၃. မဟာဝစ္ဆသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉၃. သဟ ကထာ ဧတဿ အတ္ထီတိ သဟကထီ၊ ‘‘မယံ ပုစ္ဆာဝသေန တုမှေ ဝိဿဇ္ဇနဝသေနာ’’တိ ဧဝံ သဟပဝတ္တကထောတိ အတ္ထော. ဧတဿေဝ ကထိတာနိ၊ တတ္ထ ပဌမေ ဝိဇ္ဇာတ္တယံ ဒေသိတံ၊ ဒုတိယေ အဂ္ဂိနာ ဒဿိတန္တိ တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ္တံ အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ္တန္တိ နာမံ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ. သီဃံ လဒ္ဓိံ န ဝိဿဇ္ဇေန္တိ၊ ယသ္မာ သင်္ခါရာနံ နိယတောယံ ဝိနာသော အနညသမုပ္ပါဒေါ၊ ဟေတုသမုပ္ပန္နာပိ န စိရေန နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ၊ န လဟုံ. တေနာဟ ‘‘ဝသာတေလ ။ပေ။ သုဇ္ဈန္တီ’’တိ. ပစ္ဆိမဂမနံ ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ. ယဋ္ဌိံ အာလမ္ဗိတွာ ဥဒကံ တရိတုံ ဩတရန္တော ပုရိသော ‘‘ယဋ္ဌိံ ဩတရိတွာ ဥဒကေ ပတမာနော’’တိ ဝုတ္တော. ကမ္မပထဝသေန ဝိတ္ထာရဒေသနန္တိ သံခိတ္တဒေသနံ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘မူလဝသေန စေတ္ထာ’’တိအာဒိ. ဝိတ္ထာရသဒိသာတိ ကမ္မပထဝသေန ဣဓ ဒေသိတဒေသနာဝ မူလဝသေန ဒေသိတဒေသနံ ဥပါဒါယ ဝိတ္ထာရသဒိသာ. ဝိတ္ထာရဒေသနာ နာမ နတ္ထီတိ န ကေဝလံ အယမေဝ၊ အထ ခေါ သဗ္ဗာပိ ဗုဒ္ဓါနံ နိပ္ပရိယာယေန ဥဇုကေန နိရဝသေသတော ဝိတ္ထာရဒေသနာ နာမ နတ္ထိ ဒေသနာဉာဏဿ မဟာဝိသယတာယ ကရဏသမ္ပတ္တိယာ စ တဇ္ဇာယ မဟာနုဘာဝတ္တာ သဗ္ဗညုတညာဏဿ. သဗ္ဗညုတညာဏသမင်္ဂိတာယ ဟိ အဝသေသပဋိသမ္ဘိဒါနုဘာဝိတာယ အပရိမိတကာလသမ္ဘတဉာဏသမ္ဘာရသမုဒါဂတာယ ကဒါစိပိ ပရိက္ခယာနရဟာယ အနညသာဓာရဏာယ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါယ ပဟူတဇိဝှါဒိတဒနုရူပရူပကာယသမ္ပတ္တိသမ္ပဒါယ ဝိတ္ထာရိယမာနာ ဘဂဝတော ဒေသနာ ကထံ ပရိမိတာ ပရိစ္ဆိန္နာ ဘဝေယျ၊ မဟာကာရုဏိကတာယ ပန ဘဂဝါ ဝေနေယျဇ္ဈာသယာနုရူပံ တတ္ထ တတ္ထ ပရိမိတံ ပရိစ္ဆိန္နံ ကတွာ နိဋ္ဌပေတိ. အယဉ္စ အတ္ထော မဟာသီဟနာဒသုတ္တေန (မ. နိ. ၁.၁၄၆ အာဒယော) ဒီပေတဗ္ဗော. သဗ္ဗံ သံခိတ္တမေဝ အတ္တဇ္ဈာသယဝသေန အကထေတွာ ဗောဓနေယျပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဝသေန ဒေသနာယ နိဋ္ဌာပိတတ္တာ. န စေတ္ထ ဓမ္မသာသနဝိရောဓော ပရိယာယံ အနိဿာယ ယထာဓမ္မံ ဓမ္မာနံ ဗောဓိတတ္တာ သဗ္ဗလဟုတ္တာ စာတိ.

၁၉၄. သတ္တ ဓမ္မာ ကာမာဝစရာ သမ္ပတ္တသမာဒါနဝိရတီနံ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ.

အနိယမေတွာတိ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သာဝကော’’တိ ဝါ နိယမံ ဝိသေသေန အကတွာ. အတ္တာနမေဝ။ပေ။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တထာ ဟိ ပရိဗ္ဗာဇကော ‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ အာဟ.

၁၉၅. သတ္ထာဝ အရဟာ ဟောတိ ပဋိပတ္တိယာ ပါရိပူရိဘာဝတော. တသ္မိံ ဗျာကတေတိ တသ္မိံ ‘‘ဧကဘိက္ခုပိ သာဝကော’’တိအာဒိနာ သုဋ္ဌု ပဉှေ ကထိတေ.

၁၉၆. သမ္ပာဒကောတိ ပဋိပတ္တိသမ္ပာဒကော.

၁၉၇. သေခါယ ဝိဇ္ဇာယာတိ သေခလက္ခဏပ္ပတ္တာယ မဂ္ဂပညာယ သာတိသယံ ကတွာ ကရဏဝသေန ဝုတ္တာ၊ ဖလပညာ ပန တာယ ပတ္တဗ္ဗတ္တာ ကမ္မဘာဝေန ဝုတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌိမဖလတ္တယံ ပတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. ဣမံ ပနေတ္ထ အဝိပရီတမတ္ထံ ပါဠိတော ဧဝ ဝိညာယမာနံ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈနတော ဝိတဏ္ဍဝါဒီ ‘‘ယာဝတကံ သေခေန ပတ္တဗ္ဗံ၊ အနုပ္ပတ္တံ တံ မယာ’’တိ ဝစနလေသံ ဂဟေတွာ ‘‘အရဟတ္တမဂ္ဂေါပိ အနေန ပတ္တောယေဝါ’’တိ ဝဒတိ. ဧဝန္တိ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာယ ဂါထာယ.

ကိလေသာနိ ပဟာယ ပဉ္စာတိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယသံယောဇနသင်္ခါတေ သံကိလေသေ ပဟာယ ပဇဟိတွာ၊ ပဟာနဟေတု ဝါ. ပရိပုဏ္ဏသေခေါတိ သဗ္ဗသော ဝဍ္ဎိတသေခဓမ္မော. အပရိဟာနဓမ္မောတိ အပရိဟာနသဘာဝေါ. န ဟိ ယဿ ဖာတိဂတေဟိ သီလာဒိဓမ္မေဟိ ပရိဟာနိ အတ္ထိ၊ သမာဓိမှိ ပရိပူရကာရိတာယ စေတောဝသိပ္ပတ္တော. တေနာဟ ‘‘သမာဟိတိန္ဒြိယော’’တိ. အပရိဟာနဓမ္မတ္တာဝ ဌိတတ္တော.

အနာဂါမိနာ ဟိ အသေခဘာဝါဝဟာ ဓမ္မာ ပရိပူရေတဗ္ဗာ၊ န သေခဘာဝါဝဟာတိ သော ဧကန္တပရိပုဏ္ဏေ သေခေါ ဝုတ္တော. ဧတံ န ဗုဒ္ဓဝစနန္တိ ‘‘မဂ္ဂေါ ဗဟုစိတ္တက္ခဏိကော’’တိ ဧတံ ဝစနံ န ဗုဒ္ဓဝစနံ အနန္တရေကန္တဝိပါကဒါနတော၊ ဗဟုက္ခတ္တုံ ပဝတ္တနေ ပယောဇနာဘာဝတော စ လောကုတ္တရကုသလဿ၊ ‘‘သမာဓိမာနန္တရိကညမာဟု (ခု. ပါ. ၆.၅၊ သု. နိ. ၂၂၈)၊ န ပါရံ ဒိဂုဏံ ယန္တီ’’တိ (သု. နိ. ၇၁၉) ဧဝမာဒီနိ သုတ္တပဒါနိ ဧတဿတ္ထသာဓကာနိ. ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇနပ္ပဟာနေန သေက္ခဓမ္မပရိပူရိဘာဝဿ ဝုတ္တတာယ အတ္ထော တဝ ဝစနေန ဝိရုဇ္ဈတီတိ. အဿ အာယသ္မတော ဝစ္ဆဿ.

၁၉၈. အဘိညာ ဝါ ကာရဏန္တိ ယဉှိ တံ တတြ တတြ သက္ခိဘဗ္ဗတာသင်္ခါတံ ဣဒ္ဓိဝိဓပစ္စနုဘဝနာဒိ၊ တဿ အဘိညာ ကာရဏံ. အထ ဣဒ္ဓိဝိဓပစ္စနုဘဝနာဒိ အဘိညာ၊ ဧဝံ သတိ အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနံ ကာရဏံ. အဝသာနေ ဆဋ္ဌာဘိညာယ ပန အရဟတ္တံ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ ပဌမသုတ္တေ အာသဝက္ခယော အဓိပ္ပေတော၊ အာသဝါ ခီဏာ ဧဝ၊ န ပုန ခေပေတဗ္ဗာ၊ တသ္မာ တတ္ထ ‘‘ယာဝဒေဝါ’’တိ န ဝုတ္တံ. ဣဓ ဖလသမာပတ္တိ အဓိပ္ပေတာ၊ သာ စ ပုနပ္ပုနံ သမာပဇ္ဇီယတိ၊ တသ္မာ ‘‘ယာဝဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. တတော ဧဝ ဟိ ‘‘အရဟတ္တံ ဝါ ကာရဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တဉှိ ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟံ တဒါယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမိ၊ ယဒရိယာ ဧတရဟိ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ (မ. နိ. ၁.၄၆၅၊ ၃.၃၀၇) အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌပေတွာ အဘိညာ နိဗ္ဗတ္တေန္တဿ ကာရဏံ၊ တယိဒံ သဗ္ဗသာဓာရဏံ န ဟောတီတိ သာဓာရဏဝသေန နံ ဒဿေန္တော ‘‘အရဟတ္တဿ ဝိပဿနာ ဝါ’’တိ အာဟ.

၂၀၀. ပရိစရန္တိ နာမ ဝိပ္ပကတဗြဟ္မစရိယဝါသတ္တာ. ပရိစိဏ္ဏော ဟောတိ သာဝကေန နာမ သတ္ထု ဓမ္မေ ကတ္တဗ္ဗာ ပရိစရိယာ သမ္မဒေဝ နိဋ္ဌာပိတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ဣတိ။ပေ။ ထေရော ဧဝမာဟာ’’တိ. တေသံ ဂုဏာနန္တိ တေသံ အသေက္ခဂုဏာနံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

မဟာဝစ္ဆသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.