၃. အစ္ဆရိယဗ္ဘုတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉၇. ဝိဘတ္တိပတိရူပကာ စ နိပါတာ ဟောန္တီတိ ယထာရဟံ တံတံဝိဘတ္တိအတ္ထဒီပကာ၊ ဣဓ ပစ္စတ္တဝစနော ယတြသဒ္ဒေါ၊ ဟိသဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော၊ နာမသဒ္ဒေါ အစ္ဆရိယတ္ထော၊ ပဒတ္တယဿ ပန အစ္ဆရိယတ္ထနိဒ္ဒိဋ္ဌတာယ ‘‘အစ္ဆရိယတ္ထေ နိပါတော’’တိ ဝုတ္တံ. ဧကံသတော ပနေတံ ပဒတ္တယံ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ၊ ‘‘ယတြာတိ နိပါတဝသေန အနာဂတဝစန’’န္တိ. ပပဉ္စသဒ္ဒေါ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တော. ဆိန္နဝဋုမေတိ ဣမိနာ သဗ္ဗကိလေသဝဋ္ဋဿ အကုသလကမ္မဝဋ္ဋဿ စ ဆိန္နတ္တာ ဝိပါကဝဋ္ဋဿ စ ဥပရိ ဝက္ခမာနတ္တာ အာဟ – ‘‘ဝဋုမန္တိ ကုသလာကုသလကမ္မဝဋ္ဋံ ဝုစ္စတီ’’တိ. နိပါတဝသေန ယတြသဒ္ဒယောဂေန. အနာဂတဝစနန္တိ ဣဒံ အနာဂတဝစနသဒိသတ္တာ ဝုတ္တံ. အနာဂတတ္ထဝါစီ ဟိ အနာဂတဝစနံ၊ အတ္ထော စေတ္ထ အတီတောတိ. အနုဿရီတိ ဣဒံ အနုဿရိတဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘န အနုဿရိဿတီ’’တိ သဒ္ဒပယောဂဿ အတီတဝိသယတ္တာ. ယဒါ ပန တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ယာ ကထာ ပဝတ္တိတာ၊ တတော ပစ္ဆာပိ ဘဂဝတော တေသံ ဗုဒ္ဓါနံ အနုဿရဏံ ဟောတိယေဝ.

ခတ္တိယဇစ္စာတိအာဒိကာလတော ပဋ္ဌာယ အသမ္ဘိန္နာယ ခတ္တိယဇာတိယာ ဥဒိတောဒိတာယ. ဗြဟ္မဇစ္စာတိ ဗြာဟ္မဏဇစ္စာ. ဧဝံဂေါတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. လောကိယလောကုတ္တရသီလေနာတိ ပါရမိတာသမ္ဘူတေန ဗုဒ္ဓါဝေဏိကတ္တာ အနညသာဓာရဏေန လောကိယေန လောကုတ္တရေန စ သီလေန. ဧဝံသီလာတိ အနဝသေသသီလာနံ ဝိသုံ ပစ္စဝေက္ခဏကရဏေန ဧဝံသီလာတိ အနုဿရိဿတိ. ဧသ နယော သေသေသု. ယထာ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယာ ဝိဇ္ဇာသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ၊ ဧဝံ သမာဓိပက္ခာ သမာဓိသမ္ပယုတ္တဓမ္မာပိ သတိဝီရိယာဒယောတိ အာဟ – ‘‘ဟေဋ္ဌာ သမာဓိပက္ခာနံ ဓမ္မာနံ ဂဟိတတ္တာ ဝိဟာရော ဂဟိတောဝါ’’တိ. တသ္မာ သမာဓိပက္ခဓမ္မဝိနိမုတ္တော ဧဝ ဣဓ ဝိဟာရော အဓိပ္ပေတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဒံ ဟီ’’တိအာဒိ.

ယထာ ဝါ အဋ္ဌသမာပတ္တိဝိပဿနာမဂ္ဂဖလသင်္ဂဟိတာ လောကိယလောကုတ္တရာ သမာဓိပညာ ‘‘ဧဝံဓမ္မာ ဧဝံပညာ’’တိ ပဒေဟိ ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတာပိ ယထာသကံ ပဋိပက္ခတော မုစ္စနဿ ပဝတ္တိဝိသေသံ ဥပါဒါယ ‘‘ဧဝံဝိမုတ္တာ’’တိ ဧတ္ထ ပုန ဂဟိတာ၊ တထာ ‘‘ဧဝံဓမ္မာ’’တိ ဧတ္ထ ဂဟိတာပိ သမာဓိပက္ခဓမ္မာ ဒိဗ္ဗဗြဟ္မအာနေဉ္ဇအရိယဝိဟာရသင်္ခါတံ အတ္တနော ပဝတ္တိဝိသေသံ ဥပါဒါယ၊ ‘‘ဧဝံဝိဟာရီ’’တိ ဧတ္ထ ပုန ဂဟိတာတိ ဝုစ္စမာနေ န ကောစိ ဝိရောဓော. ဖလဓမ္မာနံ ပဝတ္တိကာလေပိ ကိလေသာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိ န တံအာနုဘာဝဇာတာ၊ အထ ခေါ အရိယမဂ္ဂေန ကိလေသာနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာတိ အာဟ – ‘‘မဂ္ဂါနုဘာဝေန ကိလေသာနံ ပဋိပဿဒ္ဓန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ. ယော ယံ ပဇဟတိ၊ သော ပဟာယကော ပဟာတဗ္ဗတော ဝိမုတ္တောတိ ဝုစ္စတိ ဝိသံသဋ္ဌဘာဝတောတိ ပဟာနဝိဘာဂေန ဝုစ္စမာနေ အပဟာယကဿ နိဗ္ဗာနဿ ကထံ ဝိမုတ္တတာ? ဝိသံသဋ္ဌာဘာဝတော ဧဝ. တဉှိ ပကတိယာဝ သဗ္ဗသော ကိလေသေဟိ ဝိသံသဋ္ဌံ ဝိနိဿဋံ သုဝိဒူရဝိဒူရေ ဌိတံ၊ တသ္မာဿ တတော နိဿဋတ္တာ နိဿရဏဝိမုတ္တိ နိဿရဏပဟာနန္တိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗာန’’န္တိအာဒိ.

၁၉၉. ဣမေ တထာဂတဿ အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတဓမ္မာ၊ န သာဝကဝိသယာ၊ မမ ပန ဒေသနာ တယာ သုတာ ဧဝါတိ တေ ထေရဿေဝ ဘာရံ ကရောန္တော၊ ‘‘တံ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပဋိဘန္တူ’’တိ အာဟ. သတော သမ္ပဇာနောတိ ဧတ္ထ ကာလဘေဒဝသေန လဗ္ဘမာနမ္ပိ သမ္ပဇာနဘာဝံ အနာမသိတွာ ဂတိဝိဘာဂေန တံ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဒွေ သမ္ပဇညာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ – အဋ္ဌ ဝရေ ဂဏှန္တောတိ ဧတ္ထ ကထံ ဝရံ ဒေဝတာ ဒေတိ၊ ပရဿ ဒီယမာနဉ္စ တံ ကထံ ပရဿ သမိဇ္ဈတီတိ? ကမ္မဗလေနေဝ. ယဒိ ဟိ တံ ကမ္မံ ကတောကာသံ ယဿ တဒပဒေသေန ဖလံ ဝိပစ္စတိ၊ ဧဝံ ဒေဝတာယ တဿ ဝရံ ဒိန္နံ၊ ဣတရေန စ လဒ္ဓန္တိ ဝေါဟာရော ဟောတီတိ. အပိစ ပရဿ ပတ္ထိတဝရာနိ နာမ ဝိပစ္စမာနဿ ကမ္မဿ ပစ္စယဘူတော ပယောဂဝိသေသောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တာနိ ဝိပစ္စနေ ဧကန္တိကာနိပိ အပ္ပေသက္ခာ ဒေဝတာ – ‘‘အယမဿ ပတ္ထနာ သမိဇ္ဈိဿတိ၊ နော’’တိ န ဇာနန္တိ၊ သက္ကော ပန ပညဝါ တာနိ ဧကစ္စံ ဇာနာတိယေဝ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သက္ကေန ပသီဒိတွာ ဒိန္နေ အဋ္ဌ ဝရေ ဂဏှန္တော’’တိအာဒိ.

ပဌမဇဝနဝါရေတိ ဥပ္ပန္နဿ သဗ္ဗပဌမဇဝနဝါရေ. သော ဟိ ပဋိသန္ဓိယာ အာသန္နဘာဝတော အဝိသဒေါ ဟောတိ၊ ဒေဝဘာဝေ နိကန္တိဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော န ဇာနာတိ. အညာဟိ ဒေဝတာဟိ အသာဓာရဏဇာနနံ ဟောတိ ဒုတိယဇဝနဝါရတော ပဋ္ဌာယ ပဝတ္တနတော.

အညေပိ ဒေဝါတိအာဒိနာ ဗောဓိသတ္တဿ တတ္ထ သမ္ပဇညေနေဝ ဌိတဘာဝံ ဗျတိရေကမုခေန ဝိဘာဝေတိ. အာဟာရူပစ္ဆေဒေန ကာလင်္ကရောန္တီတိ ဣဒံ ခိဍ္ဍာပဒေါသိကဝသေန ဝုတ္တံ. ဣတရေသမ္ပိ ဒိဗ္ဗဘောဂေဟိ မုစ္ဆိတတံ အဇ္ဈာပန္နာနံ တိဋ္ဌန္တာနံ သမ္ပဇညာဘာဝေါ ဟောတိယေဝ. ကိံ တထာရူပံ အာရမ္မဏံ နတ္ထီတိ ယထာရူပံ ဥဠာရံ ပဏီတဉ္စ အာရမ္မဏံ ပဋိစ္စ တေ ဒေဝါ သံမုစ္ဆိတာ အာဟာရူပစ္ဆေဒမ္ပိ ကရောန္တိ၊ ကိံ တထာရူပံ ဥဠာရံ ပဏီတဉ္စ အာရမ္မဏံ ဗောဓိသတ္တဿ နတ္ထီတိ ဗောဓိသတ္တဿ သမ္ပဇညာနုဘာဝံ ဝိဘာဝေတုံ စောဒနံ သမုဋ္ဌာပေတိ? ဗောဓိသတ္တော ဟိ ယတ္ထ ယတ္ထ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ အညေ သတ္တေ ဒသဟိ ဝိသေသေဟိ အဓိဂ္ဂဏှာတိ၊ ပဂေဝ တတ္ထ ဒေဝဘူတော၊ တထာပိ ‘‘သတော သမ္ပဇာနော’’တိ အယမေတ္ထ အစ္ဆရိယဓမ္မော ဝုတ္တော.

၂၀၀. သမ္ပတ္တိဘဝေ ဒီဃာယုကတာ နာမ ပညာဗလေန ဟောတိ၊ ဗောဓိသတ္တော စ မဟာပညော၊ တသ္မာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ တေန ဒီဃာယုကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယေန၊ ‘‘သေသတ္တဘာဝေသု ကိံ ယာဝတာယုကံ န တိဋ္ဌတီ’’တိ စောဒေတိ. ဣတရော ‘‘အာမ န တိဋ္ဌတီ’’တိ ပဋိဇာနိတွာ၊ ‘‘အညဒါ ဟီ’’တိအာဒိနာ တတ္ထ ကာရဏမာဟ. ‘‘ဣဓ န ဘဝိဿာမီ’’တိ အဓိမုစ္စနဝသေန ကာလကိရိယာ အဓိမုတ္တိကာလကိရိယာ. ပါရမိဓမ္မာနဉှိ ဥက္ကံသပ္ပတ္တိယာ တသ္မိံ တသ္မိံ အတ္တဘာဝေ အဘိညာသမာပတ္တီဟိ သန္တာနဿ ဝိသေသိတတ္တာ အတ္တသိနေဟဿ တနုဘာဝေန သတ္တေသု စ မဟာကရုဏာယ ဥဠာရဘာဝေန အဓိဋ္ဌာနဿ တိက္ခဝိသဒဘာဝါပတ္တိယာ ဗောဓိသတ္တာနံ အဓိပ္ပါယာ သမိဇ္ဈန္တိ၊ စိတ္တေ ဝိယ ကမ္မေသု စ တေသံ ဝသိဘာဝေါ၊ တသ္မာ ယတ္ထုပပန္နာနံ ပါရမိယော သမ္မဒေဝ ပရိဗြူဟေန္တိ၊ ဝုတ္တနယေန ကာလံ ကတွာ တတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ. တထာ ဟိ အယံ မဟာသတ္တော ဣမသ္မိံယေဝ ကပ္ပေ နာနာဇာတီသု အပရိဟီနဇ္ဈာနော ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော အပ္ပကမေဝ ကာလံ တတ္ထ ဌတွာ တတော စဝိတွာ ဣဓ နိဗ္ဗတ္တော. တေနာဟ – ‘‘အယံ ကာလကိရိယာ အညေသံ န ဟောတီ’’တိ. သဗ္ဗပါရမီနံ ပူရိတတ္တာတိ ဣမိနာ ပယောဇနာဘာဝတော တတ္ထ ဌတွာ အဓိမုတ္တိကာလကိရိယာ နာမ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. အပိစ စရိမဘဝေ စတုမဟာနိဓိသမုဋ္ဌာနပုဗ္ဗိကာယ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိသဒိသာယ မဟာသမ္ပတ္တိယာ နိဗ္ဗတ္တိ ဝိယ ဗုဒ္ဓဘူတဿ အသဒိသဒါနာဒိဝသေန အနညသာဓာရဏလာဘုပ္ပတ္တိ ဝိယ စ ဣတော ပရံ မဟာပုရိသဿ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိအနုဘဝနံ နာမ နတ္ထီတိ ယာဝတာယုကဋ္ဌာနံ ဥဿာဟဇာတဿ ပုညသမ္ဘာရဿ ဝသေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အယဉှေတ္ထ ဓမ္မတာ.

မနုဿဂဏနာဝသေန၊ န ဒေဝဂဏနာဝသေန. ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနီတိ စုတိယာ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ. အမိလာယိတွာတိ ဧတ္ထ အမိလာတဂ္ဂဟဏေနေဝ တာသံ မာလာနံ ဝဏ္ဏသမ္ပဒါပိ ဂန္ဓသမ္ပဒါပိ သောဘာသမ္ပဒါပိ ဒဿိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဗာဟိရဗ္ဘန္တရာနံ ရဇောဇလ္လာနံ လေသဿပိ အဘာဝတော ဒေဝါနံ သရီရဂတာနိ ဝတ္ထာနိ သဗ္ဗကာလံ ပရိသုဒ္ဓပဘဿရာနေဝ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တီတိ အာဟ ‘‘ဝတ္ထေသုပိ ဧသေဝ နယော’’တိ. နေဝ သီတံ န ဥဏှန္တိ ယဿ သီတဿ ပတီကာရဝသေန အဓိကံ သေဝိယမာနံ ဥဏှံ၊ သယမေဝ ဝါ ခရတရံ ဟုတွာ အဓိဘဝန္တံ သရီရေ သေဒံ ဥပ္ပါဒေယျ၊ တာဒိသံ နေဝ သီတံ န ဥဏှံ ဟောတိ. တသ္မိံ ကာလေတိ ယထာဝုတ္တေ မရဏာသန္နကာလေ. ဗိန္ဒုဗိန္ဒုဝသေနာတိ မုတ္တဂုဠိကာ ဝိယ ဗိန္ဒု ဗိန္ဒု ဟုတွာ သေဒါ မုစ္စန္တိ. ဒန္တာနံ ခဏ္ဍိတဘာဝေါ ခဏ္ဍိစ္စံ. ကေသာနံ ပလိတဘာဝေါ ပါလိစ္စံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝလိတ္တစတံ သင်္ဂဏှာတိ. ကိလန္တရူပေါ အတ္တဘာဝေါ ဟောတိ၊ န ပန ခဏ္ဍိစ္စပါလိစ္စာဒီဟီတိ အဓိပ္ပါယော. ဥက္ကဏ္ဌိတာတိ အနဘိရတိ၊ သာ နတ္ထိ ဥပရူပရိ ဥဠာရုဠာရာနမေဝ ဘောဂါနံ ဝိသေသတော ရုစိဇနကာနံ ဥပတိဋ္ဌနတော.

ပဏ္ဍိတာ ဧဝါတိ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နာ ဧဝ ဒေဝတာ. ယထာ ဒေဝတာ ‘‘သမ္ပတိ ဇာတာ ကီဒိသေန ပုညကမ္မေန ဣဓ နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ စိန္တေတွာ၊ ‘‘ဣမိနာ နာမ ပုညကမ္မေန ဣဓ နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ ဇာနန္တိ၊ ဧဝံ အတီတဘဝေ အတ္တနာ ကတံ ဧကစ္စံ အညမ္ပိ ပုညံ ဇာနန္တိယေဝ မဟာပုညာတိ အာဟ – ‘‘ယေ မဟာပုညာ’’တိအာဒိ.

န ပညာယန္တိ စိရတရကာလတ္တာ ပရမာယုနော. အနိယျာနိကန္တိ န နိယျာနာဝဟံ သတ္တာနံ အဘာဇနဘာဝတော. သတ္တာ န ပရမာယုနော ဟောန္တိ နာမ ပါပုဿန္နတာယာတိ အာဟ – ‘‘တဒါ ဟိ သတ္တာ ဥဿန္နကိလေသာ ဟောန္တီ’’တိ. ဧတ္ထာဟ – ‘‘ကသ္မာ သမ္ဗုဒ္ဓါ မနုဿလောကေ ဧဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န ဒေဝဗြဟ္မလောကေသူ’’တိ. ဒေဝလောကေ တာဝ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ ဗြဟ္မစရိယဝါသဿ အနောကာသဘာဝတော တထာ အနစ္ဆရိယဘာဝတော. အစ္ဆရိယဓမ္မာ ဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော၊ တေသံ သာ အစ္ဆရိယဓမ္မတာ ဒေဝတ္တဘာဝေ ဌိတာနံ န ပါကဋာ ဟောတိ ယထာ မနုဿဘူတာနံ. ဒေဝဘူတေ ဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ဒိဿမာနံ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒေဝါနုဘာဝတောဝ လောကော ဒဟတိ၊ န ဗုဒ္ဓါနုဘာဝတော၊ တထာ သတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ ဣဿရကုတ္တဂ္ဂါဟံ န ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ ဒေဝတ္တဘာဝဿ စ စိရကာလပဝတ္တနတော ဧကစ္စသဿတဝါဒတော န ပရိမုစ္စတိ. ‘‘ဗြဟ္မလောကေ နုပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. သတ္တာနံ တာဒိသဂါဟဝိမောစနတ္ထဉှိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော မနုဿသုဂတိယံယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န ဒေဝသုဂတိယံ၊ မနုဿသုဂတိယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တာပိ ဩပပါတိကာ န ဟောန္တိ၊ သတိ စ ဩပပါတိကူပပတ္တိယံ ဝုတ္တဒေါသာနတိဝတ္တနတော. ဓမ္မဝေနေယျာနံ အတ္ထာယ ဓမ္မတန္တိယာ ဌပနဿ ဝိယ ဓာတုဝေနေယျာနံ အတ္ထာယ ဓာတူနံ ဌပနဿ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ စ. န ဟိ ဩပပါတိကာနံ ပရိနိဗ္ဗာနတော ဥဒ္ဓံ သရီရဓာတုယော တိဋ္ဌန္တိ၊ တသ္မာ န ဩပပါတိကာ ဟောန္တိ၊ စရိမဘဝေ စ မဟာဗောဓိသတ္တာ၊ မနုဿဘာဝဿ ပါကဋကရဏာယ ဒါရပရိဂ္ဂဟမ္ပိ ကရောန္တာ ယာဝ ပုတ္တမုခဒဿနာ အဂါရမဇ္ဈေ တိဋ္ဌန္တိ. ပရိပါကဂတသီလနေက္ခမ္မပညာဒိပါရမိကာပိ န အဘိနိက္ခမန္တိ၊ ကိံ ဝါ ဧတာယ ကာရဏစိန္တာယ? သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ အာစိဏ္ဏသမာစိဏ္ဏာ၊ ယဒိဒံ မနုဿဘူတာနံယေဝ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈနာ၊ န ဒေဝဘူတာနန္တိ အယမေတ္ထ ဓမ္မတာ. တထာ ဟိ တဒတ္ထော မဟာဘိနီဟာရောပိ မနုဿဘူတာနံယေဝ ဣဇ္ဈတိ၊ န ဣတရေသံ.

ကသ္မာ ပန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ န သေသဒီပေသူတိ? ကေစိ တာဝ အာဟု – ‘‘ယသ္မာ ပထဝိယာ နာဘိဘူတာ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝသဟိတာ အစလဋ္ဌာနဘူတာ ဗောဓိမဏ္ဍဘူမိ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ၊ ‘‘တထာ ဣတရေသမ္ပိ အဝိဇဟိတဋ္ဌာနာနံ တတ္ထေဝ လဗ္ဘမာနတော’’တိ. အယံ ပနေတ္ထ အမှာကံ ခန္တိ – ယသ္မာ ပုရိမဗုဒ္ဓါနံ မဟာဗောဓိသတ္တာနံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနဉ္စ နိဗ္ဗတ္တိယာ သာဝကဗောဓိသတ္တာနံ သာဝကဗောဓိယာ အဘိနီဟာရော သာဝကပါရမီနံ သမ္ဘရဏံ ပရိပါစနဉ္စ ဗုဒ္ဓခေတ္တဘူတေ ဣမသ္မိံ စက္ကဝါဠေ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ ဣဇ္ဈတိ၊ န အညတ္ထ. ဝေနေယျာနံ ဝိနယနတ္ထော စ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေါတိ အဂ္ဂသာဝကာဒိဝေနေယျဝိသေသာပေက္ခာယ ဧကသ္မိံ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ ဗုဒ္ဓါ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ န သေသဒီပေသု. အယဉ္စ နယော သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနံ အာစိဏ္ဏသမာစိဏ္ဏောတိ တေသံ ဥတ္တမပုရိသာနံ တတ္ထေဝ ဥပ္ပတ္တိ သမ္ပတ္တိစက္ကာနံ ဝိယ အညမညုပနိဿယတော အပရာပရံ ဝတ္တတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေနာဟ – ‘‘တီသု ဒီပေသု ဗုဒ္ဓါ န နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ ဇမ္ဗုဒီပေယေဝ နိဗ္ဗတ္တန္တီတိ ဒီပံ ပဿတီ’’တိ. ဣမိနာ နယေန ဒေသနိယမေပိ ကာရဏံ ဝတ္တဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ စ ခတ္တိယကုလံ လောကသမ္မတံ ဗြာဟ္မဏာနမ္ပိ ပူဇနီယဘာဝတော. ရာဇာ မေ ပိတာ ဘဝိဿတီတိ ကုလံ ပဿိ ပိတုဝသေန ကုလဿ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတော. ဒသန္နံ မာသာနံ ဥပရိ သတ္တ ဒိဝသာနီတိ ပဿိ တေန အတ္တနော အန္တရာယာဘာဝံ အညာသိ၊ တဿာ စ တုသိတဘဝေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိပစ္စနုဘဝနံ.

တာ ဒေဝတာတိ ဒသသဟဿိစက္ကဝါဠဒေဝတာ. ကထံ ပန တာ ဗောဓိသတ္တဿ ပူရိတပါရမိဘာဝံ ဘာဝိနဉ္စ သမ္ဗုဒ္ဓဘာဝံ ဇာနန္တီတိ? မဟေသက္ခာနံ ဒေဝတာနံ ဝသေန၊ ယေဘုယျေန စ တာ ဒေဝတာ အဘိသမယဘာဂိနော. တထာ ဟိ ဘဂဝတော စ ဓမ္မဒါနသံဝိဘာဂေ အနေကဝါရံ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠဝါသိဒေဝတာသန္နိပါတော အဟောသိ.

စဝါမီတိ ပဇာနာတိ စုတိအာသန္နဇဝနေဟိ ဉာဏသဟိတေဟိ စုတိယာ ဥပဋ္ဌိတဘာဝဿ ပဋိသံဝိဒိတတ္တာ. စုတိစိတ္တံ န ဇာနာတိ စုတိစိတ္တက္ခဏဿ ဣတ္တရဘာဝတော. တထာ ဟိ တံ စုတူပပါတဉာဏဿပိ အဝိသယော ဧဝ. ပဋိသန္ဓိစိတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. အာဝဇ္ဇနပရိယာယောတိ အာဝဇ္ဇနက္ကမော. ယသ္မာ ဧကဝါရံ အာဝဇ္ဇိတမတ္တေန အာရမ္မဏံ နိစ္ဆိနိတုံ န သက္ကာ၊ တသ္မာ တမေဝါရမ္မဏံ ဒုတိယံ တတိယဉ္စ အာဝဇ္ဇိတွာ နိစ္ဆီယတိ၊ အာဝဇ္ဇနသီသေန စေတ္ထ ဇဝနဝါရော ဂဟိတော. တေနာဟ – ‘‘ဒုတိယတတိယစိတ္တဝါရေယေဝ ဇာနိဿတီ’’တိ. စုတိယာ ပုရေတရံ ကတိပယစိတ္တဝါရတော ပဋ္ဌာယ မရဏံ မေ အာသန္နန္တိ ဇာနနတော၊ ‘‘စုတိက္ခဏေပိ စဝါမီတိ ပဇာနာတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ပဋိသန္ဓိယာ ပန အပုဗ္ဗဘာဝတော ပဋိသန္ဓိစိတ္တံ န ဇာနာတိ. နိကန္တိယာ ဥပ္ပတ္တိတော ပရတော အသုကသ္မိံ ဌာနေ မယာ ပဋိသန္ဓိ ဂဟိတာတိ ပဇာနာတိ၊ ဒုတိယဇဝနတော ပဋ္ဌာယ ဇာနာတီတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော. တသ္မိံ ကာလေတိ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏကာလေ. ဒသသဟဿီ ကမ္ပတီတိ ဧတ္ထ ကမ္ပနကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ. မဟာကာရုဏိကာ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော သတ္တာနံ ဟိတသုခဝိဓာနတပ္ပရတာယ ဗဟုလံ သောမနဿိကာဝ ဟောန္တီတိ တေသံ ပဌမမဟာဝိပါကစိတ္တေန ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏံ အဋ္ဌကထာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၁၇၊ ဓ. သ. ၄၉၈၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၃.၁၉၉) ဝုတ္တံ. မဟာသီဝတ္ထေရော ပန ယဒိပိ မဟာကာရုဏိကာ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော သတ္တာနံ ဟိတသုခဝိဓာနတပ္ပရာ၊ ဝိဝေကဇ္ဈာသယာ ပန ဝိသင်္ခါရနိန္နာ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အဇ္ဈုပေက္ခဏဗဟုလာတိ ပဉ္စမေန မဟာဝိပါကစိတ္တေန ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏမာဟ.

ပုရေ ပုဏ္ဏမာယ သတ္တမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ ပုဏ္ဏမာယ ပုရေ သတ္တမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ၊ သုက္ကပက္ခေ နဝမိတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော. သတ္တမေ ဒိဝသေတိ အာသာဠှီပုဏ္ဏမာယ. ဣဒံ သုပိနန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရံ သုပိနံ. နေသံ ဒေဝိယောတိ မဟာရာဇူနံ ဒေဝိယော.

သော စ ခေါ ပုရိသဂဗ္ဘော၊ န ဣတ္ထိဂဗ္ဘော၊ ပုတ္တော တေ ဘဝိဿတီတိ ဧတ္တကမေဝ တေ ဗြာဟ္မဏာ အတ္တနော သုပိနသတ္ထနယေန ကထေသုံ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသိဿတီတိအာဒိ ပန ဒေဝတာဝိဂ္ဂဟေန ဘာဝိနမတ္ထံ ယာထာဝတော ပဝေဒေသုံ.

ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိယောတိ ဧတ္ထ ဂဗ္ဘော ဝုစ္စတိ မာတုကုစ္ဆိ၊ တတ္ထ ဥပ္ပတ္တိ အဝက္ကန္တိ၊ တာဝ ဂဗ္ဘာဝက္ကန္တိ၊ ယာဝ န နိက္ခမတိ. ဌိတကာဝ နိက္ခမန္တိ ဓမ္မာသနတော ဩတရန္တော ဓမ္မကထိကော ဝိယ.

၂၀၁. ဝတ္တမာနသမီပေ ဝတ္တမာနေ ဝိယ ဝေါဟရီယတီတိ ဩက္ကမတီတိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ – ‘‘ဩက္ကန္တော ဟောတီတိ အတ္ထော’’တိ. ဧဝံ ဟောတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေနဿ သမ္ပဇာနနာ ဟောတိ. န ဩက္ကမမာနေ ပဋိသန္ဓိက္ခဏဿ ဒုဝိညေယျတ္တာ. တထာ စ ဝုတ္တံ – ‘‘ပဋိသန္ဓိစိတ္တံ န ဇာနာတီ’’တိ. ဒသသဟဿစက္ကဝါဠပတ္ထရဏေန ဝါ အပ္ပမာဏော. အတိဝိယ သမုဇ္ဇလဘာဝေန ဥဠာရော. ဒေဝါနုဘာဝန္တိ ဒေဝါနံ ပဘာနုဘာဝံ. ဒေဝါနဉှိ ပဘံသော ဩဘာသော အဓိဘဝတိ၊ န တေသံ အာဓိပစ္စံ. တေနာဟ ‘‘ဒေဝါန’’န္တိအာဒိ.

ရုက္ခဂစ္ဆာဒိနာ ကေနစိ န ဟညတီတိ အဃာ၊ အဗာဓာ. တေနာဟ ‘‘နိစ္စဝိဝဋာ’’တိ. အသံဝုတာတိ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ စ ကေန စိ န ပိဟိတာ. တေနာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌာပိ အပ္ပတိဋ္ဌာ’’တိ. တတ္ထ ပိ-သဒ္ဒေန ယထာ ဟေဋ္ဌာ ဥဒကဿ ပိဓာယိကာ ပထဝီ နတ္ထီတိ အသံဝုတာ လောကန္တရိကာ၊ ဧဝံ ဥပရိပိ စက္ကဝါဠေသု ဝိယ ဒေဝဝိမာနာနံ အဘာဝတော အသံဝုတာ အပ္ပတိဋ္ဌာတိ ဒဿေတိ. အန္ဓကာရော ဧတ္ထ အတ္ထီတိ အန္ဓကာရာ. စက္ခုဝိညာဏံ န ဇာယတိ အာလောကဿာဘာဝတော၊ န စက္ခုနော. တထာ ဟိ ‘‘တေန ဩဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဇမ္ဗုဒီပေ ဌိတမဇ္ဈနှိကဝေလာယံ ပုဗ္ဗဝိဒေဟဝါသီနံ အတ္ထင်္ဂမနဝသေန ဥပဍ္ဎံ သူရိယမဏ္ဍလံ ပညာယတိ၊ အပရဂေါယာနဝါသီနံ ဥဂ္ဂမနဝသေန၊ ဧဝံ သေသဒီပေသုပီတိ အာဟ – ‘‘ဧကပ္ပဟာရေနေဝ တီသု ဒီပေသု ပညာယန္တီ’’တိ. ဣတော အညထာ ပန ဒွီသု ဧဝ ဒီပေသု ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ပညာယတီတိ. ဧကေကာယ ဒိသာယ နဝ နဝ ယောဇနသတသဟဿာနိ အန္ဓကာရဝိဓမနမ္ပိ ဣမိနာ နယေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပဘာယ နပ္ပဟောန္တီတိ အတ္တနော ပဘာယ ဩဘာသိတုံ န အဘိသမ္ဘုဏန္တိ. ယုဂန္ဓရပဗ္ဗတမတ္ထကပ္ပမာဏေ အာကာသေ ဝိစရဏတော၊ ‘‘စက္ကဝါဠပဗ္ဗတဿ ဝေမဇ္ဈေန စရန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ.

ဝါဝဋာတိ ခါဒနတ္ထံ ဂဏှိတုံ ဥပက္ကမန္တာ. ဝိပရိဝတ္တိတွာတိ ဝိဝဋ္ဋိတွာ. ဆိဇ္ဇိတွာတိ မုစ္ဆာပတ္တိယာ ဌိတဋ္ဌာနတော မုစ္စိတွာ၊ အင်္ဂပစ္စင်္ဂစ္ဆေဒနဝသေန ဝါ ဆိဇ္ဇိတွာ. အစ္စန္တခါရေတိ အာတပသန္တာပါဘာဝေန အတိသီတဘာဝံ သန္ဓာယ အစ္စန္တခါရတာ ဝုတ္တာ သိယာ. န ဟိ တံ ကပ္ပသဏ္ဌာနဥဒကံ သမ္ပတ္တိကရမဟာမေဃဝုဋ္ဌံ ပထဝီသန္ဓာရကံ ကပ္ပဝိနာသကဥဒကံ ဝိယ ခါရံ ဘဝိတုမရဟတိ. တထာ ဟိ သတိ ပထဝီပိ ဝိလီယေယျ. တေသံ ဝါ ပါပကမ္မဗလေန ပေတာနံ ပကတိဥဒကဿ ပုဗ္ဗခေဠဘာဝါပတ္တိ ဝိယ တဿ ဥဒကဿ တဒါ ခါရဘာဝါပတ္တိ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အစ္စန္တခါရေ ဥဒကေ’’တိ. သမန္တတောတိ သဗ္ဗဘာဂတော ဆပ္ပကာရမ္ပိ.

၂၀၂. စတုန္နံ မဟာရာဇူနံ ဝသေနာတိ ဝေဿဝဏာဒိစတုမဟာရာဇဘာဝသာမညေန.

၂၀၃. သဘာဝေနေဝါတိ ပရဿ သန္တိကေ ဂဟဏေန ဝိနာ အတ္တနော သဘာဝေနေဝ သယမေဝ အဓိဋ္ဌဟိတွာ သီလသမ္ပန္နာ.

မနုဿေသူတိ ဣဒံ ပကတိစာရိတ္တဝသေန ဝုတ္တံ – ‘‘မနုဿိတ္ထိယာ နာမ မနုဿပုရိသေသု ပုရိသာဓိပ္ပါယစိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ၊ ဗောဓိသတ္တမာတု ပန ဒေဝေသူပိ တာဒိသံ စိတ္တံ နုပ္ပဇ္ဇတေဝ. ယထာ ဗောဓိသတ္တဿ အာနုဘာဝေန ဗောဓိသတ္တဿ မာတု ပုရိသာဓိပ္ပါယစိတ္တံ နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝံ တဿ အာနုဘာဝေနေဝ သာ ကေနစိ ပုရိသေန အနတိက္ကမနီယာတိ အာဟ – ‘‘ပါဒါ န ဝဟန္တိ၊ ဒိဗ္ဗသင်္ခလိကာ ဝိယ ဗဇ္ဈန္တီ’’တိ.

ပုဗ္ဗေ ‘‘ကာမဂုဏူပသံဟိတံ စိတ္တံ နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ပုန ‘‘ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ကထမိဒံ အညမညံ န ဝိရုဇ္ဈတီတိ အာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေ’’တိအာဒိ. ဝတ္ထုပဋိက္ခေပေါတိ အဗြဟ္မစရိယဝတ္ထုပဋိသေဓော. တေနာဟ ‘‘ပုရိသာဓိပ္ပါယဝသေနာ’’တိ. အာရမ္မဏပဋိလာဘောတိ ရူပါဒိပဉ္စကာမဂုဏာရမ္မဏဿေဝ ပဋိလာဘော.

၂၀၄. ကိလမထောတိ ခေဒေါ. ကာယဿ ဟိ ဂရုဘာဝကဌိနဘာဝါဒယောပိ တဿာ တဒါ န ဟောန္တိ ဧဝ. ‘‘တိရောကုစ္ဆိဂတံ ပဿတီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ကဒါ ပဋ္ဌာယ ပဿတီတိ အာဟ – ‘‘ကလလာဒိကာလံ အတိက္ကမိတွာ’’တိအာဒိ. ဒဿနေ ပယောဇနံ သယမေဝ ဝဒတိ၊ တဿ အဘာဝတော ကလလာဒိကာလေ န ပဿတိ. ပုတ္တေနာတိ ဒဟရေန မန္ဒေန ဥတ္တာနသေယျကေန. ယံ တံ မာတူတိအာဒိ ပကတိစာရိတ္တဝသေန ဝုတ္တံ. စက္ကဝတ္တိဂဗ္ဘတောပိ ဟိ သဝိသေသံ ဗောဓိသတ္တဂဗ္ဘော ပရိဟာရံ လဘတိ ပုညသမ္ဘာရဿ သာတိသယတ္တာ၊ တသ္မာ ဗောဓိသတ္တမာတာ အတိဝိယ သပ္ပါယာဟာရာစာရာ စ ဟုတွာ သက္ကစ္စံ ပရိဟရတိ. ပုရတ္ထာဘိမုခေါတိ မာတု ပုရတ္ထာဘိမုခေါ. ဣဒါနိ တိရောကုစ္ဆိဂတဿ ဒိဿမာနတာယ အဗ္ဘန္တရံ ဗာဟိရဉ္စ ကာရဏံ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဿာတိ ဒေဝိယာ. ဝတ္ထုန္တိ ကုစ္ဆိံ. ဖလိကအဗ္ဘပဋလာဒိနော ဝိယ ဗောဓိသတ္တမာတုကုစ္ဆိတစဿ ပဋလဘာဝေန အာလောကဿ ဝိဗန္ဓာဘာဝတော ယထာ ဗောဓိသတ္တမာတာ ကုစ္ဆိဂတံ ဗောဓိသတ္တံ ပဿတိ၊ ကိမေဝံ ဗောဓိသတ္တောပိ မာတရံ အညဉ္စ ပုရတော ရူပဂတံ ပဿတိ၊ နောတိ အာဟ၊ ‘‘ဗောဓိသတ္တော ပနာ’’တိအာဒိ. ကသ္မာ ပန သတိ စက္ခုမှိ အာလောကေ စ န ပဿတီတိ အာဟ – ‘‘န ဟိ အန္တောကုစ္ဆိယံ စက္ခုဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. အဿာသပဿာသာ ဝိယ ဟိ တတ္ထ စက္ခုဝိညာဏမ္ပိ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ တဇ္ဇာသမန္နာဟာရဿာဘာဝတော.

၂၀၅. ယထာ အညာ ဣတ္ထိယော ဝိဇာတပစ္စယာ တာဒိသေန ရောဂေန အဘိဘူတာပိ ဟုတွာ မရန္တိ၊ ဗောဓိသတ္တမာတု ပန ဗောဓိသတ္တေ ကုစ္ဆိဂတေ န ကောစိ ရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ကေဝလံ အာယုပရိက္ခယေနေဝ ကာလံ ကရောတိ၊ သွာယမတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ. ဗောဓိသတ္တေန ဝသိတဋ္ဌာနံ ဟီတိအာဒိနာ တတ္ထ ကာရဏမာဟ. အပနေတွာတိ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနတော နီဟရိတွာ. အနုရက္ခိတုံ န သက္ကောတီတိ သမ္မာ ဂဗ္ဘပရိဟာရံ နာနုယုဉ္ဇတိ၊ တေန ဂဗ္ဘော ဗဟွာဗာဓော ဟောတိ. ဝတ္ထုဝိသဒံ ဟောတီတိ ဂဗ္ဘာသယော ပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ. မာတု မဇ္ဈိမဝယဿ တတိယကောဋ္ဌာသေ ဗောဓိသတ္တဿ ဂဗ္ဘောက္ကမနမ္ပိ တဿာ အာယုပရိမာဏဝိလောကနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ ဝယောဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝိကာရဿ ပရိဝဇ္ဇနတော၊ ဣတ္ထိသဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဝိကာရော ပန ဗောဓိသတ္တဿ အာနုဘာဝေနေဝ ဝူပသမ္မတိ.

သတ္တမာသဇာတောတိ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော သတ္တမေ မာသေ ဇာတော. သော သီတုဏှက္ခမော န ဟောတိ အတိဝိယ သုခုမာလတာယ. အဋ္ဌမာသဇာတော ကာမံ သတ္တမာသဇာတတော ဗုဒ္ဓိအဝယဝေါ၊ ဧကစ္စေ ပန စမ္မပဒေသာ ဗုဒ္ဓိံ ပါပုဏန္တာ ဃဋ္ဋနံ န သဟန္တိ၊ တေန သော န ဇီဝတိ. သတ္တမာသဇာတဿ ပန န တာဝ တေ ဇာတာတိ ဝဒန္တိ.

ဌိတာဝ ဟုတွာတိ နိဒ္ဒုက္ခတာယ ဌိတာ ဧဝ ဟုတွာ. ဒုက္ခဿ ဟိ ဗလဝဘာဝတော တံ ဒုက္ခံ အသဟမာနာ အညာ ဣတ္ထိယော နိသိန္နာ ဝါ နိပန္နာ ဝါ ဝိဇာယန္တိ. ဥပဝိဇညာတိ ဥပဂတဝိဇာယနကာလာ. သကလနဂရဝါသိနောတိ ကပိလဝတ္ထုံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတေသု ဒေဝဒဟာဒီသု ဆသု နဂရေသု ဝသန္တာ.

ဒေဝါ နံ ပဌမံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တီတိ လောကနာထံ မဟာပုရိသံ မယမေဝ ပဌမံ ပဋိဂ္ဂဏှာမာတိ သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနာ အတ္တနော ပီတိံ ပဝေဒေန္တာ ခီဏာသဝါ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာနော အာဒိတော ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ. သူတိဝေသန္တိ သူတိဇဂ္ဂနဓာတိဝေသံ. ဧကေတိ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိနော. မစ္ဆက္ခိသဒိသံ ဆဝိဝသေန.

၂၀၆. အဇိနပ္ပဝေဏိယာတိ အဇိနစမ္မေဟိ သိဗ္ဗေတွာ ကတပဝေဏိယာ. မဟာတေဇောတိ မဟာနုဘာဝေါ. မဟာယသောတိ မဟာပရိဝါရော ဝိပုလကိတ္တိဃောသော စ.

ဘဂ္ဂဝိဘဂ္ဂါတိ သမ္ဗာဓဋ္ဌာနတော နိက္ခမနေန ဝိဘာဝိတတ္တာ ဘဂ္ဂါ ဝိဘဂ္ဂါ ဝိယ စ ဟုတွာ. တေန နေသံ အဝိသဒဘာဝမေဝ ဒဿေတိ. အလဂ္ဂေါ ဟုတွာတိ ဂဗ္ဘာသယေ ယောနိပဒေသေ စ ကတ္ထစိ အလဂ္ဂေါ အသတ္တော ဟုတွာ. ဥဒကေနာတိ ဂဗ္ဘာသယဂတေန ဥဒကေန အမက္ခိတော နိက္ခမတိ သမ္မက္ခိတဿ တာဒိသဿ ဥဒကသေမှာဒိကဿေဝ တတ္ထ အဘာဝတော. ဗောဓိသတ္တဿ ဟိ ပုညာနုဘာဝေန ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏတော ပဋ္ဌာယ တံ ဌာနံ ဝိသုဒ္ဓံ ပရမသုဂန္ဓဂန္ဓကုဋိ ဝိယ စန္ဒနဂန္ဓံ ဝါယန္တံ တိဋ္ဌတိ. ဥဒကဝဋ္ဋိယောတိ ဥဒကက္ခန္ဓာ.

၂၀၇. မုဟုတ္တဇာတောတိ မုဟုတ္တေန ဇာတော ဟုတွာ မုဟုတ္တမတ္တောဝ. အနုဓာရိယမာနေတိ အနုကူလဝသေန နီယမာနေ. အာဂတာနေဝါတိ တံ ဌာနံ ဥပဂတာနိ ဧဝ.

အနေကသာခန္တိ ရတနမယာနေကသတပတိဋ္ဌာနဟီရကံ. သဟဿမဏ္ဍလန္တိ တေသံ ဥပရိ ပတိဋ္ဌိတံ အနေကသဟဿမဏ္ဍလဟီရကံ. မရူတိ ဒေဝါ.

န ခေါ ပနေဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ သတ္တပဒဝီတိဟာရတော ပဂေဝ ဒိသာဝိလောကနဿ ကတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘မဟာသတ္တော ဟီ’’တိအာဒိ. ဧကင်္ဂဏာနီတိ ဝိဝဋဘာဝေန ဝိဟာရင်္ဂဏပရိဝေဏင်္ဂဏာနိ ဝိယ ဧကင်္ဂဏသဒိသာနိ အဟေသုံ. သဒိသောပိ နတ္ထီတိ တုမှာကံ ဣဒံ ဝိလောကနံ ဝိသိဋ္ဌေ ပဿိတုံ ဣဓ တုမှေဟိ သဒိသောပိ နတ္ထိ၊ ကုတော ဥတ္တရိတရောတိ အာဟံသု. သဗ္ဗပဌမောတိ သဗ္ဗပ္ပဓာနော. ပဓာနပရိယာယော ဟိ ဣဓ ပဌမသဒ္ဒေါ. တေနာဟ ‘‘ဣတရာနီ’’တိအာဒိ. ဧတ္ထ စ မဟေသက္ခာ တာဝ ဒေဝါ တထာ ဝဒန္တိ၊ ဣတရေ ပန ကထန္တိ? မဟာသတ္တဿ အာနုဘာဝဒဿနေနေဝ. မဟေသက္ခာနဉှိ ဒေဝါနံ မဟာသတ္တဿ အာနုဘာဝေါ ဝိယ တေန သဒိသာနမ္ပိ အာနုဘာဝေါ ပစ္စက္ခော အဟောသိ. ဣတရေ ပန တေသံ ဝစနံ သုတွာ သဒ္ဒဟန္တာ အနုမိနန္တာ တထာ အာဟံသု.

ဇာတမတ္တဿေဝ ဗောဓိသတ္တဿ ဌာနာဒီနိ ယေသံ ဝိသေသာဓိဂမာနံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘူတာနီတိ တေ နိဒ္ဓါရေတွာ ဒဿေန္တော၊ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ပတိဋ္ဌာနံ စတုဣဒ္ဓိပါဒပဋိလာဘဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ဣဒ္ဓိပါဒဝသေန လောကုတ္တရဓမ္မေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝသမိဇ္ဈနတော. ဥတ္တရာဘိမုခဘာဝေါ လောကဿ ဥတ္တရဏဝသေန ဂမနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. သတ္တပဒဂမနံ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂါဒိဂမနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ ဝိသုဒ္ဓဆတ္တဓာရဏံ သုဝိသုဒ္ဓဝိမုတ္တိဆတ္တဓာရဏဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ ပဉ္စရာဇကကုဓဘဏ္ဍာနိ ပဉ္စဝိဓဝိမုတ္တိဂုဏပရိဝါရတာယ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ အနာဝဋဒိသာနုဝိလောကနံ အနာဝဋဉာဏတာယ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ ‘‘အဂ္ဂေါဟမသ္မီ’’တိအာဒိဝစနံ အပ္ပဋိဝတ္တိယဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ အယမန္တိမာ ဇာတီတိ အာယတိံ ဇာတိယာ အဘာဝကိတ္တနာ အနုပါဒိ။ပေ။ ပုဗ္ဗနိမိတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တဿ တဿ အနာဂတေ လဒ္ဓဗ္ဗဝိသေသဿ တံ တံ နိမိတ္တံ အဗျဘိစာရီနိမိတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. န အာဂတောတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အညတ္ထ စ ဝက္ခမာနာယ အနုပုဗ္ဗိယာ အနာဂတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. အာဟရိတွာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ သုတ္တေ အဋ္ဌကထာသု စ အာဂတနယေန အာဟရိတွာ ဒီပေတဗ္ဗော.

ဒသသဟဿိလောကဓာတု ကမ္ပီတိ ပန ဣဒံ သတိပိ ဣဓ ပါဠိယံ အာဂတတ္တေ ဝက္ခမာနာနမစ္ဆရိယာနံ မူလဘူတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ၊ ဧဝံ အညမ္ပီဒိသံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တန္တိ ဗဒ္ဓါ ဝီဏာ၊ စမ္မဗဒ္ဓါ ဘေရိယောတိ ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယဿ နိဒဿနမတ္တံ၊ စ-သဒ္ဒေန ဝါ ဣတရေသမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဘိဇ္ဇိံသူတိ ပါဒေသု ဗဒ္ဓဋ္ဌာနေသုယေဝ ဘိဇ္ဇိံသု. ဝိဂစ္ဆိံသူတိ ဝူပသမိံသု. သကတေဇောဘာသိတာနီတိ အတိဝိယ သမုဇ္ဇလာယ အတ္တနော ပဘာယ ဩဘာသိတာနိ အဟေသုံ. န ပဝတ္တီတိ န သန္ဒီ. ဝါတော န ဝါယီတိ ခရော ဝါတော န ဝါယိ၊ မုဒုသုခေါ ပန သတ္တာနံ သုခါဝဟော ဝါယိ. ပထဝီဂတာ အဟေသုံ ဥစ္စဋ္ဌာနေ ဌာတုံ အဝိသဟန္တာ. ဥတုသမ္ပန္နောတိ အနုဏှာသီတတာသင်္ခါတေန ဥတုနာ သမ္ပန္နော. ဝါမဟတ္ထံ ဥရေ ဌပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပုထုပါဏိနာ ဟတ္ထတာဠနေန သဒ္ဒကရဏံ အပ္ဖေါဋနံ. မုခေန ဥဿေဠနံ သဒ္ဒမုဉ္စနံ သေဠနံ. ဧကဒ္ဓဇမာလာ အဟောသီတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော. တေန ဝိစိတ္တပုပ္ဖသုဂန္ဓပုပ္ဖဝဿဒေဝါ ဝဿိံသု၊ သူရိယေ ဒိဗ္ဗမာနေ ဧဝ တာရကာ ဩဘာသိံသု၊ အစ္ဆံ ဝိပ္ပသန္နံ ဥဒကံ ပထဝိတော ဥဗ္ဘိဇ္ဇိ၊ ဗိလာသယာ ဒရိသယာ တိရစ္ဆာနာ အာသယတော နိက္ခမိံသု၊ ရာဂဒေါသမောဟာပိ တနု ဘဝိံသု၊ ပထဝိယံ ရဇော ဝူပသမိ၊ အနိဋ္ဌဂန္ဓော ဝိဂစ္ဆိ၊ ဒိဗ္ဗဂန္ဓော ဝါယိ၊ ရူပိနော ဒေဝါ သရူပေနေဝ မနုဿာနံ အာပါထမဂမံသု၊ သတ္တာနံ စုတုပပါတာ နာဟေသုန္တိ ဣမေသံ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ယာနိ မဟာဘိနီဟာရသမယေ ဥပ္ပန္နာနိ ဒွတ္တိံသ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ၊ တာနိ အနဝသေသာနိ တဒါ အဟေသုန္တိ.

တတြာပီတိ တေသုပိ ပထဝိကမ္ပာဒီသု ဧဝံ ပုဗ္ဗနိမိတ္တဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န ကေဝလံ သမ္ပတိဇာတဿ ဌာနာဒီသု ဧဝါတိ အဓိပ္ပါယော. သဗ္ဗညုတညာဏပဋိလာဘဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ သဗ္ဗဿ ဉေယျဿ တိတ္ထကရမတဿ စ စာလနတော. ကေနစိ အနုဿာဟိတာနံယေဝ ဣမသ္မိံယေဝ ဧကစက္ကဝါဠေ သန္နိပါတော၊ ကေနစိ အနုဿာဟိတာနံယေဝ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ သန္နိပတိတွာ ဓမ္မပဋိဂ္ဂဏှနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ ပဌမံ ဒေဝတာနံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဒိဗ္ဗဝိဟာရပဋိလာဘဿ၊ ပစ္ဆာ မနုဿာနံ ပဋိဂ္ဂဟဏံ တတ္ထေဝ ဌာနဿ နိစ္စလသဘာဝတော အာနေဉ္ဇဝိဟာရပဋိလာဘဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ဝီဏာနံ သယံ ဝဇ္ဇနံ ပရူပဒေသေန ဝိနာ သယမေဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရပဋိလာဘဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ဘေရီနံ ဝဇ္ဇနံ စက္ကဝါဠပရိယန္တာယ ပရိသာယ ပဝေဒနသမတ္ထဿ ဓမ္မဘေရိယာ အနုသာဝနဿ အမတဒုန္ဒုဘိဃောသနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. အန္ဒုဗန္ဓနာဒီနံ ဆေဒေါ မာနဝိနိဗန္ဓဆေဒနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ၊ သုပဋ္ဋနသမ္ပာပုဏနံ အတ္ထာဒိ အနုရူပံ အတ္ထာဒီသု ဉာဏဿ ဘေဒါဓိဂမဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ.

နိဗ္ဗာနရသေနာတိ ကိလေသာနံ နိဗ္ဗာယနရသေန. ဧကရသဘာဝဿာတိ သာသနဿ သဗ္ဗတ္ထ ဧကရသဘာဝဿ. ဝါတဿ အဝါယနံ ကိဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတဘိန္ဒနဿာ’’တိ. အာကာသာဒိအပ္ပတိဋ္ဌဝိသမစဉ္စလဋ္ဌာနံ ပဟာယ သကုဏာနံ ပထဝီဂမနံ တာဒိသံ မိစ္ဆာဂါဟံ ပဟာယ သတ္တာနံ ပါဏေဟိ ရတနတ္တယသရဏဂမနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ဒေဝတာနံ အပ္ဖေါဋနာဒီဟိ ကီဠနံ ပမောဒနုပ္ပတ္တိဥဒါနဿ ဘဝဝန္တဂမနေန ဓမ္မသဘာဝဗောဓနေန စ ပမောဒဝိဘာဝနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ဓမ္မဝေဂဝဿနဿာတိ ဒေသနာဉာဏဝေဂေန ဓမ္မာမတဿ ဝဿနဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ကာယဂတာသတိဝသေန လဒ္ဓဇ္ဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဥပ္ပါဒိတမဂ္ဂဖလသုခါနုဘဝေါ ကာယဂတာသတိအမတပဋိလာဘော၊ တဿ ပန ကာယဿပိ အတပ္ပကသုခါဝဟတ္တာ ခုဒါပိပါသာပီဠနာဘာဝေါ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ ဝုတ္တော. အရိယဒ္ဓဇမာလာမာလိတာယာတိ သဒေဝကဿ လောကဿ အရိယမဂ္ဂဗောဇ္ဈင်္ဂဓဇမာလာဟိ မာလိတဘာဝဿ ပုဗ္ဗနိမိတ္တံ. ယံ ပနေတ္ထ အနုဒ္ဓဋံ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဧတ္ထာတိ ‘‘သမ္ပတိဇာတော’’တိအာဒိနာ အာဂတေ ဣမသ္မိံ ဌာနေ. ဝိဿဇ္ဇိတောဝ၊ တသ္မာ အမှေဟိ ဣဓ အပုဗ္ဗံ ဝတ္တဗ္ဗံ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော. တဒါ ပထဝိယံ ဂစ္ဆန္တောပိ မဟာသတ္တော အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော ဝိယ မဟာဇနဿ ဥပဋ္ဌာသီတိ အယမေတ္ထ နိယတိ ဓမ္မနိယာမော ဗောဓိသတ္တာနံ ဓမ္မတာတိ ဣဒံ နိယတိဝါဒဝသေန ကထနံ. ‘‘ပုဗ္ဗေ ပုရိမဇာတီသု တာဒိသဿ ပုညသမ္ဘာရကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ မဟာဇနဿ တထာ ဥပဋ္ဌာသီ’’တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗေကတကမ္မဝါဒဝသေန ကထနံ. ဣမေသံ သတ္တာနံ ဥပရိ ဤသနသီလတာယ ယထာသကံ ကမ္မမေဝ ဣဿရော နာမ၊ တဿ နိမ္မာနံ အတ္တနော ဖလဿ နိဗ္ဗတ္တနံ၊ မဟာပုရိသောပိ သဒေဝကံ လောကံ အဘိဘဝိတုံ သမတ္ထေန ဥဠာရေန ပုညကမ္မုနာ နိဗ္ဗတ္တိတော တေန ဣဿရေန နိမ္မိတော နာမ၊ တဿ စာယံ နိမ္မာနဝိသေသော၊ ယဒိဒံ မဟာနုဘာဝတာ. ယာယ မဟာဇနဿ တထာ ဥပဋ္ဌာသီတိ ဣဒံ ဣဿရနိမ္မာနဝါဒဝသေန ကထနံ. ဧဝံ တံ တံ ဗဟုံ ဝတွာ ကိံ ဣမာယ ပရိယာယကထာယာတိ အဝသာနေ ဥဇုကမေဝ ဧဝံ ဗျာကာသိ. သမ္ပတိဇာတော ပထဝိယံ ကထံ ပဒသာ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံမဟာနုဘာဝေါ အာကာသေန မညေ ဂစ္ဆတီတိ ပရိကပ္ပနဿ ဝသေန အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော ဝိယ အဟောသိ. သီဃတရံ ပန သတ္တပဒဝီတိဟာရေန ဂတတ္တာ ဒိဿမာနရူပေါပိ မဟာဇနဿ အဒိဿမာနော ဝိယ အဟောသိ. အစေလကဘာဝေါ ခုဒ္ဒကသရီရတာ စ တာဒိသဿ ဣရိယာပထဿ အနနုစ္ဆဝိကာတိ ကမ္မာနုဘာဝသဉ္ဇနိတပါဋိဟာရိယဝသေန အလင်္ကာရပဋိယတ္တော ဝိယ၊ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဝိယ စ မဟာဇနဿ ဥပဋ္ဌာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဗုဒ္ဓဘာဝါနုစ္ဆဝိကဿ ဗောဓိသတ္တာနုဘာဝဿ ယာထာဝတော ပဝေဒိတတ္တာ ဗုဒ္ဓေန ဝိယ။ပေ။ အတ္တမနာ အဟောသိ.

ပါကဋာ ဟုတွာတိ ဝိဘူတာ ဟုတွာ. ဗုဒ္ဓါနံ ယေ ယေ သင်္ခါရေ ဝဝတ္ထပေတုကာမာ၊ တေ တေ ဥပ္ပါဒက္ခဏေပိ သဗ္ဗသော သုပ္ပဋိဝိဒိတာ သုပါကဋာ ဟတ္ထတလေ အာမလကံ ဝိယ သုဋ္ဌု ဝိဘူတာ ဧဝ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ. အနောကာသဂတေတိ ပရိဂ္ဂဟဿ အနောကာသကာလေ ပဝတ္တေ. နိပ္ပဒေသေတိ နိရဝသေသေ. ဩကာသပ္ပတ္တေတိ ဌာနဂမနာဒိကာလေ ဥပ္ပန္နေ၊ တေ ဟိ သမ္မသနဿ ယောဂျကာလေ ဥပ္ပတ္တိယာ ဩကာသပ္ပတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေတိ ဣဒံ ဗုဒ္ဓါနံ ပါကတိကသမ္မသနဝသေန ဝုတ္တံ၊ အာကင်္ခန္တာ ပန တေ ယဒါ ကဒါစိ ဥပ္ပန္နသင်္ခါရေ သမ္မသန္တိယေဝ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

အစ္ဆရိယဗ္ဘုတသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.