၁. ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉၇. ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိန္တိ ဒက္ခိဏာဂိရိဇနပဒေ၊ တသ္မိံ ဒက္ခိဏာဂိရိဇနပဒေ ဒက္ခိဏာဂိရိဝိဟာရေ. ခန္ဓေသု ဌပေတွာ ယုဂေ ယောတ္တေဟီတိ ယောတ္တရဇ္ဇူဟိ ယုတ္တာနိ ပယောဇိတာနိ ဣစ္စေဝ အတ္ထော.

ပဌမဒိဝသေတိ ဝပနဒိဝသေသု ပဌမဒိဝသေ အာရဒ္ဓဒိဝသေ. ပဉ္စင်္ဂါနိပိ ပရိပုဏ္ဏာနိ၊ ပဂေဝ ဣတရင်္ဂါနီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ပရိပုဏ္ဏပဉ္စင်္ဂါ’’ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. ဟရိတာလမနောသိလာအဉ္ဇနေဟိ ဥရတ္ထနာဒီသု ဌပိတတ္တာ အာဘာယ ဥဇ္ဇလဂတ္တာ. အဝသေသာ ဗလီဗဒ္ဒါ. ကိလန္တဂေါဏံ မောစေတွာ အကိလန္တဿ ယောဇနံ ကိလန္တပရိဝတ္တနံ.

သီဟကုဏ္ဍလာနီတိ သီဟမုခကုဏ္ဍလာနိ. ဗြဟ္မဝေဌနန္တိ ဗြဟ္မုနော ဝေဌနသဒိသံ၊ အဿနခဝေဌနသဒိသန္တိ အတ္ထော.

ဗုဒ္ဓါနံ ကိစ္စာနိ ကာလဝသေန ဝိဘတ္တာနိ ပဉ္စ ကိစ္စာနိ ဘဝန္တိ. ပုရေဘတ္တကိစ္စန္တိ ဘတ္တတော ပုဗ္ဗေ ဗုဒ္ဓေန ကာတဗ္ဗကိစ္စံ. ဝီတိနာမေတွာတိ ဖလသမာပတ္တိယာ ကာလံ ဝီတိနာမေတွာ. ကဒါစိ ဧကောတိအာဒိ တေသံ တေသံ ဝိနေယျာနံ ဝိနယနာနုရူပပဋိပတ္တိဒဿနံ. ပကတိယာတိ ပကတိဗုဒ္ဓဝေသေန. ဗုဒ္ဓါနံ ဟိ ရူပကာယဿ အသီတိအနုဗျဉ္ဇနပဋိမဏ္ဍိတ-ဗာတ္တိံသမဟာပုရိသ- လက္ခဏ-ကာယပ္ပဘာ-ဗျာမပ္ပဘာ-ကေတုမာလာဝိစိတ္တတာ ဗုဒ္ဓဝေသော. ကဒါစိ အနေကေဟိ ပါဋိဟာရိယေဟိ ဝတ္တမာနေဟီတိ ဣမိနာ ပါရမီနံ နိဿန္ဒဘူတာနိ ပါဋိဟာရိယာနိ ရုစိဝသေနေဝ ပကာသနကာနိ ဘဝန္တိ၊ န သဗ္ဗဒါတိ ဒဿေတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘ဣန္ဒခီလဿ အန္တော ဌပိတမတ္တေ ဒက္ခိဏပါဒေ’’တိအာဒိဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. ဘဂဝတော ကာယေ ပီတရသ္မီနံ ယေဘုယျတာယ ‘‘သုဝဏ္ဏရသသိဉ္စနာနိ ဝိယာ’’တိ ဝတွာ ကာယမှိ နီလာဒိရသ္မီဟိ တဟံ တဟံ ပီတမိဿိတံ သန္ဓာယ ‘‘ဝိစိတြပဋပရိက္ခိတ္တာနိ ဝိယ စာ’’တိ ဝုတ္တံ. မဓုရေနာကာရေန သဒ္ဒံ ကရောန္တိ တုဋ္ဌရဝရဝနတော.

တတ္ထာတိ ဝိဟာရေ. ဂန္ဓမဏ္ဍလမာဠေတိ ဟတ္ထေန ကတပရိဘဏ္ဍေ သမောသရိတဂန္ဓပုပ္ဖဒါမေ မဏ္ဍလမာဠေ.

ဥပဋ္ဌာနေတိ ပမုခေ. ‘‘ဩဝဒတီ’’တိ ဝတွာ တတ္ထောဝါဒံ သာမညတော ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမ္ပတ္တီတိ စက္ခာဒိဣန္ဒြိယပါရိပူရိ စေဝ ဟတ္ထာဒိသမ္ပဒါ စ. သမဿာသိတကာယော ကိလမထဝိနောဒနေန. ‘‘တဉ္စ ခေါ သမာပဇ္ဇနေနာ’’တိ ဝဒန္တိ. ဒုတိယဘာဂေတိ ဣမိနာ အပရဘာဂံ တယော ဘာဂေ ကတွာ တတ္ထ ပုရိမဘာဂံ သေယျနိသဇ္ဇာဝသေန သမာပတ္တီဟိ ဝီတိနာမေတီတိ ဒဿေတိ. လောကန္တိ ရာဇဂဟာဒီသု ယံ တဒါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ၊ တတ္ထ အညတ္ထ ဝါ ဗုဇ္ဈနကံ ဝိနေယျသတ္တလောကံ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝေါလောကေတိ. ကာလယုတ္တန္တိ တေသံ ဣန္ဒြိယပရိပါကကာလာနုရူပံ. သမယယုတ္တန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. သမယယုတ္တန္တိ ဝါ တေဟိ အာဇာနိတဗ္ဗဝိသေသပဋိလာဘာနုရူပံ.

ပဋိသလ္လီနောတိ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ သမာပတ္တိံ သမာပန္နော. အဓိပ္ပါယံ သမ္ပာဒေန္တော တံ အဝိရာဓေန္တော၊ အဇ္ဈာသယာနုရူပန္တိ အတ္ထော.

သကလ။ပေ။ ဒေဝတာယောတိ ဧတ္ထ လောကဓာတုသာကလျံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ န ဒေဝတာသာကလျံ. န ဟိ မဟာသမယေ ဝိယ သဗ္ဗဒါ မဇ္ဈိမယာမေ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေ သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗာ ဒေဝတာ သတ္ထု သမီပံ ဥပဂစ္ဆန္တိ. ကိလာသုဘာဝေါ ကိလမထော.

ဝိဟာရစီဝရပရိဝတ္တနဝသေနာတိ ဝိဟာရေ နိဝတ္ထနိဝါသနပရိဝတ္တနဝသေန. အာဒိယိတွာတိ ပါရုပနဝသေန ဂဟေတွာ. တေနာဟ ‘‘ဓာရေတွာ’’တိ. ဘိက္ခာစာရန္တိ ဘိက္ခတ္ထံ စရိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ.

အတိရောစမာနန္တိ တံ တံ အတိက္ကမိတွာ သမန္တတော သဗ္ဗဒိသာသု ဝိရောစမာနံ. သရီရပ္ပဘန္တိ အတ္တနော သရီရပ္ပဘံ. ဇင်္ဂမံ ဝိယ ပဒုမသရန္တိ ရတနမယကိဉ္ဇက္ခံ ရဇတမယကဏ္ဏိကံ သမန္တတော သမ္ဖုလ္လိတကဉ္စနပဒုမံ သဉ္စာရိမသရံ ဝိယ. ဂဂနတလန္တိ အဗ္ဘမဟိကာဒိဥပက္ကိလေသဝိဂမေန သုဝိသုဒ္ဓအာကာသတလံ ဝိယ. တမ္ပိ ဟိ တာရာဂဏကိရဏဇာလသမုဇ္ဇလတာယ သမန္တတော ဝိရောစတိ. ကနကသိခရန္တိ ကနကဂိရိသိခရံ. သိရိယာ ဇလမာနန္တိ သဗ္ဗသော အနဝဇ္ဇာယ သဗ္ဗာကာရေန ပရိပုဏ္ဏကာယတာယ အနညသာဓာရဏာယ ရူပကာယသိရိယာ သမုဇ္ဇလံ၊ ယဿာ ရုစိရဘာဝေါ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ပုဏ္ဏမာသိယံ ပရိပုဏ္ဏကလမနောမမဏ္ဍလံ စန္ဒမဏ္ဍလံ အတိရောစတိ၊ ပဘဿရဘာဝေါ သဟဿရံသိကိရဏတေဇောဇာလသမုဇ္ဇလံ သူရိယမဏ္ဍလံ အဘိဘဝတိ၊ ဟေမသမုဇ္ဇလဘာဝေါ တဒုဘယေ အဘိဘုယျ ပဝတ္တမာနံ ဧကက္ခဏေ ဒသသဟဿိလောကဓာတုဝိဇ္ဇောတနသမတ္ထ-မဟာဗြဟ္မုနော ပဘာသမုဒယံ အဘိဝိဟစ္စ ဘာသတိ တပတိ ဝိရောစတိ.

သမန္တပါသာဒိကေတိ သမန္တတော ပသာဒါဝဟေ. တဉ္စ ခေါ သဗ္ဗသော သရိတဗ္ဗတာယာတိ အာဟ ‘‘ပသာဒနီယေ’’တိ. ဥတ္တမဒမထသမထမနုပ္ပတ္တေတိ ကာယဝါစာဟိ အနုတ္တရံ ဒန္တဘာဝဉ္စေဝ အနုတ္တရံ စိတ္တဝူပသမဉ္စ သမ္ပတ္တေ. အပ္ပသာဒေနာတိ ပသာဒါဘာဝေန၊ ပသာဒပဋိက္ခေပေန ဝါ အဿဒ္ဓိယေန. ဥဘယထာပိ နောတိ အပ္ပသာဒေါ မစ္ဆရိယန္တိ ဥဘယထာပိ နော ဧဝ၊ အထ ခေါ အနတ္တမနတာယ ဥပါရမ္ဘာဓိပ္ပါယေန အပသာဒေန္တော၊ ဘဂဝတော မုခတော ကိဉ္စိ ဒေသေတုကာမော ဝါ ဧဝမာဟ. တတ္ထ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘ဘဂဝတော ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. အတိတ္တန္တိ တိတ္တိံ အဂစ္ဆန္တံ. ကမ္မဘင်္ဂန္တိ ကမ္မဟာနိံ.

တိက္ခပညော ဧသ ဗြာဟ္မဏော၊ တထာ ဟိ န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ သစ္ဆိကရိဿတိ. ကထာပဝတ္တနတ္ထမ္ပိ ဧဝမာဟ – ‘‘ဧဝံ အဟံ ဣမဿ ကဉ္စိ ဓမ္မံ သောတုံ လဘိဿာမီ’’တိ. ဝေနေယျဝသေနာတိ အတ္တနော ကသနကာရိဘာဝကိတ္တနမုခေန ဝိနေတဗ္ဗပုဂ္ဂလဝသေန.

ဩဠာရိကာနီတိ ပါကတိကာနိ. ‘‘ဧသ ဥတ္တမဒက္ခိဏေယျော’’တိ သဉ္ဇာတဗဟုမာနော. ပါဠိယံ ‘‘ယုဂံ ဝါ နင်္ဂလံ ဝါ’’တိ ဝါ-သဒ္ဒေါ အဝုတ္တဝိကပ္ပတ္ထော. တေန ဗီဇာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ၊ တသ္မာ ဗီဇံ ဝါ ဤသံ ဝါ ပရိဂ္ဂဟယောတ္တာနိ ဝါတိ အယမတ္ထော ဒဿိတော ဟောတိ. တထာ ဟိ ဘဂဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဝစနံ ဒေန္တော ‘‘သဒ္ဓါ ဗီဇ’’န္တိအာဒိမာဟ. ပုဗ္ဗဓမ္မသဘာဂတာယာတိ ပဌမံ ဂဟိတဓမ္မသဘာဂတာယ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ အဋ္ဌကထာရုဠှမေဝ ဂဟေတဗ္ဗဉ္စ သဒ္ဒတော အတ္ထာပတ္တိတော ဝါ ဣဓ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေါ အယံ၊ ယဒိဒံ ပသင်္ဂါဂတဓမ္မမုခေန ဒေသနံ အာရဘိတွာ ဝေနေယျဝိနယနံ.

အနနုသန္ဓိကာတိ ပုစ္ဆာနုသန္ဓိဝသေန အနနုသန္ဓိကာ. ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန. ဧတ္ထာတိ ဧတိဿာ ဒေသနာယ. သောတိ ဘဂဝါ. တဿာတိ ဗြာဟ္မဏဿ. အနုကမ္ပာယာတိ အသဗ္ဗညူ ဟိ သတိပိ အနုကမ္ပာယ ပုစ္ဆိတမတ္တေ တိဋ္ဌေယျ၊ တထာ ဇာနန္တောပိ အနနုကမ္ပကော၊ ဘဂဝါ ပန ဥဘယဓမ္မပါရိပူရိယာ ‘‘ဣဒံ အပုစ္ဆိတ’’န္တိ အပရိဟာပေတွာ ကထေတိ. သမူလန္တိအာဒိနာ သင်္ခေပေန ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိဝရန္တော ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဗီဇဿ ကသိယာ မူလဘာဝေါ နာနန္တရိယတော တပ္ပမာဏဝိဓာနတော စာတိ အာဟ ‘‘တသ္မိံ။ပေ။ ကတ္တဗ္ဗတော’’တိ. တေန အနွယတော ဗျတိရေကတော စ ဗီဇဿ ကသိယာ မူလဘာဝံ ဝိဘာဝေတိ. ကုသလာတိ ဣမိနာ အကုသလာ တတော အညထာပိ ကရောန္တိ၊ တံ ပန အပ္ပမာဏန္တိ ဒဿေတိ.

တဿာတိ ဗြာဟ္မဏဿ ဗီဇဋ္ဌာနိယဿ ဓမ္မဿ စ ဥပကာရဘာဝတော. ဓမ္မသမ္ဗန္ဓသမတ္ထဘာဝတောတိ တထာ ဝုတ္တဓမ္မဿ ဖလေန သမ္ဗန္ဓိတုံ ယောဇေတုံ သမတ္ထဘာဝတော. တပေါ ဝုဋ္ဌီတိ ဝုတ္တဝစနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ပါကဋံ ကာတုံ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကဿကဿ ဥပကာရဿ ဗီဇဿ အနန္တရံ ဝုဋ္ဌိ ဝုစ္စမာနာ အဋ္ဌာနေ ဝုတ္တာ နာမ န ဟောတိ. ကသ္မာ? ဗီဇဿ ဝပ္ပကာလေ အနုရူပါယ ဝုဋ္ဌိယာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတော၊ တသ္မာ အဝသာနေ မဇ္ဈေ ဝါ ဝုစ္စမာနာယ ဓမ္မသမ္ဗန္ဓသမတ္ထတာ တဿာ ဝိဘာဝိတာ န သိယာ. အတ္တနော အဝိသယေတိ ဈာနာဒိဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေ. ပစ္ဆာပီတိ ကသိသမ္ဘာရကထနတော ပစ္ဆာပိ. ဝတ္တဗ္ဗောတိ ဧကန္တေန ဝတ္တဗ္ဗော. တဒနန္တရံယေဝါတိ ဗီဇာနန္တရံယေဝ. ဝုစ္စမာနာ ဝုဋ္ဌိ သမတ္ထာ ဟောတိ၊ ဗီဇဿ ဖလေန သမ္ဗန္ဓနေ သမတ္ထာတိ ဒီပိတာ ဟောတိ အနန္တရဝစနေနေဝ တဿာ အာသန္နဥပကာရတ္တဒီပနတော.

သမ္ပသာဒလက္ခဏာတိ ပသီဒိတဗ္ဗေ ဝတ္ထုသ္မိံ သမ္မဒေဝ ပသီဒနလက္ခဏာ. ဩကပ္ပနလက္ခဏာတိ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုနော ဧဝမေတန္တိ ပက္ခန္ဒနလက္ခဏာ. မူလဗီဇန္တိအာဒီသု မူလမေဝ ဗီဇံ မူလဗီဇံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ ဗီဇဂါမဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဘူတဂါမော ပန မူလံ ဗီဇံ ဧတဿာတိ မူလဗီဇန္တိအာဒိနာ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဗီဇဗီဇန္တိ ပဉ္စမံ ပန ပစ္စယန္တရသမဝါယေ သဒိသဖလုပ္ပတ္တိယာ ဝိသေသကာရဏဘာဝတော ဝိရူဟနသမတ္ထေ သာရဖလေ နိရုဠှော ဗီဇသဒ္ဒေါ တဒတ္ထသိဒ္ဓိယာ မူလာဒီသုပိ ကေသုစိ ပဝတ္တတီတိ တတော နိဝတ္တနတ္ထံ ဧကေန ဗီဇ-သဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဗီဇဗီဇ’’န္တိ ‘‘ဒုက္ခဒုက္ခံ ရူပရူပ’’န္တိ စ ယထာ. ဧဝမ္ပိ ဣမိနာ အတ္ထေန ဣမဿပိ နိပ္ပရိယာယောဝ ဗီဇဘာဝေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တံ သဗ္ဗမ္ပိ။ပေ။ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

ဣဒါနိ ကထဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗေ သဒ္ဓါယ ဩပမ္မတ္တေ ဗီဇေ သဒ္ဓါယ ဗီဇဘာဝံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တတ္ထ ယထာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ကာမံ သဒ္ဓူပနိသံ သီလံ၊ တထာပိ သမာဓိဿ ဝိယ သဗ္ဗေသမ္ပိ အနဝဇ္ဇဓမ္မာနံ အာဒိမူလဘာဝတော သဒ္ဓါယပိ ပတိဋ္ဌာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌာ သီလမူလေန ပတိဋ္ဌာတီ’’တိ. ယသ္မာ သဗ္ဗဿေဝ ပုဂ္ဂလဿ သဒ္ဓါဝသေန သမထဝိပဿနာရမ္ဘော၊ တသ္မာ သာ ‘‘ဥပရိ သမထဝိပဿနင်္ကုရံ ဥဋ္ဌာပေတီ’’တိ ဝုတ္တာ. တန္တိ ဓညဗီဇံ. ပထဝိရသံ အာပေါရသန္တိ သသမ္ဘာရပထဝီအာပေသု လဗ္ဘမာနံ ရသံ. ဂဟေတွာတိ ပစ္စယပရမ္ပရာယ ဂဟေတွာ. ဓညပရိပါကဂဟဏတ္ထန္တိ ဓညပရိပါကနိဗ္ဗတ္တိအတ္ထံ. ရသန္တိ သဒ္ဓါသီလမူလဟေတုသမထဝိပဿနာဘာဝနာရသံ အာဒိယိတွာ. အရိယမဂ္ဂနာဠေနာတိ အရိယမဂ္ဂသောတေန အရိယဖလဓညပရိပါကဂဟဏတ္ထန္တိ အရိယဖလမေဝ ဓနာယိတဗ္ဗတော ဓညံ တဿ နိဗ္ဗတ္တိအတ္ထံ. ဓညနာဠံ နာမ ကဏ္ဍဿ နိဿယဘူတော ပစ္ဆိမဒေသော၊ ကဏ္ဍော တဗ္ဘန္တရော တံနိဿယောယေဝ ဒဏ္ဍော. ပသဝေါ နာမ ပုပ္ဖံ. ဝုဒ္ဓိန္တိ အဝယဝပါရိပူရိဝသေန ဝုဒ္ဓိံ. ဝိရူဠှိန္တိ မူလသန္တာနဒဠှတာယ ဝိရုဠှတံ. ဝေပုလ္လန္တိ ပတ္တနာဠာဒီဟိ ဝိပုလဘာဝံ. ခီရံ ဇနေတွာတိ တရုဏသလာဋုကဘာဝပ္ပတ္တိယာ တဏ္ဍုလဿ ဗီဇဿ ဗီဇဘူတံ ခီရံ ဥပ္ပါဒေတွာ. ဧသာတိ သဒ္ဓါ. ပတိဋ္ဌဟိတွာတိ ကမ္မပထာကမ္မပထသမ္မာဒိဋ္ဌိသဟိတေန အာဒိတော ပဝတ္တသီလမတ္တေန ပတိဋ္ဌဟိတွာ. ဝုဒ္ဓိန္တိအာဒီသု သုပရိသုဒ္ဓါဟိ သီလစိတ္တဝိသုဒ္ဓီဟိ ဝုဒ္ဓိံ၊ ဒိဋ္ဌိကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓီဟိ ဝိရူဠှိံ. မဂ္ဂါမဂ္ဂပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓီဟိ ဝေပုလ္လံ ပတွာ. ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိခီရန္တိ သာဒုရသသုဝိသုဒ္ဓိဘာဝတော ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိသင်္ခါတံ ခီရံ ဇနေတွာ. အနေက။ပေ။ ဖလန္တိ အနေကပဋိသမ္ဘိဒါ-အနေကာဘိညာဏပရိပုဏ္ဏံ အရဟတ္တဖလသီသံ နိပ္ဖါဒေတိ.

ဗီဇကိစ္စကရဏတောတိ ဗီဇကိစ္စဿ ကရဏတော. ယဉှိ တံသဒိသဿ ဝိသဒိသဿ စ အတ္တနော ဖလဿ ပတိဋ္ဌာပနသမ္ဗန္ဓနနိပ္ဖါဒနသင်္ခါတံ ဗီဇဿ ကိစ္စံ၊ တဿ ကရဏတော နိဗ္ဗတ္တနတော ‘‘ဧဝံ သဒ္ဓါ ဗီဇကိစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဣမိနာ အနညသာဓာရဏံ သဒ္ဓါယ ကုသလဓမ္မာနံ ဗီဇဘာဝံ ဒဿေတိ. သာ စာတိအာဒိနာ တမေဝတ္ထံ သမတ္ထေတိ. ဣဒါနိ တတ္ထ အာဂမံ ဒဿေန္တော ‘‘သဒ္ဓါဇာတော’’တိအာဒိမာဟ. တေန ယထာ သပ္ပုရိသူပနိဿယဿ သဒ္ဓမ္မဿဝနဿ စ၊ ဧဝံ အနဝသေသာယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ သဒ္ဓါ မူလကာရဏန္တိ ဒဿေတိ.

ဣန္ဒြိယသံဝရော ဝီရိယဉ္စ အကုသလဓမ္မေ၊ ဒုက္ကရကာရိကာ ဓုတင်္ဂဉ္စ အကုသလဓမ္မေ စေဝ ကာယဉ္စ တပတိ ဝိဗာဓတီတိ တပေါတိ ဝုစ္စတိ. ဣန္ဒြိယသံဝရော အဓိပ္ပေတော ဝီရိယဿ ဓောရယှဘာဝေန ဂယှမာနတ္တာ၊ ဣတရေသံ ဝုဋ္ဌိဘာဝဿ အနုယုဉ္ဇမာနတ္တာ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ကလလင်္ဂါရဝုဋ္ဌိအာဒီနံ သင်္ဂဟော. သမနုဂ္ဂဟိတန္တိ ဥပဂတံ. ဝိရုဟနာမိလာယနနိပ္ဖတ္တိဝစနေဟိ ဓညဗီဇသန္တာနဿ ဝိယ တေသံ ဝုဒ္ဓိယာ သဒ္ဓါဗီဇသန္တာနဿ တပေါဝုဋ္ဌိယာ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနေသု ဥပကာရတံ ဒဿေတိ.

ပုရိမပဒေသုပီတိ အပိ-သဒ္ဒေန ပရပဒေသုပီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ‘‘ဟိရီ မေ ဤသာ၊ မနော မေ ယောတ္တ’’န္တိ ဣစ္ဆိတတ္တာ၊ ‘‘သတိ မေ’’တိ ဧတ္ထ မေ-သဒ္ဒေါ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗော. ဥဒကမ္ပိ တာဝ ဒါတဗ္ဗံ ဟောတိ နဒီတဠာကာဒိတော အာနေတွာ. ဝီရိယဗလီဗဒ္ဒေ စတုဗ္ဗိဓေ ယောဇေတွာ. နိစ္စကာလံ အတ္ထီတိ ဝစနသေသော.

သဟ ဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာ အဓိပ္ပေတာ အမတပ္ဖလာယ ကသိယာ အဓိပ္ပေတတ္တာ. ဝိပဿနာ ပညာ စာတိ ဒုဝိဓာပိ ပညာ ဥပနိဿယာ ဟောတိ ဝိသိဋ္ဌဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ. ပညာတိ ပကာရေဟိ ဇာနာတီတိ ပညာ. ပညဝတံ ပညာ ပုရတော ဟောတိ ယောနိသောမနသိကာရဿ ဝိသေသပစ္စယဘာဝတော၊ သဟဇာတာဓိပတီသု စ ဥက္ကဋ္ဌဘာဝတော. သိရီတိ သောဘဂ္ဂံ. သတံ ဓမ္မာ သဒ္ဓါဒယော၊ အနွာယိကာတိ အနုဂါမိနော. ဤသာဗဒ္ဓါ ဟောတီတိ ဟိရိသင်္ခါတဤသာယ ဗဒ္ဓါ ဟောတိ၊ ပညာယ ကဒါစိ အပ္ပယောဂတော မနောသီသေန သမာဓိ ဣဓ ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘မနောသင်္ခါတဿ သမာဓိယောတ္တဿာ’’တိ. သမံ ဥပနေတွာ ဗန္ဓိတွာ ဗဒ္ဓရဇ္ဇုကတ္တာ သမာဓိယောတ္တံ. ဧကတော ဂမနန္တိ လီနစ္စာရဒ္ဓသင်္ခါတံ ဧကပဿတော ဂမနံ ဝါရေတိ. မဇ္ဈိမာယ ဝိပဿနာဝီထိယာ ပဋိပါဒနတော ကာယာဒီသု သုဘသုခနိစ္စတ္တဘာဝဝိဂမနေ ပညာယ ဝိသေသပစ္စယာ သတီတိ ဝုတ္တံ – ‘‘သတိယုတ္တာ ပညာ’’တိ တဿာ သတိဝိပ္ပယောဂါသဗ္ဘာဝတော. သန္တတိဃနာဒီနံ အယံ ဝိသေသော – ပုရိမပစ္ဆိမာနံ ဓမ္မာနံ နိရန္တရတာယ ဧကီဘူတာနံ ဝိယ ပဝတ္တိ သန္တတိဃနတာ၊ ဧကသမူဟဝသေန ဧကီဘူတာနမိဝ ပဝတ္တိ သမူဟဃနတာ၊ ဒုဗ္ဗိညေယျကိစ္စဘေဒဝသေန ဧကီဘူတာနမိဝ ပဝတ္တိ. ကိစ္စဃနတာ၊ ဧကာရမ္မဏဝသေန ဧကီဘူတာနမိဝ ပဝတ္တိ အာရမ္မဏဃနတာ. သဗ္ဗေသံ၊ သဗ္ဗာနိ ဝါ ကိလေသာနံ မူလသန္တာနကာနိ သဗ္ဗ။ပေ။ သန္တာနကာနိ. အနုပ္ပယောဂေါ ဟိ အတ္ထော. ပဒါလေတီတိ ဘိန္ဒတိ သမုစ္ဆိန္ဒတိ. သာ စ ခေါ ‘‘ပဒါလေတီ’’တိ ဝုတ္တာ လောကုတ္တရာဝ ပညာ အနုသယပ္ပဟာနဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. သန္တတိဃနာဒိဘေဒနာ ပန လောကိယာပိ ဟောတိ ဝိပဿနာဝသေန ဃနဝိနိဗ္ဘောဂဿ နိပ္ဖါဒနတော. တေနာဟ ‘‘ဣတရာ ပန လောကိကာပိ သိယာ’’တိ.

ဟိရီယတီတိ လဇ္ဇတိ၊ ဇိဂုစ္ဆတီတိ အတ္ထော. တသ္မာ ‘‘ပါပကေဟိ ဓမ္မေဟီ’’တိ နိဿက္ကဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဟေတုမှိ ဝါ ကရဏဝစနံ. ဩတ္တပ္ပမ္ပိ ဂဟိတမေဝ၊ န ဟိ လဇ္ဇနံ နိဗ္ဘယံ ပါပဘယံ ဝါ အလဇ္ဇနံ အတ္ထီတိ. ရုက္ခလဋ္ဌီတိ ရုက္ခဒဏ္ဍော. တေန ပဒေသေန ကသနတော ဝိသေသတော နင်္ဂလန္တိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဤသာ ယုဂနင်္ဂလံ ဓာရေတီ’’တိ. ကာမံ ပညာရဟိတာ ဟိရီ အတ္ထိ၊ ဟိရိရဟိတာ ပန ပညာ နတ္ထေဝါတိ အာဟ ‘‘ဟိရိ။ပေ။ အဘာဝတော’’တိ. သန္ဓိဋ္ဌာနေ ကမ္ပနာဘာဝတော အစလံ. ထိရဘာဝေန အသိထိလံ. ဟိရိပဋိဗဒ္ဓပညာ ပဋိပက္ခဝသေန စ အသိထိလဘာဝေန စ အစလာ အသိထိလာတိ အာဟ ‘‘အဗ္ဗောကိဏ္ဏာ အဟိရိကေနာ’’တိ. နာဠိယာ မိနမာနပုရိသော ဝိယ အာရမ္မဏံ မုနာတိ ပရိစ္ဆေဒတော ဇာနာတီတိ မနော. မနောသီသေနာတိ မနသော အပဒေသေန. တံသမ္ပယုတ္တောတိ ဣမိနာ ကုန္တသဟစရဏတော ပုရိသော ကုန္တော ဝိယ မနသဟစရဏသမာဓိ ‘‘မနော’’တိ ဝုတ္တောတိ ဒဿေတိ. သာရထိနာတိ ကဿကေန. သော ဟိ ဣဓ ဗလီဗဒ္ဒါနံ သာရဏတော ပါစနတော ‘‘သာရထီ’’တိ အဓိပ္ပေတော. ဧကာဗန္ဓနန္တိ ဧကာဗဒ္ဓကရဏံ. သကကိစ္စေတိ သကကိစ္စေန ယုတ္တေ. တေန ဟိ ဤသာဒီသု ယထာရဟံ ဗန္ဓိတွာ ဧကာဗဒ္ဓေသု ကတေသု နင်္ဂလေသု ကိစ္စံ ဣဇ္ဈတိ၊ နော အညထာတိ တံ ‘‘သကကိစ္စေ ပဋိပါဒေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အဝိက္ခေပသဘာဝေနာတိ အတ္တနော အဝိက္ခေပသဘာဝေန. ဗန္ဓိတွာတိ သဟဇာတာဒိပစ္စယဘာဝေန အတ္တနာ သမ္ဗန္ဓိတွာ. သကကိစ္စေတိ ဟိရီအာဒီဟိ ယထာသကံ ကတ္တဗ္ဗေ ကိစ္စေ.

စိရကတာဒိမတ္ထန္တိ စိရဘာသိတမ္ပိ အတ္ထံ. သရတိ အနုဿရတိ ကာယာဒိံ အသုဘာဒိတော နိဇ္ဈာယတိ. ဖာလေတီတိ ပဒါလေတိ. ပါဇေန္တိ ဂမေန္တီတိ တံ ပါဇနံ. ဣဓ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ‘‘ပါစန’’န္တိ ဝုတ္တံ ဇ-ကာရဿ စ-ကာရံ ကတွာ. ဖာလပါစနန္တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဟိ ဗြာဟ္မဏ။ပေ။ သတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထ ယထာ’’တိအာဒိမာဟ. နင်္ဂလံ အနုရက္ခတိ ဘိဇ္ဇနဖာလနတော. ပုရတော စဿ ဂစ္ဆတီတိ အဿ နင်္ဂလဿ ကဿနေ ဘူမိယာ ဝိလိခနေ ပုရတော ဂစ္ဆတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ဂတိယောတိ ပဝတ္တိယော. သမနွေသမာနာတိ သရဏဝသေန ဂဝေသမာနာ. အာရမ္မဏေ ဝါ ကာယာဒိကေ ဥပဋ္ဌာပယမာနာ အသုဘာဒိဝသေန ပညာနင်္ဂလံ ရက္ခတိ. သဘာဝါသဘာဝူပဂမေ ဖာလော ဝိယ နင်္ဂလဿ ‘‘အာရက္ခာ’’တိ ဝုတ္တာ ‘‘သဗ္ဗာနတ္ထတော သတိ ရက္ခတီ’’တိ ကတွာ. တထာ ဟေသာ အာရက္ခပစ္စုပဋ္ဌာနာ. စိရကတစိရဘာသိတာနံ အသမ္မုဿနဝသေန သတိ ပညာနင်္ဂလဿ ပုရတော ဟောတီတိ ဝတွာ တဿ ပုရတောဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘သတိ။ပေ။ နော ပမုဋ္ဌေ’’တိ အာဟ. သတိပရိစိတေတိ သတိယာ ပဋ္ဌာပိတေ. ‘‘ဥပဋ္ဌာပိတေ’’တိပိ ပါဌော၊ အယမေဝတ္ထော. သံသီဒိတုံ န ဒေတီတိ သကိစ္စကိရိယာယ သံသီဒနံ ကာတုံ န ဒေတိ. ကောသဇ္ဇသင်္ခါတံ သံသီဒနံ ကောသဇ္ဇသံသီဒနံ.

ပါတိမောက္ခသံဝရသီလံ ဝုတ္တံ ကာယိကဝါစသိကသံယမဿ ကထိတတ္တာ. အာဟာရေ ဥဒရေ ယတောတိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗအာဟာရေ သံယတဘာဝဒဿနေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတာယ စတူသုပိ ပစ္စယေသု သံယတဘာဝေါ ဒီပိတောတိ အာဟ ‘‘အာဟာရမုခေနာ’’တိအာဒိ. သံယတဘာဝေါ စေတ္ထ ပစ္စယဟေတု အနေသနာဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ ‘‘နိရုပက္ကိလေသောတိ အတ္ထော’’တိ. ဘောဇနသဒ္ဒေါ အာဟာရပရိဘောဂေ နိရုဠှောတိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘောဇနေ မတ္တညုတာမုခေနာ’’တိ. ပရိဘုဉ္ဇနဋ္ဌေန ပန ဘောဇနသဒ္ဒမုခေနာတိ ဝုတ္တေ အဓိပ္ပေတတ္ထော လဗ္ဘတေဝ. တေနာတိ ကာယဂုတ္တာတိအာဒိဝစနေန. န ဝိလုမ္ပန္တီတိ ‘‘ဒီပေတီ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော.

ဒွီဟာကာရေဟီတိ အဒိဋ္ဌာဒီနံ အဒိဋ္ဌာဒိဝသေန ဒိဋ္ဌာဒီနဉ္စ ဒိဋ္ဌာဒိဝသေနာတိ ဧဝံ ဒွိပ္ပကာရေဟိ. အဝိသံဝါဒနံ အဝိတထကထနံ. ဆေဒနံ မူလပ္ပဒေသေ နိကန္တနံ. လုနနံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဆေဒနံ. ဥပ္ပါဋနံ ဥမ္မူလနံ. အသိတေနာတိ ဒတ္တေန၊ လာယိတေနာတိ အတ္ထော. ဝိသံဝါဒနသင်္ခါတာနံ တိဏာနံ၊ အဋ္ဌန္နံ အနရိယဝေါဟာရာနန္တိ အတ္ထော. ယထာဘူတဉာဏန္တိ နာမ ရူပပရိစ္ဆေဒကဉာဏံ. သစ္စန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ အဝိပရီတဝုတ္တိကတ္တာ ‘‘ဆေဒကံ’’ ဆိန္ဒနကံ. နိဒ္ဒါနန္တိ နိဒ္ဒါယကံ. ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ ဒိဋ္ဌိ ‘‘ဒိဋ္ဌိသစ္စ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဒွီသု ဝိကပ္ပေသူတိ ဘာဝကတ္တုသာဓနဝသေန ဒွီသု ဝိကပ္ပေသု. ‘‘နိဒ္ဒါန’’န္တိ ဥပယောဂဝသေနေဝ အတ္ထော.

သီလမေဝ ‘‘သောရစ္စ’’န္တိ ဝုတ္တံ ‘‘ပါဏာတိပါတာဒီဟိ သုဋ္ဌု ဩရတဿ ကမ္မ’’န္တိ ကတွာ. သင်္ခါရဒုက္ခာဒီနံ အဘာဝတော သုန္ဒရဘာဝတော သုန္ဒရေ နိဗ္ဗာနေ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ရတတ္တာ သုရတော၊ အရဟာ. တဿ ဘာဝေါ သောရစ္စံ၊ အရဟတ္တံ. အပ္ပမောစနမေဝ အစ္စန္တာယ ပမောစနံ န ဟောတိ.

ယဒဂ္ဂေန ဝိပဿနာယ ပညာယ တံသဟဂတဝီရိယဿ စ နင်္ဂလဓောရယှတာ၊ တထာပဝတ္တကုသလဘာဝနာယ စ ကသိဘာဝေါ စ၊ တဒဂ္ဂေန တတော ပုရေတရံ ပဝတ္တပညာဝီရိယပါရမီနံ နင်္ဂလဓောရယှတာ၊ တထာပဝတ္တကုသလဘာဝနာယ စ ကသိဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. ဓုရံ ဝဟတီတိ ဓောရယှံ. ယထာဝုတ္တံ ဃနန္တိ အသ္မိမာနာဒိဘေဒံ ဃနံ. ဝဟိတဗ္ဗာ အာဒိဘူတာ ဓုရာ ဧတေသံ အတ္ထီတိ ဓုရာ၊ ပုရိမဓုရဝါဟကာ. တံမူလကာ အပရံ ဓုရံ ဝဟန္တာ ဓောရယှာ. ဓုရာ စ ဓောရယှာ စ ဓုရဓောရယှံ ဧကတ္တဝသေန. ဝဟန္တန္တိ ကသနေန ပဝတ္တန္တံ.

ကာမယောဂါဒီဟိ ယောဂေဟိ ခေမတ္တာ အနုပဒ္ဒဝတ္တာ. တံ နိဗ္ဗာနံ အဓိကိစ္စ ဥဒ္ဒိဿ. ဝါဟီယတိ ဝိပဿနာယ သဟဂတံ. အဘိမုခံ ဝါဟီယတိ မဂ္ဂပရိယာပန္နံ. ခေတ္တကောဋိန္တိ ခေတ္တမရိယာဒံ. ဒိဋ္ဌေကဋ္ဌေတိ ဒိဋ္ဌိယာ သဟဇာတေကဋ္ဌေ ပဟာနေကဋ္ဌေ စ. ဩဠာရိကေတိ ဥပရိမဂ္ဂဝဇ္ဈေ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ၊ အညထာ ဒဿနပဟာတဗ္ဗာပိ ဒုတိယမဂ္ဂဝဇ္ဈေဟိ ဩဠာရိကာတိ. အဏုသဟဂတေတိ အဏုဘူတေ. ဣဒံ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂဝဇ္ဈေ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗကိလေသေ အဝသိဋ္ဌသဗ္ဗကိလေသေ ပဇဟန္တံ အနိဝတ္တန္တံ ဂစ္ဆတိ ပုန ပဟာတဗ္ဗတာယ အဘာဝတော. အနိဝတ္တန္တန္တိ န နိဝတ္တန္တံ၊ ယထာ နိဝတ္တနံ န ဟောတိ၊ ဧဝံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘နိဝတ္တနရဟိတ’’န္တိအာဒိ. ဧတံ ပန တဝ ဓုရဓောရယှံ.

ဧဝမေသာ ကသီတိ ယထာဝုတ္တဿ ပစ္စာမသနံ. တေနာဟ ‘‘နိဂမနံ ကရောန္တော’’တိ. ဝုတ္တဿေဝ ဟိ အတ္ထဿ ပုန ဝစနံ. ပညာနင်္ဂလေန သတိဖာလံ အာကောဋေတွာတိ ပညာသင်္ခါတေန နင်္ဂလေန သဒ္ဓိံ သတိဖာလဿ ဧကာဗဒ္ဓဘာဝကရဏေန အာကောဋေတွာ. ကဋ္ဌာတိ ဧတ္ထ ‘‘ကသီ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ‘‘ကဋ္ဌာ ကသီ’’တိ. ကမ္မပရိယောသာနန္တိ ယထာဝုတ္တကသိကမ္မဿ ပရိယောသာနဘူတံ. ယဒိပိ ပုဗ္ဗေ ‘‘ပညာ မေ ယုဂနင်္ဂလ’’န္တိအာဒိနာ အတ္တုဒ္ဒေသိကဝသေနာယံ အမတပ္ဖလာ ကသိ ဒဿိတာ၊ မဟာကာရုဏိကဿ ပန ဘဂဝတော ဒေသနာ သဗ္ဗဿပိ သတ္တနိကာယဿ သာဓာရဏာ ဧဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘သာ ခေါ ပနေသာ’’တိအာဒိမာဟ.

ဒိဝသေယေဝါတိ တံဒိဝသေ ဧဝ. အာဒိမာဟာတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကထာပရိယောသာနေ ပါဌပဒေသော ဂဟိတောတိ တဒညံ ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ’’တိအာဒိပါဌံ သန္ဓာယ ‘‘တတော ပရဉ္စာ’’တိ အာဟ.

ကသိဘာရဒွါဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.