၁၂. ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒုက္ခေန ဝတ္တဗ္ဗော ဒုဗ္ဗစော. ဝုစ္စမာနော န သဟတိ.

ဒုဗ္ဗစသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နိဂမနဝဏ္ဏနာ

‘‘နာမမတ္တဝသေနာ’’တိ ပါဌော. ‘‘နာမဂေါတ္တဝသေနာ’’တိ လိခိတံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘အယံ ကိရိယာ ဘိက္ခူနံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဇာနိတွာ သစေ ဆာဒေတိ၊ ဆန္နာဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. သဘာဂမတ္တမေဝါတိ အဝေရိသဘာဂမတ္တမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော.

ဝတ္ထု စေဝ ဂေါတ္တဉ္စာတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထူတိ ဝီတိက္ကမနံ အသုစိမုစ္စနံ. ဂေါတ္တန္တိ ဂံ တာယတီတိ ဂေါတ္တံ၊ သဇာတိတော အညတ္ထ ဂန္တုံ အဒတွာ ဂံ ဗုဒ္ဓိံ၊ ဝစနဉ္စ တာယတီတိ အတ္ထော. ဝတ္ထု စ သဇာတိမေဝ ဂစ္ဆတိ. သဇာတိ နာမေတ္ထ အညေဟိ ဝိသိဋ္ဌာဝိသိဋ္ဌဘူတာ ကိရိယာ၊ န ကာယသံသဂ္ဂါဒိ. နာမဉ္စေဝ အာပတ္တိ စာတိ ဧတ္ထ အာပတ္တီတိ ဝီတိက္ကမေနာပန္နာပတ္တိယာ နာမံ.

ပုန အာဂတာဂတာနံ ဘိက္ခူနံ အာရောစေန္တေနာတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တာ ဓာရေန္တု’’တိဏ္ဏံ ဝါ အတိရေကာနံ ဝါ အာရောစေန္တေန ‘‘အာယသ္မန္တော ဓာရေန္တူ’’တိ ဧဝံ အာရောစနဝိဓာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝတ္တဘေဒဉ္စ ရတ္တိစ္ဆေဒဉ္စ အကတွာတိ ဧတ္ထ ဌပေတွာ နဝကတရံ ပါရိဝါသိကံ အဝသေသာနံ အန္တမသော မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒီနမ္ပိ အဘိဝါဒနာဒိသာဒိယနေ၊ ပဋိပါဋိယာ နိသီဒနေ၊ ဩဝဒနေ၊ ကမ္မိကာနံ ဂရဟဏေ စာတိအာဒီသု ဝတ္တဘေဒေါ ဟောတိ. ဒဿနသဝနဝိသယေသု အနာရောစနေ စ ဘိက္ခူဟိ ဧကစ္ဆန္နေ ဝသနေ စ အဇာနန္တဿေဝ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ အာဂန္တွာ ဂမနေ စာတိအာဒီသု ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ. နာနာသံဝါသကေဟိ ဝိနယကမ္မာဘာဝတော တေသံ အနာရောစနေ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ န ဟောတိ. ‘‘ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ’’တိ ဝစနတော အန္တော န ဝဋ္ဋတိ. နိက္ခိတ္တဝတ္တေနေဝ ဟုတွာ ဝိစရန္တေန ယဿ သန္တိကေ ပုဗ္ဗေ သမာဒိယိတွာ အာရောစိတံ၊ တဿာပိ သန္တိကေ ပစ္ဆာ နိက္ခိပနကာလေ အာရောစေတွာဝ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. တသ္မာ ပုန သမာဒါနကာလေပိ သော စေ တတော ဂစ္ဆတိ၊ တံ ဒိဝသံ အဂန္တွာ ဒိဝါ အာရောစေတွာပိ ယဒိ ဧဝံ အတီတဒိဝသံ ဟောတိ၊ ‘‘အရုဏေ ဥဋ္ဌိတေ တဿ သန္တိကေ အာရောစေတွာ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တဗ္ဗန္တိ တဿ သန္တိကေ အာရောစေတွာ ဝတ္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. အပိစ ‘‘ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ယံ သဗ္ဗပဌမံ ဘိက္ခုံ ပဿတိ၊ တဿ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သစေ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဟောတိ၊ ဝိဟာရသီမာပရိယာပန္နာနံ သဗ္ဗေသံ အာရောစေတဗ္ဗံ သိယာ. ‘‘တဿ အာရောစေတွာ’’တိ ဣဒံ ပန ပုဗ္ဗေ အနာရောစိတံ သန္ဓာယ ဝတ္တဘေဒရက္ခဏတ္ထံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဧဝ သမန္တပါသာဒိကာယံ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၉၇) ဧဝံ ဝုတ္တံ ‘‘အညံ ဝိဟာရတော နိက္ခန္တံ ဝါ အာဂန္တုကံ ဝါ’’တိ.

သုဒ္ဓန္တပရိဝါသေ ပန သစေ ‘‘မာသမတ္တံ အသုဒ္ဓေါမှီ’’တိ အဂ္ဂဟေသိ၊ ပရိဝသန္တော ပုန ဦနံ ဝါ အဓိကံ ဝါ သန္နိဋ္ဌာနံ ကရောတိ၊ တတ္တကမ္ပိ ပရိဝသိတဗ္ဗမေဝ၊ ပရိဝါသဒါနကိစ္စံ နတ္ထိ. အယဉှိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသော နာမ ဥဒ္ဓမ္ပိ အာရောဟတိ၊ ဟေဋ္ဌာပိ ဩရောဟတိ. ဣဒမဿ လက္ခဏံ.

သမောဒဟိတွာတိ မူလာပတ္တိဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ၊ ပက္ခိပိတွာတိ အတ္ထော. အပ္ပဋိစ္ဆန္နာ စေ အန္တရာပတ္တိ၊ မူလာယ ပဋိကဿနံ အကတွာ ပုဗ္ဗေ ဂဟိတပရိဝါသေနေဝ ပရိဝသိတဗ္ဗံ. ယော ပန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝိဗ္ဘမိတွာ ပုန ဥပသမ္ပန္နော ဟုတွာပိ ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ ယော စ ပုဗ္ဗေ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ပစ္ဆာ န ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ ယော စ ဥဘယတ္ထ ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ သဗ္ဗေသံ ပဋိစ္ဆန္နဒိဝသဝသေန ပရိဝါသော ဒါတဗ္ဗော. ‘‘ပုရိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ ဝါ’’တိ စ ‘‘ပစ္ဆိမသ္မိံ အာပတ္တိက္ခန္ဓေ ဝါ’’တိ (စူဠဝ. ၁၆၆ အာဒယော) စ ပါဠိယံ ဝုတ္တတ္တာ ဒွေ ဘိက္ခူ ဝိသုဒ္ဓိကံ အာပန္နာ ဟောန္တိ၊ တေ သုဒ္ဓိကဒိဋ္ဌိနော ဟောန္တိ. ဧကော ဆာဒေတိ၊ ဧကော န ဆာဒေတိ. ယော ဆာဒေတိ၊ သော ဒုက္ကဋံ ဒေသာပေတဗ္ဗော. ‘‘ဥဘောပိ ယထာဓမ္မံ ကာရာပေတဗ္ဗာ’’တိ (စူဠဝ. ၁၈၁) ဝစနတော ယံ ကဉ္စိ အာပတ္တိံ ဆာဒေတွာ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တေသု ဂတေသု ဝါ အဂတေသု ဝါ ပုရိမနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဦနေ ဂဏေ စရဏံ၊ အနုဋ္ဌဟနံ ဧကရတ္တမ္ပိ ဂဏေန ဝိပ္ပဝါသံ၊ သစေ ရတ္တိယာ ဧကက္ခဏေန သံဃော ဝသတိ၊ သစေ သော ပုရေ အရုဏမေဝ ကေနစိ ကရဏီယေန ဂတောတိ ဧတ္ထပိ မာနတ္တေပိ ဧဝံ ဇာတေ. ‘‘အယဉ္စ ယသ္မာ ဂဏဿ အာရောစေတွာ၊ ဘိက္ခူနဉ္စ အတ္ထိဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာဝ ဝသိ၊ တေနဿ ဦနေ ဂဏေ စရဏဒေါသော ဝါ ဝိပ္ပဝါသော ဝါ န ဟောတီ’’တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၉၇) သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တံ. တသ္မာ တေန အာရောစိတေ မုဟုတ္တမ္ပိ နိသီဒိတွာ ဂတေပိ ဝိပ္ပဝါသော နတ္ထိ. ပါရိဝါသိကဿ၊ ဥက္ခိတ္တကဿ စ ပကတတ္တေန တသ္မိံ ဝသနံ ဥဒကပါတေန ဝါရိတံ၊ တသ္မာ နာနူပစာရေပိ ဧကစ္ဆန္နေ န ဝဋ္ဋတိ.

ဣဒါနိ ပါဌဝိစာရဏာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ‘‘နဝ ပဌမာပတ္တိကာ စတ္တာရော ယာဝတတိယကာ’’တိ ဣဒံ သဘာဝနိယမဝစနံ. တေန ဝုဋ္ဌာနံ အနိယမန္တိ ဒဿေတိ. ဧကစ္စာပတ္တိဝုဋ္ဌာနဉှိ ကမ္မတောပိ ဟောတိ အကမ္မတောပိ၊ န ဧဝံ အာပဇ္ဇနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အညတရံ ဝါ အညတရံ ဝါတိ တေသံ ဒွိဓာ ဘိန္နာနမ္ပိ ဝုဋ္ဌာနက္ကမဘေဒါဘာဝဒီပကဝစနံ. ယာဝတီဟံ၊ တာဝတီဟန္တိ ဧတ္ထ အဟပရိစ္ဆေဒေါ အရုဏဝသေန. ‘‘ဇာန’’န္တိ ဣမိနာ ဇာနနပ္ပဋိစ္ဆန္နဿ အကာမာ ပရိဝတ္ထဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. တေန ဘိက္ခုနာ အကာမာ ပရိဝတ္ထဗ္ဗန္တိ တေန ဘိက္ခုနာ ဝသတာ အကာမာ ပရိဝတ္ထဗ္ဗံ၊ န ပရိဝတ္တိတလိင်္ဂေနာတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ပရိဝုတ္ထပရိဝါသေနာတိ အာဒိမှိ ပရိဝုတ္ထပရိဝါသေနေဝ ပရိဝါသတော ဥတ္တရိ ဣတိဝါရေန အာဒိတော ဘိက္ခုနာဝ ဆာရတ္တံ၊ ပရိဝတ္တိတလိင်္ဂေန ဥဒ္ဓမ္ပိ ဘိက္ခုမာနတ္တာယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ န ပရိဝါသေ ဝိယ တပ္ပစ္စယာ အစိဏ္ဏမာနတ္တော. စိဏ္ဏမာနတ္တောဝ အဗ္ဘေတဗ္ဗော၊ န ဣတရော၊ န ပရိဝါသေ ဝိယ မာနတ္တာရဟေ၊ ပက္ခမာနတ္တဉ္စ စရန္တိယာ ဘိက္ခုနိယာ လိင်္ဂံ ပရိဝတ္တာတိက္ကမေ သတိ စိဏ္ဏမာနတ္တော ဘိက္ခု ဟောတိ၊ ပုန ဘိက္ခုမာနတ္တံ ဂဟေတွာ စိဏ္ဏမာနတ္တောဝ ဘိက္ခု အဗ္ဘေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ.

ယတ္ထ သိယာတိ ယဿံ သမာနသံဝါသကသီမာယမ္ပိ ဝီသတိဂဏော ဘိက္ခုသံဃော အတ္ထိ. ဧကေနပိ စေ ဦနော ဝီသတိဂဏောတိ န ယုဇ္ဇတိ၊ ဦနော စေ. န ဟိ ဝီသတိဂဏော၊ သံဃော စေ ဦနော. တသ္မာ ‘‘ဧကေနပိ စေ ဦနော သံဃော’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ စေ? န၊ စတုဝဂ္ဂပဉ္စဝဂ္ဂဒသဝဂ္ဂပ္ပသင်္ဂနိဝါရဏပ္ပယောဇနတော. တသ္မာ ဝီသတိဝဂ္ဂေါ ဘိက္ခုသံဃော စေ ဘိက္ခုနာ ဧကေနပိ ဦနော၊ နဋ္ဌော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ကေစိ ပန ဝိနယေ အပ္ပကတညုနော ‘‘ယထာ အတိရေကစတုဝဂ္ဂေါပိ သံဃော စတုဝဂ္ဂကရဏီယေ ကမ္မေ ‘စတုဝဂ္ဂေါ’တိ ဝုစ္စတိ၊ တထာ ပဉ္စဝဂ္ဂဒသဝဂ္ဂကရဏီယေ ကမ္မေ အတိရေကပဉ္စဝဂ္ဂဒသဝဂ္ဂေါပိ ‘ပဉ္စဝဂ္ဂဒသဝဂ္ဂေါ’တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ ဦနောပိ စတုဝဂ္ဂပဉ္စဝဂ္ဂဒသဝဂ္ဂဝီသတိဝဂ္ဂေါဝါ’’တိ မညေယျုံ၊ တေသံ မညနာနိဝါရဏတ္ထံ ‘‘ဧကေနပိ စေ ဦနော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ ဝီသတိ ဘိက္ခုသံဃော စေ၊ ဌပေတွာ ဧကေနပိ စေ ဦနော အပ္ပကတတ္တော၊ တံ ဌပေတွာ ဧကေနပိ စေတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယံ တတ္ထ သာမီစီတိ ဝစနံ ယံ ဝုတ္တံ သဗ္ဗတ္ထ ‘‘တဿ အာပတ္တိယာ ပရိဝါသံ ဒေတိ၊ မူလာယ ပဋိကဿတိ၊ မာနတ္တံ ဒေတိ၊ အဗ္ဘေတီ’’တိ၊ တဿ အာဝိဘာဝကရဏတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေန တေသု အယံ ယထာဝုတ္တာ သာမီစိ နိယတာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ၊ န ရာဇသိက္ခာပဒါဒီသု ဝိယ အနိယတာ. တတ္ထ ဟိ ကေနစိ အန္တရာယေန တံ သာမီစိမကရောန္တေပိ အနာပတ္တီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ.

သံဃာဒိသေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.