၈. သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ

၄. ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အင်္ဂေသု န မောက္ခာဓိပ္ပါယတာ ဝိယ အမရဏာဓိပ္ပါယတာ ဝတ္တဗ္ဗာတိ စေ? န ဝတ္တဗ္ဗာ. ကသ္မာ? ယော ဘိက္ခု သယံ ပဟာရံ ဒါတုကာမော၊ သော အဓိပ္ပါယေန တဿ မရဏေ ပယောဂဝိရဟောဝါတိ ကတွာ အမရဏာဓိကာရတ္တာ ကေဝလံ အမရဏာဓိပ္ပါယော ဧဝ သောတိ တာ ဝိယ တာ န ဝုတ္တာ. မောက္ခာဓိပ္ပါယဿ ပန ကောပေါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ အနာပတ္တီတိ ဝုတ္တံ.

ပဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

တလမေဝ တလသတ္တိကံ. ‘‘ပေါထနသမတ္ထဋ္ဌေန သတ္တိက’’န္တိ ဧကေ. ယသ္မာ ပဟရိတုကာမတာယ ပဟရတော ပုရိမေန ပါစိတ္တိယံ၊ ကေဝလံ ဥစ္စာရေတုကာမတာယ ဥဂ္ဂိရဏမတ္တေ ကတေ ဣမိနာ ပါစိတ္တိယံ. ဣမိနာ ပန ဝိရဇ္ဈိတွာ ပဟာရော ဒိန္နော၊ တသ္မာ နပဟရိတုကာမတာယ ဒိန္နတ္တာ ဒုက္ကဋံ. ကိမိဒံ ဒုက္ကဋံ ပဟာရပစ္စယာ၊ ဥဒါဟု ဥဂ္ဂိရဏပစ္စယာတိ? ပဟာရပစ္စယာ ဧဝ ဒုက္ကဋံ၊ ပုရိမံ ဥဂ္ဂိရဏပစ္စယာ ပါစိတ္တိယန္တိ သဒုက္ကဋံ ပါစိတ္တိယံ ယုဇ္ဇတိ. ပုရိမဉှိ ဥဂ္ဂိရဏံ၊ ပစ္ဆာ ပဟာရော. န စ ပစ္ဆိမံ ပဟာရံ နိဿာယ ပုရိမံ ဥဂ္ဂိရဏံ အနာပတ္တိဝတ္ထုကံ ဘဝိတုမရဟတီတိ နော တက္ကောတိ (ဝဇိရ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၄၅၆) အာစရိယော.

တလသတ္တိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ပရော ကုက္ကုစ္စံ ဥပ္ပါဒေတု ဝါ၊ မာ ဝါ၊ တံ အပ္ပမာဏံ. ‘‘ကုက္ကုစ္စုပါဒန’’န္တိ တတိယမင်္ဂံ တဿ အဓိပ္ပါယဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သဉ္စိစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဥပဿုတိန္တိ ယထာ ဥပကုဇ္ဈံ ‘‘သမီပကုဇ္ဈ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ တထာ ဥပဿုတိ ‘‘သမီပဿုတီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယတ္ထ ဌိတော သုဏာတိ၊ တံ ဌာနန္တိ အတ္ထော. သုတီတိ ပနေတ္ထ ပရေသံ ဝစနသဒ္ဒေါ စ. သော ဟိ သုယျတီတိ သုတိ နာမ. ဥပသုယျတိ ဝါ ဧတ္ထာတိ ဥပဿုတိ. ဩကာသော ဟိ သုတိ နာမ. ဣမေသံ သုတွာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဝစန’’န္တိ ပါဌသေသော.

သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အတီတဒွယသဒိသာနီတိ န ဂဟေတဗ္ဗာနိ. ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ. သိယာ ကိရိယံ ဂန္တွာ သဝနေ. သိယာ အကိရိယံ ဌိတဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ဝဒန္တာနံ အဇာနာပနဝသေန သမုဋ္ဌာနတော. ‘‘သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒုက္ခဝေဒန’’န္တိ လိခိတံ.

ဥပဿုတိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇနကေန ပန စီဝရံ ကရောန္တဿ သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ (စူဠဝ. ၃၂၈) ဝုတ္တပ္ပဘေဒါနိ သူစိအာဒီနိ အနပလောကေတွာပိ ဒါတဗ္ဗာနိ. တတော အတိရေကံ ဒေန္တေန အပလောကနကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ. ဧဝံ ကတံ ပန အပလောကနံ ကမ္မလက္ခဏမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ကမ္မလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဂါမသီမာဝိဟာရေသု ဩသာရဏာဒီနိ သံဃကမ္မာနိယေဝ န ဝဋ္ဋန္တိ. ဝိဿဇ္ဇိယဝေဘင်္ဂိယာနိ ပန ဝဋ္ဋန္တိ. ‘‘သံဃဿ သန္တက’’န္တိ သာမညတော အဝတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ သံဃဿ သန္တက’’န္တိ အပလောကေတဗ္ဗန္တိ စ၊ ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ဒုက္ခဝေဒန’’န္တိ ပါဌောတိ စ လိခိတံ.

ကမ္မပ္ပဋိဗာဟနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ဆန္ဒံအဒတွာဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

သန္နိပါတံ အနာဂန္တွာ စေ ဆန္ဒံ န ဒေတိ၊ အနာပတ္တီတိ ဧကေ. ဒုက္ကဋန္တိ ဧကေ ဓမ္မကမ္မန္တရာယကရဏာဓိပ္ပါယတ္တာ.

ဆန္ဒံအဒတွာဂမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၁. ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အကပ္ပိယေန ဝါတိ သုဝဏ္ဏရဇတမယမဉ္စာဒိနာ. ကပ္ပိယမဉ္စော သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ တေဟိ ပန ‘‘ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ သုဝဏ္ဏရဇတမယာဒိအကပ္ပိယမဉ္စာပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာတိ စ၊ ‘‘အရဉ္ဇရော ဗဟုဥဒကဂဏှနကော’’တိ စ၊ ‘‘သံဃိကပအဘောဂေန ဝါတိ သစေ အာရာမိကာဒယော ပဋိသာမေတွာ ပဋိဒေန္တိ၊ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စ၊ ‘‘ကံသလောဟာဒိဘာဇနံ သံဃဿ ဒိန္နမ္ပိ ပါရိဟာရိယံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၃၂၁) သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တတ္တာ အတ္တနော ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ ပဋိသာမိတုံ န လဘတီတိ စ၊ ‘‘ဝေဓကော ကာယဗန္ဓနဿာတိ ဝဒန္တီ’’တိ စ၊ ‘‘ဟိင်္ဂု ဟိင်္ဂုလိဟရိတာလမနောသိလာ အဉ္ဇနာနီ’’တိ ပါဌောတိ စ၊ ‘‘ဒါရုမယော ဝါ။ပေ။ အပါဒကောပိ သမုဂ္ဂေါ’’တိ ပါဌောတိ စ၊ ‘‘ဒါရုမယော တုမ္ဗောတိ ဒါရုမယော ဥဒကတုမ္ဗော’’တိ စ၊ ‘‘ထမ္ဘတုလာသောပါနဖလကာဒီသူ’’တိ စ လိခိတံ.

ဒုဗ္ဗလသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၂. ပရိဏာမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဧကော ဘိက္ခု ဥက္ခိတ္တကဿ ဒါတုကာမော ဟောတိ၊ တဿ ဒါနံ နိဝါရေတွာ အညဿ ဒါပေတိ၊ အနာပတ္တိ. တထာ သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနံ ကရောန္တဿ ဒါပေတိ၊ အတ္တနော နိဿိတကာ ဣတ္ထန္နာမဿ ပတ္တံ ဒါတုကာမာ အာပုစ္ဆန္တိ၊ ‘‘ဝိသဘာဂေါ ဧသော၊ သဘာဂဿ ဒေဟီ’’တိ ဝဒတိ. အနာပတ္တိ အတ္တနော ဘာရဘူတတ္တာ. တဿ ပန ဒါတုကာမံ အညဿ ဒါပေတိ၊ အာပတ္တိ ဧဝ. သဗ္ဗတ္ထ အာပုစ္ဆိတွာ ဒါတုကာမံ ယထာသုခံ ဝိစာရေတုံ လဘတိ.

ပရိဏာမနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.