၈-၁၀. မဟာဒိဋ္ဌိသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၁၃-၂၁၅. အကတာတိ သမေန ဝါ ဝိသမေန ဝါ ကေနစိ ဟေတုနာ န ကတာ ဧဝ. ကေနစိ ကတံ ကရဏံ ဝိဓာနံ နတ္ထိ ဧတေသန္တိ အကတဝိဓာနာ. ပဒဒွယေနပိ လောကေ ကေနစိ ဟေတုပစ္စယေန နေသံ အဘိနိဗ္ဗတ္တိတာဘာဝံ ဒဿေတိ. ဣဒ္ဓိယာပိ န နိမ္မိတာတိ ကဿစိ ဣဒ္ဓိမတော ဒေဝဿ ဗြဟ္မုနော ဝါ ဣဒ္ဓိယာပိ န နိမ္မိတာ. အနိမ္မိတာတိ ဝါ ကဿစိ အနိမ္မာပကာ. အဇနကာတိ ဧတေန ပထဝီကာယာဒီနံ ရူပါဒိဇနကဘာဝံ ပဋိက္ခိပတိ. ရူပသဒ္ဒါဒယော ဟိ ပထဝီကာယာဒီဟိ အပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိကာတိ တဿ လဒ္ဓိ. ယထာ ပဗ္ဗတကူဋံ ကေနစိ အနိဗ္ဗတ္တိတံ ကဿစိ စ အနိဗ္ဗတ္တကံ၊ ဧဝမေတေပီတိ အာဟ ‘‘ကူဋဋ္ဌာ’’တိ. ယမိဒံ ‘‘ဗီဇာဒိတော အင်္ကုရာဒိ ဇာယတီ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တဉ္စ ဝိဇ္ဇမာနမေဝ တတော နိက္ခမတိ၊ နာဝိဇ္ဇမာနံ၊ အညထာ ယတော ကုတောစိ ယဿ ကဿစိ ဥပ္ပတ္တိ သိယာတိ အဓိပ္ပါယော. ဌိတာတိ နိဗ္ဗိကာရဘာဝေန ဌိတာ. န စလန္တီတိ န ဝိကာရံ အာပဇ္ဇန္တိ. ဝိကာရာဘာဝေန ဟိ တေသံ သတ္တန္နံ ကာယာနံ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတတာ. အနိဉ္ဇနဉ္စ အတ္တနော ပကတိယာ အဝဋ္ဌာနမေဝ. တေနာဟ ‘‘န ဝိပရိဏမန္တီ’’တိ. အဝိပရိဏာမဓမ္မတ္တာ ဧဝ စ နေ အညမညံ န ဗျာဗာဓေန္တိ. သတိ ဟိ ဝိကာရံ အာပါဒေတဗ္ဗတာယ ဗျာဗာဓကတာပိ သိယာ၊ တထာ အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗတာယ အနုဂ္ဂါဟကတာတိ တဒဘာဝံ ဒဿေတုံ ပါဠိယံ ‘‘နာလ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပထဝီ ဧဝ ကာယေကဒေသတ္တာ ပထဝိကာယော. ဇီဝသတ္တမာနံ ကာယာနံ နိစ္စတာယ နိဗ္ဗိကာရာဘာဝတော န ဟန္တဗ္ဗတာ၊ န ဃာဋေတဗ္ဗတာ စာတိ နေဝ ကောစိ ဟန္တာ ဃာတေတာ ဝါ. တေနာဟ ‘‘သတ္တန္နန္တွေဝါ’’တိအာဒိ. ယဒိ ကောစိ ဟန္တာ နတ္ထိ၊ ကထံ သတ္ထပ္ပဟာရောတိ အာဟ ‘‘ယထာ မုဂ္ဂရာသိအာဒီသူ’’တိအာဒိ. ကေဝလံ သညာမတ္တမေဝ ဟောတိ၊ န ဃာတနာဒိ၊ ပရမတ္ထတော သတ္တန္နန္တွေဝ ကာယာနံ အဝိကောပနီယဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော.

ပမုခယောနီနန္တိ မနုဿတိရစ္ဆာနာဒီသု ခတ္တိယဗြာဟ္မဏာဒိသီဟဗျဂ္ဃါဒိဝသေန ပဓာနယောနီနံ. သဋ္ဌိသတာနိ ဆသဟဿာနိ. ‘‘ပဉ္စ စ ကမ္မုနော သတာနီ’’တိ ပဒဿ အတ္ထဒဿနံ ‘‘ပဉ္စ ကမ္မသတာနိ စာ’’တိ. ဧသေဝ နယောတိ ဣမိနာ ‘‘ကေဝလံ တက္ကမတ္တေန နိရတ္ထကဒိဋ္ဌိံ ဒီပေတီ’’တိ ဣမမေဝ အတ္ထံ အတိဒိသတိ. ဧတ္ထ စ တက္ကမတ္တကေနာတိ ဣမိနာ ယသ္မာ တက္ကိကာ နိရင်္ကုသတာယ ပရိကပ္ပနဿ ယံ ကိဉ္စိ အတ္တနော ပရိကပ္ပိတံ သာရတော မညမာနာ တထေဝ အဘိနိဝိဿ တက္ကဒိဋ္ဌိဂါဟံ ဂဏှန္တိ၊ တသ္မာ န တေသံ ဒိဋ္ဌိဝတ္ထူသု ဝိညူဟိ ဝိစာရဏာ ကာတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. ကေစီတိ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိနော. တေ ဟိ ‘‘ပဉ္စ ကမ္မာနီတိ စက္ခုသောတဃာနဇိဝှါကာယာ၊ ဣမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ‘ပဉ္စ ကမ္မာနီတိ ပညာပေန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ကမ္မန္တိ လဒ္ဓီတိ ဩဠာရိကဘာဝတော ပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တိ လဒ္ဓိ. မနောကမ္မံ အနောဠာရိကတ္တာ ဥပဍ္ဎကမ္မန္တိ လဒ္ဓီတိ ယောဇနာ. ‘‘ဒွါသဋ္ဌိပဋိပဒါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သဘာဝနိရုတ္တိံ အဇာနန္တာ ‘‘ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ’’တိ ဝဒန္တိ. ဧကသ္မိံ ကပ္ပေတိ ဧကသ္မိံ မဟာကပ္ပေ. တတ္ထာပိ စ ဝိဝဋ္ဋဋ္ဌာယိသညိတေ ဧကသ္မိံ အသင်္ချေယျကပ္ပေ.

ဥရဗ္ဘေ ဟနန္တီတိ ဩရဗ္ဘိကာ. ဧဝံ သူကရိကာဒယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. လုဒ္ဒါတိ အညေပိ ယေ ကေစိ မာဂဝိကနေသာဒါဒယော၊ တေ ပါပကမ္မပသုတတာယ ကဏှာဘိဇာတီတိ ဝဒန္တိ. ဘိက္ခူတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဘိက္ခူ. တေ ကိရ ‘‘သစ္ဆန္ဒရာဂါ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ အဓိပ္ပါယေန စတူသု ပစ္စယေသု ကဏ္ဋကေ ပက္ခိပိတွာ ခါဒန္တီတိ ဝဒန္တိ. ကသ္မာတိ စေ? ယသ္မာ တေ ပဏီတပဏီတေ ပစ္စယေ ပဋိသေဝန္တီတိ တဿ မိစ္ဆာဂါဟော. ဉာယလဒ္ဓေပိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇမာနာ အာဇီဝကသမယဿ ဝိလောမဂါဟိတာယ ပစ္စယေသု ကဏ္ဋကေ ပက္ခိပိတွာ ခါဒန္တိ နာမာတိ ဝဒန္တီတိ အပရေ. ဧကေ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ယေ ဝိသေသတော အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုတ္တာ. တထာ ဟိ တေ ကဏ္ဋကေ ဝတ္တန္တာ ဝိယ ဟောန္တီတိ ကဏ္ဋကဝုတ္တိကာတိ ဝုတ္တာ. ဌတွာ ဘုဉ္ဇနနဟာနပဋိက္ခေပါဒိဝတသမာယောဂေန ပဏ္ဍရတရာ. အစေလကသာဝကာတိ အာဇီဝကသာဝကေ ဝဒတိ. တေ ကိရ အာဇီဝကသမယေ အာဇီဝကလဒ္ဓိယာ ဒဠှဂါဟိတာယ နိဂဏ္ဌေဟိပိ ပဏ္ဍရတရာ. နန္ဒာဒယော ကိရ တထာရူပံ အာဇီဝကပဋိပတ္တိံ ဥက္ကံသံ ပါပေတွာ ဌိတာ၊ တသ္မာ နိဂဏ္ဌေဟိ အာဇီဝကသာဝကေဟိ စ ပဏ္ဍရတရာ ဝုတ္တာ. ပရမသုက္ကာဘိဇာတီတိ အယံ တေသံ လဒ္ဓိ.

ပုရိသဘူမိယောတိ ပဓာနပုဂ္ဂလေန နိဒ္ဒေသော. ဣတ္ထီနမ္ပေတာ ဘူမိယော ဣစ္ဆန္တေဝ. ဘိက္ခု စ ပန္နကောတိအာဒိ တေသံ ပါဠိ ဧဝ. တတ္ထ ပန္နကောတိ ဘိက္ခာယ ဝိစရဏကော၊ တေသံ ဝါ ပဋိပတ္တိယာ ပဋိပန္နကော. ဇိနောတိ ဇိဏ္ဏော ဇရာဝသေန ဟီနဓာတုကော၊ အတ္တနော ဝါ ပဋိပတ္တိယာ ပဋိပက္ခေ ဇိနိတွာ ဌိတော. သော ကိရ တထာဘူတော ဓမ္မမ္ပိ ကဿစိ န ကထေတိ. တေနာဟ ‘‘န ကိဉ္စိ အာဟာ’’တိ. နိဋ္ဌုဟနာဒိဝိပ္ပကာရေ ကေနစိ ကတေပိ ခမနဝသေန န ကိဉ္စိ ဝဒတီတိ ဝဒန္တိ. အလာဘိန္တိ ‘‘သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၃၉၄) နယေန ဝုတ္တအလာဘဟေတုသမာယောဂေန အလာဘိံ. တတော ဧဝ ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလျပရေတတာယ သယနပရာယဏံ သမဏံ ပန္နဘူမီတိ ဝဒန္တိ.

အာဇီဝဝုတ္တိသတာနီတိ သတ္တာနံ အာဇီဝဘူတာနိ ဇီဝိကာဝုတ္တိသတာနိ. ပသုဂ္ဂဟဏေန ဧဠကဇာတိ ဂဟိတာ၊ မိဂဂ္ဂဟဏေန ရုရုဂဝယာဒိသဗ္ဗမိဂဇာတိ. ဗဟူ ဒေဝါတိ စာတုမဟာရာဇိကာဒိဗြဟ္မကာယိကာဒိဝသေန တေသံ အန္တရဘေဒဝသေန ဗဟူ ဒေဝါ. တတ္ထ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဧကစ္စေ အန္တရဘေဒါ မဟာသမယသုတ္တဝသေန (ဒီ. နိ. ၂.၃၃၁ အာဒယော) ဒီပေတဗ္ဗာ. မနုဿာပိ အနန္တာတိ ဒီပဒေသကုလဝံသာဇီဝါဒိဝိဘာဂေန မနုဿာပိ အနန္တဘေဒါ. ပိသာစာ ဧဝ ပေသာစာ၊ တေ မဟန္တမဟန္တာ အဇဂရပေတာဒယော. ဆဒ္ဒန္တဒဟမန္ဒာကိနိယော ကုဠီရမုစလိန္ဒနာမေန ဝဒန္တိ.

ပဝုဋာတိ သဗ္ဗဂဏ္ဌိကာ. ပဏ္ဍိတောပိ။ပေ။ ဥဒ္ဓံ န ဂစ္ဆတိ. ကသ္မာ? သတ္တာနံ သံသရဏကာလဿ နိယတဘာဝတော.

အပရိပက္ကံ သံသရဏနိမိတ္တံ သီလာဒိနာ ပရိပါစေတိ နာမ သီဃံယေဝ ဝိသုဒ္ဓိပ္ပတ္တိယာ. ပရိပက္ကံ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ပတွာ ပတွာ ကာလေ ပရိပက္ကဘာဝါပါဒနေန ဗျန္တီ ကရောတိ နာမ. သုတ္တဂုဠေတိ သုတ္တဝဋ္ဋိယံ. နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ ပလေတီတိ ဥပမာယ သတ္တာနံ သံသာရော အနုက္ကမေန ခီယတေဝ၊ န တဿ ဝဍ္ဎီတိ ဒဿေတိ ပရိစ္ဆိန္နရူပတ္တာ. နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ သုတ္တဂုဠံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုစ္စတိ. တဉ္စ ခေါ သုတ္တပမာဏေန၊ သုတ္တေ ပန အသတိ ကုတော ဂစ္ဆတိ သုတ္တဂုဠံ. တေနာဟ – ‘‘သုတ္တေ ခီဏေ န ဂစ္ဆတီ’’တိ. တတ္ထေဝ တိဋ္ဌတိ သုတ္တပရိယန္တန္တိ အဓိပ္ပါယော. ကာလဝသေနာတိ အတ္တနိ ဝေဌေတွာ ဌိတံ သုခဒုက္ခံ ယထာဝုတ္တဿ ကာလဿ ဝသေန နိဗ္ဗေဌိယမာနော ဗာလော စ ပဏ္ဍိတော စ ပလေတိ ဂစ္ဆတိ၊ နာတိက္ကမတိ သံသာရံ.

မဟာဒိဋ္ဌိသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.