၁. ဥဿယဝါဒိကာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

မာနုဿယဝသေန ကောဓူဿယဝသေနာတိ ဗာဟုလ္လနယေန ဝုတ္တံ. တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘တိစိတ္တံ တိဝေဒန’’န္တိ. အဍ္ဍကရဏတ္ထာယာတိ ဧတ္ထ အဍ္ဍောတိ ဝေါဟာရိကဝိနိစ္ဆယော ဝုစ္စတိ. ယံ ပဗ္ဗဇိတာ ‘‘အဓိကရဏ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ၊ တဿ ကရဏတ္ထာယ ဝေါဟာရိကဝိနိစ္ဆယတ္ထာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝီတိက္ကမက္ခဏေယေဝါတိ ဝတ္ထုဇ္ဈာစာရက္ခဏေယေဝ၊ န တတိယာယ သမနုဘာသနာယာတိ အဓိပ္ပါယော. ဘိက္ခုနိံ သင်္ဃတော နိဿာရေတီတိ အာပန္နံ ဘိက္ခုနိံ ဘိက္ခုနိသံဃမှာ နိဿာရေတိ. ဟေတုမှိ စာယံ ကတ္တုဝေါဟာရော ‘‘နိဿာရဏဟေတုဘူတဓမ္မော ‘နိဿာရဏီယော’တိ ဝုတ္တော’’တိ ကတွာ.

ယတ္ထ ဌိတာယာတိ ဥပဿယဘိက္ခာစာရမဂ္ဂါဒီသု ယသ္မိံ ဌာနေ ဌိတာယ. တတော ပဋ္ဌာယ ဂစ္ဆန္တိယာတိ တတော ပဋ္ဌာယ ဝေါဟာရိကာနံ သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တိယာ. ဒုတိယေတိ ဒုတိယာရောစနေ. တေနာတိ ဥပါသကေန. ဧဝံ ဝုတ္တာယာတိ ‘‘မမ စ တဝ စ ကထံ တွံယေဝ အာရောစေဟီ’’တိ ဝုတ္တာယ. အညေန ကထာပေတီတိ ကပ္ပိယကာရကေန ကထာပေတိ. ယထာ ဝါ တထာ ဝါ ဟိ အာရောစိယမာနေတိ ကပ္ပိယကာရကော ဝါ ဘိက္ခုနိယာ ကထံ ပဌမံ အာရောစေတု၊ ဣတရော ဝါ အတ္တနော ကထံ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၇၉). ကပ္ပိယကာရကော ဝါ ဥဘိန္နမ္ပိ ကထံ၊ ဣတရော ဝါ ဥဘိန္နမ္ပိ ကထံ အာရောစေတူတိ ဧဝံ ယထာ တထာ အာရောစိယမာနေ. ဥဘိန္နမ္ပိ ပန ကထံ သုတွာတိ ယထာ တထာ ဝါ အာရောစိတံ ပန ဥဘိန္နမ္ပိ ကထံ သုတွာ.

အာကဍ္ဎိယမာနာ ဂစ္ဆတီတိ ဝုစ္စမာနာ ဝေါဟာရိကာနံ သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ၊ ဣမဿ ‘‘တဿာ အနာပတ္တီ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သေသေသုပိ. ရက္ခံ ယာစတီတိ ဓမ္မိကံ ရက္ခံ ယာစတိ. ဣဒါနိ ယထာ ယာစိတာ ရက္ခာ ဓမ္မိကာ ဟောတိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဥပဿယေ အညေဟိ ကတံ အနာစာရံ အနောဒိဿ အာစိက္ခန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အတီတံ အာရဗ္ဘ အတ္ထိ ဩဒိဿ အာစိက္ခနာ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၆၇၉)၊ အတ္ထိ အနောဒိဿ အာစိက္ခနာ၊ အနာဂတံ အာရဗ္ဘာပိ အတ္ထိ ဩဒိဿ အာစိက္ခနာ၊ အတ္ထိ အနောဒိဿ အာစိက္ခနာ.

ကထံ အတီတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိဿ အာစိက္ခနာ ဟောတိ? ဘိက္ခုနုပဿယေ ဂါမဒါရကာ၊ ဓုတ္တာဒယော ဝါ ယေ ကေစိ အနာစာရံ ဝါ အာစရန္တိ၊ ရုက္ခံ ဝါ ဆိန္ဒန္တိ၊ ဖလာဖလံ ဝါ ဟရန္တိ၊ ပရိက္ခာရေ ဝါ အစ္ဆိန္ဒန္တိ. ဘိက္ခုနီ ဝေါဟာရိကေ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အမှာကံ ဥပဿယေ ဣဒံ နာမ ကတ’’န္တိ ဝဒတိ. ‘‘ကေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အသုကေန စ အသုကေန စာ’’တိ အာစိက္ခတိ. ဧဝံ အတီတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိဿ အာစိက္ခနာ ဟောတိ၊ သာ န ဝဋ္ဋတိ. တဉ္စေ သုတွာ တေ ဝေါဟာရိကာ တေသံ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ၊ သဗ္ဗံ ဘိက္ခုနိယာ ဂီဝါ ဟောတိ. ‘‘ဒဏ္ဍံ ဂဏှိဿန္တီ’’တိ အဓိပ္ပါယေပိ သတိ ဂီဝါယေဝ ဟောတိ. သစေ ပန တဿ ‘‘ဒဏ္ဍံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ ပဉ္စမာသကမတ္တေ ဂဟိတေ ပါရာဇိကံ ဟောတိ.

တေဟိ ‘‘ကေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘အသုကေနာ’တိ ဝတ္တုံ အမှာကံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တုမှေယေဝ ဇာနိဿထ. ကေဝလဉှိ မယံ ရက္ခံ ယာစာမ၊ တံ နော ဒေထ၊ အဝဟဋဘဏ္ဍမ္ပိ အာဟရာပေထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဧဝံ အနောဒိဿ အာစိက္ခနာ ဟောတိ၊ သာ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ သစေပိ တေ ဝေါဟာရိကာ တေ ကာရကေ ဂဝေသိတွာ တေသံ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ၊ သဗ္ဗံ သာပတေယျမ္ပိ ဂဟိတံ၊ ဘိက္ခုနိယာ နေဝ ဂီဝါ၊ န အာပတ္တိ.

ပရိက္ခာရံ ဟရန္တေ ဒိသွာ တေသံ အနတ္ထကာမတာယ ‘‘စောရော စောရော’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ ဝုတ္တေပိ ဟိ ယံ တေသံ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ၊ သဗ္ဗံ ဘိက္ခုနိယာ ဂီဝါ ဟောတိ. အတ္တနော ဝစနကရံ ပန ‘‘ဣမိနာ မေ ပရိက္ခာရော ဂဟိတော၊ တံ အာဟရာပေဟိ၊ မာ စဿ ဒဏ္ဍံ ကရောထာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. ဒါသဒါသိဝါပိအာဒီနံ အတ္ထာယ အဍ္ဍံ ကရောန္တိ၊ အယံ အကပ္ပိယအဍ္ဍော နာမ၊ န ဝဋ္ဋတိ.

ကထံ အနာဂတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိဿ အာစိက္ခနာ ဟောတိ? ဝုတ္တနယေနေဝ ပရေဟိ အနာစာရာဒီသု ကတေသု ဘိက္ခုနီ ဝေါဟာရိကေ ဧဝံ ဝဒတိ ‘‘အမှာကံ ဥပဿယေ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကရောန္တိ၊ ရက္ခံ နော ဒေထ အာယတိံ အကရဏတ္ထာယာ’’တိ. ‘‘ကေန ဧဝံ ကတ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘အသုကေန စ အသုကေန စာ’’တိ အာစိက္ခတိ. ဧဝံ အနာဂတံ အာရဗ္ဘ ဩဒိဿ အာစိက္ခနာ ဟောတိ၊ သာပိ န ဝဋ္ဋတိ. တေသဉှိ ဒဏ္ဍေ ကတေ ပုရိမနယေနေဝ သဗ္ဗံ ဘိက္ခုနိယာ ဂီဝါ. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ.

သစေ ပန ဝေါဟာရိကာ ဘိက္ခုနုပဿယေ ဧဝရူပံ အနာစာရံ ကရောန္တာနံ ‘‘ဣမံ နာမ ဒဏ္ဍံ ကရောမာ’’တိ ဘေရိံ စရာပေတွာ အာဏာယ အတိဋ္ဌမာနေ ပရိယေသိတွာ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ၊ ဘိက္ခုနိယာ နေဝ ဂီဝါ၊ န အာပတ္တိ.

ယော စာယံ ဘိက္ခုနီနံ ဝုတ္တော၊ ဘိက္ခူနမ္ပိ ဧသေဝ နယော. ဘိက္ခုနောပိ ဟိ ဩဒိဿ အာစိက္ခနာ န ဝဋ္ဋတိ၊ ယံ တထာ အာစိက္ခိတေ တေသံ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ ဂီဝါ ဟောတိ. ဝုတ္တနယေနေဝ ဒဏ္ဍံ ဂဏှာပေန္တဿ ပါရာဇိကံ. ယော ပန ‘‘ဒဏ္ဍံ ကရိဿန္တီ’’တိ ဇာနန္တောပိ အနောဒိဿ ကထေတိ၊ တေ စ ပရိယေသိတွာ ဒဏ္ဍံ ကရောန္တိယေဝ၊ န ဒေါသော. ဝိဟာရသီမာယ ရုက္ခာဒီနိ ဆိန္ဒန္တာနံ ဝါသိဖရသုအာဒီနိ ဂဟေတွာ ပါသာဏေ ကောဋ္ဋေန္တိ၊ န ဝဋ္ဋတိ. သစေ ဓာရာ ဘိဇ္ဇတိ၊ ကာရာပေတွာ ဒါတဗ္ဗာ. ဥပဓာဝိတွာ တေသံ ပရိက္ခာရေ ဂဏှန္တိ၊ တမ္ပိ န ကာတဗ္ဗံ. လဟုပရိဝတ္တဉှိ စိတ္တံ၊ ထေယျစေတနာယ ဥပ္ပန္နာယ မူလစ္ဆေဇ္ဇမ္ပိ ဂစ္ဆေယျ.

ဥဿယဝါဒိကာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.