၅. စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၈၉. အင်္ဂသုဘတာယာတိ အင်္ဂါနံ ဟတ္ထပါဒါဒိသရီရာဝယဝါနံ သုန္ဒရဘာဝေန. ယံ အပစ္စံ ကုစ္ဆိတံ မုဒ္ဓံ ဝါ၊ တတ္ထ လောကေ မာဏဝဝေါဟာရော၊ ယေဘုယျေန သတ္တာ ဒဟရကာလေ သုဒ္ဓဓာတုကာ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘တရုဏကာလေ ဝေါဟရိံသူ’’တိ. အဓိပတိတ္တာတိ ဣဿရဘာဝတော.

သမာဟာရန္တိ သန္နိစယံ. ပဏ္ဍိတော ဃရမာဝသေတိ ယသ္မာ အပ္ပတရေပိ ဗျယမာနေ ဘောဂါ ခီယန္တိ၊ အပ္ပတရေပိ သဉ္စယမာနေ ဝဍ္ဎန္တိ၊ တသ္မာ ဝိညုဇာတိကော ကိဉ္စိ ဗျယံ အကတွာ အယမေဝ ဥပ္ပါဒေန္တော ဃရာဝါသံ အနုတိဋ္ဌေယျာတိ လောဘာဒေသိတမတ္ထံ ဝဒတိ.

ဓနလောဘေန။ပေ။ နိဗ္ဗတ္တော. လောဘဝသိကဿ ဟိ ဂတိ နိရယော ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိ ဝါ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘နိမိတ္တဿာဒဂထိတံ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌတိ အနုဗျဉ္ဇနဿာဒဂထိတံ ဝါ. တသ္မိံ သမယေ ကာလင်္ကရေယျ၊ ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ’’တိ (သံ. နိ. ၄.၂၃၅). နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ ကတောကာသဿ ကမ္မဿ ပဋိဗာဟိတုံ အသက္ကုဏေယျဘာဝတော.

ပတ္တက္ခန္ဓအဓောမုခဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘ဩနာမေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဗြာဟ္မဏစာရိတ္တဿ ဘာဝိတတံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ. တံ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆီတိ သုတမေတံ မယာ၊ ‘‘မယှံ ပိတာ သုနခေါ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ၊ ဧတံ ဘောတာ ဂေါတမေန ဝုတ္တန္တိ. ကိမိဒံ ဝုတ္တန္တိ ဣမံ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိ.

တထေဝ ဝတွာတိ ယထာ သုနခဿ ဝုတ္တံ၊ တထေဝ ဝတွာ. အဝိသံဝါဒနတ္ထန္တိ၊ ‘‘တောဒေယျဗြာဟ္မဏော သုနခေါ ဇာတော’’တိ အတ္တနော ဝစနဿ အဝိသံဝါဒနတ္ထံ၊ ဝိသံဝါဒနာဘာဝဒဿနတ္ထန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဉာတောမှိ ဣမိနာတိ ဣမိနာ မမ ပုတ္တေန မယှံ ပုရိမဇာတိယံ ပိတာတိ ဧဝံ ဉာတော အမှီတိ ဇာနိတွာ. ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ကိရ သုနခေါ တထာ ဒဿေတိ၊ န ဇာတိဿရတာယ. ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဘုက္ကရဏံ ပန ပုရိမဇာတိသိဒ္ဓဝါသနာယ. ဘဝပဋိစ္ဆန္နန္တိ ဘဝန္တရဘာဝေန ပဋိစ္ဆန္နံ. နာမ-သဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနေ. ပဋိသန္ဓိအန္တရန္တိ အညဇာတိပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏေန ဟေဋ္ဌိမဇာတံ ဂတိံ. အင်္ဂဝိဇ္ဇာပါဌကော ကိရေသ၊ တေန အပ္ပါယုကဒီဃာယုကတာဒိဝသေန စုဒ္ဒသ ပဉှေ အဘိသင်္ခရိ၊ ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ၊ ‘‘ဣမေသံ သတ္တာနံ အပ္ပါယုကတာဒယော ဝိသေသာ အင်္ဂပစ္စင်္ဂဝသေန သလ္လက္ခိယန္တိ. န ခေါ ပနေတံ ယုတ္တံ ‘အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ယာဝ တေသံ တေသံ ကာရဏ’န္တိ၊ တသ္မာ ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ အညေနေဝ ကာရဏေန. သမဏော ဂေါတမော တံ ကာရဏံ ဝိဘဇိတွာ ကထေဿတိ၊ ဧဝါယံ သဗ္ဗညူတိ နိစ္ဆယော မေ အပဏ္ဏကော ဘဝိဿတီ’’တိ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ၊ ‘‘တိရစ္ဆာနဂတံ မနုဿံ ဝါ အာဝိသိတွာ ဣစ္ဆိတတ္ထကသာဝနံ နာမ မဟာမန္တဝိဇ္ဇာဝသေန ဟောတိ၊ တသ္မာ န ဧတ္တာဝတာ သမဏဿ ဂေါတမဿ သဗ္ဗညုတာ သုနိစ္ဆိတာ ဟောတိ. ယံ နူနာဟံ ကမ္မဖလမဿ ဥဒ္ဒိဿ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျံ၊ တတ္ထ စ မေ စိတ္တံ အာရာဓေန္တော ပဉှံ ဗျာကရိဿတိ. ဧဝါယံ သဗ္ဗညူတိ ဝိနိစ္ဆယော မေ ဘဝိဿတီတိ တေ ပဉှေ ပုစ္ဆတီ’’တိ.

ဘဏ္ဍကန္တိ သာပတေယျံ၊ သန္တကန္တိ အတ္ထော. ကမ္မုနာ ဒါတဗ္ဗံ အာဒိယန္တီတိ ကမ္မဒါယာဒါ၊ အတ္တနာ ကတူပစိတကမ္မဖလဘာဂီတိ အတ္ထော. တံ ပန ကမ္မဒါယဇ္ဇံ ကာရဏောပစာရေန ဝဒန္တော၊ ‘‘ကမ္မံ ဧတေသံ ဒါယဇ္ဇံ ဘဏ္ဍကန္တိ အတ္ထော’’တိ အာဟ – ယထာ ‘‘ကုသလာနံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာနံ သမာဒါနဟေတု ဧဝမိဒံ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၈၀). ယဝတိ ဖလံ သဘာဝတော ဘိန္နမ္ပိ အဘိန္နံ ဝိယ မိဿိတံ ဟောတိ၊ ဧတေနာတိ ယောနီတိ အာဟ – ‘‘ကမ္မံ ဧတေသံ ယောနိ ကာရဏ’’န္တိ. မမတ္တဝသေန ဗဇ္ဈတိ သံဗဇ္ဈတီတိ ဗန္ဓု၊ ဉာတိ သာလောဟိတော စ. ကမ္မံ ပန ဧကန္တသမ္ဗန္ဓမေဝါတိ အာဟ – ‘‘ကမ္မံ ဧတေသံ ဗန္ဓူ’’တိ. ပတိဋ္ဌာတိ အဝဿယော. ကမ္မသဒိသော ဟိ သတ္တာနံ အဝဿယော နတ္ထိ၊ အညော ကောစိ ဣဿရော ဗြဟ္မာ ဝါ န ကရောတိ တာဒိသံ ကတ္တုံ သဇ္ဇိတုံ အသမတ္ထဘာဝတော. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂသံဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကမ္မမေဝါတိ ကသ္မာ အဝဓာရိတံ၊ နနု ကိလေသာပိ သတ္တာနံ ဟီနပဏီတဘာဝကာရဏံ၊ န ကေဝလန္တိ? သစ္စမေတံ၊ ကိလေသပယောဂေန ဝိပါကဝဋ္ဋံ နိဗ္ဗတ္တံ ကမ္မပဝတ္တိတမေဝါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. ‘‘ကထိတဿ အတ္ထံ န သဉ္ဇာနာသီ’’တိ သင်္ခေပတော ဝတွာ နနု ဘဂဝါ မဟာကာရုဏိကော ပရေသံ ဉာပနတ္ထမေဝ ဓမ္မံ ဒေသေတီတိ အာဟ – ‘‘မာနနိဿိတော ကိရေသာ’’တိအာဒိ.

၂၉၀. သမတ္တေနာတိ ပရိယတ္တေန၊ ယထာ တံ ဖလံ ဒါတုံ သမတ္ထံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ကတေန၊ ဥပစိတေနာတိ အတ္ထော. တာဒိသံ ပန အတ္တနော ကိစ္စေ အနူနံ နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပရိပုဏ္ဏေနာ’’တိ. သမာဒိန္နေနာတိ ဧတ္ထ သမာဒါနံ နာမ တဏှာဒိဋ္ဌီဟိ ဂဟဏံ ပရာမသနန္တိ အာဟ – ‘‘ဂဟိတေန ပရာမဋ္ဌေနာ’’တိ. ပဋိပဇ္ဇတိ ဧတာယ သုဂတိဒုဂ္ဂတီတိ ပဋိပဒါ၊ ကမ္မံ. တထာ ဟိ တံ ‘‘ကမ္မပထော’’တိ ဝုစ္စတိ.

ဧသာတိ ပဋိပဒါ. ဒုဗ္ဗလံ ဥပဃာတကမေဝ သိယာတိ ဥပပီဠကဿ ဝိသယံ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဗလဝကမ္မေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗလဝကမ္မေနာတိ ပုညကမ္မေန. ဝဒတိ နာမာတိ ဝဒန္တော ဝိယ ဟောတိ. နိဗ္ဗတ္တာပေယျန္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု ဥပပီဠကသဘာဝံ ကမ္မံ ဇနကသဘာဝံ န ဟောတီတိ? သဗ္ဗမေတံ ပရိကပ္ပနဝစနံ၊ ယထာ မနုဿာ ပစ္စတ္ထိကံ ပဋိပက္ခံ ကိဉ္စိ ကာတုံ အသမတ္ထာပိ ကေစိ အာလမ္ဗနဝသေန သမတ္ထာ ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေန္တိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒန္တိ ကေစိ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ – ယဿိဒံ ကမ္မဿဝိပါကံ ပီဠေတိ၊ သစေ တသ္မိံ အနောကာသေ ဧဝ သယံ ဝိပစ္စိတုံ ဩကာသံ လဘေယျ၊ အပါယေသု ဧဝ တံသမင်္ဂိပုဂ္ဂလံ နိဗ္ဗတ္တာပေယျ၊ ယသ္မာ တံ ကမ္မံ ဗလဝံ ဟုတွာ အဝသေသပစ္စယသမဝါယေန ဝိပစ္စိတုံ အာရဒ္ဓံ၊ တသ္မာ ဣတရံ တဿ ဝိပါကံ ဝိဗာဓေန္တံ ဥပပီဠကံ နာမ ဇာတံ. ဧတဒတ္ထမေဝ စေတ္ထ ‘‘ဗလဝကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တ’’န္တိ ဗလဝဂ္ဂဟဏံ ကတံ. ကိစ္စဝသေန ဟိ နေသံ ကမ္မာနံ ဧတာ သမညာ၊ ယဒိဒံ ဥပပီဠကံ ဥပစ္ဆေဒကံ ဇနကံ ဥပတ္ထမ္ဘကန္တိ၊ န ကုသလာနိ ဝိယ ဥပတ္ထမ္ဘာနိ ဟောန္တိ နိဗ္ဗတ္တတ္ထာယ. ပီဠေတွာတိ ဝိဟေဌေတွာ ပဋိဃာဋနာဒိဝသေန ဥစ္ဆုတေလယန္တာဒယော ဝိယ ဥစ္ဆုတိလာဒိကေ ဝိဗာဓေတွာ. နိရောဇန္တိ နိတ္တေဇံ. နိယူသန္တိ နိရသံ. ကသဋန္တိ နိဿာရံ. ပရိဿယန္တိ ဥပဒ္ဒဝံ.

ဣဒါနိ ပရိဿယဿ ဥပနယနာကာရံ ဒဿေန္တေန တတ္ထ၊ ‘‘ဒါရကဿာ’’တိအာဒိံ ဝတွာ ဘောဂါနံ ဝိနာသနာကာရံ ဒဿေတုံ၊ ပုန ‘‘ဒါရကဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကုမ္ဘဒေါဟနာတိ ကုမ္ဘပူရခီရာ. ဂေါမဏ္ဍလေတိ ဂေါယူထေ.

အဋ္ဌုသဘဂမနံ ကတွာတိ အဋ္ဌဥသဘပ္ပမာဏံ ပဒေသံ ပစ္စတ္ထိကံ ဥဒ္ဒိဿ ဓနုဂ္ဂဟော အနုယာယိံ ကတွာ. တန္တိ သရံ. အညောတိ ပစ္စတ္ထိကော. တတ္ထေဝ ပါတေယျ အစ္စာသန္နံ ကတွာ သရဿ ခိတ္တတ္တာ. ဝါဠမစ္ဆောဒကန္တိ မကရာဒိဝါဠမစ္ဆဝန္တံ ဥဒကံ.

ပဋိသန္ဓိနိဗ္ဗတ္တကံ ကမ္မံ ဇနကကမ္မံ နာမ ပရိပုဏ္ဏဝိပါကဒါယိဘာဝတော၊ န ပဝတ္တိဝိပါကမတ္တနိဗ္ဗတ္တကံ. ဘောဂသမ္ပဒါဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အာရောဂျသမ္ပဒါဒိ-ပရိဝါရသမ္ပဒါဒီနိ ဂဏှာတိ. န ဒီဃာယုကတာဒီနိ ဟိ အပ္ပါယုကတာသံဝတ္တနိကေန ကမ္မုနာ နိဗ္ဗတ္တာနိ၊ အညံ ဒီဃာယုကတာကရဏေန ဥပတ္ထမ္ဘေတုံ သက္ကောတိ၊ န အတိဒုဗ္ဗဏ္ဏံ အပ္ပေသက္ခံ နီစကုလီနံ ဒုပ္ပညံ ဝါ ဝဏ္ဏဝန္တတာဒိဝသေန. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ၊ ‘‘ဣမသ္မိံ ပန ပဉှဝိဿဇ္ဇနေ’’တိအာဒိ၊ တံ ပန နိဒဿနဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ပုရိမာနီတိ ဥပပီဠကောပစ္ဆေဒကာနိ. ဥပပီဠကုပဃာတာ နာမ ကုသလဝိပါကပဋိဗာဟကာတိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ဒွေ အကုသလာနေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဥပတ္ထမ္ဘကံ ကုသလမေဝါတိ ဧတ္ထ ယထာ ဇနကံ ဥဘယသဘာဝံ၊ ဧဝံ ဣတရေသမ္ပိ ဥဘယသဘာဝတာယ ဝုစ္စမာနာယ န ကောစိ ဝိရောဓော. ဒေဝဒတ္တာဒီနဉှိ နာဂါဒီနံ ဣတော အနုပ္ပဝစ္ဆိတာနံ ပေတာဒီနဉ္စ နရကာဒီသု အကုသလကမ္မဝိပါကဿ ဥပတ္ထမ္ဘနုပပီဠနုပဃာတနာနိ န န သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ယာ ဟေဋ္ဌာ ဗဟူသု အာနန္တရိယေသု ဧကေန ဂဟိတပဋိသန္ဓိကဿ ဣတရေသံ တဿ အနုဗလပ္ပဒါယိတာ ဝုတ္တာ၊ သာပိ သမတ္ထိတာ ဟောတိ. ယသ္မိဉှိ ကမ္မေ ကတေ ဇနကနိဗ္ဗတ္တံ ကုသလဖလံ ဝါ အကုသလဖလံ ဝါ ဗျာဓိဓာတုသမတာဒိနိမိတ္တံ ဝိဗာဓီယတိ၊ တမုပတ္ထမ္ဘကံ. ယသ္မိံ ပန ကတေ ဇာတိသမတ္ထဿ ပဋိသန္ဓိယံ ပဝတ္တိယဉ္စ ဝိပါကကဋတ္တာရူပါနံ ဥပ္ပတ္တိ ဟောတိ၊ တံ ဇနကံ. ယသ္မိံ ပန ကတေ အညေန ဇနိတဿ ဣဋ္ဌဿ ဝါ အနိဋ္ဌဿ ဝါ ဖလဿ ဝိဗာဓာဝိစ္ဆေဒပစ္စယာနုပ္ပတ္တိယာ ဥပဗြူဟနပစ္စယုပ္ပတ္တိယာ စ ဇနကသာမတ္ထိယာနုရူပံ ပရိဝုတ္တိစိရတရပဗန္ဓာ ဟောတိ၊ ဧတံ ဥပတ္ထမ္ဘကံ. တထာ ယသ္မိံ ကတေ ဇနကနိဗ္ဗတ္တံ ကုသလဖလံ အကုသလဖလံ ဝါ ဗျာဓိဓာတုသမတာဒိနိမိတ္တံ ဝိဗာဓီယတိ၊ တံ ဥပပီဠကံ. ယသ္မိံ ပန ကတေ ဇနကသာမတ္ထိယဝသေန စိရတရပဗန္ဓာရဟမ္ပိ သမာနံ ဖလံ ဝိစ္ဆေဒကပစ္စယုပ္ပတ္တိယာ ဝိစ္ဆိဇ္ဇတိ၊ တံ ဥပဃာတကန္တိ အယမေတ္ထ သာရော.

တတ္ထာတိ တေသု ကမ္မေသု. ဥပစ္ဆေဒကကမ္မေနာတိ အာယုနော ဥပဃာတကကမ္မေန. သွာယမုပဃာတကဘာဝေါ ဒွိဓာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ပါဏာတိပါတိနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. န သက္ကောတိ ပါဏာတိပါတကမ္မုနာ သန္တာနဿ တထာဘိသင်္ခတတ္တာ. ယသ္မိဉှိ သန္တာနေ နိဗ္ဗတ္တံ၊ တဿ တေန အဘိသင်္ခတတာ အဝဿံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ တတ္ထေဝ တဿ ဝိပါကဿ ဝိနိဗန္ဓနတော. ဧတေန ကုသလဿ ကမ္မဿ အာယူဟနက္ခဏေယေဝ ပါဏာတိပါတော တာဒိသံ သာမတ္ထိယုပဃာတံ ကရောတီတိ ဒဿေတိ၊ တတော ကမ္မံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ. ‘‘ဒီဃာယုကာ’’တိအာဒိနာ ဥပဃာတသာမတ္ထိယေန ခေတ္တေ ဥပ္ပန္နသဿံ ဝိယ ဥပပတ္တိနိယာမကာ ဓမ္မာတိ ဒဿေတိ. ဥပပတ္တိ နိယတဝိသေသေ ဝိပစ္စိတုံ ဩကာသေ ကရောန္တေ ဧဝ ကုသလကမ္မေ အာကဍ္ဎိယမာနပဋိသန္ဓိကံ ပါဏာတိပါတကမ္မံ အပ္ပါယုကတ္ထာယ နိယမေတီတိ အာဟ – ‘‘ပဋိသန္ဓိမေဝ ဝါ နိယာမေတွာ အပ္ပါယုကံ ကရောတီ’’တိ. ပါဏာတိပါတစေတနာယ အစ္စန္တကဋုကဝိပါကတ္တာ သန္နိဋ္ဌာနစေတနာယ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တတိ တဿာ အတ္ထဿ ခီဏာဘာဝတော၊ ဣတရေ ပန န တထာ ဘာရိယာတိ အာဟ – ‘‘ပုဗ္ဗာ။ပေ။ ဟောတီ’’တိ. ဣဓ ပန ယံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသံ၊ တံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

မနုဿာမနုဿပရိဿယာတိ မာနုသကာ အမာနုသကာ စ ဥပဒ္ဒဝါ. ပုရတောတိ ပုဗ္ဗဒွါရတော. ပစ္ဆတောတိ ပစ္ဆိမဝတ္ထုတော. ပဝဋ္ဋမာနာတိ ပရိဇနဿ၊ ဒေဝတာနံ ဝါ ဒေသေန ပဝဋ္ဋမာနာ. ပရေဟီတိ ပုရာတနေဟိ ပရေဟိ. သမ္မုခီဘာဝန္တိ သာမိဘာဝဝသေန ပစ္စက္ခတ္တံ. အာဟရိတွာ ဒေန္တိ ဣဏာယိကာ. ကမ္မန္တာတိ ဝဏိဇ္ဇာဒိကမ္မာနိ. အပါဏာတိပါတကမ္မန္တိ ပါဏာတိပါတဿ ပဋိပက္ခဘူတံ ကမ္မံ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝိရတိဝသေန ပဝတ္တိတကမ္မန္တိ အတ္ထော. ဒီဃာယုကသံဝတ္တနိကံ ဟောတိ ဝိပါကဿ ကမ္မသရိက္ခဘာဝတော. ဣမိနာ နယေနာတိ ဣမိနာ အပ္ပါယုကဒီဃာယုကသံဝတ္တနိကေသု ကမ္မေသု ယထာဝုတ္တေန တံ သံဝတ္တနိကဝိဘာဝနနယေန.

ဝိဟေဌနကမ္မာဒီနိပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ကောဓဣဿာမနကမစ္ဆေရထဒ္ဓအဝိဒ္ဒသုဘာဝဝသေန ပဝတ္တိတကမ္မာနိ သင်္ဂဏှာတိ. တထေဝါတိ ယထာ ပါဏာတိပါတကမ္မံ အတ္ထတော ဧဝံ ဝဒတိ နာမာတိ ဝုတ္တံ၊ တထေဝ ဝဒမာနာနိ ဝိယ. ‘‘ယံ ယဒေဝါတိပတ္ထေန္တိ၊ သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ (ခု. ပါ. ၈.၁၀) ဝစနတော ယထာ သဗ္ဗကုသလံ သဗ္ဗာသံ သမ္ပတ္တီနံ ဥပနိဿယော၊ ဧဝံ သဗ္ဗံ အကုသလံ သဗ္ဗာသံ ဝိပတ္တီနံ ဥပနိဿယောတိ၊ ‘‘ဥပပီဠနေန နိဗ္ဘောဂတံ အာပါဒေတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ပါဏာတိပါတကမ္မဝသေနပိ အယံ နယော ဒဿိတော. အဝိဟေဌနာဒီနီတိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေန အက္ကောဓန-အနိဿာမန-ဒါန-အနတိမာန-ဝိဒ္ဒသုဘာဝေန ပဝတ္တကမ္မာနိ သင်္ဂဏှာတိ.

၂၉၃. ဣဿာ မနော ဧတဿာတိ ဣဿာမနကောတိ အာဟ ‘‘ဣဿာသမ္ပယုတ္တစိတ္တော’’တိ. ဥပက္ကောသန္တောတိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသန္တော. ဣဿံ ဗန္ဓတီတိ ဣဿံ အနုဗန္ဓတိ ဣဿာသဟိတမေဝ စိတ္တံ အနုပဝတ္တေတိ. အပ္ပေသက္ခောတိ အပ္ပါနုဘာဝေါ အပ္ပညာတော. တေနာဟ ‘‘န ပညာယတီ’’တိ. သာ ပနဿ အပ္ပါနုဘာဝတာ ပရိဝါရာဘာဝေန ပါကဋာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အပ္ပပရိဝါရော’’တိ.

၂၉၄. မစ္ဆရိယဝသေန န ဒါတာ ဟောတီတိ သဗ္ဗသော ဒေယျဓမ္မဿ အဘာဝေန န ဒါတာ န ဟောတိ. အမစ္ဆရီ ဟိ ပုဂ္ဂလော သတိ ဒေယျဓမ္မေ ယထာရဟံ ဒေတိယေဝ.

၂၉၅. အဘိဝါဒေတဗ္ဗံ ခေတ္တဝသေန မတ္ထကပ္ပတ္တံ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဗုဒ္ဓံ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အညေပိ မာတုပိတုဇေဋ္ဌဘာတရာဒယော အဘိဝါဒနာဒိအရဟာ သန္တိ၊ တေသု ထဒ္ဓါဒိဝသေန ကရဏံ နီစကုလသံဝတ္တနိကမေဝ. န ဟိ ပဝတ္တေ သက္ကာ ကာတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တေန ပဝတ္တိဝိပါကဒါယိနော ကမ္မဿ ဝိသယော ဧသောတိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ပဋိသန္ဓိမေဝ ပနာ’’တိအာဒိ.

၂၉၆. အပရိပုစ္ဆနေနာတိ အပရိပုစ္ဆာမတ္တေန နိရယေ န နိဗ္ဗတ္တတိ၊ အပရိပုစ္ဆာဟေတု ပန ကတ္တဗ္ဗာကရဏာဒီဟိ သိယာ နိရယနိဗ္ဗတ္တီတိ ပါဠိယံ၊ ‘‘န ပရိပုစ္ဆိတာ ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော၊ ‘‘အပရိပုစ္ဆကော ပနာ’’တိအာဒိမာဟ. ယထာနုသန္ဓိံ ပါပေသီတိ ဒေသနံ ယထာနုသန္ဓိနိဋ္ဌာနံ ပါပေသိ. သေသံ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝ.

စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.