၅. ဇရာဝဂ္ဂေါ

၁. ဇရာဓမ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၁၁. ပမုခေ၊ ပါသာဒဿ စ ပစ္ဆိမဘာဂေ အာတပေါ ပစ္ဆာတပေါ၊ တသ္မိံ ပစ္ဆာတပေ. သော ဟိ ပါသာဒဿ ပမုခဘာဝေန ကတော. ကိံ ပန ဘဂဝတော ဝဇိရသာရံ သရီရံ ဩတာပေတဗ္ဗံ ဟောတီတိ အာဟ – ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိအာဒိ. အယဉ္စ ဣမံ သုတ္တံ ဒေသိတသမယေ. န သက္ကောတိ ဗျာမပ္ပဘာယ ကာယစိ ပဘာယ အနဘိဘဝနီယတ္တာ. ကိဉ္စာပိ ဗုဒ္ဓါဘာ သူရိယာဘာယ အနဘိဘဝနီယာ၊ ဃမ္မသဘာဝတာယ ပန ရသ္မီနံ ပရိတော ဖရန္တီ သူရိယာဘာ တိခိဏာ ဥဏှာတိ အာဟ ‘‘ရသ္မိတေဇ’’န္တိ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထေဝ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

သုဝဏ္ဏာဝဋ္ဋံ ဝိယာတိ အစ္ဆေ သုဝဏ္ဏပတ္တေ ဝိနိဝတ္တအာဝဋ္ဋံ ဝိယ. ဂရဟဏစ္ဆရိယံ နာမ ကိရေတံ ‘‘အစ္ဆရိယမေတံ အဝိသိစ္ဆေဖလဝဒ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ. န ဧဝမေတရဟီတိ အတ္တနော ပါကဋဝသေန ဝဒတိ၊ န ဣတရေသမ္ပီတိ. သိရာဇာလာတိ သိရာသန္တာနာ. ဧဝရူပံ န ဟောတီတိ အညေသံ ပါကတိကသတ္တာနံ ဝုတ္တာကာရံ ဝိယ န ဟောတိ ပုညသမ္ဘာရဿ ဥဠာရတမတ္တာ ဝိပစ္စနဿ ပရိယန္တဂတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘အညေသံ အပါကဋ’’န္တိ. ဝလိယာဝဋ္ဋကန္တိ အပ္ပကံ ဝလိယာဝဋ္ဋံ. တေနာဟ ‘‘ကေသဂ္ဂပ္ပမာဏ’’န္တိ. သဗ္ဗာနီတိ သိရာဇာလာနိ. ပုရတော ဝင်္ကောတိ ထောကံ ပုရတော နတမတ္တံ သန္ဓာယာဟ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သွာယံ အညေသံ အပါကဋော’’တိ. နယဂ္ဂါဟတောတိ အနုမာနတော. ဓီ တန္တိ ဓီ-သဒ္ဒယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ. ဓီတိ ဇိဂုစ္ဆနတ္ထေ နိပါတော. ဓိက္ကာရောတိ ဇိဂုစ္ဆာပယောဂေါ. တံ ဖုသတူတိ တုယှံ ပါပုဏာတု.

၂. ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၁၂. အညမညဿာတိ အညော အညဿ. န ပစ္စနုဘောတိ အတ္တနော အဝိသယဘာဝတော. ဣဒါနိ တံ အညဝိသယတံ အနွယတော ဗျတိရေကတော ဝိဘာဝေတုံ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ဝိသယာနိ ပဋိသရန္တိ ဧတ္ထာတိ ပဋိသရဏံ. ဣန္ဒြိယဝိညာဏာနိ ဟိ အသတိပိ တာဒိသေ အဓိပ္ပါယေ အတ္တနော အာရမ္မဏဿ ယာထာဝတော သမ္ပဇာနနတော ပဝေဒနဝိဇာနနာနိ ကရောန္တာနိ ဝိယ ပဝတ္တန္တိ၊ တထာ လောကဿ အညတ္ထ သိဒ္ဓိတော. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘မနော ပဋိသရဏံ၊ မနောဝ နေသံ ဂေါစရဝိသယံ ပစ္စနုဘောတီ’’တိ မနောဒွါရိကဇဝနမနော ဟိ သဝိသေသံ မနောဝိသယံ ပစ္စနုဘောတိ၊ ပဉ္စဒွါရိကဇဝနမနော မနနမတ္တမေဝ ပစ္စနုဘဝတိ. ရဇ္ဇနာဒိဂ္ဂဟဏဉ္စေတ္ထ နိဒဿနမတ္တံ၊ တသ္မာ သဒ္ဒဟနာဒိပိ ဂဟိတမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ပဉ္စဒွါရပ္ပဝတ္တိဝသေန တထာ ဝုတ္တံ. ဧကသ္မိံ ပန ဒွါရေတိ စက္ခုဒွါရေ.

ဒုဗ္ဗလဘောဇကာတိ အပ္ပါနုဘာဝါ ရာဇဘောဂ္ဂါ. အာယန္တိ ဘောဂုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ. ယောတ္တဗန္ဓာဒိနိမိတ္တံ လဒ္ဓဗ္ဗကဟာပဏော ယောတ္တကဟာပဏော. အဒ္ဒုဗန္ဓာဒိနိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗကဟာပဏော အဒ္ဒုကဟာပဏော. မာဃာတဃောသနာယ ကတာယ ဟိံသာနိမိတ္တံ ဂဟေတဗ္ဗကဟာပဏော မာပဟာရကဟာပဏော. တဿ ပရိမာဏံ ဒဿေတုံ ‘‘အဋ္ဌကဟာပဏော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သတဝတ္ထုကန္တိ သတကရီသဝတ္ထုကံ.

မဂ္ဂသတီတိ အရိယမဂ္ဂသတိ. ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ဟိ ဇဝနမနော ဥဿက္ကိတွာဝ မဂ္ဂသတိံ ပဋိသရတိ တပ္ပရိယောသာနတ္တာ. တန္တိ နိဗ္ဗာနံ. သာတိ ဖလဝိမုတ္တိ. ပဋိသရတိ အဂ္ဂမဂ္ဂသတိယာ. ဖလဝိမုတ္တိ နိဗ္ဗာနန္တိ ဥဘယံ မဂ္ဂဿ သိဒ္ဓါယေဝါတိ. အာရမ္မဏဝသေန နတ္ထိ ဧတဿ ပဋိသရဏန္တိ အပ္ပဋိသရဏံ အသင်္ခတာမတဿ သန္တိနိစ္စသဘာဝတ္တာ. သယံ ပန သဗ္ဗေသံယေဝ အရိယာနံ ပဋိသရဏံ. တေနာဟ ‘‘နိဗ္ဗာနံ အရဟတော ဂတီ’’တိ (ပရိ. ၃၃၉). နိဗ္ဗာနံ အနုပဝိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနနိဿယတ္တာ. န တတော ပရံ ဂစ္ဆတိ ဂတဿ အညဿ တာဒိသဿ အဘာဝါ. နိဗ္ဗာနံ ပရိ သဗ္ဗသော ဩသာနန္တိ နိဗ္ဗာနပရိယောသာနံ.

မူလဇာတာ ဇာတမူလာ. တတော ဧဝ ပတိဋ္ဌိတာ. ကာ ပနဿာတိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂေန အာဂတသဒ္ဓါ’’တိ. မဂ္ဂေါ ဒဠှာယ အသံဟာရိယသဒ္ဓါယ မူလံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာနိ စေဝ ဝိစိကိစ္ဆာစိတ္တဉ္စာတိ ပဉ္စ အကုသလစိတ္တာနိ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဟီနာနိ. ပဉ္စ နီဝရဏာနီတိ ဧတ္ထ အပါယဂမနီယာနိ ပဌမမဂ္ဂေနေဝ ပဟီနာနိ၊ ဣတရာနိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဈာနေန ပဟီနာနီတိ ပဉ္စသု ဩရမ္ဘာဂိယကိလေသသံယောဇနေသု ဧကဒေသဝိဂမေနေဝ ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနော ဝိယ ဇာတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဈာနအနာဂါမိဋ္ဌာနေ ဌိတော’’တိ. တေနာဟ ‘‘သော အပရိဟီန။ပေ။ နိဗ္ဗာယေယျာ’’တိ.

၅. ပဌမပုဗ္ဗာရာမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၁၅. ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကေ ဧဝံ အာဂတသုတ္တံ အာဒိံ ကတွာ ဖလိန္ဒြိယာနေဝ ကထိတာနိ အဂ္ဂဖလဝသေန ဒေသနာယ အာဂတတ္တာ.

၁၀. အာပဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၂၀. ဥပရိ သဟ ဝိပဿနာယ တယော မဂ္ဂါတိ ဝိပဿနာယ သဟ သောတာပတ္တိဖလတော ဥပရိ တယော မဂ္ဂါ. မဂ္ဂါဓိဂမေန ဣဒါနိ ပစ္စက္ခဘူတတ္တာ ‘‘ဣမေ ခေါ တေ ဓမ္မာ’’တိ ဝုတ္တာ. တတ္ထ ယံ အဂ္ဂဘူတံ၊ တဿ ဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘အရဟတ္တဖလိန္ဒြိယံ နာမာ’’တိ ဝုတ္တံ ဣန္ဒြိယဘာဝသာမညေန ဧကဇ္ဈံ ကတွာ. အတိဝိဇ္ဈိတွာ ပဿာမီတိ သစ္ဆိကတွာ ယာထာဝတော ပဿာမိ. စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟီတိ ဝီရိယိန္ဒြိယာဒီဟိ စတူဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ. သာ ဝိပဿနာမဂ္ဂဖလသဟဂတာ သိယာတိ မိဿကာ ဝုတ္တာ.

ဇရာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.