၈. ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အဋ္ဌမေ ဒုဋ္ဌော ဒေါသောတိ ဒူသိတော စေဝ ဒူသကော စ. ဥပ္ပန္နေ ဟိ ဒေါသေ ပုဂ္ဂလော တေန ဒေါသေန ဒူသိတော ဟောတိ၊ ပကတိဘာဝံ ဇဟာပိတော၊ တသ္မာ ‘‘ဒုဋ္ဌော’’တိ ဝုစ္စတိ. ပရဉ္စ ဒူသေတိ ဝိနာသေတိ၊ တသ္မာ ‘‘ဒေါသော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣတိ ‘‘ဒုဋ္ဌော ဒေါသော’’တိ ဧကဿေဝေတံ ပုဂ္ဂလဿ အာကာရနာနတ္တေန နိဒဿနံ. အပ္ပတီတောတိ နပ္ပတီတော၊ ပီတိသုခါဒီဟိ ဝိဝဇ္ဇိတော၊ န အဘိသဋောတိ အတ္ထော. အမူလကေနာတိ ယံ စောဒကေန စုဒိတကမှိ ပုဂ္ဂလေ အဒိဋ္ဌံ အဿုတံ အပရိသင်္ကိတံ၊ ဣဒံ ဧတေသံ ဒဿနသဝနပရိသင်္ကာသင်္ခါတာနံ မူလာနံ အဘာဝတော အမူလကံ နာမ. တံ ပန သော အာပန္နော ဝါ ဟောတု၊ အနာပန္နော ဝါ၊ ဧတံ ဣဓ အပ္ပမာဏံ. ဧတ္ထ စ အဒိဋ္ဌံ နာမ အတ္တနော ပသာဒစက္ခုနာ ဝါ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဝါ အဒိဋ္ဌံ၊ အဿုတံ နာမ တထေဝ ကေနစိ ဝုစ္စမာနံ န သုတံ၊ အပရိသင်္ကိတံ နာမ အတ္တနော ဝါ ပရဿ ဝါ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝသေန စေတသာ အပရိသင်္ကိတံ၊ ဣတိ ဧဝရူပေန အမူလကေန. ပါရာဇိကေနာတိ ဘိက္ခုနော အနုရူပေသု ဧကူနဝီသတိယာ အညတရေန၊ ပဒဘာဇနေ (ပါရာ. ၃၈၆) ပန ပါရာဇိကုဒ္ဒေသေ အာဂတာနေဝ ဂဟေတွာ ‘‘စတုန္နံ အညတရေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. အနုဒ္ဓံသေယျာတိ ဓံသေယျ ဝိဒ္ဓံသေယျ ပဓံသေယျ အဘိဘဝေယျ. တံ ပန အနုဒ္ဓံသနံ ယသ္မာ အတ္တနာ စောဒေန္တောပိ ပရေန စောဒါပေန္တောပိ ကရောတိ၊ တသ္မာဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘စောဒေတိ ဝါ စောဒါပေတိ ဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဝတ္ထုသန္ဒဿနာ အာပတ္တိသန္ဒဿနာ သံဝါသပ္ပဋိက္ခေပေါ သာမီစိပ္ပဋိက္ခေပေါတိ သင်္ခေပတော စတဿော စောဒနာ. တာသု ဝတ္ထုသန္ဒဿနာ နာမ ‘‘တွံ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝီ’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တာ. အာပတ္တိသန္ဒဿနာ နာမ ‘‘တွံ မေထုနဓမ္မာပတ္တိံ အာပန္နော’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တာ. သံဝါသပ္ပဋိက္ခေပေါ နာမ ‘‘နတ္ထိ တယာ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထော ဝါ ပဝါရဏာ ဝါ သံဃကမ္မံ ဝါ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တော. ဧတ္တာဝတာ ပန သီသံ န ဧတိ၊ ‘‘အဿမဏောသီ’’တိအာဒီဟိ ဝစနေဟိ သဒ္ဓိံ ဃဋိတေယေဝ သီသံ ဧတိ. သာမီစိပ္ပဋိက္ခေပေါ နာမ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနအဉ္ဇလိကမ္မသာမီစိကမ္မဗီဇနိကမ္မာဒီနံ အကရဏံ၊ တံ ပဋိပါတိယာ ဝန္ဒနာဒီနိ ကရောတော ဧကဿ အကတွာ သေသာနံ ကရဏကာလေ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧတ္တာဝတာ စ စောဒနာ နာမ ဟောတိ၊ အာပတ္တိ ပန သီသံ န ဧတိ. ‘‘ကသ္မာ မမ ဝန္ဒနာဒီနိ န ကရောသီ’’တိ ပုစ္ဆိတေ ပန ‘‘အဿမဏောသီ’’တိအာဒိဝစနေဟိ သဒ္ဓိံ ဃဋိတေယေဝ သီသံ ဧတိ၊ တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ သမီပေ ဌတွာ ‘‘တွံ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝီ’’တိ ဝါ ‘‘အဿမဏောသီ’’တိ ဝါ အာဒီဟိ ဝစနေဟိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ ဧဝ ဝါ ဧတမတ္ထံ ဒီပေန္တော သယံ ဝါ စောဒေတိ၊ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတေသု ဝါ အညတရေန စောဒါပေတိ၊ အယံ အနုဒ္ဓံသေတိ နာမ. အပ္ပေဝ နာမ နံ ဣမမှာ ဗြဟ္မစရိယာ စာဝေယျန္တိ အပိ ဧဝ နာမ နံ ပုဂ္ဂလံ ဣမမှာ သေဋ္ဌစရိယာ အပနေယျံ. ‘‘သာဓု ဝတဿ သစာဟံ ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဣမမှာ ဗြဟ္မစရိယာ စာဝေယျ’’န္တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန အနုဒ္ဓံသေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတေန ဧကံ စာဝနာဓိပ္ပါယံ ဂဟေတွာ အဝသေသာ အက္ကောသာဓိပ္ပါယော ကမ္မာဓိပ္ပါယော ဝုဋ္ဌာနာဓိပ္ပါယော ဥပေါသထဋ္ဌပနာဓိပ္ပါယော ပဝါရဏဋ္ဌပနာဓိပ္ပါယော အနုဝိဇ္ဇနာဓိပ္ပါယော ဓမ္မကထာဓိပ္ပါယောတိ သတ္တ အဓိပ္ပါယာ ပဋိက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ. တတော အပရေန သမယေနာတိ ယသ္မိံ သမယေ အနုဒ္ဓံသိတော ဟောတိ၊ တတော အညသ္မိံ သမယေ. သမနုဂ္ဂါဟီယမာနော ဝါတိ အနုဝိဇ္ဇကေန ကိံ တေ ဒိဋ္ဌန္တိအာဒိနာ နယေန အနုဝိဇ္ဇိယမာနော ဥပပရိက္ခိယမာနော. အသမနုဂ္ဂါဟီယမာနော ဝါတိ ဒိဋ္ဌာဒီသု ကေနစိ ဝတ္ထုနာဝါ အနုဝိဇ္ဇကာဒီသု ယေန ကေနစိ ပုဂ္ဂလေန ဝါ အဝုစ္စမာနော. ဣမေသံ ပန ပဒါနံ ပရတော ‘‘ဘိက္ခု စ ဒေါသံ ပတိဋ္ဌာတီ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော. ဣဒဉှိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဧဝံ သမနုဂ္ဂါဟီယမာနော ဝါ အသမနုဂ္ဂါဟီယမာနော ဝါ ဘိက္ခု စ ဒေါသံ ပတိဋ္ဌာတိ ပဋိစ္စ တိဋ္ဌတိ ပဋိဇာနာတိ၊ သံဃာဒိသေသောတိ. ဣဒဉ္စ အမူလကဘာဝဿ ပါကဋကာလဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အာပတ္တိံ ပန အနုဒ္ဓံသိတက္ခဏေယေဝ အာပဇ္ဇတိ. အမူလကဉ္စေဝ တံ အဓိကရဏံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ပန ဒိဋ္ဌမူလာဒီနံ အဘာဝေန အမူလကံ၊ သမထေဟိ အဓိကရဏီယဘာဝေန အဓိကရဏံ. ယဉှိ အဓိကိစ္စ အာရဗ္ဘ ပဋိစ္စ သန္ဓာယ သမထာ ပဝတ္တန္တိ၊ တံ အဓိကရဏံ. ဣဓ ပန ပါရာဇိကသင်္ခါတံ အာပတ္တာဓိကရဏမေဝ အဓိပ္ပေတံ. ယဒိ ဟိ တံ အဓိကရဏံ ဒိဋ္ဌာဒီဟိ မူလေဟိ အမူလကဉ္စေဝ ဟောတိ၊ အယံ စောဒေတုံ အာဂတော ဘိက္ခု စ ဒေါသံ ပတိဋ္ဌာတိ ပဋိစ္စ တိဋ္ဌတိ၊ ‘‘တုစ္ဆကံ မယာ ဘဏိတ’’န္တိအာဒီနိ (ပါရာ. ၃၈၆) ဝဒန္တော ပဋိဇာနာတိ၊ တဿ ဘိက္ခုနော အနုဒ္ဓံသိတက္ခဏေယေဝ သံဃာဒိသေသောတိ၊ အယံ သိက္ခာပဒဿ ပဒါနုက္ကမေန အတ္ထော.

ရာဇဂဟေ မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အမူလကေန ပါရာဇိကေန အနုဒ္ဓံသနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ သာဏတ္တိကံ၊ ကတူပသမ္ပဒံ သုဒ္ဓံ ဝါ အသုဒ္ဓံ ဝါ ပုဂ္ဂလံ ယေန ပါရာဇိကေန စောဒေတိ၊ တံ ‘‘အယံ အနဇ္ဈာပန္နော’’တိ ဉတွာ စာဝနာဓိပ္ပါယေန ‘‘ကရောတု မေ အာယသ္မာ ဩကာသံ၊ အဟံ တံ ဝတ္တုကာမော’’တိ ဧဝံ ဩကာသံ အကာရေတွာ စောဒေန္တဿ သစေ သော တင်္ခဏေယေဝ ဇာနာတိ ‘‘မံ စောဒေတီ’’တိ၊ ဝါစာယ ဝါစာယ သံဃာဒိသေသော စေဝ ဒုက္ကဋဉ္စ. ဩကာသံ ကာရေတွာ စောဒေန္တဿ သံဃာဒိသေသောယေဝ. ဟတ္ထမုဒ္ဒါယ သမ္မုခါ စောဒေန္တဿာပိ ဧသေဝ နယော. ပရမ္မုခါ စောဒေန္တဿ ပန သီသံ န ဧတိ. အတ္တနာ သမီပေ ဌတွာ အညံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေတိ၊ သော တဿ ဝစနေန တံ စောဒေတိ၊ စောဒါပကဿေဝ ဝုတ္တနယေန အာပတ္တိယော. အထ သောပိ ‘‘မယာ ဒိဋ္ဌံ သုတံ အတ္ထီ’’တိ စောဒေတိ၊ ဒွိန္နမ္ပိ ဇာနာနံ တထေဝ အာပတ္တိယော. အက္ကောသာဓိပ္ပါယေန ပန ဩကာသံ အကာရေတွာ ဝဒန္တဿ ဝုတ္တနယေနေဝ ပါစိတ္တိယဉ္စေဝ ဒုက္ကဋဉ္စ. ဩကာသံ ကာရေတွာ ဝဒန္တဿ ပါစိတ္တိယမေဝ. ကမ္မာဓိပ္ပါယေန အသမ္မုခါ သတ္တဝိဓမ္ပိ ကမ္မံ ကရောန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝ. ဝုဋ္ဌာနာဓိပ္ပါယေန ‘‘တွံ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ ပဋိကရောဟီ’’တိ ဝဒန္တဿ၊ ဥပေါသထံ ဝါ ပဝါရဏံ ဝါ ဌပေန္တဿ စ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထိ၊ ဌပနက္ခေတ္တံ ပန ဇာနိတဗ္ဗံ၊ အနုဝိဇ္ဇကဿာပိ ဩသဋေ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အတ္ထေတံ တဝါ’’တိ အနုဝိဇ္ဇနာဓိပ္ပါယေန ဝဒန္တဿ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထိ၊ ဓမ္မကထိကဿာပိ ‘‘ယော ဣဒဉ္စ ဣဒဉ္စ ကရောတိ၊ အယံ အဿမဏော’’တိအာဒိနာ နယေန အနောဒိသကံ ဓမ္မံ ကထေန္တဿ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထိ. သစေ ပန ဩဒိဿ နိယမေတွာ ‘‘အသုကော စ အသုကော စ အဿမဏော အနုပါသကော’’တိ ကထေတိ၊ အာသနတော ဩရုယှ အာပတ္တိံ ဒေသေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ. ဥမ္မတ္တကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ၊ သီလဝိပတ္တိ၊ ယံ စောဒေတိ ဝါ စောဒါပေတိ ဝါ၊ တဿ ‘‘ဥပသမ္ပန္နော’’တိ သင်္ချုပဂမနံ၊ တသ္မိံ သုဒ္ဓသညိတာ၊ ယေန ပါရာဇိကေန စောဒေတိ၊ တဿ ဒိဋ္ဌာဒိဝသေန အမူလကတာ၊ စာဝနာဓိပ္ပါယေန သမ္မုခါစောဒနာ၊ တဿ တင်္ခဏဝိဇာနနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ အဒိန္နာဒါနသဒိသာနိ. ဝေဒနာ ပနေတ္ထ ဒုက္ခာယေဝါတိ.

ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.