၆. ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

သညာစိကာယ ပနာတိ ဧတ္ထ သန္တိ အတ္တဝါစကော တတိယတ္ထေ နိပါတော၊ ယာစိကာတိ ဘာဝသာဓနော၊ တေသဉ္စ မဇ္ဈေပဒလောပသမာသော. ပနာတိ နိပါတမတ္တမေဝ. တေနာဟ ‘‘သယံ ပဝတ္တိတယာစနာ ဝုစ္စတီ’’တိ. ယာ ဟိ အတ္တနာ ပဝတ္တိတာ၊ သာ အတ္တနော နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ. နနု န သက္ကာ ယာစနာယေဝ ကုဋိံ ကာတုန္တိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ တဿာဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘သယံ ယာစိတကေဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သယံ ယာစိတကေဟီတိ ‘‘ဝါသိံ ဒေထ၊ ဖရသုံ ဒေထာ’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၃၄၂) သယံ ယာစိတကေဟိ. ဥပကရဏေဟီတိ ဝါသိယာဒီဟိ. ပရေန ဘဏ္ဍသာမိကေန ‘‘မမ ဣဒ’’န္တိ အပရိစ္စာဂါရက္ခဏဂေါပနဝသေန ပရိဂ္ဂဟိတံ ပရပရိဂ္ဂဟိတကံ၊ ပရသန္တကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မူလစ္ဆေဒဝသေနာတိ မူလဿ ဆိန္ဒနဝသေန၊ ပရသန္တကဘာဝတော မောစေတွာ အတ္တနော သန္တကံ ကတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝဉှိ အညာတကအပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနတော ယာစန္တဿ အညာတကဝိညတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ. တာဝကာလိကံ ပန ဝဋ္ဋတီတိ တာဝကာလိကံ ကတွာ ယာစိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သကကမ္မံ န ယာစိတဗ္ဗာတိ ပါဏာတိပါတသိက္ခာပဒရက္ခဏတ္ထံ ဝုတ္တံ. ‘‘ဟတ္ထကမ္မံ ဒေထာ’’တိ အနိယမေတွာပိ န ယာစိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ယာစိတာ ဟိ တေ ‘‘သာဓု၊ ဘန္တေ’’တိ ဘိက္ခုံ ဥယျောဇေတွာ မိဂေပိ မာရေတွာ အာဟရေယျုံ. နိယမေတွာ ပန ‘‘ဝိဟာရေ ကိဉ္စိ ကတ္တဗ္ဗံ အတ္ထိ၊ တတ္ထ ဟတ္ထကမ္မံ ဒေထာ’’တိ ယာစိတဗ္ဗာ. ‘‘ကုဋိ နာမ ဥလ္လိတ္တာ ဝါ ဟောတိ၊ အဝလိတ္တာ ဝါ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာ ဝါ’’တိ (ပါရာ. ၃၄၅) ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ကုဋိန္တိ ဥလ္လိတ္တာဒီသု အညတရ’’န္တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဥဒ္ဓံ မုခံ လိတ္တာ ဥလ္လိတ္တာ. အန္တော လိမ္ပန္တာ ဟိ ဧဝံ လိမ္ပန္တိ. အဓော မုခံ လိတ္တာ အဝလိတ္တာ. ဗဟိ လိမ္ပန္တာ ဟိ ဧဝံ လိမ္ပန္တိ. တေနာဟ ‘‘တတ္ထ ဥလ္လိတ္တာ နာမာ’’တိအာဒိ. ပိဋ္ဌသင်္ဃာဋောတိ ဒွါရဗာဟာ. ‘‘သုဓာယ ဝါ မတ္တိကာယ ဝါ’’တိ ဧတေန ဌပေတွာ ဣမေ ဒွေ လေပေ အဝသေသော ဘသ္မာဂေါမယာဒိဘေဒေါ အလေပေါတိ ဒဿေတိ.

ယသ္မာ ပန သညာစိကာယ ကုဋိံ ကရောန္တေနာပိ ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ‘‘သယံ ဝါ ကရောန္တေန အာဏတ္တိယာ ဝါ ကာရာပေန္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထ စ ‘‘သယံ ဝါ ကရောန္တေနာ’’တိ ဣမိနာ သာမတ္ထိယတော လဗ္ဘမာနမတ္ထမာဟ၊ န တု ပဒတ္ထတော. ‘‘အာဏတ္တိယာ ဝါ ကာရာပေန္တေနာ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၃၄၈-၃၄၉) ပန ပဒတ္ထတော. ဧဝဉ္စ ကတွာ ယဒိ ပန ‘‘ကရောန္တေန ဝါ ကာရာပေန္တေန ဝါ’’တိ ဝဒေယျ၊ ဗျဉ္ဇနံ ဝိလောမိတံ ဘဝေယျ. န ဟိ ကာရာပေန္တော ကရောန္တော နာမ ဟောတီတိ ဧဒိသီ စောဒနာ အနဝကာသာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နတ္ထိ သာမီ ပတိ ဧတိဿာတိ အသာမိကာ၊ တံ အသာမိကံ၊ အနိဿရန္တိ အတ္ထော. အနိဿရတာ စေတ္ထ ကာရာပနေနာတိ အာဟ ‘‘ကာရေတာ ဒါယကေန ဝိရဟိတ’’န္တိ. ဥဒ္ဒေသောတိ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗော.

တတြာတိ သာမိသ္မိံ ဘုမ္မဝစနန္တိ အာဟ ‘‘တဿာ ကုဋိယာ’’တိ. ဒီဃသောတိ နိဿက္ကဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဒီဃတော’’တိ. ဗဟိကုဋ္ဋေတိ ကုဋ္ဋဿ ဗဟိ၊ ထုသေန မိဿကော ပိဏ္ဍော ထုသပိဏ္ဍော၊ တဿ ပရိယန္တော ထုသပိဏ္ဍပရိယန္တော၊ တေန၊ ထုသမိဿကမတ္တိကာပိဏ္ဍပရိယန္တေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ထုသပိဏ္ဍဿူပရိ သေတကမ္မံ ပန အဗ္ဗောဟာရိကံ. အဗ္ဘန္တရေ ဘဝေါ အဗ္ဘန္တရိမော၊ တေန. ယတ္ထာတိ ယဿံ ကုဋိယံ. ပမာဏယုတ္တောတိ ပကတိဝိဒတ္ထိယာ နဝဝိဒတ္ထိပမာဏော. ‘‘တိရိယံ သတ္တန္တရာ’’တိ (ပါရာ. ၃၄၈) ဥက္ကံသတော ပမာဏဿ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ စတုဟတ္ထဝိတ္ထာရာ န ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ.

သောဓေတွာတိ သမတလသီမမဏ္ဍလသဒိသံ ကတွာ. ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တနယေန သံဃံ တိက္ခတ္တုံ ယာစိတွာတိ ‘‘သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော ‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သညာစိကာယ ကုဋိံ ကတ္တုကာမော အသာမိကံ အတ္တုဒ္ဒေသံ၊ သောဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ ကုဋိဝတ္ထုဩလောကနံ ယာစာမီ’’’တိ (ပါရာ. ၃၄၉) ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တနယေန တိက္ခတ္တုံ ယာစိတွာ. သံဃေန ဝါ သမ္မတာတိ ပဒဘာဇနိယံ (ပါရာ. ၃၅၀) ဝုတ္တေန ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေန၊ အပလောကနကမ္မဝသေန ဝါ သံဃေန သမ္မတာ. ဝတ္ထူတိ ကုဋိဝတ္ထု. အနာရမ္ဘန္တိ အနုပဒ္ဒဝံ. ပရိတော ကမတိ ဂစ္ဆတိ ဧတ္ထာတိ ပရိက္ကမနံ၊ တေန သဟ ဝတ္တတီတိ သပရိက္ကမနံ၊ သဥပစာရန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘တေဟိ ဘိက္ခူဟီ’’တိအာဒိ.

ကိပိလ္လိကာဒီနန္တိ ဧတ္ထ ကိပိလ္လိကာ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၃၅၃) နာမ ရတ္တကာဠပိင်္ဂလာဒိဘေဒါ ယာ ကာစိ၊ တာ အာဒိ ယေသံ တာနိ ကိပိလ္လိကာဒီနိ၊ တေသံ. အာဒိသဒ္ဒေန ဥပစိကာဒီနံ သင်္ဂဟဏံ. အာသယောတိ နိဗဒ္ဓဝသနဋ္ဌာနံ၊ သော အာဒိ ယေသံ တေ အာသယာဒယော၊ တေဟိ. အာဒိသဒ္ဒေန စေတ္ထ နိဿိတဿ ဂဟဏံ. သောဠသဟိ ဥပဒ္ဒဝေဟီတိ ‘‘ကိပိလ္လိကာနံ ဝါ အာသယော ဟောတိ၊ ဥပစိကာနံ ဝါ ဥန္ဒူရာနံ ဝါ အဟီနံ ဝါ ဝိစ္ဆိကာနံ ဝါ သတပဒီနံ ဝါ ဟတ္ထီနံ ဝါ အဿာနံ ဝါ သီဟာနံ ဝါ ဗျဂ္ဃါနံ ဝါ ဒီပီနံ ဝါ အစ္ဆာနံ ဝါ တရစ္ဆာနံ ဝါ ယေသံ ကေသဉ္စိ တိရစ္ဆာနဂတာနံ ပါဏာနံ ဝါ အာသယော ဟောတိ၊ ပုဗ္ဗဏ္ဏနိဿိတံ ဝါ ဟောတိ၊ အပရဏ္ဏအဗ္ဘာဃာတအာဃာတနသုသာနဥယျာနရာဇဝတ္ထုဟတ္ထိသာလာအဿသာလာဗန္ဓနာဂါရပါနာဂါရသူနရစ္ဆာစစ္စရသဘာသံသရဏနိဿိတံ ဝါ ဟောတီ’’တိ (ပါရာ. ၃၅၃) ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ သောဠသဟိ ဥပဒ္ဒဝေဟိ. တတ္ထ စ အဗ္ဘာဃာတံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၃၅၃) နာမ ကာရဏာဃရံ. အာဃာတနံ နာမ ဓမ္မဂန္ဓိကာ. သုသာနန္တိ မဟာသုသာနံ. သံသရဏံ နာမ အနိဗ္ဗိဇ္ဈဂမနီယော ဂတပစ္စာဂတမဂ္ဂေါ.

အာဝိဇ္ဈိတုံ သက္ကုဏေယျတာယာတိ ဆိန္နတဋာဒီနမဘာဝတော အနုပရိယာယိတုံ သက္ကုဏေယျတာယ. တေန ဘိက္ခုနာတိ ကုဋိကာရကေန ဘိက္ခုနာ. ယာစိတေဟီတိ ‘‘ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော ‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သညာစိကာယ ကုဋိံ ကတ္တုကာမော အသာမိကံ အတ္တုဒ္ဒေသံ၊ သောဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃံ ကုဋိဝတ္ထုဒေသနံ ယာစာမီ’’’တိ (ပါရာ. ၃၅၁) တိက္ခတ္တုံ ယာစိတေဟိ. ဉတ္တိဒုတိယေန ကမ္မေနာတိ –

‘‘သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သညာစိကာယ ကုဋိံ ကတ္တုကာမော အသာမိကံ အတ္တုဒ္ဒေသံ၊ သော သံဃံ ကုဋိဝတ္ထုဒေသနံ ယာစတိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ကုဋိဝတ္ထုံ ဒေသေယျ. ဧသာ ဉတ္တိ. သုဏာတု မေ၊ ဘန္တေ၊ သံဃော၊ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သညာစိကာယ ကုဋိံ ကတ္တုကာမော အသာမိကံ အတ္တုဒ္ဒေသံ၊ သော သံဃံ ကုဋိဝတ္ထုဒေသနံ ယာစတိ. သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ကုဋိဝတ္ထုံ ဒေသေတိ၊ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ကုဋိဝတ္ထုဿ ဒေသနာ၊ သော တုဏှဿ. ယဿ နက္ခမတိ၊ သော ဘာသေယျ. ဒေသိတံ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ကုဋိဝတ္ထု၊ ခမတိ သံဃဿ၊ တသ္မာ တုဏှီ၊ ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ –

ဧဝံ ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တေန ဉတ္တိဒုတိယေန ကမ္မေန. အာဠဝိကာ နာမ အာဠဝိရဋ္ဌေ ဇာတာ ဒါရကာ၊ တေ ပဗ္ဗဇိတကာလေပိ ‘‘အာဠဝိကာ’’တွေဝ ပညာယိံသု. တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ အာဠဝိကေ ဘိက္ခူ’’တိ. လေပေ ဃဋိတေတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၃၅၃) အန္တောလေပေ ဝါ အန္တောလေပေန သဒ္ဓိံ ဘိတ္တိဉ္စ ဆဒနဉ္စ ဧကာဗဒ္ဓံ ကတွာ ဃဋိတေ၊ ဗဟိလေပေ ဝါ ဗဟိလေပေန သဒ္ဓိံ ဃဋိတေ. ဒွေ စ ဒုက္ကဋာနိ သာရမ္ဘအပရိက္ကမနဝသေန. ဥဘယဝိပန္နာတိ ဥဘယေဟိ ဒေသနာပမာဏေဟိ ဝိပန္နာ ဝိရဟိတာ ဥဘယဝိပန္နာ၊ အဒေသိတဝတ္ထုကာ ပမာဏာတိက္ကန္တာတိ အတ္ထော. တသ္မိန္တိ ဒွါရဗန္ဓေ ဝါ ဝါတပါနေ ဝါ. လေပေါ န ဃဋိယတီတိ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နလေပေါ ဒွါရဗန္ဓေန ဝါ ဝါတပါနေန ဝါ သဒ္ဓိံ န ဃဋိယတိ၊ ဧကာဗဒ္ဓံ ဟုတွာ န တိဋ္ဌတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တန္တိ ဒွါရဗန္ဓံ ဝါ ဝါတပါနံ ဝါ ပရာမသတိ. ပဌမမေဝါတိ လေပကိစ္စဿ နိဋ္ဌိတတ္တာ ဒွါရဗန္ဓဝါတပါနာနံ ဌပနတော ပုဗ္ဗေယေဝ၊ လေပဿ နိဋ္ဌိတက္ခဏေယေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဘိက္ခု ကုဋိံ ကရောတိ ဒေသိတဝတ္ထုကံ ပမာဏိကံ သာရမ္ဘံ သပရိက္ကမနံ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ. ဘိက္ခု ကုဋိံ ကရောတိ ဒေသိတဝတ္ထုကံ ပမာဏိကံ အနာရမ္ဘံ အပရိက္ကမနံ၊ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (ပါရာ. ၃၅၅) ပဒဘာဇနိယံ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ကေဝလံ သာရမ္ဘာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝိပ္ပကတန္တိ အနိဋ္ဌိတံ. အညဿ ဒဒတော စာတိ အညဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ ဒဒတော စ. ဂုဟာ နာမ ဣဋ္ဌကဂုဟာ ဝါ သိလာဂုဟာ ဝါ ဒါရုဂုဟာ ဝါ ဘူမိဂုဟာ ဝါ. တိဏကုဋိ နာမ သတ္တဘူမိကောပိ ပါသာဒေါ တိဏစ္ဆဒနော ‘‘တိဏကုဋိကာ’’တိ ဝုစ္စတိ. အညဿာတိ အာစရိယဿ ဝါ ဥပဇ္ဈာယဿ ဝါ သံဃဿ ဝါ. ဝါသာဂါရံ ဌပေတွာတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၃၆၄) အတ္တနော ဝသနတ္ထာယ ဝါသာဂါရံ ဌပေတွာ. ဥပေါသထာဂါရာဒီသူတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဇန္တာဃရဘောဇနသာလာအဂ္ဂိသာလာနံ ဂဟဏံ. ဟေဋ္ဌိမပမာဏသမ္ဘဝေါတိ စတုဟတ္ထဝိတ္ထိဏ္ဏတာ. အဒေသာပေတွာ ကရောတောတိ ဝတ္ထုံ အဒေသာပေတွာ ပမာဏာတိက္ကန္တံ၊ ပမာဏယုတ္တံ ဝါ ကရောတော. ဧတ္ထ စ ဝတ္ထုနော အဒေသာပနံ အကိရိယာ. ကုဋိကရဏံ ကိရိယာ.

ကုဋိကာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.