရန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ အကပ္ပိယံ. ကသ္မာ? ကဟာပဏာနံ ဝိစာရိတတ္တာ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၃၈-၅၃၉) ဝုတ္တံ. ဣမိနာ ပန ဝစနေန ယံ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒံ ‘‘အနာဏတ္တိက’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ တံ န သမေတိ. န ကေဝလဉ္စ ဣမိနာ၊ ပါဠိယာပိ တံ န သမေတိ. ပါဠိယဉှိ နိဿဋ္ဌရူပိယေန အာရာမိကာဒီဟိ သပ္ပိယာဒိံ ပရိဝတ္တာပေတုံ ‘‘သော ဝတ္တဗ္ဗော ‘အာဝုသော၊ ဣမံ ဇာနာဟီ’တိ. သစေ သော ဘဏတိ ‘ဣမိနာ ကိံ အာဟရီယတူ’တိ၊ န ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဣမံ ဝါ ဣမံ ဝါ အာဟရာ’တိ. ကပ္ပိယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ ‘သပ္ပိ ဝါ’’’တိအာဒိနာ ရူပိယသံဝေါဟာရံ ပရိမောစေတွာဝ ဝုတ္တံ. ‘‘ဣမိနာ ရူပိယေန ကိံ အာဟရီယတူ’’တိ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ဣမံ အာဟရာ’’တိ ဝုတ္တေပိ အဓိကာရတော ‘‘ဣမိနာ ရူပိယေန ဣမံ အာဟရာ’’တိ ဘိက္ခူဟိ အာဏတ္တော ဧဝ ဟောတီတိ တံ ရူပိယသံဝေါဟာရံ ပရိဝဇ္ဇေတုံ ‘‘န ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဣမံ ဝါ ဣမံ ဝါ အာဟရာ’’’တိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော၊ အနာပတ္တိဝါရေပိ ‘‘ကပ္ပိယကာရကဿ အာစိက္ခတီ’’တိ န ဝုတ္တံ. ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒေ (ပါရာ. ၅၉၅) ပန တထာ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ဣဒံ သာဏတ္တိကံ ကယဝိက္ကယမေဝ အနာဏတ္တိကန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ.

မူလဿ အနိဿဋ္ဌတ္တာတိ ယေန ဥဂ္ဂဟိတမူလေန ပတ္တော ကီတော၊ တဿ မူလဿ သံဃမဇ္ဈေ အနိဿဋ္ဌတ္တာ၊ ဧတေန ရူပိယမေဝ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ န တမ္မူလိကံ အရူပိယန္တိ ဒဿေတိ. ယဒိ ဟိ တေန ရူပိယေန အညံ ရူပိယံ စေတာပေယျ၊ တံ ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒေ အာဂတနယေနေဝ နိဿဇ္ဇာပေတွာ သေသေဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ဘဝေယျာတိ. ‘‘မူလဿ အသမ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ မူလဿ ဂိဟိသန္တကတ္တံ၊ တေနေဝ ပတ္တဿ ရူပိယသံဝေါဟာရာနုပ္ပန္နတဉ္စ ဒဿေတိ. ပဉ္စသဟဓမ္မိကသန္တကေနေဝ ဟိ ရူပိယသံဝေါဟာရဒေါသော. တတ္ထ စ အတ္တနော သန္တကေ ပါစိတ္တိယံ၊ ဣတရတ္ထ ဒုက္ကဋံ.

နိဿဇ္ဇီတိ ဒါနဝသေန ဝုတ္တံ၊ န ဝိနယကမ္မဝသေန. တေနေဝ ‘‘သပ္ပိဿ ပူရေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ယံ အတ္တနော ဓနေန ပရိဝတ္တေတိ၊ တဿ ဝါ ဓနဿ ရူပိယဘာဝေါ၊ ပရိဝတ္တနပရိဝတ္တာပနေသု အညတရဘာဝေါ စာတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ.

ရူပိယသံဝေါဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.