၈. ပဌမဥပက္ခဋသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဘိက္ခုံ ပနေဝ ဥဒ္ဒိဿာတိ ဧတ္ထ ပနာတိ နိပါတမတ္တံ၊ တထာ ဧဝ-သဒ္ဒေါပိ. တေနာဟ ‘‘ဣတ္ထန္နာမဿာ’’တိအာဒိ. အပဒိသိတွာတိ ကထေတွာ၊ အာရဗ္ဘာတိ ဝါ အတ္ထော. အညာတကဿ ဂဟပတိဿာတိ အညာတကဂဟပတိနာတိ အတ္ထော. ကရဏတ္ထေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ဣဒံ သုဝိညေယျန္တိ န ဝိစာရိတံ. စီဝရံ စေတာပေန္တိ ပရိဝတ္တေန္တိ ဧတေနာတိ စီဝရစေတာပန္နံ (သာရတ္ထ. ဋီ. ၂.၅၂၈-၅၂၉)၊ စီဝရမူလံ၊ န-ကာရော ပနေတ္ထ အာဂမော၊ ‘‘စီဝရစေတာပန’’န္တိပိ ပဌန္တိ. တံ ပန ယသ္မာ ဟိရညာဒီသု အညတရံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဟိရညာဒိက’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟိရညန္တိ ကဟာပဏော ဝုစ္စတိ. အာဒိသဒ္ဒေန သုဝဏ္ဏာဒီနံ ဂဟဏံ. ဥပက္ခဋန္တိ ဥပဋ္ဌာပိတံ. တံ ဥပက္ခရဏံ တေသံ တထာ သဇ္ဇိတန္တိ အာဟ ‘‘ဥပက္ခဋံ ဟောတီတိ သဇ္ဇိတံ ဟောတီ’’တိ. သံဟရိတွာ ဌပိတန္တိ ရာသိံ ကတွာ ဌပိတံ. ပရိဝတ္တနဉ္စ အကတဿ ကာရာပနံ၊ ကတဿ ကိဏနန္တိ အာဟ ‘‘ကာရေတွာ ဝါ ကိဏိတွာ ဝါတိ အတ္ထော’’တိ. အစ္ဆာဒေဿာမီတိ ပါရုပေဿာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဝေါဟာရဝစနမေတ’’န္တိ. ဝေါဟာရဝစနန္တိ စ ဥပစာရဝစနန္တိ အတ္ထော.

‘‘တတြ စေ သော ဘိက္ခူ’’တိအာဒီသု ကော ပဒသမ္ဗန္ဓောတိ အာဟ ‘‘ယတြ သော ဂဟပတိ ဝါ’’တိအာဒိ. ပုဗ္ဗေ အပ္ပဝါရိတောတိ ‘‘ဒဿာမိ၊ ကီဒိသေန တေ၊ ဘန္တေ၊ စီဝရေန အတ္ထော၊ ကီဒိသံ တေ စီဝရံ စေတာပေမီ’’တိ ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တော. ဥပသင်္ကမိတွာတိ ဂန္တွာ. ပဒဘာဇနေ ပစုရဝေါဟာရဝသေန ‘‘ဃရံ ဂန္တွာ’’တိ (ပါရာ. ၅၂၉) ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ပစုရဝေါဟာရဝသေနာတိ ယေဘုယျဝေါဟာရဝသေန. ယေဘုယျေန ဟိ ဃရသာမိကံ ဒဋ္ဌုကာမာ တဿ ဃရံ ဂစ္ဆန္တီတိ တထေဝ ဗဟုလဝေါဟာရော. ဝိကပ္ပန္တိ ဝိသိဋ္ဌော ကပ္ပေါ ဝိကပ္ပေါ၊ ဝိ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ ဝိသိဋ္ဌတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဝိသိဋ္ဌကပ္ပ’’န္တိ. ဣမိနာ ဝစနတ္ထမာဟ. ‘‘အဓိကဝိဓာန’’န္တိ ဣမိနာ ပန အဓိပ္ပါယတ္ထံ. ယထာ ပန တမာပဇ္ဇတီတိ ယေနာကာရေန တံ ဝိကပ္ပံ အာပဇ္ဇတိ. တံ ဒဿေတုန္တိ တံ အာကာရံ ဒဿေတုံ.

‘‘သာဓူ’’တိ အယံ သဒ္ဒေါ သမ္ပဋိစ္ဆနသမ္ပဟံသနသုန္ဒရာယာစနာဒီသု ဒိဿတိ. တထာ ဟေသ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေတိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၃.၈၆) သမ္ပဋိစ္ဆနေ ဒိဿတိ၊ ‘‘သာဓု သာဓု သာရိပုတ္တာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၃.၃၄၉၊ မ. နိ. ၁.၃၄၀) သမ္ပဟံသနေ.

‘‘သာဓု ဓမ္မရုစိ ရာဇာ၊ သာဓု ပညာဏဝါ နရော၊

သာဓု မိတ္တာနမဒ္ဒုဗ္ဘော၊ ပါပဿာကရဏံ သုခ’’န္တိအာဒီသု. (ဇာ. ၂.၁၈.၁၀၁) –

သုန္ဒရေ၊ ‘‘သာဓု မေ၊ ဘန္တေ ဘဂဝါ၊ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိအာဒီသု (သံ. နိ. ၃.၆၄-၆၈) အာယာစနေ၊ ဣဓာပိ အာယာစနေယေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၈၉၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁ မူလပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ၊ သု. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၅ အဂ္ဂိကဘာရဒွါဇသုတ္တဝဏ္ဏနာ၊ ဗု. ဝံ. အဋ္ဌ. ၁.၄၉) အာဟ ‘‘သာဓူတိအာယာစနေ နိပါတော’’တိ. တတ္ထ အာယာစနေတိ အဘိမုခံ ယာစနေ၊ အဘိပတ္ထနာယန္တိ အတ္ထော. ပရိဝိတက္ကေ နိပါတောတိ သမ္ဗန္ဓော. အာလပတီတိ အာမန္တေတိ. အာယတာဒီသူတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဝိတ္ထတအပ္ပိတသဏှာနံ ဂဟဏံ. ယသ္မာ ပန န ဣမဿ အာပဇ္ဇနမတ္တေနေဝ အာပတ္တိ သီသံ ဧတိ၊ တသ္မာ ‘‘တဿ ဝစနေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပယောဂေတိ သုတ္တပရိယေသနာဒိပယောဂေ.

မဟဂ္ဃံ စေတာပေတုကာမံ အပ္ပဂ္ဃန္တိ ဝီသတိအဂ္ဃနကံ စီဝရံ စေတာပေတုကာမံ ‘‘အလံ မယှံ တေန၊ ဒသအဂ္ဃနကံ ဝါ အဋ္ဌဂ္ဃနကံ ဝါ ဒေဟီ’’တိ ဝဒန္တဿာတိ အတ္ထော. ဧဝရူပန္တိ ဧဝံ သမဘာဂံ၊ ဣမိနာ သမကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဉ္စ ခေါ အဂ္ဃဝသေနေဝ၊ န ပမာဏဝသေန. အဂ္ဃဝဍ္ဎနကဉှိ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ.

ပဌမဥပက္ခဋသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.