၅. ပပါတဝဂ္ဂေါ

၁. လောကစိန္တာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၁၁. လောကစိန္တန္တိ လောကသန္နိဝေသပဋိသံယုတ္တဝီမံသာဝ. ‘‘လောကစိတ္တ’’န္တိပိ ပါဌော၊ တံတံလောကပရိယာပန္နံ စိတ္တန္တိ အတ္ထော. နာဠိကေရာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဝုတ္တာနံ ဩသဓိတိဏဝနပ္ပတိအာဒီနံ သင်္ဂဟော. ဧဝရူပန္တိ ဧဒိသံ အညမ္ပိ တံတံလောကစိတ္တံ.

ဝိဂတစိတ္တောတိ အတ္တတ္ထပရတ္ထတော အပဂတဝိတက္ကော အဒ္ဒသ ဧဝံ အဓိဋ္ဌဟိံသူတိ သမ္ဗန္ဓော. သမ္ဗရိမာယန္တိ သမ္ဗရေန အသုရိန္ဒေန ဥပ္ပါဒိတံ အသုရမာယံ၊ ယံ ‘‘ဣန္ဒဇာလ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ ဣန္ဒဿ မောဟနတ္ထံ ဥပ္ပါဒိတတ္တာ. သမ္ပရိဝတ္တေတွာတိ ပရိဓာဝေတွာ. ယထာ နေတိ နေ အသုရေ ယထာ သော ပုရိသော ပဿတိ၊ ဧဝံ အဓိဋ္ဌဟိံသု. ကသ္မာ ပနေတေ ဧဝံ အဓိဋ္ဌဟိံသူတိ? တံ ပုရိသံ တတ္ထ တထာနိသိန္နံ ဒိသွာ ‘‘အယဉ္စ ဒေဝေါ’’တိ အာသင်္ကန္တာ တထာ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဘိသမုဠာလဆိဒ္ဒေဟိ ပဝိသိတွာ အတ္တနော အသုရဘဝနံ ဂတာ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ဒေဝါနံယေဝ မောဟယမာနာ’’တိ.

၂-၃. ပပါတသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၁၁၂-၃. မရိယာဒပါသာဏောတိ ဂိဇ္ဈကူဋပဗ္ဗတဿ မရိယာဒပါကာရသဒိသော မဟန္တော ပါသာဏော. အနိဋ္ဌရူပန္တိ ဧတ္ထ ရူပ-သဒ္ဒေါ သဘာဝတ္ထော ‘‘ပိယရူပေ သာတရူပေ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၄၀၈-၄၀၉) ဝိယာတိ အာဟ – ‘‘အနိဋ္ဌသဘာဝ’’န္တိ.

၅. ဝါလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၁၅. ဥပါသနန္တိ အာစရိယဥပါသနံ၊ အာစရိယံ အန္တေဝါသိနာ ဝါ ဒိဝသေ ဒိဝသေ သိက္ခနဝသေန ဥပါသိတဗ္ဗတော ဥပါသနန္တိ လဒ္ဓနာမံ ကဏ္ဍခိပနသိပ္ပံ. ကဏ္ဍံ အတိက္ကမန္တေတိ သရံ ခိပန္တေ. ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခန္တိ ပေါင်္ခသဒ္ဒတ္ထံ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဧကံ ကဏ္ဍံ ခိပိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အပရံ အနုပေါင်္ခန္တိ ဧတ္ထ အပရန္တိ တတိယကဏ္ဍံ. အနုပေါင်္ခံ နာမ ဣဒန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘အနုပေါင်္ခံ နာမ ဒုတိယဿ ပေါင်္ခ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တဉှိ တတိယေန သရေန ဝိဇ္ဈီယတိ. ပုန အပရံ တဿ ပေါင်္ခန္တိ ဣဒံ ပန အပရာပရံ အဝိရဇ္ဈနံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ. ဒုရဘိသမ္ဘဝတရန္တိ အဘိဘဝိတုံ အသက္ကုဏေယျတရံ. ဝါလန္တိ ကေသံ. သတ္တဓာ ဘိန္ဒိတွာတိ သတ္တက္ခတ္တုံ ဝိဖာလေတွာ. တဿ ဧကံ ဘေဒန္တိ တဿ ကေသဿ ဧကံ အံသုသင်္ခါတံ ဘေဒံ ဂဟေတွာ. ဝါတိင်္ဂဏမဇ္ဈေ ဗန္ဓိတွာတိ ဝါတိင်္ဂဏဖလဿ မဇ္ဈဋ္ဌာနေ ဗန္ဓိတွာ. အပရံ ဘေဒန္တိ အပရံ ကေသဿ အံသုသင်္ခါတံ ဘေဒံ. အဂ္ဂကောဋိယံ ဗန္ဓိတွာတိ ယထာ တဿ ဝါလဘေဒဿ ဦကာမတ္တံ လိခါမတ္တံ ဝါ ကဏ္ဍဿ အဂ္ဂကောဋိံ အဓိကံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ ဗန္ဓိတွာ. ဥသဘမတ္တေတိ ဝီသတိယဋ္ဌိမတ္တေ ဌာနေ ဌိတော. ကဏ္ဍဗဒ္ဓါယ ကောဋိယာတိ ကဏ္ဍဗဒ္ဓါယ ဝါလဿ ကောဋိယာ ဝါတိင်္ဂဏဗန္ဓနဝါလဿ ကောဋိံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျ.

၈. ဒုတိယဆိဂ္ဂဠယုဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၁၈. အဓိစ္စုပ္ပတ္တိကန္တိ ယဒိစ္ဆာဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကံ. ဆိဂ္ဂဠေနာတိ ဆိဂ္ဂဠပဒေသေန. ဆိဂ္ဂဠုပရီတိ ဟေဋ္ဌိမယုဂဿ ဆိဂ္ဂဠပဒေသဿ ဥပရိ. အာရုဠှဿ ဆိဂ္ဂဠေနာတိ ဥဘိန္နမ္ပိ ဆိဒ္ဒေန. ဂီဝပ္ပဝေသနံ ဝိယာတိ စတုန္နံ ယုဂါနံ ဆိဒ္ဒပဒေသေနေဝ ဥပရူပရိ ဌိတာနံ ဆိဒ္ဒန္တရေန ကာဏကစ္ဆပဿ ဂီဝပ္ပဝေသနံ အဓိစ္စတရသမ္ဘဝံ. တတောပိ အဓိစ္စတရသမ္ဘဝေါ မနုဿတ္တလာဘော၊ တတော အဓိစ္စတမသမ္ဘဝေါ အရိယမဂ္ဂပဋိလာဘောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စတုသစ္စပဋိဝေဓော အတိဝိယ အဓိစ္စတရသမ္ဘဝေါ’’တိ.

ပပါတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.