၁. ပုဂ္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၃၂. ‘‘နီစေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော’’တိအာဒိ အပ္ပကာသနဘာဝေန တမတီတိ တမော၊ တေန တမေန ယုတ္တောတိ တမော ပုဂ္ဂလော ဝုစ္စတိ၊ တံယောဂတော ပုဂ္ဂလဿ တဗ္ဗောဟာရော ယထာ ‘‘မစ္ဆေရယောဂတော မစ္ဆေရော’’တိ. တသ္မာ တမောတိ အပ္ပကာသနဘာဝေန တမော တမဘူတော အန္ဓကာရော ဝိယ ဇာတော၊ အန္ဓကာရတ္တံ ဝါ ပတ္တောတိ အတ္ထော. ဝုတ္တလက္ခဏံ တမမေဝ ပရမ္ပရတော အယနံ ဂတိ နိဋ္ဌာ ဧတဿာတိ တမပရာယဏော၊ တမပရာယဏတံ ဝါ ပတ္တောတိ အတ္ထော. ဉာယေနပိ တမဂ္ဂဟဏေန ခန္ဓတမောဝ ကထိတော၊ န အန္ဓကာရတမော. ခန္ဓတမောတိ စ သမ္ပတ္တိရဟိတာ ခန္ဓပဝတ္တိယေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. ‘‘ဥစ္စေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော’’တိအာဒိ ပကာသနဘာဝေန ဇောတေတီတိ ဇောတိ၊ တေန ဇောတိနာ ယုတ္တောတိအာဒိ သဗ္ဗံ တမေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဣတရေ ဒွေတိ ဇောတိတမပရာယဏော ဇောတိဇောတိပရာယဏောတိ ဣတရေ ဒွေ ပုဂ္ဂလေ.
ဝေဏုဝေတ္တာဒိကေဟိ ပေဠာဒိကာရကာ ဝိလီဝကာရကာ. မိဂမစ္ဆာဒီနံ နိသာဒနတော နေသာဒါ၊ မာဂဝိကမစ္ဆဗန္ဓာဒယော. ရထေသု စမ္မေန ဟနနကရဏတော ရထကာရာ စမ္မကာရာ ဝုတ္တာ. ‘‘ပု’’ ဣတိ ကရီသဿ နာမံ၊ တံ ကုသေန္တိ အပနေန္တီတိ ပုက္ကုသာ၊ ပုပ္ဖဆဍ္ဍကာ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏောတိ ဝိရူပေါ. ဩကောဋိမကောတိ အာရောဟာဘာဝေန ဟေဋ္ဌိမကောဋိကော၊ ရဿကာယောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘လကုဏ္ဍကော’’တိ. လကု ဝိယ ဃဋိကာ ဝိယ ဍေတိ ပဝတ္တတီတိ ဟိ လကုဏ္ဍကော၊ ရဿော. ကဏတိ နိမီလတီတိ ကာဏော. တံ ပနဿ နိမီလနံ ဧကေန အက္ခိနာ ဒွီဟိပိ ဝါတိ အာဟ ‘‘ဧကက္ခိကာဏော ဝါ ဥဘယက္ခိကာဏော ဝါ’’တိ. ကုဏနံ ကုဏော၊ ဟတ္ထဝေကလ္လံ၊ သော ဧတဿ အတ္ထီတိ ကုဏီ. ခဉ္ဇော ဝုစ္စတိ ပါဒဝိကလော. ဟေဋ္ဌိမကာယသင်္ခါတော သရီရဿ ပက္ခော ပဒေသော ဟတော အဿာတိ ပက္ခဟတော. တေနာဟ ‘‘ပီဌသမ္ပီ’’တိ. ပဒီပေ ပဒီပနေ ဧတဗ္ဗံ နေတဗ္ဗန္တိ ပဒီပေယျံ၊ တေလကပလ္လာဒိဥပကရဏံ. ဝုတ္တန္တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ.
အာဂမနဝိပတ္တီတိ အာဂမနဋ္ဌာနဝသေန ဝိပတ္တိ အာဂမော ဧတ္ထာတိ ကတွာ. ပုဗ္ဗုပ္ပန္နပစ္စယဝိပတ္တီတိ ပဌမုပ္ပန္နပစ္စယဝသေန ဝိပတ္တိ. စဏ္ဍာလာဒိသဘာဝါ ဟိဿ မာတာပိတရော ပဌမုပ္ပန္နပစ္စယာ၊ ပဌမုပ္ပတ္တိယာ ဝါ ပစ္စယာ၊ တေဟေဝဿ ဝိပတ္တိ ဧဝ၊ န သမ္ပတ္တိ. ပဝတ္တပစ္စယဝိပတ္တီတိ ပဝတ္တေ သုခပစ္စယဝိပတ္တိ. တာဒိသေ နိဟီနကုလေ ဥပ္ပန္နောပိ ကောစိ ဝိဘဝသမ္ပန္နော သိယာ၊ အယံ ပန ဒုဂ္ဂတော ဒုရူပေါ ဟောတိ. အာဇီဝုပါယဝိပတ္တီတိ အာဇီဝနုပါယဝသေန ဝိပတ္တိ. သုခေန ဟိ ဇီဝိကံ ပဝတ္တေတုံ ဥပါယဘူတာ ဟတ္ထိသိပ္ပါဒယော ဣမဿ နတ္ထိ၊ ပုပ္ဖဆဍ္ဍကသိလာကောဋ္ဋနာဒိကမ္မံ ပန ကတွာ ဇီဝိကံ ပဝတ္တေတိ. တေနာဟ ‘‘ကသိရဝုတ္တိကေ’’တိ. အတ္တဘာဝဝိပတ္တီတိ ဥပဓိဝိပတ္တိ. ဒုက္ခကာရဏသမာယောဂေါတိ ကာယိကစေတသိကဒုက္ခုပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယသမောဓာနံ. သုခကာရဏဝိပတ္တီတိ သုခပစ္စယပရိဟာနိ. ဥပဘောဂဝိပတ္တီတိ ဥပဘောဂသုခဿ ဝိနာသော အနုပလဒ္ဓိ. ဇောတိ စေဝ ဇောတိပရာယဏဘာဝေါ စ သုက္ကပက္ခော.
ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟီတိ လက္ခဏဝစနံ ဧတံ ယထာ ‘‘ယဒိ မေ ဗျာဓိတာ ဟောန္တိ၊ ဒါတဗ္ဗမိဒမောသဓ’’န္တိ၊ တသ္မာ ဒသဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ၊ တတ္ထ ဝါ ယေန ကေနစိ ပရိဘာသတီတိ အတ္ထော. ဧကဂ္ဂစိတ္တောတိ ဒါနံ ဒါတုံ အပေက္ခိတတာယ သမာဟိတစိတ္တော.
ပုဂ္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.