၅. စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂေါ

၁. ရာဇာဂါရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ကီဠနစိတ္တသာလန္တိ န ရညောဝ ကီဠနစိတ္တသာလံ၊ အထ ခေါ ယေသံ ကေသဉ္စိ မနုဿာနံ ကီဠနတ္ထံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ကတသာလံ. ဧသ နယော ‘‘ကီဠနဥပဝန’’န္တိအာဒီသုပိ. ယထာဟ ‘‘ရာဇာဂါရံ နာမ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ရညော ကီဠိတုံ ရမိတုံ ကတံ ဟောတီ’’တိအာဒိကော (ပါစိ. ၉၇၉) ဝိတ္ထာရော. တတ္ထ ကီဠနဥပဝနန္တိ ကီဠနတ္ထံ အန္တောနဂရေ ကတံ အာရာမံ. ကီဠနုယျာနန္တိ တထေဝ ဗဟိနဂရေ ကတံ ဥယျာနံ.

ရာဇာဂါရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. အာသန္ဒိပရိဘုဉ္ဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အတိက္ကန္တပ္ပမာဏာတိ အဋ္ဌင်္ဂုလတော အတိက္ကန္တပ္ပမာဏပါဒကာ. ဝုတ္တောတိ ပဒဘာဇနိယံ ဝုတ္တော. ‘‘အကပ္ပိယရူပါကုလော အကပ္ပိယမဉ္စော ပလ္လင်္ကော’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. မဟာဝဂ္ဂ ၃.၂၅၄) သာရသမာသာစရိယော.

အာသန္ဒိပရိဘုဉ္ဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. သုတ္တကန္တနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဥဇ္ဇဝုဇ္ဇဝေတိ ဥဂ္ဂိရိတွာ ဥဂ္ဂိရိတွာ ဝေဌနေ. ကန္တိတသုတ္တံ ကန္တန္တိယာတိ ဒသိကသုတ္တာဒိံ သင်္ဃာဋေတွာ ကန္တန္တိယာ၊ ဒုက္ကန္တိတံ ဝါ ပဋိကန္တန္တိယာ.

သုတ္တကန္တနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ဂိဟိဝေယျာဝစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အတ္တနော ဝေယျာဝစ္စကရဿ စာတိ သစေပိ မာတာပိတရော အာဂစ္ဆန္တိ၊ ယံ ကိဉ္စိ ဗီဇနိံ ဝါ သမ္မုဉ္ဇနိဒဏ္ဍကံ ဝါ ကာရာပေတွာ ဝေယျာဝစ္စကရဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ ယံ ကိဉ္စိ ဝါ ပစိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဂိဟိဝေယျာဝစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅-၆. အဓိကရဏာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အနန္တရာယိကိနီတိ ဒသဝိဓေသု အန္တရာယေသု ဧကေနာပိ အနန္တရာယိကိနီ. ဓုရံ နိက္ခိပိတွာ ပစ္ဆာ ဝိနိစ္ဆိနန္တီ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာဝ ဝိနိစ္ဆိနာတိ.

ဆဋ္ဌံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

အဓိကရဏာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. အာဝသထစီဝရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အာပဒါသူတိ မဟဂ္ဃစီဝရံ သရီရတော မောစေတွာ သုပ္ပဋိသာမိတမ္ပိ စောရာ ဟရန္တိ၊ ဧဝရူပါသု အာပဒါသု အနိဿဇ္ဇိတွာ နိဝါသေန္တိယာ အနာပတ္တိ.

အာဝသထစီဝရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. အာဝသထဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ကဝါဋဗဒ္ဓဝိဟာရန္တိ ဒွါရဗဒ္ဓဝိဟာရံ. ဂိလာနာယာတိ ဝစီဘေဒံ ကာတုံ အသမတ္ထာယ. အာပဒါသူတိ ရဋ္ဌေ ဘိဇ္ဇန္တေ အာဝါသေ ဆဍ္ဍေတွာ ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧဝရူပါသု အာပဒါသု.

အာဝသထဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာပရိယာပုဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဟတ္ထိအာဒီသုပိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၁၀၁၅) သိပ္ပသဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော၊ တထာ အာထဗ္ဗဏာဒီသု မန္တသဒ္ဒေါ. တတ္ထ ထရူတိ ခဂ္ဂမုဋ္ဌိ. အာထဗ္ဗဏမန္တော နာမ အာထဗ္ဗဏဝေဒဝိဟိတော ပရူပဃာတကရော မန္တော. ခိလနမန္တော နာမ ဒါရုသာရခိလံ မန္တေတွာ ပထဝိယံ ပဝေသေတွာ မာရဏမန္တော. အဂဒပ္ပယောဂေါ နာမ ဝိသယောဇနံ.

တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာပရိယာပုဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာဝါစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

လေခေတိ လိခသိပ္ပေ. ဓာရဏာယ ဝါတိ ဓာရဏသတ္ထေ၊ ယသ္မိံ ဝုတ္တနယေန ပဋိပဇ္ဇန္တာ ဗဟူနိပိ ဂန္ထာနိ ဓာရေန္တိ. နာဂမဏ္ဍလာဒိကေတိ ဧတ္ထ နာဂမဏ္ဍလံ နာမ သပ္ပါနံ ပဝေသနိဝါရဏတ္ထံ မဏ္ဍလဗဒ္ဓမန္တော.

တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာဝါစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.