၅. သာနုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃၉. ယက္ခေန ဂဟိတော ဟောတီတိ ယက္ခေန အနုပဝိဋ္ဌော ဟောတိ. တဿ ယက္ခဂဟဏဿ ကာရဏံ မူလတော ပဘုတိ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘သော’’တိအာဒိမာဟ. တဿ အန္တိမဘဝိကတ္တာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အဓိသီလသိက္ခာယ သက္ကစ္စံ ပူရဏန္တိ ဒဿေတိ ‘‘သော ပဗ္ဗဇိတကာလတော’’တိအာဒိနာ. ပစ္စာဟာရန္တိ ပဋိက္ခေပံ. ဣမသ္မိံ သရဘညေတိ ဣမသ္မိံ မမ ဓမ္မဘဏနေ. ပတ္တိန္တိ ပတ္တိဒါနံ. ပိယာ ဟောန္တိ၊ တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘အာကင်္ခေယျ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု ‘သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယော စ အဿံ မနာပေါ စ ဂရု စ ဘာဝနီယော စာ’တိ၊ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၆၅). တထာ စာဟ ‘‘တသ္မိံ သာမဏေရေ’’တိအာဒိ.

ဝုဍ္ဎိမနွာယာတိ ယောဗ္ဗနပ္ပတ္တိယာ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ပရိဝုဍ္ဎိမာဂမ္မ. ကာမသမ္ဘောဂသမတ္ထတာဝသေန ပရိပက္ကိန္ဒြိယော. အနုယောဇေတွာဝါတိ ဝိဿဇ္ဇေတွာဝ၊ ဂိဟိဘာဝေ ဝါ အနုယောဇေတွာဝ. ‘‘ပုဗ္ဗေ တုယှံ ပုတ္တော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော လဇ္ဇီ ကုက္ကုစ္စကော သိက္ခာကာမောတိ သမ္ဘာဝိတော၊ ဣဒါနိ တတော အညထာ ဇာတော’’တိ ဃောသနာဝသေန ဒေဝတာနံ အန္တရေ မာဟေဝ မေ လဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေယျ.

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စာတိ စာတုဒ္ဒသီပဉ္စဒသီအဋ္ဌမီနံ ယထာက္ကမံ အာဒိတော အန္တတော အာဒိအန္တတော စ ပဝေသနနိက္ခမနဝသေန ဥပေါသထသီလဿ ပဋိ ပဋိ အဘိမုခံ ပစ္စာဝဟိတဗ္ဗပက္ခဉ္စ. တေရသိယာပီတိ ပရံ သတ္တမီနဝမီသုပီတိ အတ္ထော. ပဝေသဘူတဉှိ ဥပေါသထသီလဿ သတ္တမီသု သမာဒိန္နံ သီလံ ပဋိပဒံ၊ နဝမီသု နိက္ခမဘူတန္တိ အာစရိယာ. ပေါရာဏဋ္ဌကထာယံ ပန ပစ္စုဂ္ဂမနာနုဂမနပရိယာယေန ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘မနုဿာ’’တိအာဒိ. အဍ္ဎမာသန္တိ သကလကာလပက္ခံ. ဧဝဉှိ ဝဿဝါသဿ အနုဂမနံ ဂတံ ဟောတိ. သုဋ္ဌု သမာဂတန္တိ သုပရိသုဒ္ဓံ သမ္ပန္နံ ကတွာ အတ္တနော သန္တာနံ အာဂတံ. တံ ပန အတ္တနော စိတ္တေန သမံ ပကာရေဟိ ယုတ္တံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သမ္ပယုတ္တ’’န္တိ. အရဟန္တာနံ အနုကရဏေန သေဋ္ဌစရိယံ. ‘‘န တေ ဟိ ယက္ခာ ကီဠန္တီ’’တိ အတ္တနော ပုတ္တဿ ကာယေ အဓိမုစ္စနံ အတ္တနော ကီဠနံ ဝိယ ဟောတီတိ ကတွာ အာဟ.

ဥပါသိကာ ယထာဝုတ္တဥပေါသထသီလေန သီလဝတီ၊ သာမဏေရော ပန အတ္တနော သာမဏေရသီလေန သီလဝါ. ဥပ္ပတိတွာတိ အာကာသေ ဥပ္ပတိတွာ. မောက္ခော နတ္ထိ ဒုက္ခာဝဟဿ ကမ္မဿ ကတူပစိတတ္တာ.

ဒုဝိဓေပိ ကာမေတိ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေ. ကိလေသကာမံ ပရိစ္စဇန္တော ဧဝ ဟိ ဝတ္ထုကာမေ ပရိစ္စဇတိ နာမ. ဝိဗ္ဘမနဝသေန အာဂစ္ဆတိ ဘိက္ခာယ အာဟိဏ္ဍနာဒိပဗ္ဗဇိတကိစ္စတော. ဥပ္ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိဂတသီလဿ ဇီဝတော အာနာပါနမတ္တေန ဇီဝန္တောပိ သော မတကောဝ. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘မရဏဉှေတံ၊ သုနက္ခတ္တ၊ အရိယဿ ဝိနယေ၊ ယော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတီ’’တိ (မ. နိ. ၃.၄၅).

ဥဏှဋ္ဌေနာတိ သပရိဠာဟဋ္ဌေန. အဘိဓာဝထာတိ အဘိဓာဝတီတိ ဣမသ္မိံ အဘိဓာဝနကိစ္စေ ဘဒ္ဒံ တေ ဟောတူတိ ဝတွာ ဂိဟိဘာဝါယ အဘိဓာဝထ. နီဟရိတွာတိ နိက္ခာမေတွာ. ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ အာဒိတ္တတ္တာ မဟာဍာဟသဒိသေ. သလ္လက္ခေတွာတိ ဂိဟိဘာဝေ အာဒီနဝံ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အာနိသံသဉ္စ သလ္လက္ခေတွာ. ဟိရောတ္တပ္ပံ ပဋိလဘိတွာ ‘‘မမ ဥပ္ပဗ္ဗဇိတုကာမတံ သဗြဟ္မစာရိနော ဇာနိဿန္တီ’’တိ. စတုန္နံ ပရိသာနံ စိတ္တသင်္ခေါဘဝသေန သကလဇမ္ဗုဒီပံ ခေါဘေတွာ.

သာနုသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.