၅. စက္ကဝတ္တိဝဂ္ဂေါ

၁. ဝိဓာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂၂. ဝိဓီယန္တီတိ ဝိဓာ၊ မာနာဒိဘာဂါ ကောဋ္ဌာသာတိ အာဟ ‘‘တယော မာနကောဋ္ဌာသာ’’တိ. တထာ တထာ ဝိဒဟနတောတိ ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနာ တေန တေနာကာရေန ဝိဒဟနတော ဌပနတော၊ ဌပေတဗ္ဗတော ဝါ.

၂. စက္ကဝတ္တိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂၃. သိရိသမ္ပတ္တိယာ ရာဇတိ ဒိပ္ပတိ သောဘတီတိ ရာဇာ၊ ဒါနပိယဝစနအတ္ထစရိယာသမာနတ္တတာသင်္ခါတေဟိ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ. ရဉ္ဇေတီတိ ရမေတိ. အဗ္ဘုဂ္ဂတာယာတိ ဥဒီရိတာ နိဗ္ဗတ္တိတော တတ္ထ တတ္ထ ဂစ္ဆနတော. စက္ကံ ဝတ္တေတီတိ စက္ကရတနံ ပဝတ္တေတိ. ဒေဝဋ္ဌာနန္တိ ပူဇနီယဒေဝဋ္ဌာနံ. စိတ္တီကတဋ္ဌေနာတိ ပူဇနီယဘာဝေန. အဂ္ဃေါ နတ္ထိ စိရကာလသမ္ဘဝပုညာနုဘာဝသိဒ္ဓရတနသဗ္ဘာဝတော. အညေဟိ စက္ကဝတ္တိနော ပရိဂ္ဂဟဘူတရတနေဟိ. လောကေတိ မနုဿလောကေ. တေန တဒညလောကံ နိဝတ္တေတိ. ဝိဇ္ဇမာနဂ္ဂဟဏေန အတီတာနာဂတံ နိဝတ္တေတိ. ဗုဒ္ဓါ စ ကဒါစိ ကရဟစိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စက္ကဝတ္တိနောပိ ယေဘုယျေန တသ္မိံယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇနတောတိ အဓိပ္ပါယော. အနောမဿာတိ အလာမကဿ ဥက္ကဋ္ဌဿ. သေသာနိ ရတနာနိ.

တတြာတိ ဝါကျောပညာသနေ နိပါတော၊ တသ္မိံ ပါတုဘာဝဝစနေ. ‘‘အယုတ္တ’’န္တိ ဝတွာ တတ္ထ အဓိပ္ပါယံ ဝိဝရန္တော ‘‘ဥပ္ပန္နံ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တေဟိ ရတနေဟိ စက္ကဝတ္တနနိယမာပေက္ခတာယ စက္ကဝတ္တိဝစနဿ. နိယမေနာတိ ဧကန္တေန. ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ ဘာဝိနိ ဘူတေ ဝိယ ဥပစာရောတိ ယထာ – ‘‘အဂမာ ရာဇဂဟံ ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (သု. နိ. ၄၁၀). လဒ္ဓနာမဿာတိ စက္ကဝတ္တီတိ လောကေ လဒ္ဓသမညဿ ပတ္ထနီယဿ ပုရိသဝိသေသဿ. မူလုပ္ပတ္တိဝစနတောပီတိ ‘‘စက္ကဝတ္တိဿ ပါတုဘာဝါ’’တိ ဧတဿ ပဌမုပ္ပတ္တိယာ ဝစနတောပိ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. ယော ဟိ စက္ကဝတ္တိရာဇာ၊ တဿ ဥပ္ပတ္တိယာ စက္ကရတနဿ ဥပ္ပဇ္ဇနတော စက္ကဝတ္တီတိ ဧဝံ နာမံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ‘‘စက္ကံ ဝတ္တေဿတီ’’တိ ဣဒံ ပန နိယာမံ အနပေက္ခိတွာ တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ရတနာနုပ္ပတ္တိံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တနယတော သညာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ‘‘စက္ကဝတ္တီ’’တိ. ဧကမေဝါတိ စက္ကရတနမေဝ ပဌမံ ပါတုဘဝတိ. ယသ္မိံ ဘူတေ ရညော စက္ကဝတ္တိသမညာ၊ အထ ပစ္ဆာ ရတနာနိ ပါတုဘဝန္တီတိ ဗဟူနံ ပါတုဘာဝံ ဥပါဒါယ ဗဟုလဝစနတောပိ ဧတံ ‘‘စက္ကဝတ္တိဿ ပါတုဘာဝါ ရတနာနံ ပါတုဘာဝေါ’’တိ ဝုတ္တံ. အယံ ဟေတုကတ္တုသညိတော အတ္ထဘေဒေါ. ပါတုဘာဝါတိ ပါတုဘာဝတော. ပုညသမ္ဘာရော ဘိန္နသန္တာနတာယ ရတနာနမ္ပိ ပရိယာယေန ဥပနိဿယဟေတူတိ ဝုတ္တံ. ယုတ္တမေဝေတံ ယထာဝုတ္တယုတ္တိယုတ္တတ္တာ.

ဝတ္တဗ္ဗဘူတော အဓိပ္ပါယော ဧတဿ အတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော၊ အတ္ထနိဒ္ဒေသော၊ သင်္ခေပတော အဓိပ္ပါယော သင်္ခေပါဓိပ္ပါယော. စက္ကရတနာနုဘာဝေန စက္ကဝတ္တိဿရိယဿ သိဇ္ဈနတော ‘‘ဒါတုံ သမတ္ထဿာ’’တိ ဝုတ္တံ. ယောဇနပ္ပမာဏေ ပဒေသေ ပဝတ္တတ္တာ ယောဇနပ္ပမာဏံ အန္ဓကာရံ. အတိဒီဃာတိရဿတာဒိံ ဆဗ္ဗိဓံ ဒေါသံ ဝိဝဇ္ဇေတွာ ဌိတဿာတိ ဝစနသေသော.

သဗ္ဗေသံ စတုဘူမကဓမ္မာနံ ပုရေစရံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဂတိယော သမနွေသနဝသေန ပဝတ္တနတော. ဗုဒ္ဓါဒီဟိပိ အပ္ပဟာနီယတာယ မဟန္တဓမ္မသဘာဝတ္တာ ဓမ္မကာယေ စ ဇေဋ္ဌကဋ္ဌေန ဓမ္မကာယူပပန္နံ. ပညာပါသာဒတာယ စဿ ဥပရိဂတဋ္ဌေန အစ္စုဂ္ဂတံ. ဝိတ္ထတဋ္ဌေန ဝိပုလံ. မဟန္တတာယ မဟန္တံ. အနာဒိကာလဘာဝိတဿ ကိလေသသန္တာနဿ ခဏေနေဝ ဝိဒ္ဓံသနတော သီဃံ လဟု ဇဝန္တိ ပရိယာယာ. ဗောဇ္ဈင်္ဂဓမ္မပရိယာပန္နတ္တာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကန္တ-ကုသလတ္တာ’’တိ. သမ္ပယုတ္တဝသေန ပီတိယာ အာလောကဝိဒ္ဓံသနဘာဝဝသေနာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သဟဇာတပစ္စယာဒီ’’တိအာဒိ. သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါတိ စတုဘူမကတ္တာ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကော ဗောဇ္ဈင်္ဂဓမ္မပရိစ္ဆေဒေါ ကထိတော.

၄-၁၀. ဒုပ္ပညသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၂၅-၂၃၁. ဧဠံ ဝုစ္စတိ ဒေါသော၊ ဧဠေန မူဂေါ ဝိယာတိ ဧဠမူဂေါတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘မုခေန ဝါစ’’န္တိအာဒိမာဟ.

စက္ကဝတ္တိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.