၈. ဥပက္ကိလေသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃၆. တသ္မာတိ အတ္ထကာမတ္တာ ဧဝမာဟ၊ န ဘဂဝတော ဝစနံ အနာဒိယန္တော. ယေ ပန တဒါ သတ္ထုဝစနံ န ဂဏှိံသု၊ တေ ကိဉ္စိ အဝတွာ တုဏှီဘူတာ မင်္ကုဘူတာ အဋ္ဌံသု၊ တသ္မာ ဥဘယေသမ္ပိ သတ္ထရိ အဂါရဝပဋိပတ္တိ နာဟောသိ.

ယေနပိ ဇနေန န ဒိဋ္ဌောတိ ယေန ဥဘယဇနေန အညဝိဟိတတာယ ကုဍ္ဍကဝါဋာဒိအန္တရိကတာယ ဝါ န ဒိဋ္ဌော. ဒမနတ္ထန္တိ တေဟိ ဥပါသကေဟိ နိမ္မဒဘာဝံ အာပါဒိတာနံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဒမနတ္ထံ. ဌပယိံသူတိ ယော ဣမေသံ ဘိက္ခူနံ ဒေတိ၊ တဿ သတံ ဒဏ္ဍောတိ၊ သဟဿန္တိ စ ဝဒန္တိ.

၂၃၇. ဝဂ္ဂဘာဝေနေဝ (သာရတ္ထ. ဋီ. မဟာဝဂ္ဂေါ ၃.၄၆၄) နာနာသဒ္ဒေါ အဿာတိ ပုထုသဒ္ဒေါ. သမဇနောတိ ဘဏ္ဍနေ သမဇ္ဈာသယော ဇနော. ဗာလလက္ခဏေ ဌိတောပိ ‘‘အဟံ ဗာလော’’တိ န မညတိ. ဘိယျော စာတိ အတ္တနော ဗာလဘာဝဿ အဇာနနတောပိ ဘိယျော စ ဘဏ္ဍနဿ ဥပရိ ဖောဋော ဝိယ သံဃဘေဒဿ အတ္တနော ကာရဏဘာဝမ္ပိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ န မညိ နညာသိ.

ကလဟဝသေန ပဝတ္တဝါစာယေဝ ဂေါစရော ဧတေသန္တိ ဝါစာဂေါစရာ ဟုတွာ. မုခါယာမန္တိ ဝိဝါဒဝသေန မုခံ အာယမေတွာ ဘာဏိနော. န တံ ဇာနန္တီတိ တံ ကလဟံ န ဇာနန္တိ. ကလဟံ ကရောန္တော စ တံ န ဇာနန္တော နာမ နတ္ထိ. ယထာ ပန န ဇာနန္တိ၊ တံ ဒဿေတုံ အာဟ – ‘‘ဧဝံ သာဒီနဝေါ အယ’’န္တိ. အယံ ကလဟော နာမ အတ္တနော ပရေသဉ္စ အတ္ထဇာပနတော အနတ္ထုပ္ပါဒနတော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သမ္ပရာယေ စ သာဒီနဝေါ၊ သဒေါသောတိ အတ္ထော.

ဥပနယှန္တီတိ ဥပနာဟဝသေန အနုဗန္ဓန္တိ. ပေါရာဏောတိ ပုရိမေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ အာစိဏ္ဏသမာစိဏ္ဏတာယ ပုရာတနော.

န ဇာနန္တီတိ အနိစ္စသညံ န ပစ္စုပဋ္ဌာပေန္တိ.

တထာ ပဝတ္တဝေရာနန္တိ အဋ္ဌိဆိန္နာဒိဘာဝံ နိဿာယ ဥပနယဝသေန စိရကာလံ ပဝတ္တဝေရာနံ.

ဗာလသဟာယတာယ ဣမေ ဘိက္ခူ ကလဟပသုတာ၊ ပဏ္ဍိတသဟာယာနံ ပန ဣဒံ န သိယာတိ ပဏ္ဍိတသဟာယဿ ဗာလသဟာယဿ စ ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တာ. သီဟဗျဂ္ဃါဒိကေ ပါကဋပရိဿယေ ရာဂဒေါသာဒိကေ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယေ စ အဘိဘဝိတွာ.

မာတင်္ဂေါ အရညေ မာတင်္ဂရညေတိ သရလောပေန သန္ဓိ. မာတင်္ဂသဒ္ဒေနေဝ ဟတ္ထိဘာဝဿ ဝုတ္တတ္တာ နာဂဝစနံ တဿ မဟတ္တဝိဘာဝနတ္ထန္တိ အာဟ – ‘‘နာဂေါတိ မဟန္တာဓိဝစနမေတ’’န္တိ. မဟန္တပရိယာယောပိ ဟိ နာဂ-သဒ္ဒေါ ဟောတိ ‘‘ဧဝံ နာဂဿ နာဂေန၊ ဤသာဒန္တဿ ဟတ္ထိနော’’တိအာဒီသု (ဥဒါ. ၂၅၊ မဟာဝ. ၄၆၇).

၂၃၈. ကိရသဒ္ဒေါ အနုဿဝသူစနတ္ထော နိပါတော. တေန အယမေတ္ထ သုတိပရမ္ပရာတိ ဒဿေတိ. ဘဂဝတာ ဟိ သော အာဒီနဝေါ ပဂေဝ ပရိညာတော၊ န တေန သတ္ထာ နိဗ္ဗိဏ္ဏော ဟောတိ၊ တသ္မိံ ပန အန္တောဝဿေ ကေစိ ဗုဒ္ဓဝေနေယျာ နာဟေသုံ၊ တေန အညတ္ထ ဂမနံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဒမနုပါယောတိ ပါလိလေယျကံ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆန္တော ဧကဝိဟာရိံ အာယသ္မန္တံ ဘဂုံ၊ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တေ စ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရာဒိကေ သမ္ပဟံသေတုံ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ စ. ဣမံ ဥပက္ကိလေသောဝါဒံ ဒါတုံ တတ္ထ ဂတော၊ တသ္မာ ကလဟကာရကေ ကိရဿာတိ ဧတ္ထာပိ ကိရသဒ္ဒဂ္ဂဟဏေ ဧသေဝ နယော. ဝုတ္တနယမေဝ ဂေါသိင်္ဂသာလသုတ္တေ (မ. နိ. ၁.၃၂၅ အာဒယော).

၂၄၁. ‘‘ယထာ ကထံ ပနာ’’တိ ဝုတ္တပုစ္ဆာနံ ပစ္ဆိမဘာဝတော ‘‘အတ္ထိ ပန ဝေါတိ ပစ္ဆိမပုစ္ဆာယာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ န ပုန ‘‘အတ္ထိ ပန ဝေါ’’တိ ပဝတ္တနဿ ပုစ္ဆနဿ အတ္ထိဘာဝတော. သော ပန လောကုတ္တရဓမ္မော. ထေရာနန္တိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရာဒီနံ နတ္ထိ. ပရိကမ္မောဘာသံ ပုစ္ဆတီတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏေ ကတာဓိကာရတ္တာ တဿ ဥပ္ပါဒနတ္ထံ ပရိကမ္မောဘာသံ ပုစ္ဆတိ. ပရိကမ္မောဘာသန္တိ ပရိကမ္မသမာဓိနိဗ္ဗတ္တံ ဩဘာသံ၊ ဥပစာရဇ္ဈာနသဉ္ဇနိတံ ဩဘာသန္တိ အတ္ထော. စတုတ္ထဇ္ဈာနလာဘီ ဟိ ဒိဗ္ဗစက္ခုပရိကမ္မတ္ထံ ဩဘာသကသိဏံ ဘာဝေတွာ ဥပစာရေ ဌပိတော သမာဓိ ပရိကမ္မသမာဓိ၊ တတ္ထ ဩဘာသော ပရိကမ္မောဘာသောတိ ဝုတ္တော. တံ သန္ဓာယာဟ – ‘‘ဩဘာသဉ္စေဝ သဉ္ဇာနာမာတိ ပရိကမ္မောဘာသံ သဉ္ဇာနာမာ’’တိ. ယတ္တကေ ဟိ ဌာနေ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ရူပဂတံ ဒဋ္ဌုကာမော၊ တတ္တကံ ဌာနံ ဩဘာသကသိဏံ ဖရိတွာ ဌိတော. တံ ဩဘာသံ တတ္ထ စ ရူပဂတံ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏေန ပဿတိ၊ ထေရာ စ တထာ ပဋိပဇ္ဇိံသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဩဘာသဉ္စေဝ သဉ္ဇာနာမ ဒဿနဉ္စ ရူပါန’’န္တိ. ယသ္မာ ပန တေသံ ရူပဂတံ ပဿန္တာနံ ပရိကမ္မဝါရော အတိက္ကမိ၊ တတော ဩဘာသော အန္တရဓာယိ၊ တသ္မိံ အန္တရဟိတေ ရူပဂတမ္ပိ န ပညာယတိ. ပရိကမ္မန္တိ ဟိ ယထာဝုတ္တကသိဏာရမ္မဏံ ဥပစာရဇ္ဈာနံ၊ ရူပဂတံ ပဿန္တာနံ ကသိဏောဘာသဝသေန ရူပဂတဒဿနံ၊ ကသိဏောဘာသော စ ပရိကမ္မဝသေနာတိ တဒုဘယမ္ပိ ပရိကမ္မဿ အပ္ပဝတ္တိယာ နာဟောသိ၊ တယိဒံ ကာရဏံ အာဒိကမ္မိကဘာဝတော ထေရာ န မညိံသု၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘နပ္ပဋိဝိဇ္ဈာမာ’’တိ.

နိမိတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗန္တိ ကာရဏံ ပစ္စက္ခတော ဒဿေတွာ သုဝိသုဒ္ဓဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏေ ထေရံ ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော သတ္ထာ ဝဒတိ. ကိံ န အာဠုလေဿန္တီတိ ကိံ န ဗျာမောဟေဿန္တိ၊ ဗျာမောဟေဿန္တိ ဧဝါတိ အတ္ထော. ဝိစိကိစ္ဆာ ဥဒပါဒီတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုနော ယထာဥပဋ္ဌိတေသု ရူပဂတေသု အပုဗ္ဗတာယ၊ ‘‘ဣဒံ နု ခေါ ရူပဂတံ ကိံ၊ ဣဒံ နု ခေါ ကိ’’န္တိ မဂ္ဂေန အသမုစ္ဆိန္နတ္တာ ဝိစိကိစ္ဆာ သံသယော ဥပ္ပဇ္ဇိ. သမာဓိ စဝီတိ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဥပ္ပန္နတ္တာ ပရိကမ္မသမာဓိ ဝိဂစ္ဆိ. တတော ဧဝ ဟိ ပရိကမ္မောဘာသောပိ အန္တရဓာယိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာပိ ရူပံ န ပဿိ. န မနသိ ကရိဿာမီတိ မနသိကာရဝသေန မေ ရူပါနိ ဥပဋ္ဌဟိံသု၊ ရူပါနိ ပဿတော ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ဣဒါနိ ကိဉ္စိ န မနသိ ကရိဿာမီတိ တုဏှီ အဟောသိ တံ ပန တုဏှီဘာဝပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယာဟ ‘‘အမနသိကာရော ဥဒပါဒီ’’တိ.

တထာဘူတဿ အမနသိကာရဿ အဘာဝံ အာဂမ္မ ဥပ္ပိလံ ဥဒပါဒိ. ဝီရိယံ ဂါဠှံ ပဂ္ဂဟိတန္တိ ထိနမိဒ္ဓဆမ္ဘိတတ္တာနံ ဝူပသမနတ္ထံ အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ အဟောသိ၊ တေန စိတ္တေ သမာဓိဒူသိကာ ဂေဟဿိတာ ဗလဝပီတိ ဥပ္ပန္နာ. တေနာဟ ‘‘ဥပ္ပိလံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ. တတောတိ သိထိလဝီရိယတ္တာ. ပတမေယျာတိ အတိဝိယ ခိန္နံ ဘဝေယျ. တံ မမာတိ ပတ္ထနာအဘိဘဝနီယမနသီသေန ဇပ္ပေတီတိ အဘိဇပ္ပါ၊ တဏှာ. နာနတ္တာ နာနာသဘာဝါ သညာ နာနတ္တသညာ. အတိဝိယ ဥပရိ ကတွာ နိဇ္ဈာနံ ပေက္ခနံ အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တံ.

၂၄၃. ပရိကမ္မောဘာသမေဝါတိ ပရိကမ္မသမုဋ္ဌိတံ ဩဘာသမေဝ. န စ ရူပါနိ ပဿာမီတိ ဩဘာသမနသိကာရပသုတတာယ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ရူပါနိ န ပဿာမိ. ဝိသယရူပမေဝါတိ တေန ဖရိတွာ ဌိတဋ္ဌာနေဝ ဒိဗ္ဗစက္ခုနော ဝိသယဘူတံ ရူပဂတမေဝ မနသိ ကရောမိ.

ကသိဏရူပါနံ ဝသေနေတ္ထ ဩဘာသဿ ပရိတ္တတာတိ အာဟ ‘‘ပရိတ္တဋ္ဌာနေ ဩဘာသ’’န္တိ. ပရိတ္တာနိ ရူပါနီတိ ကတိပယာနိ၊ သာ စ နေသံ ပရိတ္တတာ ဌာနဝသေနေဝါတိ အာဟ ‘‘ပရိတ္တကဋ္ဌာနေ ရူပါနီ’’တိ. ‘‘အပ္ပမာဏဉ္စေဝါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော ဒုတိယဝါရော. ဩဘာသပရိတ္တတံ သန္ဓာယ ပရိကမ္မသမာဓိ ‘‘ပရိတ္တော’’တိ ဝုတ္တော တဿေဝ ဩဘာသဿ အပ္ပမာဏတာယ အပ္ပမာဏသမာဓီတိ ဝစနတော. တသ္မိံ သမယေတိ တသ္မိံ ပရိတ္တသမာဓိနော ဥပ္ပန္နသမယေ. ဒိဗ္ဗစက္ခုပိ ပရိတ္တကံ ဟောတိ ပရိတ္တရူပဂတဒဿနတော.

၂၄၅. ဒုကတိကဇ္ဈာနသမာဓိန္တိ စတုက္ကနယေ ဒုကဇ္ဈာနသမာဓိံ၊ ပဉ္စကနယေ တိကဇ္ဈာနသမာဓိန္တိ ယောဇနာ. ဒုကဇ္ဈာနသမာဓိန္တိ စတုက္ကနယေ တတိယစတုတ္ထဝသေန ဒုကဇ္ဈာနသမာဓိံ၊ ပဉ္စကနယေ စတုတ္ထပဉ္စမဝသေန ဒုကဇ္ဈာနသမာဓိံ. တိကစတုက္ကဇ္ဈာနသမာဓိန္တိ စတုက္ကနယေ တိကဇ္ဈာနသမာဓိံ၊ ပဉ္စကနယေ စတုက္ကဇ္ဈာနသမာဓိန္တိ ယောဇနာ.

တိဝိဓန္တိ သပ္ပီတိကဝသေန တိပ္ပကာရံ သမာဓိံ. တဒန္တောဂဓာတိ သပ္ပီတိကာဒိသဘာဝါ. ကာမံ ဘဂဝါ ပုရိမယာမေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ၊ ပစ္ဆိမယာမေ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ နိဗ္ဗတ္တေန္တောပိ ဣမာနိ ဉာဏာနိ ဘာဝေသိယေဝ. ဝိပဿနာပါဒကာနိ ပန ဉာဏာနိ သန္ဓာယ၊ ‘‘ပစ္ဆိမယာမေ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တေနာဟ ‘‘ဘဂဝတော ဟီ’’တိအာဒိ. ပဉ္စမဇ္ဈာနဿာတိ ပဉ္စမဇ္ဈာနိကဿ ဝသေန ပဌမဇ္ဈာနိကော မဂ္ဂေါ နတ္ထိ. သောတိ ပဉ္စကနယော ဘဂဝတော လောကိယော အဟောသိ. ဧတန္တိ ဧတံ၊ ‘‘သဝိတက္ကမ္ပိ သဝိစာရံ သမာဓိံ ဘာဝေမီ’’တိအာဒိဝစနံ. လောကိယလောကုတ္တရမိဿကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န ‘‘လောကိယံ ဝါ လောကုတ္တရမေဝ ဝါ’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ.

ဥပက္ကိလေသသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.