၅. သုဘာသိတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၁၃. အင်္ဂီယန္တိ ဟေတုဘာဝေန အာဂမဘာဝေန အဝယဝဘာဝေန ဝါ ဉာယန္တီတိ အင်္ဂါနိ၊ ကာရဏာနိ၊ အဝယဝါ ဝါတိ အာဟ ‘‘အင်္ဂေဟီတိ ကာရဏေဟိ၊ အဝယဝေဟိ ဝါ’’တိ. ဝိရတိယော သုဘာသိတဝါစာယ ပုဗ္ဗံ ပတိဋ္ဌိတာ ဟောန္တီတိ မုသာဝါဒါဝေရမဏိအာဒယော တဿာ ဝိသေသဟေတူတိ အာဟ ‘‘မုသာဝါဒါ။ပေ။ ကာရဏာနီ’’တိ. ယသ္မာ အရိယဝေါဟာရာ ဝိသေသတော စေတနာသဘာဝါ၊ တသ္မာ ဝစီသုစရိတသမုဒါယဿ သစ္စဝါစာဒယော အင်္ဂဘူတာတိ အာဟ ‘‘သစ္စဝစနာဒယော စတ္တာရော အဝယဝါ’’တိ. နိဿက္ကဝစနန္တိ ဟေတုမှိ နိဿက္ကဝစနံ. တေနာဟ ‘‘သမနုအာဂတာ ပဝတ္တာ’’တိ. ဝါစာ ဟိ တာယ ဝိရတိယာ သမ္မာ အနုရူပတော အာဂတာ ပဝတ္တာတိ ‘‘သမန္နာဂတာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ကရဏဝစနန္တိ သဟယောဂေ ကရဏဝစနံ. တေနာဟ ‘‘ယုတ္တာ’’တိ. သဟဇာတာပိ ဟိ စေတနာ ယထာသမာဒိန္နာယ ဝိရတိယာ သမ္မာ အနုရူပတော ယုတ္တာတိ ဝတ္တုံ အရဟတိ.

သမုလ္လပနဝါစာတိ သဒ္ဒဝါစာ၊ သာ ဝုစ္စတီတိ ဝါစာ နာမ. ဝိညတ္တိ ပန ဝုစ္စတိ ဧတာယာတိ ဝါစာ နာမ၊ တထာ ဝိရတိ စေတနာဝါစာ. န သာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာတိ သာ စေတနာဝါစာ ဝိညတ္တိဝါစာ ဝိယ ဣဓ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ န အဓိပ္ပေတာ ‘‘သုဘာသိတာ ဟောတီ’’တိ ဝစနတော. တေနာဟ ‘‘အဘာသိတဗ္ဗတော’’တိ. သုဋ္ဌု ဘာသိတာတိ သမ္မာ ဉာယေန ဘာသိတာ ဝစီသုစရိတဘာဝတော. အတ္ထာဝဟတန္တိ ဟိတာဝဟကာလံ ပတိ အာဟ. ကာရဏသုဒ္ဓိန္တိ ယောနိသောမနသိကာရေန ကာရဏဝိသုဒ္ဓိံ. ဒေါသာဘာဝန္တိ အဂတိဂမနာဒိဒေါသာဘာဝံ. ရာဂဒေါသာဒိဝိနိမုတ္တဉှိ တံ ဘာသတော အနုရောဓဝိရောဓဝိဝဇ္ဇနတော အဂတိဂမနံ ဒူရသမုဂ္ဃါဋိတမေဝါတိ. အနုဝါဒဝိမုတ္တာတိ အပဝါဒဝိရဟိတာ. သဗ္ဗာကာရသမ္ပတ္တိံ ဒီပေတိ၊ အသတိ ဟိ သဗ္ဗာကာရသမ္ပတိယံ အနုဝဇ္ဇတာပိ.

ကိဉ္စာပိ ပုဗ္ဗေ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနာ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါ၊ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယတော ပန ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနာယ။ပေ။ ဝစနမေတံ. ကာမဉ္စေတ္ထ ‘‘အညတရနိဒ္ဒေါသဝစန’’န္တိ အဝိသေသတော ဝုတ္တံ၊ ‘‘ဓမ္မံယေဝ ဘာသတီ’’တိအာဒိနာ ပန အဓမ္မဒေါသာဒိရဟိတာယ ဝါစာယ ဝုစ္စမာနတ္တာ ဣဓာပိ သုဘာသိတာ ဝါစာ အဓိပ္ပေတာတိ. ‘‘သုဘာသိတံယေဝါ’’တိ အဝဓာရဏေန နိဝတ္တိတံ သရူပတော ဒဿေတိ ‘‘နော ဒုဗ္ဘာသိတ’’န္တိ ဣမိနာ. တေနာဟ ‘‘တဿေဝ ဝါစင်္ဂဿ ပဋိပက္ခဘာသနနိဝါရဏ’’န္တိ. ပဋိယောဂီနိဝတ္တနတ္ထော ဟိ ဧဝ-သဒ္ဒေါ၊ တေန ပိသုဏဝါစာပဋိက္ခေပေါ ဒဿိတော. ‘‘သုဘာသိတ’’န္တိ ဝါ ဣမိနာ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီသုစရိတံ ဂဟိတန္တိ ‘‘နော ဒုဗ္ဘာသိတန္တိ ဣမိနာ မိစ္ဆာဝါစပ္ပဟာနံ ဒီပေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗဝစီသုစရိတသာဓာရဏဝစနဉှိ သုဘာသိတန္တိ. တေန ပရဘေဒနာဒိကံ အသဗ္ဘာဒိကဉ္စ ဗောဓိသတ္တာနံ ဝစနံ အပိသုဏာဒိဝိသယန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဘာသိတဗ္ဗဝစနလက္ခဏန္တိ ဘာသိတဗ္ဗဿ ဝစနဿ သဘာဝလက္ခဏံ ဒီပေတီတိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. ယဒိ ဧဝံ နနု အဘာသိတဗ္ဗံ ပဌမံ ဝတွာ ဘာသိတဗ္ဗံ ပစ္ဆာ ဝတ္တဗ္ဗံ ယထာ ‘‘ဝါမံ မုဉ္စ၊ ဒက္ခိဏံ ဂဏှာ’’တိ အာဟ ‘‘အင်္ဂပရိဒီပနတ္ထံ ပနာ’’တိအာဒိ.

ပဌမေနာတိ ‘‘သုဘာသိတ’’န္တိ ပဒေန. ဓမ္မတော အနပေတန္တိ အတ္တနော ပရေသဉ္စ ဟိတသုခါဝဟဓမ္မတော အနပေတံ. မန္တာဝစနန္တိ မန္တာယ ပဝတ္တေတဗ္ဗဝစနံ. ပညဝါ အဝိကိဏ္ဏဝါစော ဟိ န စ အနတ္ထာဝဟံ ဝါစံ ဘာသတိ. ဣတရေဟိ ဒွီဟီတိ တတိယစတုတ္ထပဒေဟိ. ‘‘ဣမေဟိ ခေါတိအာဒီနီတိ ကရဏေ ဧတံ ဥပယောဂဝစန’’န္တိ ကေစိ. တံ ဝါစန္တိ ယထာဝုတ္တံ စတုရင်္ဂိကံ. ယဉ္စ ဝါစံ မညန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော. အညေတိ ဣတော ဗာဟိရကာ ဉာယဝါဒိနော အက္ခရစိန္တကာ စ. ‘‘ပဋိညာဟေတုဥဒါဟရဏူပနယနိဂမနာနိ အဝယဝါ ဝါကျဿာ’’တိ ဝဒန္တိ. နာမာဒီဟီတိ နာမာချာတပဒေဟိ. လိင်္ဂံ ဣတ္ထိလိင်္ဂါဒိ ဝစနံ ဧကဝစနာဒိ. ပဌမာဒိ ဝိဘတ္တိ အတီတာဒိ ကာလံ. ကတ္တာ သမ္ပဒါနံ အပါဒါနံ ကရဏံ အဓိကရဏံ ကမ္မဉ္စ ကာရကံ. သမ္ပတ္တီဟိ သမန္နာဂတန္တိ ဧတေ အဝယဝါဒိကေ သမ္ပာဒေတွာ ဝုတ္တံ. တံ ပဋိသေဓေတီတိ တံ ယထာဝုတ္တဝိသေသမ္ပိ ဝါစံ ‘‘ဣမေဟိ ခေါ’’တိ ဝဒန္တော ဘဂဝါ ပဋိသေဓေတိ. ခေါ-သဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ အဝဓာရဏတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အဝယဝါဒီ’’တိအာဒိ. ယာ ကာစိ အသဘာဝနိရုတ္တိလက္ခဏာ. သာ မိလက္ခုဘာသာ. သီဟဠကေနေဝါတိ သီဟဠဘာသာယ ပရိယာပန္နေန ဝစနေန. အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသူတိ သံသာရေ အတိဝိယ သဉ္ဇာတသံဝေဂါ တန္နိဿရဏေ နိန္နပေါဏမာနသာ ဟုတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု.

ပါတောဝ ဖုလ္လိတကောကနဒန္တိ ပါတောဝ သံဖုလ္လပဒုမံ. ဘိဇ္ဇိယတေတိ နိဗ္ဘိဇ္ဇိယတိ နိဗ္ဘိဂ္ဂေါ ဇာယတိ. မနုဿတ္တံ ဂတာတိ မနုဿတ္တဘာဝံ ဥပဂတာ.

ဗုဒ္ဓန္တရေတိ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒန္တရေ ဒွိန္နံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒါနံ အန္တရာ. တဒါ ဟိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ၊ န ဗုဒ္ဓသာသနေ ဒိပ္ပမာနေ.

ဇရာယ ပရိမဒ္ဒိတန္တိ ယထာ ဟတ္ထစရဏာဒိအင်္ဂါနိ သိထိလာနိ ဟောန္တိ၊ စက္ခာဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ သဝိသယဂ္ဂဟဏေ အသမတ္ထာနိ ဟောန္တိ၊ ယောဗ္ဗနံ သဗ္ဗသော ဝိဂတံ၊ ကာယဗလံ အပဂတံ၊ သတိမတိဓိတိအာဒယော ဝိပ္ပယုတ္တာ၊ ပုဗ္ဗေ အတ္တနော ဩဝါဒပဋိကရာ ပုတ္တဒါရာဒယောပိ အပသာဒကာ၊ ပရေဟိ ဝုဋ္ဌာပနီယသံဝေသနီယတာ ပုနဒေဝ ဗာလဘာဝပ္ပတ္တိ စ ဟောန္တိ၊ ဧဝံ ဇရာယ သဗ္ဗသော ဝိမဒ္ဒိတံ. ဧတန္တိ သရီရံ ဝဒတိ. မိလာတဆဝိစမ္မနိဿိတန္တိ ဇိဏ္ဏဘာဝေန အပ္ပမံသလောဟိတတ္တာ မိလာတေဟိ ဂတယောဗ္ဗနေဟိ ဓမ္မေဟိ သန္နိဿိတံ. ဃာသမာမိသန္တိ ဃာသဘူတံ အာမိသံ မစ္စုနာ ဂိလိတွာ ဝိယ ပတိဋ္ဌပေတဗ္ဗတော. ကေသလောမာဒိနာနာကုဏပပူရိတံ. တတော ဧဝ အသုစိဘာဇနံ ဧတံ. သဗ္ဗထာပိ နိဿာရတာယ ကဒလိက္ခန္ဓသမံ.

အနုစ္ဆဝိကာဟီတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အနုရူပါဟိ. န တာပေယျာတိ စိတ္တဉ္စ ကာယဉ္စ န တာပေယျ. တာပနာ စေတ္ထ သမ္ပတိ အာယတိ စ ဝိသာဒနာ. န ဗာဓေယျာတိ ‘‘နာဘိဘဝေယျာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထဒဿနံ. အပိသုဏဝါစာဝသေနာတိ သဗ္ဗသော ပဟီနပိသုဏဝါစတာဝသေန. ပါပါနီတိ လာမကာနိ နိကိဋ္ဌကာနိ. တေနာဟ ‘‘အပ္ပိယာနီ’’တိအာဒိ. အနာဒါယာတိ အဂ္ဂဟေတွာ.

သာဓုဘာဝေနာတိ နိဒ္ဒေါသမဓုရဘာဝေန. အမတသဒိသာတိ သဒိသေ တဗ္ဗောဟာရောတိ၊ ကာရဏေ ဝါယံ ကာရိယဝေါဟာရောတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗာနာမတပစ္စယတ္တာ ဝါ’’တိ. ပစ္စယဝသေန ဟိ သာ တဒါ ဒဿနပ္ပဝတ္တိ. စရိယာတိ စာရိတ္တံ. ပေါရာဏာ နာမ ပဌမကပ္ပိကာ၊ ဗုဒ္ဓါဒယော ဝါ အရိယာ.

ပတိဋ္ဌိတာတိ နိစ္စလဘာဝေန အဋ္ဌိံ ကတွာ ပစ္စယာယတ္တဘာဝတော အဝိသံဝါဒနကာ. ဥဘယထာ ပဋိပတ္တိံ အာဟ ‘‘အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတ္ထေ ပတိဋ္ဌိတာ’’တိ. အတ္ထေ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကာဒိဟိတေ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ ဧဝ ဓမ္မေ အဝိဟိံသာဒိဓမ္မေ ပတိဋ္ဌိတာ. အနုပရောဓကရန္တိ ဧတေန ဟိတပရိယာယောယံ အတ္ထ-သဒ္ဒေါတိ ဒဿေတိ. ဓမ္မိကန္တိ ဓမ္မတော အနပေတံ၊ အတ္ထဓမ္မူပသံဟိတံ ဝါ.

နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တိယာတိ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တိယတ္ထံ. ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ အန္တကရဏတ္ထံ. ယသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ခေမာယ ဘာသတိ၊ တသ္မာ ခေမုပ္ပတ္တိဟေတုယာ ခေမာ၊ တသ္မာ သာ သဗ္ဗဝါစာနံ ဥတ္တမာတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. မန္တာဝစနဝသေနာတိ သဗ္ဗဒေါသရဟိတဝသေန.

သုဘာသိတသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.