၄. ဣဿတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၅. အဋ္ဌုပ္ပတ္တိကောတိ ဧတ္ထ ကာ အဿ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ? တိတ္ထိယာနံ ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ အလာဘာယ အယသာယ ပရိသက္ကနံ. တံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ဘဂဝတော ကိရာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယထာ တံ သဗ္ဗဒိသာသု ယမကမဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ မဟာဩဃံ ဝိယ သဗ္ဗာ ပါရမိယော ‘‘ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဝိပါကံ ဒဿာမာ’’တိ သမ္ပိဏ္ဍိတာ ဝိယ လာဘသက္ကာရမဟောဃံ နိဗ္ဗတ္တယိံသု. တတော တတော အန္နပါနယာနဝတ္ထမာလာဂန္ဓဝိလေပနာဒိဟတ္ထာ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏာဒယော အာဂန္တွာ – ‘‘ကဟံ ဘဂဝါ၊ ကဟံ ဒေဝဒေဝေါ နရာသဘော လောကနာထော’’တိ ဘဂဝန္တံ ပရိယေသန္တိ၊ သကဋသတေဟိပိ ပစ္စယေ အာဟရိတွာ ဩကာသံ အလဘမာနာ သမန္တာ ဂါဝုတပ္ပမာဏမ္ပိ သကဋဓုရေန သကဋဓုရံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌန္တိ စေဝ အနုဝတ္တန္တိ စ အန္ဓကဝိန္ဒဗြာဟ္မဏာဒယော ဝိယ. သဗ္ဗံ ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၂၈၂) တေသု တေသု သုတ္တေသု စ အာဂတနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယထာ စ ဘဂဝတော၊ ဧဝံ ဘိက္ခုသံဃဿပိ. ဝုတ္တမ္ပိ – ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရ။ပေ။ ပရိက္ခာရာနံ၊ ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ’’တိအာဒိ (ဥဒါ. ၃၈)၊ တထာ ‘‘ယာဝတာ ခေါ၊ စုန္ဒ၊ ဧတရဟိ သံဃော ဝါ ဂဏော ဝါ လောကေ ဥပ္ပန္နော၊ နာဟံ၊ စုန္ဒ၊ အညံ ဧကံ သံဃမ္ပိ ဧကံ ဂဏမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံ လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တံ၊ ယထရိဝါယံ၊ စုန္ဒ၊ ဘိက္ခုသံဃော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၁၇၆). ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန. နိဇ္ဈတ္တိန္တိ သညတ္တိံ. နန္တိ ကထံ.

ဧဝံ ပုစ္ဆိတုံ အယုတ္တံ တိတ္ထိယာနံ ကထာ မဟာဇနသန္နိပါတေ နိယျာတိတာ ဟောတီတိ. တသ္မိံ ဒါတဗ္ဗံ၊ စိတ္တပ္ပသာဒမတ္တေန ဒေန္တေပိ ဟိ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ. အာရောစိတံ အတ္တနောတိ အဓိပ္ပါယော. ဘဂဝါတိ သတ္ထု အာမန္တနံ. စိတ္တံ နာမ ယထာပစ္စယံ ပဝတ္တမာနံ နိဂဏ္ဌာ။ပေ။ ပသီဒတိ ပသန္နဿာတိ အဓိပ္ပါယော. ပုဗ္ဗေ အဝိသေသတော ဒေယျဓမ္မဿ ဒါတဗ္ဗဋ္ဌာနံ နာမ ပုစ္ဆိတံ၊ ဣဒါနိ တဿ မဟပ္ဖလဘာဝကရော ဒက္ခိဏေယျဝိသေသောတိ အာဟ ‘‘အညံ တယာ ပဌမံ ပုစ္ဆိတံ၊ အညံ ပစ္ဆာ’’တိ. သလ္လက္ခေဟိ ဧတံ. ပစ္ဆိမံ ပုရိမေန သဒ္ဓိံ အာနေဟီတိ အဓိပ္ပါယော. ပုစ္ဆိတဿ နာမ ပဉှဿ ကထနံ မယှမေဝ ဘာရော. သမုပဗျူဠှောတိ ဧကတော သေနာယ ရာသိဝသေန သမ္ပိဏ္ဍိတောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ရာသိဘူတော’’တိ. အသိက္ခိတောတိ သတ္တဋ္ဌသံဝစ္ဆရာနိ ဓနုသိပ္ပေန သိက္ခိတော. ဓနုသိပ္ပံ သိက္ခိတွာပိ ကောစိ ကတဟတ္ထော န ဟောတိ၊ အယံ ပန အသိက္ခိတော န ကတဟတ္ထော၊ ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခဘာဝေါယေဝ ဗျာမမုဋ္ဌိဗန္ဓော. တိဏပုဉ္ဇမတ္တိကာပုဉ္ဇာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ပံသုပုဉ္ဇဝါလုကပုဉ္ဇသာရဖလကအယောဃနာဒိကေ သင်္ဂဏှာတိ. အကတပရိစယောတိ တေသံ သန္တိကာ ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန အကတပရိစယော. ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒိကေ ဥပေစ္စ အသနံ ဥပါသနံ၊ န ကတံ ဥပါသနံ ဧတေနာတိ အကတူပါသနော. အသိက္ခိတတာဒိနာ ဘီရုဘာဝေန ဝါ ကာယဿ ဆမ္ဘနံ သင်္ကမ္ပနံ ဥတ္တာသော ဧတဿ အတ္ထီတိ ဆမ္ဘီတိ အာဟ ‘‘ပဝေဓိတကာယော’’တိ.

ဒက္ခိဏေယျတာယ အဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘အရဟတ္တမဂ္ဂေန ကာမစ္ဆန္ဒော ပဟီနော ဟောတီ’’တိ အာဟ. အစ္စန္တပ္ပဟာနဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ တတိယေနေဝ ကုက္ကုစ္စံ ပဟီနံ ဟောတိ ပဋိဃသမ္ပယောဂံ. အသေက္ခဿ အယန္တိ အသေက္ခံ၊ သီလက္ခန္ဓော. တယိဒံ န အဂ္ဂဖလံ သီလမေဝ အဓိပ္ပေတံ၊ အထ ခေါ ယံ ကိဉ္စိ အသေက္ခသန္တာနေ ပဝတ္တံ သီလံ၊ လောကုတ္တရော ဧဝ န အဓိပ္ပေတော သိက္ခာယ ဇာတတ္တာ၊ ဧဝံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓောပီတိ. သေက္ခဿ ဧသောတိ ဝါ၊ အပရိယောသိတသိက္ခတ္တာ သယမေဝ သိက္ခတီတိ ဝါ သေက္ခော၊ စတူသု မဂ္ဂေသု ဟေဋ္ဌိမေသု စ တီသု ဖလေသု သီလက္ခန္ဓော. ဥပရိ သိက္ခိတဗ္ဗာဘာဝတော အသေက္ခော. ဝုဍ္ဎိပ္ပတ္တော သေက္ခောတိ အသေက္ခော. အဂ္ဂဖလဘူတော သီလက္ခန္ဓော ဝုစ္စေယျ၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန ဝိပဿကဿ သီလဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ တထာ အတ္ထော ဝုတ္တော. သဗ္ဗတ္ထာတိ ‘‘အသေက္ခေနာ’’တိအာဒီသု. ဧတ္ထ စ ယထာ သီလသမာဓိပညာက္ခန္ဓာ မိဿကာ အဓိပ္ပေတာ၊ ဧဝံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓာပီတိ တဒင်္ဂဝိမုတ္တိအာဒယောပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ န ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိ ဧဝ.

ယေန သိပ္ပေန ဣဿာသော ဟောတိ၊ တံ ဣဿတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဥသုသိပ္ပ’’န္တိ. ယဿာ ဝါယောဓာတုယာ ဝသေန သရီရံ သဉ္ဇာတထာမံ ဟောတိ၊ တံ ဗလပစ္စယံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဗလံ နာမ ဝါယောဓာတူ’’တိ. သမပ္ပဝတ္တိတော ဟိ ဝိသမပ္ပဝတ္တိနိဝါရကဓာတု ဗလံ နာမ၊ တေန တတော အညံ ဗလရူပံ နာမ နတ္ထိ.

ယသ္မာ အရဟာ ဧဝ ဧကန္တတော သောရတော၊ တဿ ဘာဝေါ သောရစ္စန္တိ အာဟ ‘‘သောရစ္စန္တိ အရဟတ္တ’’န္တိ. ဧတေ ဒွေတိ ခန္တိ သောရစ္စန္တိ ဧတေ ဒွေ ဓမ္မာ. ပါနီယံ ပိဝန္တိ ဧတ္ထာတိ ပပါ၊ ယော ကောစိ ဇလာသယော ယံ ကိဉ္စိ ပါနီယဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘စတုရဿပေါက္ခရဏီအာဒီနီ’’တိ. ဥဒကဝိကူလာဒီသု ကမန္တိ အတိက္ကမန္တိ ဧတေဟီတိ သင်္ကမနာနိ၊ သေတုအာဒီနိ. သေတုကရဏယုတ္တဋ္ဌာနေ သေတုံ၊ စင်္ကမနကရဏယုတ္တဋ္ဌာနေ စင်္ကမနံ၊ မဂ္ဂကရဏယုတ္တဋ္ဌာနေ မဂ္ဂံ ကရေယျာတိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော. တေနာဟ ‘‘ပဏ္ဏာသာ’’တိအာဒိ.

ဘိက္ခာစာရဝတ္တန္တိ အရိယာနံ ဟိတံ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ. ဒေန္တောပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန အခီဏာသဝဿ ဒေန္တောပီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ယဿ ကဿစိပိ ဒေန္တေနပိ ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟိတွာ ဝိပ္ပသန္နစိတ္တေနေဝ ဒါတဗ္ဗတ္တာ. ထနယန္တိ ဣဒံ တဿ မဟာမေဃဘာဝဒဿနံ၊ ယော ဟိ မဟာဝဿံ ဝဿတိ၊ သော ဂဇ္ဇန္တော ဝိဇ္ဇုမ္မာလံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ပဝဿတိ. အဘိသင်္ခရိတွာ သမောဓာနေတွာတိ ခါဒနီယဿ ဝိဝိဓဇာတိယာနိ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ. တေနာဟ ‘‘ရာသိံ ကတွာ’’တိ.

ပကိရဏံ နာမ ဝိကိရဏမ္ပိ ဟောတိ အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနန္တိ အာဟ ‘‘ဝိကိရတီ’’တိ. ပကိရန္တော ဝိယ ဝါ ဒါနံ ဒေတီတိ ဣမိနာ ဂုဏခေတ္တမေဝ အပရိယေသိတွာ ကရုဏာခေတ္တေပိ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတီတိ ဒဿေတိ. တေန ‘‘ပကိရေတီ’’တိ ဝဒန္တေန ဘဂဝတာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယံ အာဂတတိတ္ထိယဝါဒေန အပ္ပဋိသေဓိတတာပိ ဒီပိတာ ဟောတိ. ပုညဓာရာတိ ပုညမယဓာရာ ပုညာဘိသန္ဒာ. သိနေဟယန္တီတိ ထူလဓာရေနပိ သိနေဟေန သိနိဒ္ဓံ ကရောန္တီ. ကိလေဒယန္တီတိ အလ္လဘာဝံ ပါပယန္တီ. ယထာယံ ပုညဓာရာ ဒါတာရံ အန္တော သိနေဟေတိ ပူရေတိ အဘိသန္ဒေတိ၊ ဧဝံ ပဋိဂ္ဂါဟကာနမ္ပိ အန္တော သိနေဟေတိ ပူရေတိ အဘိသန္ဒေတိ. တေနေဝါဟ ‘‘ဒဒံ ပိယော ဟောတိ ဘဇန္တိ နံ ဗဟူ’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၅.၃၄) ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘ဒါတာရံ အဘိဝဿတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အဋ္ဌကထာယံ ဒါယကဝသေနေဝ ‘‘သိနေဟေတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ယသ္မာ ဝါ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ သိနေဟုပ္ပတ္တိ အာမိသနိဿိတာတိ ဒါယကဝသေနေဝ ဝုတ္တံ.

ဣဿတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.