၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ

၁. သတ္တဇဋိလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၂. ပုဗ္ဗာရာမသင်္ခါတေတိ သာဝတ္ထိနဂရဿ ပုဗ္ဗဒိသာယ ကတတ္တာ ပုဗ္ဗာရာမေတိ သင်္ခံ ဂတေ. တတြာတိ ‘‘မိဂါရမာတုယာ ပါသာဒေ’’တိ တသ္မိံ သံခိတ္တဝစနေ. အယံ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာ အနုပုဗ္ဗိကထာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အနုက္ကမကထာ. ပတ္ထနံ အကာသိ တဿ ဘဂဝတော အဂ္ဂုပဋ္ဌာယိကံ ဧကံ ဥပါသိကံ ဒိသွာ တံ ဌာနန္တရံ အာကင်္ခန္တီ. မေဏ္ဍကပုတ္တဿာတိ မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိပုတ္တဿ. မာတိဋ္ဌာနေ ဌပေသိ တဿာ ဥပကာရံ ဂရုဘာဝဉ္စ ဒိသွာ. တာယ ကာရိတေ ပါသာဒေတိ တာယ မဟာဥပါသိကာယ မဟာလတာပသာဓနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ နဝဟိ ကောဋီဟိ ကရီသမတ္တေ ဘူမိဘာဂေ ကာရိတေ သဟဿဂဗ္ဘပဋိမဏ္ဍိတေ ပါသာဒေ.

ပရူဠှကစ္ဆာတိ ပရူဠှကစ္ဆလောမာ. ကမဏ္ဍလုဃဋိကာဒိံ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရံ. နဂ္ဂဘောဂ္ဂနိဿိရိကာနန္တိ နဂ္ဂါနဉ္စေဝ ဘောဂ္ဂါနဉ္စ နိဿိရိကာနဉ္စ. တေ ဟိ အနိဝတ္ထဝတ္ထတာယ နဂ္ဂါ စေဝ၊ အစေလကဝတာဒိနာ ဘောဂ္ဂသရီရတာယ ဘောဂ္ဂါ၊ သောဘာရဟိတတာယ နိဿိရိကာ စ. အတ္တနာ ဒိဋ္ဌသုတံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ န ကထေယျုန္တိ အကာရဏမေတံ တေသံ ရညာ ပယုတ္တစရပုရိသဘာဝတော. ဧဝံ ကတေ ပန တေ ‘‘အညေပိ ပဗ္ဗဇိတာ အတ္ထီတိ အယံ ဇာနာတီ’’တိ မညေယျုန္တိ ကောဟညစိတ္တော ဧဝံ အကာသီတိ သက္ကာ ဝိညာတုံ. တထာ ဟိ တေနတ္ထေန အပရိတောသမာနော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ.

ကာသိကစန္ဒနန္တိ ဥဇ္ဇလစန္ဒနံ. တံ ကိရ ဝဏ္ဏဝသေန သမုဇ္ဇလံ ဟောတိ ပဘဿရံ၊ တဒတ္ထမေဝ နံ သဏှတရံ ကရောန္တိ. တေနာဟ ‘‘ကာသိကစန္ဒနန္တိ သဏှစန္ဒန’’န္တိ. ဝဏ္ဏဂန္ဓတ္ထာယာတိ ဝဏ္ဏသောဘတ္ထဉ္စေဝ သုဂန္ဓဘာဝတ္ထဉ္စ. ဝဏ္ဏဂန္ဓတ္ထာယာတိ ဆဝိရာဂကရဏတ္ထဉ္စေဝ သုဂန္ဓတ္ထာယ စ. ‘‘ဂိဟိနာ’’တိအာဒီဟိ ပဒေဟိ ဧဝံ ပမာဒဝိဟာရိနာ တယာ အရဟန္တော ဒုဝိညေယျာတိ ဒဿေတိ.

သံဝါသော နာမ ဣဓ ကာလေန ဥပသင်္ကမနန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဥပသင်္ကမန္တေနာ’’တိ အာဟ. ကာယဝါစာဟိ အသံယတေနပိ သံယတာကာရော၊ အသံဝုတိန္ဒြိယေနပိ သံဝုတိန္ဒြိယာကာရော. ပရိဂ္ဂဟေဿာမီတိ ဝီမံသိဿာမိ ‘‘ပရိသုဒ္ဓံ နု ခေါ၊ နော’’တိ. သပ္ပညေနာတိ သီလပရိဂ္ဂဏှနပညာယ သပ္ပညေန. ဇာနိတုံ န သက္ကောတိ သဘာဝဿ သတော သီလဿ အနုပဓာရဏတော.

ကထနေနာတိ အပရာပရံ ကထနေန. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ဧကစ္စဿ ဟီ’’တိအာဒိ. အရိယဝေါဟာရောတိ ဒိဋ္ဌာဒိလက္ခဏေန ဝေါဟရိတော ‘‘ဒိဋ္ဌံ အဒိဋ္ဌ’’န္တိအာဒိနာ ပဝုတ္တသဒ္ဒဝေါဟာရော. တဿ ပန ကာရဏမေဝ ဂဏှန္တော ‘‘ဧတ္ထ စေတနာ’’တိ အာဟ. ဧသ နယော အနရိယဝေါဟာရေပိ. ပရမတ္ထတော ဟိ သစ္စဝါစာဒယော မုသာဝါဒါဒယော စေတနာလက္ခဏာတိ. ပညတ္တိဝေါဟာရော တထာ တထာ ဝေါဟရိတဗ္ဗတော ဧဝမာဟ ‘‘သံဝေါဟာရေန ခေါ၊ မဟာရာဇ၊ သောစေယျံ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ.

ဉာဏထာမောတိ ဉာဏဂုဏဗလံ၊ ယေန ဌာနုပ္ပတ္တိကပဋိဘာနာဒိနာ အစ္စာယိကကိစ္စကရဏီယာနိ နိဋ္ဌာပေတိ. သံကထာယာတိ အတ္ထဝီမံသနဝသေန ပဝတ္တာယ သမ္မာကထာယ. ဥပ္ပိလဝတိ လဟုကဘာဝတော. ဟေဋ္ဌာစရကာတိ အဝစရကာ. ယေ အနုပဝိသိတွာ ပရေသံ ရဟဿဝီမံသနဝသေန ပဝတ္တာ၊ တေသု ဩစရကဝေါဟာရောတိ ဝုတ္တံ ‘‘စရာ ဟီ’’တိအာဒိ.

ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနေနာတိ ဝဏ္ဏေန ဝါ သဏ္ဌာနေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ သဏ္ဌာနသမ္ပတ္တိယာ ဝါ. သုဇာနော ပေသလော ဝိဿသေတိ ယောဇနာ. လဟုကဒဿနေနာတိ ပရိတ္တဒဿနေန ဝိဇ္ဇုကေန ဝိယ. ပရိက္ခာရဘဏ္ဍကေနာတိ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရဘူတေန ဘဏ္ဍကေန. လောဟဍ္ဎမာသောတိ လောဟမယော ဥပဍ္ဎဂ္ဃနကမာသော.

သတ္တဇဋိလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ပဉ္စရာဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၃. ရူပါတိ ရူပသင်္ခါတာ ကာမဂုဏာ. တေ ပန နီလာဒိဝသေန အနေကဘေဒဘိန္နာပိ ရူပါယတနတ္တာ စက္ခုဝိညေယျတံ နာတိဝတ္တန္တီတိ အာဟ ‘‘နီလပီတာဒိဘေဒံ ရူပါရမ္မဏ’’န္တိ. တော-သဒ္ဒေါပိ ဒါ-သဒ္ဒေါ ဝိယ ကာလတ္ထော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယတောတိ ယဒါ’’တိ. မနံ အာပယတိ ဝဍ္ဎေတီတိ မနာပံ၊ မနောရမံ. မနာပနိပ္ဖတ္တိတန္တိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ မနသာ ပိယာယိတံ၊ တဿ အဂ္ဂဘာဝေန ပရိယန္တံ ပရမံ ကောဋိံ ကတွာ ပဝတ္တိတန္တိ အတ္ထော. ပုဂ္ဂလမနာပန္တိ အာရမ္မဏသဘာဝံ အစိန္တေတွာ ပုဂ္ဂလဿ ဝသေန မနာပဘာဝေနေဝ ဣဋ္ဌတာယ ဣဋ္ဌန္တိ. သမ္မုတီတိ သမညာ. ပုဂ္ဂလမနာပံ နာမ သညာဝိပလ္လာသဝသေန ဝိပရီတမ္ပိ ဂဏှာတိ ဣတရသဘာဝတောတိ အာဟ ‘‘ယံ ဧကဿ။ပေ။ ဣဋ္ဌံ ကန္တ’’န္တိ. ဣဒါနိ တံ ဇိဝှါဝိညေယျဝသေန ယောဇေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘ပစ္စန္တဝါသီန’’န္တိအာဒိမာဟ. ဣဒံ ပုဂ္ဂလမနာပန္တိ ဣဒံ ယထာဝုတ္တံ ဇိဝှါဝိညေယျံ ဝိယ အညမ္ပိ ဧဝံဇာတိကံ တေန တေန ပုဂ္ဂလေန မနာပန္တိ ဂဟေတဗ္ဗာရမ္မဏံ ပုဂ္ဂလမနာပံ နာမ.

လောကေ ပဋိဝိဘတ္တံ နတ္ထိ၊ ဝိဘဇိတွာ ဒဿနေန လောကေန မဓုရဇာတေနပိ ပဋိဝိဘတ္တံ ကတွာ ဂဟေတုံ န သက္ကုဏေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. တေနာဟ ‘‘ဝိဘဇိတွာ ပန ဒဿေတဗ္ဗ’’န္တိ. ဒိဗ္ဗကပ္ပမ္ပီတိ ဒေဝလောကပရိယာပန္နသဒိသမ္ပိ အမနာပံ ဥပဋ္ဌာတိ ဥဠာရပဏီတာရမ္မဏပရိစယတော. မဇ္ဈိမာနံ ပန။ပေ။ ဝိဘဇိတဗ္ဗံ တေသံ မနာပဿ မနာပတော၊ အမနာပဿ အမနာပတော ဥပဋ္ဌာနတော. တတ္ထပိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါ နိပ္ပရိယာယတော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တဉ္စ ပနေတ’’န္တိအာဒိ. တဉ္စ ပနေတံ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဘူတံ အာရမ္မဏံ ကာမာဝစရဇဝနေသု အကုသလဿ ဝသေန ယေဘုယျေန ပဝတ္တတီတိ ကတွာ တတ္ထ ‘‘ရဇ္ဇတိ ဒုဿတီ’’တိ အကုသလဿေဝ ပဝတ္တိ ဒဿိတာ. သေသကာမာဝစရဿပိ ဝသေန ပဝတ္တိ လဗ္ဘတေဝ. တထာ ဟိ တံ အပ္ပဋိကူလေပိ ပဋိကူလာကာရတော၊ ပဋိကူလေပိ အပ္ပဋိကူလာကာရတော ပဝတ္တတီတိ. ဝိပါကစိတ္တံ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ ပရိစ္ဆိန္ဒတိ၊ န သက္ကာ ဝိပါကံ ဝဉ္စေတုန္တိ. ကုသလကမ္မံ ဟိ ဧကန္တတော ဣဋ္ဌမေဝ၊ အကုသလကမ္မဉ္စ အနိဋ္ဌမေဝ၊ တသ္မာ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဝိပါကစိတ္တံ ယထာသဘာဝတော ပဝတ္တတီတိ.

ယံ ပန သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ‘‘ကုသလကမ္မဇံ အနိဋ္ဌံ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ၊ တံ ပန နိဒဿနမတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေန သောဘနံ အကုသလကမ္မဇမ္ပိ ဧကစ္စာနံ သတ္တာနံ ဣဋ္ဌန္တိ အနုညာတံ သိယာ. ကုသလကမ္မဇံ ပန သဗ္ဗေသံ ဣဋ္ဌမေဝါတိ ဝဒန္တိ. တိရစ္ဆာနဂတာနံ ကေသဉ္စိ မနုဿရူပံ အမနာပံ၊ ယတော တေ ဒိသွာဝ ပလာယန္တိ. မနုဿာ စ ဒေဝတာနံ ရူပံ ဒိသွာ ဘာယန္တိ၊ တေသမ္ပိ ဝိပါကဝိညာဏံ တံ ရူပံ အာရဗ္ဘ ကုသလဝိပါကမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တာဒိသဿ ပန ပုညဿ အဘာဝါ န တေသံ တတ္ထ အဘိရတိ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ကုသလကမ္မဇဿ ပန အနိဋ္ဌဿ အဘာဝေါ ဝိယ အကုသလကမ္မဇဿ သောဘနဿ ဣဋ္ဌဿ အဘာဝေါ ဝတ္တဗ္ဗော. ဟတ္ထိအာဒီနမ္ပိ ဟိ အကုသလကမ္မဇံ မနုဿာနံ အကုသလဝိပါကဿေဝ အာရမ္မဏံ၊ ကုသလကမ္မဇံ ပန ပဝတ္တေ သမုဋ္ဌိတံ ကုသလဝိပါကဿ၊ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေန ဝေါမိဿကတ္တာ အပ္ပကံ အကုသလကမ္မဇံ ဗဟုလံ အကုသလဝိပါကုပ္ပတ္တိယာ ကာရဏံ န ဘဝိဿတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ. ဣဒါနိ တမေဝ ဝိပါကဝသေန ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာရမ္မဏဝဝတ္ထာနံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ကိဉ္စာပိ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တယိဒံ သမ္မုတိမနာပသံဝိဘာဂတ္ထံ ဝုတ္တံ၊ ဣဓ ပန န တထာ ဝိဘတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝါ ပနာ’’တိအာဒိ.

သော ဥပါသကော စန္ဒနင်္ဂလဂါမေ ဇာတတ္တာ ‘‘စန္ဒနင်္ဂလိကော’’တိ ပညာယတိ၊ ‘‘စန္ဒနဝိလာသော’’တိ ကေစိ. တဿ ဥပါသကဿ ပဋိဘာနံ ဥဒပါဒီတိ ယောဇနာ. တေ ရာဇာနော ဟတပ္ပဘေ ဟတသောဘေ ဒိသွာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဥဒကာဘိသိတ္တေတိ ဥဒကေန အဘိသိဉ္စိတေ. အင်္ဂါရေ ဝိယာတိ အင်္ဂါရက္ခဏေ ဝိယ.

ကာလဿေဝါတိ ပဂေဝ. အဝိဂတဂန္ဓံ တင်္ခဏဝိကသိတတာယ. ဤဒိသံ ဝစနန္တိ ‘‘အစ္ဆာဒေသီ’’တိ ဧဝရူပံ ဝစနန္တိ.

ပဉ္စရာဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဒေါဏပါကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၄. ‘‘ဒေါဏပါကကုရ’’န္တိ ဧတ္ထ ဝိဘတ္တိလောပံ ကတွာ နိဒ္ဒေသောတိ အာဟ ‘‘ဒေါဏပါကံ ကုရ’’န္တိ. ဒေါဏဿာတိ စတုန္နံ အာဠှကာနံ၊ သောဠသနာဠီနန္တိ အတ္ထော. တဒုပိယန္တိ တဒနုရူပံ၊ တဿ ဝုတ္တပရိမာဏဿ အနုစ္ဆဝိကန္တိ အတ္ထော. ပုဗ္ဗေတိ တံဒိဝသတော ပုရိမတရဒိဝသေသု. ဗလဝါတိ မဟာ. ဘတ္တပရိဠာဟောတိ ဘတ္တသမ္မဒဟေတုကော. အဿ ရညော ဥဘောသု ပဿေသု ဂဟိတတာလဝဏ္ဋာ ဗီဇန္တိ ယမကတာလဝဏ္ဋေဟိ. ဖာသုဝိဟာရန္တိ ဘောဇနေ မတ္တညုတာယ လဒ္ဓဗ္ဗသုခဝိဟာရံ. ဘောဇနမတ္တညူ ဟိ သုခဝိဟာရော ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘တနုကဿ ဘဝန္တိ ဝေဒနာ၊ သဏိကံ ဇီရတိ အာယု ပါလယ’’န္တိ.

တနုကဿာတိ တနုကာ အဿ ပုဂ္ဂလဿ၊ ဘုတ္တပစ္စယာ ဝိသဘာဂဝေဒနာ န ဟောန္တီတိ အတ္ထော. သဏိကန္တိ မန္ဒံ မုဒုကံ၊ အပရိဿယမေဝါတိ အတ္ထော. ဇီရတီတိ ပရိဘုတ္တာဟာရော ပစ္စတိ. အာယုပါလယန္တိ နိရောဓော အဝေဒနော ဇီဝိတံ ရက္ခန္တော. အထ ဝါ သဏိကံ ဇီရတီတိ သော ဘောဇနေ မတ္တညူ ပုဂ္ဂလော ပရိမိတာဟာရတာယ သဏိကံ စိရေန ဇီရတိ ဇရံ ပါပုဏာတိ ဇီဝိတံ ပါလေန္တော.

ပရိယာပုဏိတွာတိ ဧတ္ထ ယထာ သဗ္ဗံ သော ပရိယာပုဏိ၊ တတော ပရဉ္စ ယထာ ပဋိပဇ္ဇိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ရညာ သဒ္ဓိ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တာဝတကေ တဏ္ဍုလေ ဟာရေယျာသိ တဒုပိယဉ္စ ဗျဉ္ဇနန္တိ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော.

ပုရိသဘာဂေါ ဧသာတိ မဇ္ဈိမေန ပုရိသေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဘာဂေါ ဧသော၊ ယဒိဒံ နာဠိကောဒနမတ္တံ. သလ္လိခိတသရီရတာတိ ဘမံ အာရောပေတွာ ဥလ္လိခိတဿ ဝိယ သဗ္ဗပရိဠာဟဝူပသမဿ ပုထုလတာပဂတသရီရဿ. သီလံ သမ္ပရာယိကတ္ထောတိ ဝုတ္တံ၊ ကုတော ပနေတ္ထ သီလန္တိ အာဟ ‘‘ဘောဇနေ’’တိအာဒိ. သီလင်္ဂံ နာမ ဟောတီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလဿ အဝယဝေါ ဧကော ဘာဂေါ ဟောတိ.

ဒေါဏပါကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ပဌမသင်္ဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၅. ဝေဒေန ဉာဏေန ဤဟတိ ဣရိယတီတိ ဝေဒေဟီ၊ ကောသလရာဇဘဂိနီ အဇာတသတ္တုနော မာတာ၊ သာ ကိရ သမ္ပဇညဇာတိကာ. တေနာဟ ‘‘ပဏ္ဍိတာဓိဝစန’’န္တိ၊ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ ဧတိဿန္တိ စတုရင်္ဂိနီ. ဒွိန္နံ ရဇ္ဇာနန္တိ ကာသိကရဇ္ဇမဂဓရဇ္ဇာနံ အန္တရေ၊ သော ပန ဂါမော ကာသိကရဇ္ဇော.

ပါပါတိ လာမကာ နိဟီနာစာရာ. မေဇ္ဇတိ သိနိယှတီတိ မေတ္တိ၊ သာ ဧတေသု အတ္ထီတိ မိတ္တာ. သဟ အယန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ သဟာယာ. သမ္ပဝင်္ကန္တိ သုဋ္ဌု ဩနတံ. ဇယကာရဏံ ဒိသွာ အာဟ၊ တထာ ဟိ ‘‘အဇ္ဇ ဣမံ ရတ္တိံ ဒုက္ခံ သေတီ’’တိ ကာလပရိစ္ဆေဒဝသေန ဝုတ္တံ. ဝေရိဃာတော နာမ ဝေရိပုဂ္ဂလေ သတီတိ အာဟ ‘‘ဝေရိပုဂ္ဂလံ လဘတီ’’တိ.

ပဌမသင်္ဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ဒုတိယသင်္ဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၆. သုဏာထာတိ ‘‘ဝတွာ’’တိ ဝစနသေသော. ဥပကပ္ပတီတိ သမ္ဘဝတိ. သယှံ ဟောတီတိ ကာတုံ သက္ကာ ဟောတိ. ‘‘ယဒါ စညေ’’တိ စ-ကာရော နိပါတမတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ယဒါ အညေ’’တိ. ဝိလုမ္ပန္တီတိ ဝိနာသံ အစ္ဆိန္ဒနံ ကရောန္တိ. ဝိလုမ္ပီယတီတိ ဝိလုတ္တပရသန္တကဿ အသကတ္တာ ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ကမ္မဖလံ ပဋိသံဝေဒေန္တော ဝိယ သယမ္ပိ ပရေန ဝိလုမ္ပီယတိ၊ ဓနဇာနိံ ပါပုဏာတိ. ‘‘ကာရဏ’’န္တိ ဟိ မညတီတိ ပါပကိရိယံ အတ္တနော ဟိတာဝဟံ ကာရဏံ ကတွာ မညတိ. ဇယန္တော ပုဂ္ဂလော ‘‘ဣဒံ နာမ ဇိနာမီ’’တိ မညမာနော သယမ္ပိ တတော ပရာဇယံ ပါပုဏာတိ. ဃဋ္ဋေတာရန္တိ ပါပကမ္မဝိပါကံ. ကမ္မဝိဝဋ္ဋေနာတိ ကမ္မဿ ဝိဝဋ္ဋနေန၊ ပစ္စယလာဘေန လဒ္ဓါဝသရေန ဝိဝဋ္ဋေတွာ ဝိဂမိတေန ကမ္မေနာတိ အတ္ထော.

ဒုတိယသင်္ဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. မလ္လိကာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၇. ဧကစ္စာတိ ပဏ္ဍိတာ သပညာ. သေယျာတိ ဝရာ. ဂါထာသုခတ္ထံ သသုရသဒ္ဒလောပံ ကတွာ ‘‘သဿုဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သဿုသသုရဒေဝတာ’’တိ. ဒိသာဇေဋ္ဌကာတိ စတူသုပိ ဒိသာသု ဇေဋ္ဌကသီသေန ဟိ လောကံ ဝဒတိ. တာဒိသာယာတိ တထာရူပါယ မေဓာဝိတာဒိဂုဏဝုတ္တိယာ. သုဘရိယာယာတိ သုခေတ္တဘူတာယ သုန္ဒရိတ္ထိယာတိ အတ္ထော.

မလ္လိကာသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. အပ္ပမာဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၈. သမဓိဂ္ဂယှာတိ သမ္မာ အတိဝိယ ဂဟေတွာ၊ ဉာယေန ဝိသေသတော ဂဏှိတွာ. ကာရာပကအပ္ပမာဒေါတိ တိဏ္ဏံ ပုညကိရိယဝတ္ထူနံ ပဝတ္တကအပ္ပမာဒေါ. သမဝဓာနန္တိ သမဝရောဓံ အန္တောဂဓံ. ဥပက္ခေပန္တိ ဗဟိ အဟုတွာ ပက္ခိပိတဗ္ဗတံ. သေသပဒဇာတာနိ ဝိယ အဝ။ပေ။ ဓမ္မာ သပ္ပဒေသတ္တာ. အပ္ပမာဒေ သမောဓာနံ ဂစ္ဆန္တိ တဿ နိပ္ပဒေသတ္တာ. အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ မဟန္တံ သေသဓမ္မာနံ အပ္ပမာဒေါ. ပဋိလာဘကဋ္ဌေနာတိ အဓိဂမဟေတုတာယ. လောကိယောပိ သမာနောတိ ကာမာဝစရောပိ သမာနော. မဟဂ္ဂတာနုတ္တရာနံ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တအပ္ပမာဒေါ ဟိ ဣဓာဓိပ္ပေတော.

ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာတိ ယောဇနာ. အပ္ပမာဒဿ ပါသံသဘာဝေ ဧကန္တတော ကတ္တဗ္ဗတာယ ပန ‘‘ဧတာနီ’’တိအာဒိနာ ကာရဏံ အာဟ. ဣမိဿာ ယောဇနာယ ‘‘ပုညကိရိယာသူ’’တိ ပဒဿ ‘‘အပ္ပမတ္တော’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ယသ္မာ ပဏ္ဍိတာ အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တိ၊ ယသ္မာ စ ပုညကိရိယာသု အပ္ပမတ္တော ဥဘော အတ္ထေ အဓိဂ္ဂဏှာတိ၊ တသ္မာ အာယုအာဒီနိ ပတ္ထယန္တေန အပ္ပမာဒေါဝ ကာတဗ္ဗောတိ. ဒုတိယယောဇနာယ ပန ပဏ္ဍိတာ အပ္ပမာဒံ ပသံသန္တိ. ကတ္ထ? ပုညကိရိယာသု. ကသ္မာတိ စေ? အပ္ပမတ္တောတိအာဒိ. တေနာဟ ‘‘ယသ္မာ။ပေ။ အတ္ထော’’တိ. အတ္ထပဋိလာဘာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဟိတပဋိလာဘာ.

အပ္ပမာဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ကလျာဏမိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၂၉. သီလာဒိဂုဏသမန္နာဂတော ကလျာဏော ဘဒ္ဒကော မိတ္တော ဧတဿာတိ ကလျာဏမိတ္တော၊ တဿ ဓမ္မော ကလျာဏမိတ္တဿေဝ သွာခါတော နာမ ဟောတိ သုတွာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စဿ သာဓနတော. တေနာဟ ‘‘အတ္ထံ ပူရေတီ’’တိ. ဣတရဿာတိ ပါပမိတ္တဿ. တေနာတိ အတ္ထပူရဏေန. ဧတန္တိ ‘‘သော စ ခေါ ကလျာဏမိတ္တဿာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ. ဒေသနာဓမ္မောတိ ပရိယတ္တိဓမ္မော. သော ဟိ ကလျာဏမိတ္တတော ပစ္စက္ခတော လဒ္ဓဗ္ဗော၊ ဣတရေ တဒုပနိဿယာ ပစ္စတ္တပုရိသကာရေဟိ၊ တေန လဒ္ဓဗ္ဗော ကလျာဏမိတ္တောတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော. သာဝကဗောဓိသတ္တဝသေန ဟေသာ ဒေသနာ အာဂတာ. န ဟိ သေသဗောဓိသတ္တာနံ ပရောပဒေသေန ပယောဇနံ အတ္ထိ.

ဥပဍ္ဎံ ကလျာဏမိတ္တတောတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တဿ ဥပဍ္ဎဂုဏော ကလျာဏမိတ္တတော လဒ္ဓဗ္ဗော. ဥပဍ္ဎံ ပစ္စတ္တပုရိသကာရတောတိ ဣတရံ ဥပဍ္ဎံ ဉာဏံ ပဋိပဇ္ဇန္တဿ အတ္တနော ပုရိသကာရတော. လောကေပိ ပါကဋောယမတ္ထော ‘‘အာစရိယတော ဥပဍ္ဎံ၊ ပစ္စတ္တပုရိသကာရတော ဥပဍ္ဎံ လဒ္ဓဗ္ဗာ တေဝိဇ္ဇတာ’’တိ၊ တသ္မာ ထေရော တထာ စိန္တေသိ. နိပ္ပဒေသန္တိ အနဝသေသတော. တတောတိ ကလျာဏမိတ္တတော. ဥပဍ္ဎံ အာဂစ္ဆတီတိ ဥပဍ္ဎဂုဏော ပဋိပဇ္ဇန္တံ ဥပဂစ္ဆတိ. ဗဟူဟိ ပုရိသေဟိ. ဝိနိဗ္ဘောဂေါ ဝိဝေစနံ နတ္ထိ ဧကဇ္ဈံ အတ္ထဿ ဝိဝေစေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ. ဧသာတိ ပရတောဃောသပစ္စတ္တပုရိသကာရတော စ သိဇ္ဈမာနော အတ္ထော. ဧတ္တကန္တိ ဧတ္တကော ဘာဂေါ. ယဒိ န သက္ကာ လဒ္ဓုံ၊ အထ ကသ္မာ ဥပဍ္ဎန္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ကလျာဏမိတ္တတာယာ’’တိအာဒိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီသု န သက္ကာ လဒ္ဓုံ. အသက္ကုဏေယျေ သကလမ္ပိ န သမ္ဘဝတိ ပရတောဃောသမတ္တေန တေသံ အသိဇ္ဈနတော၊ ပဓာနဟေတုဘာဝဒီပနတ္ထံ ပန ‘‘သကလမေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗဘာဂပဋိလာဘင်္ဂန္တိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဋိလဒ္ဓဗ္ဗကာရဏံ ကလျာဏမိတ္တဿ ဥပဒေသေန ဝိနာ တေန ဥတ္တရိ ဝိသေသတော အလဒ္ဓဗ္ဗတော. အတ္ထတောတိ ပရမတ္ထတော. ‘‘ကလျာဏမိတ္တံ။ပေ။ စတ္တာရော ခန္ဓာ’’တိ ဝတွာ သုတွာတိ အတ္ထော. တေ ပန သီလာဒယော သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာတိ အာဟ ‘‘သင်္ခါရက္ခန္ဓောတိပိ ဝဒန္တိယေဝါ’’တိ.

မာဟေဝန္တိ မာ အဟ ဧဝန္တိ ဆေဒေါ၊ အဟာတိ နိပါတမတ္တံ၊ မာတိ ပဋိသေဓေ နိပါတော. တေနာဟ ‘‘မာ ဧဝံ အဘဏီ’’တိ. ‘‘မာဟေဝံ အာနန္ဒာ’’တိ ဝဒတော ဘဂဝတော ဣမသ္မိံ ဌာနေ တာဒိသဿ နာမ တေ၊ အာနန္ဒ၊ ကလျာဏမိတ္တဂုဏေ သေဝတော ဝတ္တုံ ယုတ္တံ အယာထာဝတောတိ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကဿ ယထာဘူတဂုဏကိတ္တနမုခေန ပဋိက္ခေပေါ ယုတ္တောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဗဟုဿုတော’’တိအာဒိမာဟ. ဣဒန္တိ ဣဒံ ဝစနံ ဘဂဝါ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော. သကလမေဝ ဟီတိ ဧတ္ထ ဟိ-သဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော. တေန ‘‘မာဟေဝ’’န္တိ တဿ ပဋိက္ခေပဿ ကာရဏံ ဇောတိတံ၊ န သရူပတော ဝုတ္တံ. ‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတ’’န္တိအာဒိနာ ပန တံ သရူပတော ဒဿိတန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒါနိ။ပေ။ အာဒိမာဟာ’’တိ. ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗန္တိ ဣစ္ဆနဋ္ဌေန ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗံ၊ န ပဋိကင်္ခါနိမိတ္တေနာတိ အာဟ ‘‘အဝဿံဘာဝီတိ အတ္ထော’’တိ.

ဣဓာတိ အန္တောဂဓာဝဓာရဏပဒံ၊ ဣဓေဝါတိ အတ္ထော. ဣမသ္မိံယေဝ ဟိ သာသနေ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာ၊ န အညတ္ထ. အာဒိပဒါနံယေဝါတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝါကျေ အာဒိတော ဧဝ ဝုတ္တသမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒိပဒါနံယေဝ. သမ္မာဒဿနလက္ခဏာတိ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ပရိညာဘိသမယာဒိဝသေန သမ္မဒေဝ ဒဿနသဘာဝါ. သမ္မာအဘိရောပနလက္ခဏောတိ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတေ အာရမ္မဏေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ သမ္မဒေဝ အာရောပနသဘာဝေါ. သမ္မာပရိဂ္ဂဟဏလက္ခဏာတိ မုသာဝါဒါဒီနံ ဝိသံဝါဒနာဒိကိစ္စတာယ လူခါနံ အပရိဂ္ဂါဟကာနံ ပဋိပက္ခဘာဝတော ပရိဂ္ဂါဟကသဘာဝါ သမ္မာဝါစာ သိနိဒ္ဓဘာဝေန သမ္ပယုတ္တဓမ္မေ သမ္မာဝါစာပစ္စယံ သုဘာသိတသောတာရဉ္စ ပုဂ္ဂလံ ပရိဂ္ဂဏှာတီတိ သမ္မာပရိဂ္ဂဟဏလက္ခဏာ. ယထာ ကာယိကကိရိယာ ကိဉ္စိ ကတ္တဗ္ဗံ သမုဋ္ဌာပေတိ၊ သယဉ္စ သမုဋ္ဌဟနံ ဃဋနံ ဟောတိ၊ တထာ သမ္မာကမ္မန္တ သင်္ခါတာ ဝိရတိပီတိ သမုဋ္ဌာပနလက္ခဏာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ဝါ ဥက္ခိပနံ သမုဋ္ဌာပနံ ကာယိကကိရိယာယ ဘာရုက္ခိပနံ ဝိယ. ဇီဝမာနဿ သတ္တဿ၊ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ဝါ၊ ဇီဝိတပ္ပဝတ္တိယာ အာဇီဝဿေဝ ဝါ သုဒ္ဓိ ဝေါဒါနံ. ယထာ ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နာနံ ဝဇ္ဇာနံ ဓမ္မေန ပဟာနာနုပ္ပါဒအတ္ထလာဘာဒိပရိဝုဍ္ဎိ ဟောတိ၊ ဧဝံ သမ္ပယုတ္တာနံ ပဂ္ဂဟဏသဘာဝေါတိ သမ္မာပဂ္ဂဟလက္ခဏော သမ္မာဝါယာမော. ကာယဝေဒနာစိတ္တဓမ္မေသု သုဘသုခနိစ္စအတ္တဂါဟာနဉ္စ ဝိဓမနဝသေန သမ္မာပတိဋ္ဌာနသဘာဝါတိ သမ္မာဥပဋ္ဌာနလက္ခဏာ သမ္မာသတိ. သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ သမ္မာ သမာဒဟနံ ဧကဂ္ဂတာကရဏံ သဘာဝေါ ဧတဿာတိ သမ္မာသမာဓာနလက္ခဏော သမ္မာသမာဓိ. တီဏိ ကိစ္စာနိ ဟောန္တိ ပဋိပက္ခဓမ္မေသု၊ အာရမ္မဏဓမ္မေသု၊ သမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု စ ဧကသ္မိံယေဝ ခဏေ ပဝတ္တိဝိသေသဘူတာနိ. ဣဒါနိ တာနိ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘သေယျထိဒ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဒ္ဓိန္တိ ဣမိနာ ‘‘အညေဟီ’’တိ ဝုတ္တကိလေသာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သဟ ဧကဋ္ဌာ ဝါ အနေကဋ္ဌာ ဝါတိ ဒဿေတိ. ပဇဟတိ ပဟာယ နံ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. နိရောဓန္တိ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏံ ကရောတိ သစ္ဆိကိရိယာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈတိ.

န ကေဝလံ မဂ္ဂဓမ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ အထ ခေါ အပရေနပိ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ. နာနာခဏာ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော. နာနာရမ္မဏာ အနိစ္စာနုပဿနာဒိဘာဝတော. ဧကက္ခဏာ သကိဒေဝ ဥပ္ပဇ္ဇနတော. ဧကာရမ္မဏာ နိဗ္ဗာနဝိသယတ္တာ. စတ္တာရိ နာမာနိ လဘတိ ပရိညာဘိသမယာဒိဝသေန ပဝတ္တိယာ. တီဏိ နာမာနိ လဘတိ ကာမသင်္ကပ္ပါဒီနံ ပဟာနဝသေန ပဝတ္တိယာ. ပဋိပက္ခပဟာနဝသေန ဟိဿ နာမတ္တယလာဘော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ဝိရတိယောပိ ဟောန္တိ စေတနာယောပိ ပုဗ္ဗဘာဂေပိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဝတ္တနတော. မဂ္ဂက္ခဏေ ပန ဝိရတိယောဝ ပဋိပက္ခသမုစ္ဆိန္ဒနဿ မဂ္ဂကိစ္စတ္တာ. န ဟိ စေတနာ မဂ္ဂသဘာဝါ. သမ္မပ္ပဓာနသတိပဋ္ဌာနဝသေနာတိ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနစတုဗ္ဗိဓသတိပဋ္ဌာနဝသေန စတ္တာရိ နာမာနိ လဘတိ အနုပ္ပန္နာကုသလာနုပ္ပါဒနာဒီနံ ကုသလာနဉ္စ ဝဍ္ဎနတော. ပုဗ္ဗဘာဂေပိ မဂ္ဂက္ခဏေပီတိ ယထာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဌမဇ္ဈာနာဒိဝသေန နာနာ. ဧဝံ မဂ္ဂက္ခဏေပိ. န ဟိ ဧကောပိ စ မဂ္ဂသမာဓိ ပဌမဇ္ဈာနသမာဓိအာဒိနာမာနိ လဘတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ဝိယ ကိစ္စဝသေန ဘေဒါဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘မဂ္ဂက္ခဏေပိ သမ္မာသမာဓိယေဝါ’’တိ.

ဉတွာ ဉာတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝုဒ္ဓိ နာမ ဝေပုလ္လံ ဘိယျောဘာဝေါ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပါဒေါ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဇနေတီ’’တိ. အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ အဘိဝဍ္ဎံ ပါပေန္တော နိဗ္ဗတ္တေတိ. ဝိဝိတ္တတာတိ ဝိဝိတ္တဘာဝေါ. သော ဟိ ဝိဝေစနီယတော ဝိဝိစ္စတိ၊ ယံ ဝိဝိစ္စိတွာ ဌိတံ၊ တဒုဘယမ္ပိ ဣဓ ဝိဝိတ္တဘာဝသာမညေန ‘‘ဝိဝိတ္တတာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေသု ပုရိမော ဝိဝေစနီယတော ဝိဝိစ္စမာနတာယ ဝိဝိစ္စနကိရိယာယ သမင်္ဂီ ဓမ္မသမူဟော တာယ ဧဝ ဝိဝိစ္စနကိရိယာယ ဝသေန ဝိဝေကောတိ ဂဟိတော. ဣတရော သဗ္ဗသော တတော ဝိဝိတ္တသဘာဝတာယ. တတ္ထ ယသ္မိံ ဓမ္မပုဉ္ဇေ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပဝတ္တတိ၊ တံ ယထာဝုတ္တာယ ဝိဝိစ္စမာနတာယ ဝိဝေကသင်္ခါတံ နိဿာယေဝ ပဝတ္တတိ၊ ဣတရံ ပန တံနိန္နတာတံအာရမ္မဏတာဟီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိဝေကံ နိဿိတံ၊ ဝိဝေကေ ဝါ နိဿိတ’’န္တိ.

ယထာ ဝါ ဝိဝေကဝသေန ပဝတ္တံ ဈာနံ ‘‘ဝိဝေကဇ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ ဝိဝေကဝသေန ပဝတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ‘‘ဝိဝေကနိဿိတာ’’တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. နိဿယော စ ဝိပဿနာမဂ္ဂါနံ ဝသေန မဂ္ဂဖလာနံ ဝေဒိတဗ္ဗော. အသတိပိ တာသံ ပုဗ္ဗာပရဘာဝေ ‘‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ’’တိ ဧတ္ထ ပစ္စယာနံ သမုပ္ပါဒနံ ဝိယ အဘိန္နဓမ္မာဓာရာ နိဿယဘာဝနာ သမ္ဘဝန္တိ. တဿ တဒင်္ဂ-သမုစ္ဆေဒနိဿရဏဝိဝေကနိဿိတတံ ဝတွာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိဝေကနိဿိတတာယ အဝစနံ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာယ ဝုစ္စမာနတ္တာ. ဘာဝိတမဂ္ဂဿ ဟိ ယေ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ ဓမ္မာ. တေသံ ကိစ္စံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိဝေကော. အဇ္ဈာသယတောတိ ‘‘နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရိဿာမီ’’တိ မဟန္တအဇ္ဈာသယတော. ယဒိပိ ဟိ ဝိပဿနာက္ခဏေ သင်္ခါရာရမ္မဏံ စိတ္တံ၊ သင်္ခါရေသု ပန အာဒီနဝံ သုဋ္ဌု၊ ဒိသွာ တပ္ပဋိပက္ခေ နိဗ္ဗာနေ နိန္နတာယ အဇ္ဈာသယတော နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတော ဟောတိ၊ ဥဏှာဘိဘူတဿ ပုဂ္ဂလဿ သီတနိန္နစိတ္တတာ ဝိယ. ကေစိ ပန ‘‘ယထာ သဘာဝတော၊ ယထာ အဇ္ဈာသယတော နိဿရဏဝိဝေကနိဿိတတာ၊ ဧဝံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိဝေကနိဿိတတာပိ သိယာ’’တိ ဝဒန္တိ. ယဒဂ္ဂေန ဟိ နိဗ္ဗာနနိန္နတာ သိယာ၊ တဒဂ္ဂေန ဖလနိန္နတာပိ သိယာ ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟံ တဒါယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’’န္တိ အဇ္ဈာသယသမ္ပတ္တိယာ ဘာဝတော. ယသ္မာ ပဟာနဝိနယော ဝိယ ရာဂနိရောဓောပိ ဣဓာဓိပ္ပေတဝိဝေကေန အတ္ထတော နိဗ္ဗိသိဋ္ဌော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ဧသ နယော ဝိရာဂနိဿိတာဒီသူတိ. တေနာဟ ‘‘ဝိဝေကတ္ထာ ဧဝ ဟိ ဝိရာဂါဒယော’’တိ.

ဝေါဿဂ္ဂသဒ္ဒေါ ပရိစ္စာဂတ္ထော ပက္ခန္ဒနတ္ထော စာတိ ဝေါဿဂ္ဂဿ ဒုဝိဓတာ ဝုတ္တာ. ဝေါဿဇ္ဇနဉှိ ပဟာနံ၊ ဝိဿဋ္ဌဘာဝေန နိရာသင်္ကပဝတ္တိ စ၊ တသ္မာ ဝိပဿနာက္ခဏေ တဒင်္ဂဝသေန၊ မဂ္ဂက္ခဏေ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဋိပက္ခဿ ပဟာနံ ဝေါဿဂ္ဂေါ၊ တထာ ဝိပဿနာက္ခဏေ တံနိန္နဘာဝေန၊ မဂ္ဂက္ခဏေ အာရမ္မဏကရဏေန ဝိဿဋ္ဌသဘာဝတာ ဝေါဿဂ္ဂေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနေဝါဟ ‘‘တတ္ထ ပရိစ္စာဂဝေါဿဂ္ဂေါ’’တိအာဒိ. အယံ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ အယံ မိဿကဝသေန ဝုတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ယထာဝုတ္တေန ပကာရေနာတိ တဒင်္ဂပ္ပဟာနသမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနပကာရေန တံနိန္နတဒါရမ္မဏကရဏပ္ပကာရေန စ.

ပုဗ္ဗေ ဝေါဿဂ္ဂဝစနဿေဝ အတ္ထဿ ဝုတ္တတ္တာ အာဟ ‘‘သကလေန ဝစနေနာ’’တိ. ပရိဏမန္တံ ဝိပဿနာက္ခဏေ၊ ပရိဏတံ မဂ္ဂက္ခဏေ. ပရိဏာမော နာမ ဣဓ ပရိပါကောတိ အာဟ ‘‘ပရိပစ္စန္တံ ပရိပက္ကဉ္စာ’’တိ. ပရိပါကော စ အာသေဝနလာဘေန လဒ္ဓသာမတ္ထိယဿ ကိလေသေ ပရိစ္စဇိတုံ နိဗ္ဗာနံ ပက္ခန္ဒိတုံ တိက္ခဝိသဒဘာဝေါ. တေနာဟ ‘‘အယ’’န္တိအာဒိ. ဧသ နယောတိ ယွာယံ နယော ‘‘ဝိဝေကနိဿိတ’’န္တိအာဒိနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယံ ဝုတ္တော၊ သေသေသု သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော၊ ဧဝံ တတ္ထ နေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ပဋိစ္စာတိ နိဿာယ. ဇာတိသဘာဝါတိ ဇာယနသဘာဝါ. သကလောတိ အနဝသေသော၊ သဗ္ဗောတိ အတ္ထော. န ကောစိ မဂ္ဂေါ သာဝသေသော ဟုတွာ သမ္ဘဝတိ. ဟေဋ္ဌိမေ မဂ္ဂေ ဥပ္ပန္နေ ဥပရိမော ဥပ္ပန္နော ဧဝ နာမ အနန္တရာယေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော. ဝဝဿဂ္ဂတ္ထေတိ ဝစသာယတ္ထေ. ဝဏ္ဏယန္တီတိ ဂုဏဝဏ္ဏနဝသေန ဝိတ္ထာရေန္တိ.

ကလျာဏမိတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ပဌမအပုတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၀. ဒိဝ-သဒ္ဒေါ ဒိဝါ-သဒ္ဒေါ ဝိယ ဒိဝသပရိယာယော၊ တသ္မာ ဝိသေသနဘာဝေန ဝုစ္စမာနော ဒိဝသဒ္ဒေါ အတ္ထဝိသေသံ ဒီပေတီတိ အာဟ ‘‘ဒိဝသဿ ဒိဝါ’’တိအာဒိ. သံ ဝုစ္စတိ ဓနံ၊ တဿ ပတီတိ သမ္ပတိ၊ ဓနသာမိကော၊ တဿ ဟိတာဝဟတ္တာ သာပတေယျန္တိ အာဟ ‘‘သာပတေယျန္တိ ဓန’’န္တိ. တဿ ဂေဟေ ကတာကတဘဏ္ဍဿ အတိဗဟုဘာဝတော ဝိမှယပ္ပတ္တော ရာဇာ ‘‘ကော ပန ဝါဒေါ’’တိ အာဟ. ကာဠလောဟံ နာမ အယောဖလံ. ကစ္ဆပါဒိရူပေဟိပိ သောဝဏ္ဏာဒီနိ ဌပေန္တိ. သကုဏ္ဍကဘတ္တန္တိ သကုဏ္ဍေဟိ ဝါ သထုသေဟိ ဝါ ပက္ကဘတ္တံ. ဗိလင်္ဂံ ဝုစ္စတိ ဓညဗိလင်္ဂံ၊ အာရနာလန္တိပိ ဝုစ္စတိ၊ တံ ဒုတိယံ အဿာတိ ဗိလင်္ဂဒုတိယံ. တဉှိ ကဉ္ဇိတော နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ကဉ္ဇိကံ နာမ. တီဟိ ပက္ခေဟိ ဝတ္ထခဏ္ဍေဟိ ကတနိဝါသနံ တိပက္ခဝသနံ. တေနာဟ ‘‘တီဏိ။ပေ။ နိဝါသန’’န္တိ.

အသန္တော နီစော ပုရိသောတိ အသပ္ပုရိသောတိ အာဟ ‘‘လာမကပုရိသော’’တိ. ကမ္မဿ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေန ဩတရဏတာယ ဖလံ အဂ္ဂံ နာမ၊ ဥပရိဘူမိဂတတ္တာ ဥဒ္ဓံ အဂ္ဂံ အဿာတိ ဥဒ္ဓဂ္ဂိကံ. ဒက္ခိဏန္တိ ဒါနမာဟ. သဂ္ဂေါ နာမ ကာမဘဝူပပတ္တိဘဝေါ၊ တဿ နိဗ္ဗတ္တနတော ‘‘သဂ္ဂဿ ဟိတာ’’တိ ဝုတ္တံ. တတြုပပတ္တိဇနနတောတိ တတြ ဥပပတ္တိယာ ဇနနတော၊ ဥပ္ပါဒနတောတိ အတ္ထော.

သေတံ ဥဒကံ ဧတိဿာတိ သေတောဒကာ. သော ယေန ဘာဝေန ယတ္ထ ပါကဋတရော ဟုတွာ ဒိဿတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝီစီနံ ဘိန္နဋ္ဌာနေ’’တိ အာဟ. သုခေါတရဏဋ္ဌာနတာယ ကဒ္ဒမာဒိဒေါသဝိရဟတော စ သုန္ဒရတိတ္ထာ. တံ အပေယျမာနန္တိ တံ ဥဒကံ ကေနစိ အပရိဘုဉ္ဇိယမာနံ. အတ္တနာ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စကရောတိ အတ္တနာ ကာတဗ္ဗကမ္မသင်္ခါတကိစ္စကရော၊ ပရိဘောဂဝသေန စေဝ သင်္ဂဟေတဗ္ဗသင်္ဂဏှနဝသေန စ နိယောဇကောတိ အတ္ထော. ကုသလကိစ္စကရောတိ အတ္တနာ ကာတဗ္ဗပုညကရော.

ပဌမအပုတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဒုတိယအပုတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၁. ပိဏ္ဍပါတေနာတိ သဟယောဂေ ကရဏဝစနံ. ပဋိပါဒနံ တေန သဟ ယောဇနန္တိ အာဟ ‘‘ပိဏ္ဍပါတေန သဒ္ဓိံ သံယောဇေသိ၊ ပိဏ္ဍပါတံ အဒါသီတိ အတ္ထော’’တိ. ‘‘ပဏီတဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ပါဠိယံ ပန ‘‘ကဏာဇကံ ဘုဉ္ဇတိ ဗိလင်္ဂဒုတိယ’’န္တိ. တံ တံ ပဝတ္တိတံ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣဒါနိ ‘‘ဣမဿ သေဋ္ဌိဿ ကဿစိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ဒေထာ’’တိ ဝစနံ န သုတပုဗ္ဗံ၊ ယသ္မာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ နာမ အတ္တနော ဂုဏာနုဘာဝေဟိ လောကေ ပါကဋာ သဉ္ဇာတာ ဧဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ သေဋ္ဌိဘရိယာယ ‘‘န ယဿ ဝါ တဿ ဝါ’’တိအာဒိ စိန္တိတံ. တထာ ဟိ တေသံ ဒေန္တာပိ သက္ကစ္စံ ယေဘုယျေန ပဏီတမေဝ ဒေန္တိ. နာသာပုဋံ ပဟရိ အတ္တနော အာနုဘာဝေန. သော လုဒ္ဓတာယ ‘‘ဗဟု ဝတ ဓညံ မမဿာ’’တိ စိတ္တံ သံယမေတုံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော.

ဝိပ္ပဋိသာရုပ္ပန္နာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝရမေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဣမဿ သမဏဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေဟီ’’တိ ဝဒတော န ဧကာယ ဧဝ ဇဝနဝီထိယာ ဝသေန အတ္ထသိဒ္ဓိ. အထ ခေါ တတ္ထ အာဒိတော ပဝတ္တဇဝနဝါရောပိ အတ္ထိ မဇ္ဈေ ပဝတ္တဇဝနဝါရောပိ၊ တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ပုဗ္ဗပစ္ဆိမစေတနာဝသေနာ’’တိ. ဧကာ စေတနာ ဒွေ ပဋိသန္ဓိယော န ဒေတီတိ ဧတ္ထ သာကေတပဉှဝသေန နိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော. စုဒ္ဒသန္နံ စေတနာနံ ပုဗ္ဗေ ပုရေတရံ ကတတ္တာ ပုရာဏံ.

ပရိဂယှတီတိ ပရိဂ္ဂဟောတိ အာဟ ‘‘ပရိဂ္ဂဟိတံ ဝတ္ထု’’န္တိ. အနွာယ ဥပနိဿာယ ဇီဝန္တီတိ အနုဇီဝိနော. သဗ္ဗမေတန္တိ ဓနဓညာဒိသဗ္ဗံ ဧတံ ယထာဝုတ္တပရိဂ္ဂဟဝတ္ထုံ. နိက္ခိပ္ပဂါမိနန္တိ နိက္ခိပိတဗ္ဗတာဂါမိနံ. နိက္ခိပိတဗ္ဗသဘာဝံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘နိက္ခိပ္ပသဘာဝ’’န္တိ. ပဟာယ ဂမနီယန္တိ အယမေတ္ထ အတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပရိစ္စဇိတဗ္ဗသဘာဝမေဝါ’’တိ.

ဒုတိယအပုတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.