အဓိကရဏသမထဝဏ္ဏနာ

ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါတိ သင်္ချာပရိစ္ဆေဒေါ. အဓိကရီယန္တိ ဧတ္ထာတိ အဓိကရဏာနိ. ကေ အဓိကရီယန္တိ? သမထာ. ကထံ အဓိကရီယန္တိ? သမနဝသေန. တသ္မာ တေ တေသံ သမနဝသေန ပဝတ္တန္တီတိ အာဟ ‘‘အဓိကရဏာနိ သမေန္တီ’’တိအာဒိ. ဥပ္ပန္နာနံ ဥပ္ပန္နာနန္တိ ဥဋ္ဌိတာနံ ဥဋ္ဌိတာနံ. ကိဉ္စာပိ အဓိကရဏဋ္ဌေန ဧကဝိဓံ၊ တထာပိ ဝတ္ထုဝသေန နာနာ ဟောတီတိ ‘‘အဓိကရဏာန’’န္တိ ဗဟုဝစနံ ကတံ. ဣဒါနိ တဿ နာနာတ္တံ ဒဿေတွာ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏ’’န္တိအာဒိမာဟ. ဝိဝါဒေါယေဝ အဓိကရဏံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ. ဧသ နယော သေသေသုပိ. သမထတ္ထန္တိ သမနတ္ထံ.

အဓိကရဏဿ သမ္မုခါ ဝိနယနတော သမ္မုခါဝိနယော. ဒဗ္ဗမလ္လပုတ္တတ္ထေရသဒိသဿ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ ခီဏာသဝဿေဝ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော သတိဝိနယော. သမ္မူဠှဿ ဂဂ္ဂဘိက္ခုသဒိသဿ ဥမ္မတ္တကဿ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော အမူဠှဝိနယော. ပဋိညာတေန ကရဏဘူတေန ကရဏံ ပဋိညာတကရဏံ. အထ ဝါ ပဋိညာတေ အာပန္နဘာဝါဒိကေ ကရဏံ ကိရိယာ၊ ‘‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’’တိ ပရိဝါသဒါနာဒိဝသေန စ ပဝတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပဋိညာတကရဏံ. ယဿာ ကိရိယာယ ဓမ္မဝါဒိနော ဗဟုတရာ၊ ဧသာ ယေဘုယျသိကာ နာမ. ယော ပါပုဿန္နတာယ ပါပိယော၊ ပုဂ္ဂလော၊ တဿ ဥပဝါဠဘိက္ခုသဒိသဿ ကတ္တဗ္ဗတော တဿပါပိယသိကာ၊ အလုတ္တသမာသောယံ. တိဏဝတ္ထာရကသဒိသတ္တာ တိဏဝတ္ထာရကော. ယထာ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၁၂) ဟိ ဂူထံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ဃဋ္ဋိယမာနံ ဒုဂ္ဂန္ဓတာယ ဗာဓတိ၊ တိဏေဟိ အဝတ္ထရိတွာ သုပ္ပဋိစ္ဆာဒိတဿ ပနဿ ဂန္ဓော န ဗာဓတိ၊ ဧဝမေဝ ယံ အဓိကရဏံ မူလာနုမူလံ ဂန္တွာ ဝူပသမိယမာနံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တတိ၊ တံ ဣမိနာ ကမ္မေန ဝူပသန္တံ ဂူထံ ဝိယ တိဏဝတ္ထာရကေန ပဋိစ္ဆန္နံ သုဝူပသန္တံ ဟောတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တိဏဝတ္ထာရကသဒိသတ္တာ တိဏဝတ္ထာရကော’’တိ.

တတြာတိ တေသု သတ္တသု အဓိကရဏသမထေသု. ‘‘အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟီ’’တိ လက္ခဏဝစနမေတံ ‘‘ယဒိ မေ ဗျာဓိကာ ဘဝေယျုံ၊ ဒါတဗ္ဗမိဒမောသဓ’’န္တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ဋီ. ၂.၃.၃၉-၄၂) ဝိယ. တသ္မာ တေသု အညတရေန ဝိဝဒန္တာ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ ဝိဝဒန္တီတိ ဝုစ္စတိ. ဝိဝါဒေါတိ ဝိပစ္စနီကဝါဒေါ. ဥပဝဒနာတိ အက္ကောသော. စောဒနာတိ အနုယောဂေါ. ဒွေတိ ထုလ္လစ္စယဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တိယော ဒွေ. စတုန္နံ ကမ္မာနံ ကရဏန္တိ စတုန္နံ ကမ္မာနံ အန္တရေ ယဿ ကဿစိ ကမ္မဿ ကရဏံ.

ဧဝံ အဓိကရဏာနိ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တေသု ဣဒံ အဓိကရဏံ ဧတ္တကေဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဥပ္ပန္နံ၊ တသ္မိံယေဝ ဝါ သမ္မတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သေသေသုပိ. တတ္ထ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဥပ္ပန္နန္တိ ‘‘ယသ္မိံ ဝိဟာရေ မယှံ ဣမိနာ ပတ္တော ဂဟိတော၊ စီဝရံ ဂဟိတ’’န္တိအာဒိနာ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၃၄၁) နယေန ပတ္တစီဝရာဒီနံ အတ္ထာယ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ. တသ္မိံယေဝ ဝါ သမ္မတီတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေယေဝ အာဝါသိကေဟိ သန္နိပတိတွာ ‘‘အလံ၊ အာဝုသော’’တိ အတ္ထပစ္စတ္ထိကေ သညာပေတွာ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယေနေဝ ဝူပသမေန္တေဟိ သမ္မတိ. သစေ ပန တံ အဓိကရဏံ နေဝါသိကာ ဝူပသမေတုံ န သက္ကောန္တိ၊ အထညော ဝိနယဓရော အာဂန္တွာ ‘‘ကိံ၊ အာဝုသော၊ ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ ဥပေါသထော ဝါ ပဝါရဏာ ဝါ ဌိတာ’’တိ ပုစ္ဆတိ၊ တေဟိ စ တသ္မိံ ကာရဏေ ကထိတေ တံ အဓိကရဏံ ခန္ဓကတော စ ပရိဝါရတော စ သုတ္တေန ဝိနိစ္ဆိနိတွာ ဝူပသမေတိ. ဧဝမ္ပိ ဧတသ္မိံယေဝ သမ္မတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အညတ္ထ ဝူပသမေတုံ ဂစ္ဆန္တာနံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝါ သမ္မတီတိ ‘‘န မယံ ဧတဿ ဝိနိစ္ဆယေ တိဋ္ဌာမ၊ နာယံ ဝိနယေ ကုသလော၊ အမုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဝိနယဓရာ ထေရာ ဝသန္တိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ဝိနိစ္ဆိနိဿာမာ’’တိ ဂစ္ဆန္တာနံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝါ ကာရဏံ သလ္လက္ခေတွာ အညမညံ သညာပေန္တေဟိ၊ အညေဟိ ဝါ တေ ဘိက္ခူ နိဇ္ဈာပေန္တေဟိ သမ္မတိ. န ဟေဝ ခေါ ပန အညမညသညတ္တိယာ ဝါ သဘာဂဘိက္ခုနိဇ္ဈာပနေန ဝါ ဝူပသန္တံ ဟောတိ၊ အပိစ ခေါ ပဋိပထံ အာဂစ္ဆန္တော ဧကော ဝိနယဓရော ဒိသွာ ‘‘ကတ္ထာဝုသော၊ ဂစ္ဆထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အမုကံ နာမ ဂါမံ ဣမိနာ နာမ ကရဏေနာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ ကိံ တတ္ထ ဂတေနာ’’တိ တတ္ထေဝ ဓမ္မေန ဝိနယေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတိ. ဧဝမ္ပိ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝူပသမ္မတိ နာမ.

ယတ္ထ ဂန္တွာ သံဃဿ နိယျာတိတံ၊ တတ္ထ သံဃေန ဝါတိ သစေ ပန ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ ကိံ တတ္ထ ဂတေနာ’’တိ ဝုစ္စမာနာပိ ‘‘မယံ တတ္ထေဝ ဂန္တွာ ဝိနိစ္ဆယံ ပါပေဿာမာ’’တိ (ပရိ. အဋ္ဌ. ၃၄၁) ဝိနယဓရဿ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ ယတ္ထ ဂန္တွာ သဘာဂဘိက္ခုသံဃဿ အဓိကရဏံ နိယျာတိတံ၊ တတ္ထ သံဃေန ‘‘အလံ၊ အာဝုသော၊ သံဃသန္နိပါတံ နာမ ဂရုက’’န္တိ တတ္ထေဝ နိသီဒိတွာ ဝိနိစ္ဆိတံ သမ္မတိ. န ဟေဝ ခေါ ပန သဘာဂဘိက္ခူနံ သညတ္တိယာ ဝူပသန္တံ ဟောတိ၊ အပိစ ခေါ သံဃံ သန္နိပါတေတွာ အာရောစိတံ သံဃမဇ္ဈေ ဝိနယဓရာ ဝူပသမေန္တိ. ဧဝမ္ပိ တတ္ထ သံဃေန ဝိနိစ္ဆိတံ သမ္မတိ နာမ.

ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မတပုဂ္ဂလေဟိ ဝါ ဝိနိစ္ဆိတန္တိ အပလောကေတွာ ဝါ ခန္ဓကေ ဝုတ္တာယ ဝါ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစာယ သမ္မတေဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ ဝိသုံ ဝါ နိသီဒိတွာ၊ တဿာယေဝ ဝါ ပရိသာယ ‘‘အညေန န ကိဉ္စိ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၃၁) သာဝေတွာ ဝိနိစ္ဆိတံ. အယန္တိ အယံ ယထာဝုတ္တာ စတုဗ္ဗိဓာ သမ္မုခတာ.

ကာရကသံဃဿာတိ ဝူပသမေတုံ သန္နိပတိတဿ ကာရကသံဃဿ. သံဃသာမဂ္ဂိဝသေန သမ္မုခီဘာဝေါတိ ‘‘ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ၊ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ၊ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ၊ သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တီ’’တိ (စူဠဝ. ၂၂၈) ဧဝံ ဝုတ္တသံဃသာမဂ္ဂိဝသေန သမ္မုခီဘာဝေါ၊ ဧတေန ယထာ တထာ ပဓာနကာရကပုဂ္ဂလာနံ သမ္မုခတာမတ္တံ သံဃသမ္မုခတာ နာမ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဘူတတာတိ တစ္ဆတာ. သစ္စပရိယာယော ဟိ ဣဓ ဓမ္မသဒ္ဒေါ ‘‘ဓမ္မဝါဒီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၉၊ ၁၉၄) ဝိယ. ဝိနေတိ ဧတေနာတိ ဝိနယော၊ တဿ တဿ အဓိကရဏဿ ဝူပသမနာယ ဘဂဝတာ ဝုတ္တဝိဓိ၊ တဿ ဝိနယဿ သမ္မုခတာ ဝိနယသမ္မုခတာ. တေနာဟ ‘‘ယထာ တံ။ပေ။ ဝိနယသမ္မုခတာ’’တိ. ယေနာတိ ယေန ပုဂ္ဂလေန. အတ္ထပစ္စတ္ထိကာနန္တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ ၃.၂၂၈) ဝိဝါဒဝတ္ထုသင်္ခါတေ အတ္ထေ ပစ္စတ္ထိကာနံ. သံဃသမ္မုခတာ ပရိဟာယတိ သမ္မတပုဂ္ဂလေဟေဝ ဝူပသမနတော.

နန္တိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ. ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတန္တိ (စူဠဝ. ၂၃၄) ‘‘န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ၊ ဂဟိတာဂဟိတံ ဇာနာတီ’’တိ ဝုတ္တေဟိ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ. ဂူဠှကဝိဝဋကသကဏ္ဏဇပ္ပကေသု တီသု သလာကဂ္ဂါဟေသူတိ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ ဘိက္ခူနံ သညတ္တိယာ တယော သလာကဂ္ဂါဟကေ ဂူဠှကံ၊ ဝိဝဋကံ၊ သကဏ္ဏဇပ္ပက’’န္တိ (စူဠဝ. ၂၃၅) သမထက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တေသု တီသု သလာကဂ္ဂါဟေသု. သလာကံ ဂါဟေတွာတိ ဓမ္မဝါဒီနဉ္စ အဓမ္မဝါဒီနဉ္စ သလာကာယော နိမိတ္တသညံ အာရောပေတွာ စီဝရဘောဂေ ကတွာ သမထက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တနယေန ဂါဟာပေတွာ. ဧဝဉှိ တတ္ထ ဝုတ္တံ –

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ သလာကာယော ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာယော ကတွာ ဧကမေကော ဘိက္ခု ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော ‘အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ၊ အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ၊ ယံ ဣစ္ဆသိ၊ တံ ဂဏှာဟီ’တိ. ဂဟိတေ ဝတ္တဗ္ဗော ‘မာ စ ကဿစိ ဒဿေဟီ’တိ. သစေ ဇာနာတိ ‘အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ’တိ၊ ‘ဒုဂ္ဂဟော’တိ ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗံ. သစေ ဇာနာတိ ‘ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ’တိ၊ ‘သုဂ္ဂဟော’တိ သာဝေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဝဋကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? သစေ ဇာနာတိ ‘ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ’တိ၊ ဝိဿဋ္ဌေနေဝ ဝိဝဋေန ဂါဟေတဗ္ဗော. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဝဋကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ.

‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကဏ္ဏဇပ္ပကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ ဧကမေကဿ ဘိက္ခုနော ဥပကဏ္ဏကေ အာရောစေတဗ္ဗံ ‘အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ၊ အယံ ဧဝဝါဒိဿ သလာကာ၊ ယံ ဣစ္ဆသိ၊ တံ ဂဏှာဟီ’တိ. ဂဟိတေ ဝတ္တဗ္ဗော ‘မာ စ ကဿစိ အာရောစေဟီ’တိ. သစေ ဇာနာတိ ‘အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ’တိ၊ ‘ဒုဂ္ဂဟော’တိ ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗံ. သစေ ဇာနာတိ ‘ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ’တိ၊ ‘သုဂ္ဂဟော’တိ သာဝေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သကဏ္ဏဇပ္ပကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတီ’’တိ.

ဧတ္ထ စ အလဇ္ဇုဿန္နာယ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၃၅) ပရိသာယ ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ကာတဗ္ဗော၊ လဇ္ဇုဿန္နာယ ဝိဝဋကော၊ ဗာလုဿန္နာယ သကဏ္ဏဇပ္ပကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဓမ္မဝါဒီနံ ယေဘုယျတာယာတိ ဓမ္မဝါဒီနံ ဧကေနပိ အဓိကတာယ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ဒွီဟိ တီဟိ.

‘‘စတူဟိ သမထေဟိ သမ္မတီ’’တိ ဣဒံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝသေန ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ပန ဒွီဟိ ဧဝ ဝူပသမနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ဝိနိစ္ဆိတန္တိ သစေ အာပတ္တိ နတ္ထိ၊ ဥဘော ခမာပေတွာ၊ အထ အတ္ထိ၊ အာပတ္တိံ ဒဿေတွာ ရောပနဝသေန ဝိနိစ္ဆိတံ. ပဋိကမ္မံ ပန အာပတ္တာဓိကရဏသမထေ ပရတော အာဂမိဿတီတိ. န သမဏသာရုပ္ပံ အဿာမဏကံ၊ သမဏေဟိ အကတ္တဗ္ဗံ၊ တသ္မိံ. အဇ္ဈာစာရေ ဝီတိက္ကမေ သတိ.

ပါရာဇိကသာမန္တေန ဝါတိ ဒုက္ကဋေန ဝါ ထုလ္လစ္စယေန ဝါ. မေထုနဓမ္မေ ဟိ ပါရာဇိကသာမန္တာ နာမ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ၊ အဒိန္နာဒါနာဒီသု ထုလ္လစ္စယံ. ပဋိစရတောတိ ပဋိစ္ဆာဒေန္တဿ. အစ္ဆိန္နမူလော ဘဝိဿတီတိ ပါရာဇိကံ အနာပန္နော ဘဝိဿတိ၊ သီလဝါ ဘဝိဿတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သမ္မာ ဝတ္တိတွာတိ ဝတ္တံ ပူရေတွာ. ဩသာရဏံ လဘိဿတီတိ ကမ္မပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ လဘိဿတိ.

တဿာတိ အာပတ္တာဓိကရဏဿ. သမ္မုခါဝိနယေနေဝ ဝူပသမော နတ္ထိ ပဋိညာယ၊ တထာရူပါယ ခန္တိယာ ဝါ ဝိနာ အဝူပသမနတော. ယာ ပန ပဋိညာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဧတ္ထာတိ အာပတ္တိဒေသနာယံ. သိယာတိ အဝဿံ. ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယာတိ ကက္ခဠဘာဝါယ စေဝ ဝါဠဘာဝါယ စ. ထုလ္လဝဇ္ဇန္တိ ပါရာဇိကဉ္စေဝ သံဃာဒိသေသဉ္စ. ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တန္တိ ဂိဟီနံ ဟီနေန ခုံသနဝမ္ဘနဓမ္မိကပ္ပဋိဿဝေသု အာပန္နံ အာပတ္တိံ.

ယထာနုရူပန္တိ ‘‘ဒွီဟိ သမထေဟိ၊ တီဟိ၊ စတူဟိ၊ ဧကေနာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တနယေနေဝ ယထာနုရူပံ. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သမထာဓိကာရေ. ဝိနိစ္ဆယနယောတိ ဝိနိစ္ဆယနယမတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဝိတ္ထာရော ပနာ’’တိအာဒိ. အဿာတိ ဝိတ္ထာရဿ. သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တောတိ သမန္တပါသာဒိကာယ နာမ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တော. တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော.

ဧတ္တကန္တိ ဧတံပရမံ၊ န ဣတော ဘိယျော.

အဓိကရဏသမထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဣတိ ကင်္ခါဝိတရဏိယာ ပါတိမောက္ခဝဏ္ဏနာယ

ဝိနယတ္ထမဉ္ဇူသာယံ လီနတ္ထပ္ပကာသနိယံ

ဘိက္ခုပါတိမောက္ခဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ