၄. စတုတ္ထပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ

ဣဓေဝ သင်္ဂဟန္တိ ‘‘ဣတိ ဇာနာမိ၊ ဣတိ ပဿာမီ’’တိ ပဒေ ကထန္တိ စေ၊ ‘‘ဣတိ ဇာနာမီ’’တိအာဒိမာဟ. ကေဝလံ ‘‘ပါပိစ္ဆတာယာ’’တိ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. စတုတ္ထပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ) ဝစနတော မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ သမုဒါစရန္တဿ အနာပတ္တီတိ ဒီပိတံ. ‘‘အတီတကာလေ သောတာပန္နောမှီ’’တိ ဝဒန္တော ပရိယာယေန ဝဒတိ၊ ‘‘ယော တေ ဝိဟာရေ ဝသတိ၊ သော ဘိက္ခု အရဟာ’’တိအာဒီသု (ပရိ. ၁၆၅) ဝိယ သိက္ခာပဒေပိ ‘‘ဣတိ ဇာနာမီ’’တိ (ပါရာ. ၁၉၅၊ ၁၉၇) ပစ္စုပ္ပန္နမေဝ ဝုတ္တံ.

စတုတ္ထပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

မာတုဃာတကပိတုဃာတကအရဟန္တဃာတကာ တတိယပါရာဇိကံ အာပန္နာ၊ ဘိက္ခုနိဒူသကော၊ လမ္ဗီအာဒယော စ စတ္တာရော ပဌမပါရာဇိကံ အာပန္နာ ဧဝါတိ ကတွာ ကုတော စတုဝီသတီတိ စေ? န၊ အဓိပ္ပါယာဇာနနတော. မာတုဃာတကာဒယော ဟိ စတ္တာရော ဣဓာနုပသမ္ပန္နာ ဧဝ အဓိပ္ပေတာ၊ လမ္ဗီအာဒယော စတ္တာရော ကိဉ္စာပိ ပဌမပါရာဇိကေန သင်္ဂဟိတာ၊ ယသ္မာ ပန ဧကေန ပရိယာယေန မေထုနဓမ္မံ ပဋိသေဝိနော ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ဝိသုံ ဝုတ္တာ. န လဘတိ ဘိက္ခူဟီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥပေါသထာဒိဘေဒံ သံဝါသ’’န္တိ ဧတ္တကံ ဝုတ္တံ. ဝိနယဋ္ဌကထာယံ ‘‘ဥပေါသထပ္ပဝါရဏာပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသသံဃကမ္မပ္ပဘေဒ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ပါဠိယံ ‘‘သံဝါသော နာမ ဧကကမ္မံ ဧကုဒ္ဒေသော သမသိက္ခတာ’’တိ (ပါရာ. ၅၅၊ ၉၂၊ ၁၇၂၊ ၁၉၈) ဝုတ္တံ. တိဝိဓေနာပိ သံဃကမ္မံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ပဋိက္ခိတ္တံ. ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂဟဋ္ဌေန နိသိန္နပရိသာယ ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိ (မဟာဝ. ၁၅၄) ပါတိမောက္ခပ္ပဝါရဏာသု ဧဝ အာဂတံ၊ အညေသု စ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု သေသံ ကမ္မံ ကာတုံ နတ္ထိ ပဋိက္ခေပေါ. အာစရိယာပိ ‘‘သေသံ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ နတ္ထိ အာပတ္တီ’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘အန္တိမဝတ္ထု အဇ္ဈာပန္နံ အမူလကေန ပါရာဇိကေန စောဒေန္တဿ သံဃာဒိသေသော၊ သံဃာဒိသေသေန စောဒေန္တဿ ပါစိတ္တိယန္တိ ဘိက္ခုနော ဝိယ ဝုတ္တံ၊ န အနုပသမ္ပန္နဿ ဝိယ ဒုက္ကဋံ. တသ္မာ တေန သဟသေယျာ၊ တဿ ပဋိဂ္ဂဟဏဉ္စ ဘိက္ခုဿ ဝဋ္ဋတီတိ အာစရိယာ ဝဒန္တီ’’တိ လိခိတံ. ‘‘ယထာ ပုရေ တထာ ပစ္ဆာတိ ‘ဧကကမ္မံ ဧကုဒ္ဒေသော သမသိက္ခတာ’တိ ဧဝံ ဝုတ္တသံဝါသဿ အဘဗ္ဗတာမတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ဝီမံသိတဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ စတုန္နမ္ပိ သာဓာရဏံ ပကိဏ္ဏကံ – မေထုနဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တော အတ္ထိ ကောစိ ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော၊ အတ္ထိ ကောစိ န ပါရာဇိကော ဟောတိ အသံဝါသော၊ အတ္ထိ ကောစိ န ပါရာဇိကော သံဝါသော ဒုက္ကဋဝတ္ထုသ္မိံ ဝါ ထုလ္လစ္စယဝတ္ထုသ္မိံ ဝါ ပဋိသေဝန္တော၊ အတ္ထိ ကောစိ န ပါရာဇိကော ပက္ခပဏ္ဍကော အပဏ္ဍကပက္ခေ ဥပသမ္ပန္နော ပဏ္ဍကပက္ခေ မေထုနဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တော. သော အာပတ္တိံ နာပဇ္ဇတီတိ န ပါရာဇိကော နာမ. န ဟိ အဘိက္ခုဿ အာပတ္တိ နာမ အတ္ထိ. သော အနာပတ္တိကတ္တာ အပဏ္ဍကပက္ခေ အာဂတော ကိံ အသံဝါသော ဟောတိ၊ န ဟောတီတိ? ဟောတိ. ‘‘အဘဗ္ဗော တေန သရီရဗန္ဓနေနာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၉) ဟိ ဝုတ္တံ. ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော။ပေ။ အသံဝါသော’’တိ (ပါရာ. ၄၄) ဝုတ္တတ္တာ ယော ဘိက္ခုဘာဝေန မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ၊ သော ဧဝ အဘဗ္ဗော. နာယံ အပါရာဇိကတ္တာတိ စေ? န၊ ‘‘ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၆) ဝုတ္တဋ္ဌာနေ ယထာ အဘိက္ခုနာ ကမ္မဝါစာယ သာဝိတာယပိ ကမ္မံ ရုဟတိ ကမ္မဝိပတ္တိယာ အသမ္ဘဝတော၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတြာယံ ဝိသေသော – ဥပသမ္ပန္နပုဗ္ဗော ဧဝံ စေ ကမ္မဝါစံ သာဝေတိ၊ သံဃော စ တသ္မိံ ဥပသမ္ပန္နသညီ ဧဝ စေ၊ ကမ္မံ ရုဟတိ၊ နာညထာတိ နော ခန္တီတိ အာစရိယော.

ဂဟဋ္ဌော ဝါ တိတ္ထိယော ဝါ ပဏ္ဍကော ဝါ ကမ္မဝါစံ သာဝေတိ၊ သံဃေန ကမ္မဝါစာ န ဝုတ္တာ ဟောတိ. ‘‘သံဃော ဥပသမ္ပာဒေယျ သံဃော ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ ဥပသမ္ပန္နော သံဃေနာ’’တိ (မဟာဝ. ၁၂၇) ဟိ ဝစနတော သံဃေန ကမ္မဝါစာယ ဝတ္တဗ္ဗတာယ သံဃပရိယာပန္နေန၊ သံဃပရိယာပန္နသညိတေန ဝါ ဧကေန ဝုတ္တာယ သံဃေန ဝုတ္တာ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န ဂဟဋ္ဌတိတ္ထိယပဏ္ဍကာဒီသု အညတရေန. အယမေဝ သဗ္ဗကမ္မေသု ယုတ္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

တထာ အတ္ထိ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တော ကောစိ နာသေတဗ္ဗော၊ ‘‘ယော ဘိက္ခုနိဒူသကော၊ အယံ နာသေတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၁၁၄-၁၁၅ အတ္ထတော သမာနံ) ဝုတ္တတ္တာ တေန ဧဝ သော အနုပသမ္ပန္နောဝ သဟသေယျာပတ္တိံ ဝါ အညံ ဝါ တာဒိသံ ဇနေတိ၊ တဿ ဩမသနေ စ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ. အဘိက္ခုနိယာ မေထုနဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တော န နာသေတဗ္ဗော၊ ‘‘အန္တိမဝတ္ထုံ အဇ္ဈာပန္နော၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနုပသမ္ပန္နော န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော’’တိ ပါဠိယာ အဘာဝတော၊ တေနေဝ သော ဥပသမ္ပန္နသင်္ခံ ဂစ္ဆတိ၊ သဟသေယျာပတ္တိအာဒိံ န ဇနေတိ၊ ကေဝလံ အသံဝါသောတိ ကတွာ ဂဏပူရကော န ဟောတိ. ဧကကမ္မဧကုဒ္ဒေသော ဟိ သံဝါသောတိ ဝုတ္တော၊ သမသိက္ခတာပိ သံဝါသောတိ ကတွာ သော တေန သဒ္ဓိံ နတ္ထီတိ. ပဒသောဓမ္မာပတ္တိံ ပန ဇနေတီတိ ကာရဏစ္ဆာယာ ဒိဿတီတိ. ယထာ ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃဿ ဧကကမ္မာဒိနော သံဝါသဿ အဘာဝါ ဘိက္ခုနီ အသံဝါသာ ဘိက္ခုဿ၊ တထာ ဘိက္ခု စ ဘိက္ခုနိယာ၊ ပဒသောဓမ္မာပတ္တိံ ပန န ဇနေတိ. တထာ အန္တိမဝတ္ထုံ အဇ္ဈာပန္နောပိ ဧကေစ္စော ‘‘ယော နာသေတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တော’’တိ ဣမိနာ နိဒဿနေန သကာရဏစ္ဆာယာ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတီတိ န ဂဟဏံ ဂစ္ဆတိ. အပိစ ‘‘ဥဘော နာသေတဗ္ဗာ၊ ဒူသကော နာသေတဗ္ဗော’’တိ (ပါရာ. ၆၆) ဝစနတော၊ ‘‘မေတ္တိယံ ဘိက္ခုနိံ နာသေထာ’’တိ (ပါရာ. ၃၈၄) ဝစနတော စ ယော သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ အနုဝိဇ္ဇကေန အနုဝိဇ္ဇိယမာနော ပရာဇိတော၊ သောပိ အနုပသမ္ပန္နောဝ၊ န ဩမသဝါဒပါစိတ္တိယံ ဇနေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

အပိစေတ္ထ သိက္ခာပစ္စက္ခာတကစတုက္ကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အတ္ထိ ဟိ ပုဂ္ဂလော သိက္ခာပစ္စက္ခာတကော န သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော၊ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော န သိက္ခာပစ္စက္ခာတကော သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော၊ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော သိက္ခာပစ္စက္ခာတကော စေဝ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော စ၊ အတ္ထိ ပုဂ္ဂလော နေဝ သိက္ခာပစ္စက္ခာတကော န သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော. တတ္ထ တတိယော ဘိက္ခုနီ သိက္ခာပစ္စက္ခာတကာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ ဟိ ယာဝ န လိင်္ဂံ ပရိစ္စဇတိ၊ ကာသာဝေသု သဥဿာဟာဝ သမာနာ သာမညာ စဝိတုကာမာ သိက္ခံ ပစ္စက္ခန္တီပိ ဘိက္ခုနီ ဧဝ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နာဝ. ဝုတ္တဉှိ ဘဂဝတာ ‘‘နတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနိယာ သိက္ခာပစ္စက္ခာန’’န္တိ. ကဒါ ပန သာ အဘိက္ခုနီ ဟောတီတိ? ယဒါ သာ ဝိဗ္ဘန္တာတိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝုတ္တဉှိ ဘဂဝတာ ‘‘ယဒေဝ သာ ဝိဗ္ဘန္တာ၊ တဒေဝ သာ အဘိက္ခုနီ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၄). ကိတ္တာဝတာ ပန ဝိဗ္ဘန္တာ ဟောတီတိ? သာမညာ စဝိတုကာမာ ကာသာဝေသု အနာလယာ ကာသာဝံ ဝါ အပနေတိ၊ နဂ္ဂါ ဝါ ဂစ္ဆတိ၊ တိဏပဏ္ဏာဒိနာ ဝါ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ကာသာဝံယေဝ ဝါ ဂိဟိနိဝါသနာကာရေန နိဝါသေတိ၊ ဩဒါတံ ဝါ ဝတ္ထံ နိဝါသေတိ၊ လိင်္ဂေနေဝ ဝါ သဒ္ဓိံ တိတ္ထိယေသု ပဝိသိတွာ ကေသလုဉ္စနာဒိဝတံ သမာဒိယတိ၊ တိတ္ထိယလိင်္ဂံ ဝါ သမာဒိယတိ၊ တဒါ ဝိဗ္ဘန္တာ နာမ ဟောတိ. တတ္ထ ယာ သလိင်္ဂေ ဌိတာဝ တိတ္ထိယဝတံ သမာဒိယတိ၊ သာ တိတ္ထိယပက္ကန္တဘိက္ခု ဝိယ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇ္ဇမ္ပိ န လဘတိ. သေသာ ပဗ္ဗဇ္ဇမေဝ လဘတိ၊ န ဥပသမ္ပဒံ. ပါဠိယံ ကိဉ္စာပိ ‘‘ယာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခုနီ သကာဝါသာ တိတ္ထာယတနံ သင်္ကန္တာ၊ သာ အာဂတာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ’’တိ (စူဠဝ. ၄၃၄) ဝစနတော ယာ ပဌမံ ဝိဗ္ဘမိတွာ ပစ္ဆာ တိတ္ထာယတနံ သင်္ကန္တာ၊ သာ အာဂတာ ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာတိ အနုညာတံ ဝိယ ဒိဿတိ. သင်္ဂီတိအာစရိယေဟိ ပန ‘‘စတုဝီသတိ ပါရာဇိကာနီ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၂၃၃) ဝုတ္တတ္တာ န ပုန သာ ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ. တသ္မာ ဧဝ သိက္ခာပစ္စက္ခာနံ နာနုညာတံ ဘဂဝတာ. အန္တိမဝတ္ထုံ အဇ္ဈာပန္နာ ပန ဘိက္ခုနီ ဧဝ. ပက္ခပဏ္ဍကီပိ ဘိက္ခုနီ ဧဝ. ဣမံ နယံ စတူသုပိ ယောဇေတွာ ယထာရဟံ ကထေတဗ္ဗံ.

ပါရာဇိကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.