၇၅. ဥဒကေဥစ္စာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဧကူနဝီသတိမေ န ဥဒကေတိ ဧတံ ပရိဘောဂဥဒကမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဝစ္စကုဋိသမုဒ္ဒါဒိဥဒကေသု ပန အပရိဘောဂေသု အနာပတ္တိ. ဒေဝေ ဝဿန္တေ သမန္တတော ဥဒကောဃေ ဇာတေ အနုဒကဋ္ဌာနံ အလဘန္တေန ဥဒကေ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဓာပိ ‘‘ထလေ ကတော ဥဒကံ ဩတ္ထရတီ’’တိ (ပါစိ. ၆၅၄) ဣဒံ အနာပတ္တိယံ အဓိကံ၊ သေသံ သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု ဥတ္တာနမေဝ.

သမုဋ္ဌာနာဒိဒီပနတ္ထာယ ပနေတ္ထ ဣဒံ ပကိဏ္ဏကံ – ဥဇ္ဇဂ္ဃိကဥစ္စာသဒ္ဒပ္ပဋိသံယုတ္တာနိ စတ္တာရိ၊ သကဗဠေန မုခေန ဗျာဟရဏံ ဧကံ၊ ဆမာနီစာသနနိသိန္နဌိတပစ္ဆတောဂမနဥပ္ပထဂမနပ္ပဋိသံယုတ္တာနိ ပဉ္စာတိ ဣမာနိ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ သမနုဘာသနသမုဋ္ဌာနာနိ၊ ဧကေကမေတ္ထ ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒုက္ခဝေဒနံ. သူပေါဒနဝိညတ္တိသိက္ခာပဒံ ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ၊ ကိရိယံ၊ သညာဝိမောက္ခံ၊ သစိတ္တကံ၊ လောကဝဇ္ဇံ၊ ကာယကမ္မံ၊ ဝစီကမ္မံ၊ အကုသလစိတ္တံ၊ ဒုက္ခဝေဒနံ. ဆတ္တပါဏိဒဏ္ဍပါဏိသတ္ထပါဏိအာဝုဓပါဏိပါဒုကာဥပါဟနယာနသယနပလ္လတ္ထိကဝေဌိတဩဂုဏ္ဌိတနာမကာနိ ဧကာဒသ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနာနိ၊ ကိရိယာကိရိယာနိ၊ သညာဝိမောက္ခာနိ၊ သစိတ္တကာနိ၊ လောကဝဇ္ဇာနိ၊ ဝစီကမ္မာနိ၊ အကုသလစိတ္တာနိ၊ ဒုက္ခဝေဒနာနိ. သေသာနိ တေပဏ္ဏာသ ပဌမပါရာဇိကသမဥဋ္ဌာနာဒိဘေဒါနီတိ.

ဧကူနဝီသတိဓမ္မဒေသနာပဋိသံယုတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကင်္ခါဝိတရဏိယာ ပါတိမောက္ခဝဏ္ဏနာယ

သေခိယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အဓိကရဏသမထဝဏ္ဏနာ

အဓိကရဏသမထေသု သတ္တာတိ တေသံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. အဓိကရဏာနိ သမေန္တိ ဝူပသမေန္တီတိ အဓိကရဏသမထာ. ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆန္တီတိ အာပတ္တာဓိကရဏသင်္ခါတာသု စ အဝသေသာဓိကရဏတ္တယပစ္စယာသု စ အာပတ္တီသု ပရိသုဒ္ဓဘာဝံ ပုစ္ဆနတ္ထံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗတံ အာဂစ္ဆန္တိ. ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နာနန္တိ ဥပ္ပန္နာနံ ဥပ္ပန္နာနံ. အဓိကရဏာနန္တိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ အနုဝါဒါဓိကရဏံ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကိစ္စာဓိကရဏန္တိ ဣမေသံ စတုန္နံ. သမထာယ ဝူပသမာယာတိ သမနတ္ထဉ္စေဝ ဝူပသမနတ္ထဉ္စ သမ္မုခါဝိနယော ဒါတဗ္ဗော။ပေ။ တိဏဝတ္ထာရကောတိ ဣမေ သတ္တ သမထာ ဒါတဗ္ဗာ. တတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော – အဓိကရဏေသု တာဝ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝါ၊ ‘‘အဓမ္မော’’တိ ဝါ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ ဝိဝဒန္တာနံ ဘိက္ခူနံ ယော ဝိဝါဒေါ၊ ဣဒံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ နာမ. သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ အာစာရဒိဋ္ဌိအာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ အနုဝဒန္တာနံ ယော အနုဝါဒေါ ဥပဝဒနာ စေဝ စောဒနာ စ၊ ဣဒံ အနုဝါဒါဓိကရဏံ နာမ. မာတိကာယ အာဂတာ ပဉ္စ၊ ဝိဘင်္ဂေ ဒွေတိ သတ္တပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ အာပတ္တာဓိကရဏံ၊ နာမ. ယံ သံဃဿ အပလောကနာဒီနံ စတုန္နံ ကမ္မာနံ ကရဏံ၊ ဣဒံ ကိစ္စာဓိကရဏံ နာမ.

တတ္ထ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ (စူဠဝ. ၂၂၈) ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ သမ္မုခါဝိနယေန စ ယေဘုယျသိကာယ စ၊ သမ္မုခါဝိနယေနေဝ သမ္မမာနံ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဥပ္ပန္နံ၊ တသ္မိံယေဝ ဝါ၊ အညတ္ထ ဝူပသမေတုံ ဂစ္ဆန္တာနံ အန္တရာမဂ္ဂေ ဝါ၊ ယတ္ထ ဂန္တွာ သံဃဿ နိယျာတိတံ၊ တတ္ထ သံဃေန ဝါ ဝူပသမေတုံ အသက္ကောန္တေ တတ္ထေဝ ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မတပုဂ္ဂလေဟိ ဝါ ဝိနိစ္ဆိတံ သမ္မတိ၊ ဧဝံ သမ္မမာနေ စ ပန တသ္မိံ ယာ သံဃသမ္မုခတာ ဓမ္မသမ္မုခတာ ဝိနယသမ္မုခတာ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ အယံ သမ္မုခါဝိနယော နာမ. တတ္ထ စ ကာရကသံဃဿ သံဃသာမဂ္ဂိဝသေန သမ္မုခီဘာဝေါ သံဃသမ္မုခတာ၊ သမေတဗ္ဗဿ ဝတ္ထုနော ဘူတတာ ဓမ္မသမ္မုခတာ၊ ယထာ တံ သမေတဗ္ဗံ၊ တထေဝဿ သမနံ ဝိနယသမ္မုခတာ၊ ယော စ ဝိဝဒတိ၊ ယေန စ ဝိဝဒတိ၊ တေသံ ဥဘိန္နံ အတ္ထပစ္စတ္ထိကာနံ သမ္မုခီဘာဝေါ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ. ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမနေ ပနေတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ ပရိဟာယတိ၊ ဧဝံ တာဝ သမ္မုခါဝိနယေနေဝ သမ္မတိ.

သစေ ပနေဝမ္ပိ န သမ္မတိ၊ အထ နံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မတာ ဘိက္ခူ ‘‘န မယံ သက္ကောမ ဝူပသမေတု’’န္တိ သံဃဿေဝ နိယျာတေန္တိ၊ တတော သံဃော ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ သလာကဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နိတွာ တေန ဂုဠှကဝိဝဋ္ဋကသကဏ္ဏဇပ္ပကေသု တီသု သလာကဂ္ဂါဟေသု အညတရဝသေန သလာကံ ဂါဟေတွာ သန္နိပတိတပရိသာယ ဓမ္မဝါဒီနံ ယေဘုယျတာယ ယထာ တေ ဓမ္မဝါဒိနော ဝဒန္တိ၊ ဧဝံ ဝူပသန္တံ အဓိကရဏံ သမ္မုခါဝိနယေန စ ယေဘုယျသိကာယ စ ဝူပသန္တံ ဟောတိ. တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော ဝုတ္တနယော ဧဝ၊ ယံ ပန ယေဘုယျသိကကမ္မဿ ကရဏံ. အယံ ယေဘုယျသိကာ နာမ၊ ဧဝံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ.

အနုဝါဒါဓိကရဏံ (စူဠဝ. ၂၃၆) စတူဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ သမ္မုခါဝိနယေန စ သတိဝိနယေန စ အမူဠှဝိနယေန စ တဿပါပိယသိကာယ စ. သမ္မုခါဝိနယေနေဝ သမ္မမာနံ ယော စ အနုဝဒတိ၊ ယဉ္စ အနုဝဒတိ၊ တေသံ ဝစနံ သုတွာ သစေ ကာစိ အာပတ္တိ နတ္ထိ၊ ဥဘော ခမာပေတွာ၊ သစေ အတ္ထိ၊ ‘‘အယံ နာမေတ္ထ အာပတ္တီ’’တိ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆိတံ ဝူပသမ္မတိ၊ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယလက္ခဏံ ဝုတ္တနယမေဝ. ယဒါ ပန ခီဏာသဝဿ ဘိက္ခုနော အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသိတဿ သတိဝိနယံ ယာစမာနဿ သံဃော ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန သတိဝိနယံ ဒေတိ၊ တဒါ သမ္မုခါဝိနယေန စ သတိဝိနယေန စ ဝူပသန္တံ ဟောတိ၊ ဒိန္နေ ပန သတိဝိနယေ ပုန တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ကဿစိ အနုဝါဒေါ န ရုဟတိ. ယဒါ ဥမ္မတ္တကော ဘိက္ခု ဥမ္မာဒဝသေန ဂတေ အဿာမဏကေ အဇ္ဈာစာရေ ‘‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိ’’န္တိ ဘိက္ခူဟိ စောဒိယမာနော ‘‘ဥမ္မတ္တကေန မေ၊ အာဝုသော၊ ဧတံ ကတံ၊ နာဟံ တံ သရာမီ’’တိ ဘဏန္တောပိ ဘိက္ခူဟိ စောဒိယမာနောဝ ပုန အစောဒနတ္ထာယ အမူဠှဝိနယံ ယာစတိ၊ သံဃော စဿ ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ. တဒါ သမ္မုခါဝိနယေန စ အမူဠှဝိနယေန စ ဝူပသန္တံ ဟောတိ၊ ဒိန္နေ ပန အမူဠှဝိနယေ ပုန တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ကဿစိ တပ္ပစ္စယာ အနုဝါဒေါ န ရုဟတိ.

ယဒါ ပန ပါရာဇိကေန ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တေန ဝါ စောဒိယမာနဿ အညေနညံ ပဋိစရတော ပါပုဿန္နတာယ ပါပိယဿ ပုဂ္ဂလဿ ‘‘သစာယံ အစ္ဆိန္နမူလော ဘဝိဿတိ၊ သမ္မာ ဝတ္တိတွာ ဩသာရဏံ လဘိဿတိ၊ သစေ ဆိန္နမူလော၊ သယမေဝဿ နာသနာ ဘဝိဿတီ’’တိ မညမာနော သံဃော ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန တဿပါပိယသိကံ ကမ္မံ ကရောတိ၊ တဒါ သမ္မုခါဝိနယေန စ တဿပါပိယသိကာယ စ ဝူပသန္တံ ဟောတိ၊ ဧဝံ အနုဝါဒါဓိကရဏံ စတူဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ.

အာပတ္တာဓိကရဏံ (စူဠဝ. ၂၃၉) တီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စ တိဏဝတ္ထာရကေန စ. တဿ သမ္မုခါဝိနယေနေဝ ဝူပသမော နတ္ထိ၊ ယဒါ ပန ဧကဿ ဝါ ဘိက္ခုနော၊ နိဿဂ္ဂိယဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေန သံဃဂဏမဇ္ဈေသု ဝါ ဘိက္ခု လဟုကံ အာပတ္တိံ ဒေသေတိ၊ တဒါ အာပတ္တာဓိကရဏံ သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စ ဝူပသမ္မတိ. တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယေ တာဝ ယော စ ဒေသေတိ၊ ယဿ စ ဒေသေတိ၊ တေသံ သမ္မုခီဘာဝေါ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ၊ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ပုဂ္ဂလဿ စ ဂဏဿ စ ဒေသနာကာလေ သံဃသမ္မုခတာ ပရိဟာယတိ.

ယာ ပနေတ္ထ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော’’တိ စ၊ ‘‘ပဿသီ’’တိ၊ ‘‘အာမ ပဿာမီ’’တိ စ ပဋိညာ၊ တာယ ‘‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’’တိ ကရဏံ ပဋိညာတကရဏံ နာမ. သံဃာဒိသေသေ ပရိဝါသာဒိယာစနာ ပဋိညာ၊ ပရိဝါသာဒီနံ ဒါနံ ပဋိညာတကရဏံ နာမ. ဒွေပက္ခဇာတာ ပန ဘဏ္ဍနကာရကာ ဘိက္ခူ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစာရံ စရိတွာ ပုန လဇ္ဇိဓမ္မေ ဥပ္ပန္နေ ‘‘သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကရိဿာမ၊ သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္ထာယ ဝါဠတ္ထာယ သံဝတ္တေယျာ’’တိ အညမညံ အာပတ္တိယာ ကာရာပနေ ဒေါသံ ဒိသွာ ယဒါ တိဏဝတ္ထာရကကမ္မံ ကရောန္တိ၊ တဒါ အာပတ္တာဓိကရဏံ သမ္မုခါဝိနယေန စ တိဏဝတ္ထာရကေန စ သမ္မတိ. တတြ ဟိ ယတ္တကာ ဟတ္ထပါသူပဂတာ ‘‘န မေတံ ခမတီ’’တိ ဧဝံ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ အကတွာ နိဒ္ဒမ္ပိ ဩက္ကမန္တာ ဟောန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇဉ္စ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တဉ္စ သဗ္ဗာပတ္တိယော ဝုဋ္ဌဟန္တိ၊ ဧဝံ အာပတ္တာဓိကရဏံ တီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ.

ကိစ္စာဓိကရဏံ (စူဠဝ. ၂၄၂) ဧကေန သမထေန သမ္မတိ သမ္မုခါဝိနယေနေဝ. ဣတိ ဣမာနိ စတ္တာရိ အဓိကရဏာနိ ယထာနုရူပံ ဣမေဟိ သတ္တဟိ သမထေဟိ သမ္မန္တိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နာနံ အဓိကရဏာနံ သမထာယ ဝူပသမာယ သမ္မုခါဝိနယော ဒါတဗ္ဗော။ပေ။ တိဏဝတ္ထာရကော’’တိ. အယမေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယနယော၊ ဝိတ္ထာရော ပန သမထက္ခန္ဓကေ အာဂတောယေဝ၊ ဝိနိစ္ဆယောပိဿ သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တော.

တတ္ထာယသ္မန္တေ ပုစ္ဆာမိ၊ ကစ္စိတ္ထ ပရိသုဒ္ဓါတိ တေသု သတ္တသု အဓိကရဏသမထေသု ကစ္စိတ္ထ ပရိသုဒ္ဓါ၊ နတ္ထိ ဝေါ ကိဉ္စိ သမထေဟိ ဝူပသမေတဗ္ဗန္တိ ပုစ္ဆာမိ၊ ဧတေန သဗ္ဗာပတ္တီဟိ ပရိသုဒ္ဓဘာဝေါ ပုစ္ဆိတော ဟောတိ.

ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ခေါ အာယသ္မန္တော နိဒါနန္တိအာဒိ နိဂမနဝစနံ. တတ္ထ ဧတ္တကန္တိ ဧတ္တကံ သိက္ခာပဒံ. သုတ္တာဂတန္တိ သုတ္တေ ပါတိမောက္ခေ အာဂတံ. သုတ္တပရိယာပန္နန္တိ တတ္ထေဝ အန္တောဂဓံ. အနွဒ္ဓမာသံ ဥဒ္ဒေသံ အာဂစ္ဆတီတိ အဒ္ဓမာသေ အဒ္ဓမာသေ ဥပေါသထဝသေန ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗတံ အာဂစ္ဆတိ. သမဂ္ဂေဟီတိ ကာယသာမဂ္ဂိဝသေန သမဂ္ဂေဟိ. သမ္မောဒမာနေဟီတိ စိတ္တသာမဂ္ဂိဝသေန ဧကဇ္ဈာသယတာယ သုဋ္ဌု မောဒမာနေဟိ. အဝိဝဒမာနေဟီတိ အဋ္ဌာရသသု ဝိဝါဒဝတ္ထူသု အညတရဝသေနာပိ အဝိဝဒမာနေဟိ. သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ တံ တံ သိက္ခာပဒံ အဝီတိက္ကမန္တေဟိ အဓိသီလသိက္ခာ သမ္ပာဒေတဗ္ဗာ. အန္တရန္တရာ ပန ယံ န ဝုတ္တံ၊ တံ သဗ္ဗံ ပုရိမေ ပုရိမေ သိက္ခာပဒေ ဝုတ္တတ္တာ စေဝ ဥတ္တာနတ္ထတ္တာ စာတိ.

အဓိကရဏသမထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကင်္ခါဝိတရဏိယာ ပါတိမောက္ခဝဏ္ဏနာယ

ဘိက္ခုပါတိမောက္ခဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မသမ္ဗုဒ္ဓဿ