ပါစိတ္တိယကဏ္ဍံ

၁. ပဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

ပဌမေ ဟရိတပတ္တဝဏ္ဏော ဟရိတကော. စာပလသုဏံ အမိဉ္ဇကော. အင်္ကုရမတ္တမေဝ ဟိ တဿ ဟောတိ. ပလဏ္ဍုကာဒယော သဘာဝေနေဝ ဝဋ္ဋန္တိ. သူပသမ္ပာကာဒီ ဝိနာပိ အန္တမသော ယာဂုဘတ္တေပိ ပက္ခိပိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ လိခိတံ၊ ‘‘ဘိက္ခုနိယာပိ ဂိလာနာယ ပုရေဘတ္တမေဝ လသုဏံ ကပ္ပတိ၊ န အဂိလာနာယာ’’တိ အဘယဂိရီနံ ဥဂ္ဂဟောတိ.

ဒုတိယေ အာဗာဓပစ္စယာ ဘိက္ခုနိသံဃံ အာပုစ္ဆိတွာ သံဟရာပေတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဘိက္ခုဿ ဧတ္ထ စ လသုဏေ စ ဒုက္ကဋံ.

သတ္တမေ ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒ္ဓါနမဂ္ဂသိက္ခာပဒသဒိသာနီ’’တိ ပါဌော.

နဝမေ ကုဋ္ဋော နာမ ဃရကုဋ္ဋော. ပါကာရော နာမ ပရိက္ခေပပါကာရော.

ဆဍ္ဍိတခေတ္တေတိ ပုရာဏခေတ္တေ. သံဃသန္တကေ ဘိက္ခုဿ ဆဍ္ဍေတုံ ဝဋ္ဋတိ သံဃပရိယာပန္နတ္တာ. ဘိက္ခုနီနမ္ပိ သံဃသန္တကေ ဘိက္ခုသံဃသန္တကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝဋ္ဋတိ. ဧဝံ သန္တေပိ သာရုပ္ပဝသေန ကာတဗ္ဗန္တိ လိခိတံ.

ဒသမေ ‘‘သယံ တာနိ ဝတ္ထူနိ ကရောန္တိယာ’’တိအာဒိ ဣဓ သိက္ခာပဒေ နတ္ထိ. ကသ္မာ? ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနတ္တာ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ စေ? သုတ္တာနုလောမမဟာပဒေသတော. ယဒိ နစ္စာဒီနိ ပဿိတုံ ဝါ သုဏိတုံ ဝါ န လဘတိ၊ ပဂေဝ အတ္တနာ ကာတုန္တိ နယတော လဗ္ဘမာနတ္တာ ဝုတ္တံ. ဣတရထာ မဟာပဒေသာ နိရတ္ထကာ သိယုံ. ‘‘ဧဝံ အညတ္ထပိ နယော နေတဗ္ဗော. သမုဋ္ဌာနမ္ပိ ဣဓ ဝုတ္တမေဝ အဂ္ဂဟေတွာ ဆသမုဋ္ဌာနဝသေန ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ အာစရိယာ. ဣဓ ဝုတ္တံ သမုဋ္ဌာနံ နာမ မူလဘူတဿ အန္တရာ ဝုတ္တာပတ္တိယာ၊ တသ္မာ ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနမေဝါတိ အပရေ. အာရာမေ ဌတွာတိ န ကေဝလံ ဌတွာ၊ တတော ဂန္တွာ ပန သဗ္ဗိရိယာပထေဟိပိ လဘတိ. အာရာမေ ဌိတာတိ ပန အာရာမပရိယာပန္နာတိ အတ္ထော. ဣတရထာ နိသိန္နာပိ န လဘေယျာတိ.

ပဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

ပဉ္စမေ ဥပစာရော ဒွါဒသဟတ္ထော. ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကထိနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယ’’န္တိ ပါဌော.

သတ္တမေ ဓုဝပညတ္တေတိ ဘိက္ခုနီနံ အတ္ထာယ. ကုလာနီတိ ကုလဃရာနိ.

ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. တတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

စတုတ္ထေ သင်္ဃာဋိအာဒိဝသေန အဓိဋ္ဌိတာနံ သင်္ဃာဋိစာရံ.

ပဉ္စမေ ‘‘ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယ’’န္တိ ပါဌော.

ဆဋ္ဌေ အညသ္မိံ ပရိက္ခာရေ ဒုက္ကဋန္တိ ထာလကာဒီနံ ဝါ သပ္ပိတေလာဒီနံ ဝါ အညတရသ္မိံ.

တတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. စတုတ္ထဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

ဆဋ္ဌေ သံသဋ္ဌဝိဟာရသိက္ခာပဒေ ‘‘သေသမေတ္ထ ပဌမအရိဋ္ဌသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တဝိနိစ္ဆယသဒိသမေဝါ’’တိ ပါဌော.

စတုတ္ထဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ပဉ္စမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

‘‘စိတ္တာဂါရံ နာမ ယတ္ထ ကတ္ထစိ မနုဿာနံ ကီဠိတုံ ရမိတုံ ကတံ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ. ၉၇၉) ပါဠိယံ ဝုတ္တတ္တာ စိတ္တာဂါရာဒီနိ သဗ္ဗေသံ အတ္ထာယ ကတာနိ၊ န ရညော ဧဝ.

သတ္တမေ ဧတေန နိဿဇ္ဇိတုံ ကပ္ပိယံ ဝုတ္တံ. ‘‘နိဿဇ္ဇိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ (ပါစိ. ၁၀၀၇) ပါဠိ စ အတ္ထိ. ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကထိနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယ’’န္တိ ပါဌော. အဋ္ဌမေပိ ဧသောဝ ပါဌော.

ပဉ္စမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဆဋ္ဌဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

ဒသမေ ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကထိနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယ’’န္တိ ပါဌော.

ဆဋ္ဌဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. အဋ္ဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

ပဌမဒုတိယတတိယေသု ‘‘ဂိဟိဂတာ’’တိ ဝါ ‘‘ကုမာရိဘူတာ’’တိ ဝါ န ဝတ္တဗ္ဗာ. ဝဒန္တိ စေ၊ ကမ္မံ ကုပ္ပတိ.

ဧကာဒသမေ ဆန္ဒံ အဝိဿဇ္ဇေတွာတိ ‘‘ယထာသုခ’’န္တိ အဝတွာ. ဧတ္ထ ပန အယံ ဝိနိစ္ဆယော – ‘‘ပါရိဝါသိကဆန္ဒဒါနေနာ’’တိ ဣဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ ‘‘ဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယာ’’တိ (ပါစိ. ၁၁၆၈) ပဒဘာဇနံ ဝုတ္တံ. ဧတဿ ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ ‘‘ဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယာတိ ဆန္ဒံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ကာယေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဆန္ဒဝိဿဇ္ဇနမတ္တေန ဝါ ဝုဋ္ဌိတာယာ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၁၁၆၇) ဝုတ္တံ. ဣဓ ဆန္ဒဿ ပန အဝိဿဋ္ဌတ္တာ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ ဆန္ဒံ အဝိဿဇ္ဇေတွာဝ ဒွါဒသဟတ္ထပါသေ ဝိဟရိတွာ ပုန သန္နိပါတကရဏဉ္စ ဝဋ္ဋတီတိ လိခိတံ.

အဋ္ဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. နဝမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

တတိယေ ‘‘သေသံ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ဣဒံ ပန အကုသလစိတ္တ’’န္တိ ပါဌော.

စတုတ္ထေ ဝုတ္တနယေနာတိ တတိယေ ဝုတ္တနယေန.

ဧကာဒသမေ ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကထိနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယ’’န္တိ ပါဌော.

ဒွါဒသမေ ‘‘သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဒသောဓမ္မသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယ’’န္တိ ပါဌော.

တေရသမေ ‘‘သံကစ္စိကံ နာမ အဓက္ခကံ ဥဗ္ဘနာဘိ၊ တဿာ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထာယာ’’တိ (ပါစိ. ၁၂၂၆) ပါဠိယံ ဝုတ္တတ္တာ ဣဓာပိ ‘‘အဓက္ခကဥဗ္ဘနာဘိသင်္ခါတဿ သရီရဿ ပဋိစ္ဆာဒနတ္ထ’’န္တိ ပါဌော. အပရိက္ခေပေ အာပတ္တိပရိစ္ဆေဒံ သမန္တပါသာဒိကဝသေန အဂ္ဂဟေတွာ ဣဓ ဝုတ္တနယေန ဂဟေတဗ္ဗန္တိ လိခိတံ.

နဝမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သုဒ္ဓပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သမုဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာ

သမုဋ္ဌာနာနံ ဝိနိစ္ဆယေ ပန ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇာဒီနိ ‘‘အစိတ္တကာနိ လောကဝဇ္ဇာနီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘နစ္စ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဂန္ဓ’’န္တိ ဝါ အဇာနိတွာပိ ဒဿနေန၊ ဝိလိမ္ပနေန ဝါ အာပဇ္ဇနတော ဝတ္ထုအဇာနနစိတ္တေန အစိတ္တကာနိ. ‘‘နစ္စ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဂန္ဓ’’န္တိ ဝါ ဇာနိတွာ ပဿန္တိယာ၊ ဝိလိမ္ပန္တိယာ ဝါ အကုသလတ္တာ ဧဝ လောကဝဇ္ဇာနိ. စောရိဝုဋ္ဌာပနာဒီနိ ‘‘စောရီ’’တိအာဒိနာ ဝတ္ထုံ ဇာနိတွာ ကရဏေယေဝ အာပဇ္ဇနတ္တာ သစိတ္တကာနိ. ဥပသမ္ပဒါဒီနံ ဧကန္တာကုသလစိတ္တေနေဝ အကတ္တဗ္ဗတ္တာ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာနိ. ‘‘ဣဓ သစိတ္တကာစိတ္တကတာ ပဏ္ဏတ္တိဇာနနာဇာနနတာယ အဂ္ဂဟေတွာ ဝတ္ထုဇာနနာဇာနနတာယ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ လိခိတံ. အဓိပ္ပေတတ္တာ သင်္ခေပတော ဒဿနာဘာဝါ –

အစိတ္တကတ္တံ ဒွိဓာ မတံ၊ ဝတ္ထုပဏ္ဏတ္တိအညာဏာ၊

ဝုတ္တံ ဉာဏံ ဒွိဓာ ဣဓ၊ သကနာမေန အညာတံ.

ပရနာမဉ္စ ဇာနနံ၊ ဝတ္ထုဿေကံ ဗလက္ကာရေ၊

ဧကဓာ သမစာရိကေ၊ တသ္မိံ တပ္ပဋိဗန္ဓောတိ.

ပရနာမေန ဇာနနံ၊ ဒွိဓာ မုတ္တာဒိကေ ဧကံ၊

ဧကံ လောမာဒိကေ မတန္တိ၊ အယံ ဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော.

သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနံ၊ အနုတ္တာနတ္ထေ ဝုတ္တဝိနိစ္ဆယတ္တာ န ဥဒ္ဓဋန္တိ၊

သမုဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဘိက္ခုနီပါတိမောက္ခဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကင်္ခါဝိတရဏီပုရာဏဋီကာ နိဋ္ဌိတာ.

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ